MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİ
Meşrutiyet (1908) ten sonra memlekette başlayan ve o devirde
“Türkçülük” adı verilen milliyet hareketi, “edebiyatta milli
kaynaklara dönme” düşüncesinin doğmasına yol açmıştır. “Milli
kaynaklara dönme” sözüyle; dilde sadeleşme,aruz vezni yerine
hece vezni kullanmak,yerli hayatı yansıtma kastedilmiştir. Bunları
gerçekleştirmeyi ülkü edinen edebiyat akımına “Milli Edebiyat”
denir.
Özellikleri;
a).Dilde sadeleşme 1911 nisanında Ömer Seyfettin, Ali Canip
ve Ziya Gökalp tarafından çıkarılan Genç Kalemler
dergisinde “Yeni Lisan” adıyla öne sürülmüştür.
b). Aruz vezni yerine hece vezni kullanma davası ilkin
Mehmet Emin’in 1897 Yunan savaşı dolayısıyla yayınladığı
Türkçe Şiirler adlı kitabı vesilesiyle ortaya sürmüş,Rıza
Tevfik’in halk şiirleri yolundaki koşma ve nefesleriyle
desteklenmiş ise de,uzun yıllar gerçekleşememiş; ancak 1.
Dünya Savaşı içinde,özellikle 1917 ‘de Servet-i Fünun
dergisi tarafından “Şairler Derneği” adıyla toplanan gençler
(Ömer Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz v.s.) tarafından
benimsenmiştir. Bu dönemde aruz vezni de bir yandan sürüp
gitmişti ve Mehmet Akif, Ahmet Haşim,Yahya Kemal gibi
üç kuvvetli sanatçının ellerinde varabileceği seviyenin en
üst noktasına çıkmıştır.
c). Yerli hayat yansıtma davası ise , yalnız birkaç şair (Mehmet
Emin,Mehmet Akif, kimi şiirleriyle Yahya Kemal Cumhuriyet
devrindeki bazı şiirleriyle Faruk Nafiz vb.) ve daha çok roman
ve hikaye yazarları tarafından benimsenmiştir.
ç). Şiir alanında, hece vezninin ilk örneklerini veren şairlerin
(Mehmet Emin’den hariç)hemen hepsi bir yandan aruzla
yazmışlar; bir yandan da, “Türkçülük” hareketinin ve Ziya
Gökalp’in etkisiyle hece vezninde yazmışlardır.
Gerçek değer taşıyan şiirler. Aruzun son üç ustasının kalemlerinden
çıkmıştır. Bunlardan Mehmet Akif “nazımı nesre yaklaştırma” hareketini
sürdürüp geliştirmiş;Ahmet Haşim ve Yahya Kemal ise bunun tam tersi
bir tutumla” şiir nesre çevrilme olanağı bulunmayan bir nazımdır; (…)
musiki ile söz arasında,sözden çok musikiye yakın ortalama bir dildir”.
(A.Haşim) ve “şiir nesirden bambaşka bir hüviyettedir: musikiden başka
bir türlü musikidir” (Y. Kemal) görüşünü savunmuş ve uygulamışlardır. Bu
üç şair bir yandan da Türk şiirine üç ayrı makam getirerek temsilcileri
olmuşlardır. Bu üç makam şunlardır:
REALİZM
Mehmet Akif şiirde Tevfik Fikret’ten devir aldığı “realizm”
akımını geliştirmiş “hayal ile alışverişi olmadığını, her ne
demişse görüp de söylediğini ,en beğendiği mesleğin
“hakikat” olduğunu bildiren büyük bir realist ustadır…
SEMBOLİZM
Fecr-i Ati topluluğundan gelen Ahmet Haşim, batıdan
gördüğü “Sembolizm” akımını benimsemiş, “dünyanın
şekillerini hayal havuzunun sularında seyrettiğini; onun için,
dünyanın taşlarını ve bitkilerini bir akis gibi gördüğünü”
belirten bir ustadır…
ROMANTİZM
Yahya Kemal de batıdan gördüğü
“romantizm” akımını benimsemiş ve bu
anlayışla Divan şiiri yolunda klasik şiir
denemelerine girmiş; sade dille ve yeni
nazım biçimleriyle yazdığı şiirlerinde yine
biçim kusursuzluğuna ,yapmacıksız ve
sağlam anlatıma önem veren bir ustadır…
Bu devrin başlıca yazar ve sanatçıları
şunlardır:
Bilim yolunda:Ziya GÖKALP,Fuat KÖPRÜLÜ vb.
Şiir alanında:(aruz vezni ile) Mehmet AKİF, Ahmet
HAŞİM, Yahya Kemal BEYATLI vb.
(hece vezni ile): Mehmet emin Yurdakul, Rıza Tevfik Bölükbaşı,
Halit Fahri Ozan soy, Enis Behiç Kor yürek, Orhan Seyfi
Orhon, Yusuf Ziya Ortaç, Faruk Nafiz Çamlıbel vb.(bunlardan
Ahmet Haşim fıkra ve gezi notları ;Yahya Kemal,makale; Halit Fahri, Yusuf Ziya
ve Faruk Nafiz manzum oyunda yazmışlardır.)
Hikaye ve roman dalında: Ebubekır Hazım Tepeydar,
Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri
Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Ercüment Ekrem Talu,
Selahattin Enis, F. Cemalettin, Osman Cemal Kaygılı, R. Nuri
Gültekin, Peyami Safa, Memduh Şevket Esendal, Halikarnas
Balıkçısı, Sermet Muhtar Alus, Abdülhak Şinasi Hisar, Mahmut
Yesari vb.
Bunlardan (Ö. Seyfettin, Yakup Kadri, Refik Halit, Reşat Nuri,
Sermet Muhtar, Mahmut Yesari ; oyunda yazmışlardır.) İçlerinde
anı yazanda vardır. Ebubekir Hazım, Ö. Seyfettin, Halide Edip,
Yakup Kadri, Refik Halit, Memduh Şevket, Halikarnas Balıkçısı
gibi bir çok isimde fıkra ve makale de yazmıştır.
Tiyatro alanında: Musahip-zade Celal, İbnürrefik Ahmet Nuri vb.
Gezi ve röportaj alanında:Ahmet Şerif.
Röportaj-Mülakat alanında:Ruşen Eşref Ünaydın.
Gezi,anı,fıkra,makale, alanları:Fatih Rıfkı Atay’dır…
Meşrutiyetten Mütareke sonuna kadar süren ve
Trablusgarb Savaşı (1911) , Balkan Savaşı (19121913), ikinci Dünya Savaşı (1914-1918),Mütareke
yılları (1919-1922) gibi büyük olayları içine alan ve
OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN parçalanıp
yıkılmasıyla sonuçlanan bu dönemde, önemli
sayılan yalnız iki şair ( Mehmet Emin,Mehmet Akif)
toplumsal konulara yönelmiş; ötekiler, ortalıkta
sanki hiçbir şey yokmuşçasına ,sadece aşk özlem
vb. gibi,bireysel ve duygusal konular ve temalar
üzerinde durmuşlardır.
HAZIRLAYAN
•
•
•
•
•
•
MURAT
AYDIN
11-D_TM
1251
EDEBİYAT DERSİ
KONU:Milli Edebiyat Döneminin genel
özellikleri;
• Şiir ,roman,tiyatro,gazete türlerinin
genel özellikleri
• Öğretmen :”YUNİS DÜNDAR”…
Download

MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİ