Informatika
vežbe
2014
INFORMATIKA 2014
Sadržaj
1.Računarski sistem ...................................................................................................................................... 1
Hardver ................................................................................................................................................ 2
Centralna jedinica ............................................................................................................................. 2
Ulazne jedinice ................................................................................................................................. 7
Izlazne jedinice................................................................................................................................. 8
Softver ................................................................................................................................................. 9
2.Operativni sistem......................................................................................................................................10
Operativni sistem Windows 7 ............................................................................................................. 11
Minimalni sistemski zahtevi ........................................................................................................... 11
Verzije Windows operativnog sistema ............................................................................................ 11
3.Istražite Windows 7 .................................................................................................................................12
Prijavljivanje na Windows 7 ............................................................................................................... 12
Istraživanje radne površine ................................................................................................................. 12
Korišćenje menija Start ...................................................................................................................... 13
Istraživanje levog dela menija Start ................................................................................................ 14
Istraživanje desnog dela menija Start .............................................................................................. 15
Korišćenje palete poslova Windowsa ................................................................................................. 16
4.Istraživanje kontrolnog panela .............................................................................................................17
Pronalaženje informacija o računarskom sistemu ................................................................................ 17
Modifikovanje Start menija ................................................................................................................ 18
Izbor i modifikovanje tema ................................................................................................................. 18
Kategorija Region and Language ........................................................................................................ 19
Pitanja.............................................................................................................................................................. 20
5.Ažuriranje sisitemskih datoteka ..........................................................................................................22
Restore point ...................................................................................................................................... 23
6.Prekid rada sa računarom...................................................................................................................... 24
Task Manager..................................................................................................................................... 25
7.Upravljanje korisničkim nalozima.......................................................................................................26
Razumevanje korisničkih naloga i ovlašćenja ................................................................................. 26
UAC (User Account Control) ......................................................................................................... 26
Izrada korisničkih naloga i brza zamena korisnika .......................................................................... 26
Upravljanje korisničkim nalozima .................................................................................................. 27
Ograničavanje pristupa ................................................................................................................... 27
Isključivanje ili brisanje korisničkog naloga ................................................................................... 27
Pitanja.............................................................................................................................................................. 29
8. Krećite se između prozora i fascikli ...................................................................................................30
Rad sa prozorima ............................................................................................................................... 30
Razumevanje datoteka fascikli i biblioteka ......................................................................................... 30
INFORMATIKA 2014
Windowsove sistemske fascikle ...................................................................................................... 31
Osobine prozora fascikle ................................................................................................................ 31
Snalaženje na računaru ....................................................................................................................... 32
9. Pronalaženje određenih informacija .................................................................................................33
Parametri Windows-ove pretrage........................................................................................................ 33
10. Upravljenje fasciklama i datotekama .............................................................................................. 34
Različiti načini prikazivanja fascikli i datoteka ................................................................................... 34
Menjanje prikaza fascikle ............................................................................................................... 34
Grupisanje sadržaja fascikle ........................................................................................................... 35
Sortiranje ili filtriranje sadržaja fascikle ......................................................................................... 35
Menjanje opcija fascikle u okviru ....................................................................................................... 36
dijaloga Folder Options ...................................................................................................................... 36
Rad sa svojstvima fascikli i datoteka .................................................................................................. 36
Svojstva datoteke............................................................................................................................ 36
Svojstva fascikle ............................................................................................................................. 37
Izrada i preimenovanje fascikli i datoteka ........................................................................................... 37
Premeštanje i kopiranje fascikli i datoteka .......................................................................................... 38
Komprimovanje – pakovanje (zipping) fascikli i datoteka .................................................................. 38
Otpakovanje (extract) fascikli i datoteka ......................................................................................... 38
Brisanje i oporavljanje fascikli i datoteka ........................................................................................... 39
Izrada prečica ..................................................................................................................................... 39
Prečice na radnoj površini............................................................................................................... 39
Stalno prikazane stavke na meniju start – opcija Pin to Start Menu ................................................. 40
Stalno prikazane stavke na paleti poslova - opcija Pin to Taskbar ................................................... 40
Grupa Favorites .............................................................................................................................. 40
Pitanja.............................................................................................................................................................. 41
11.Program za obradu teksta – Microsoft OfficeWord 2007 ............................................................ 43
Uopšteno o tastaturi............................................................................................................................ 43
Uloga pojedinih upravljačkih tastera ............................................................................................... 43
Aktiviranje programa Microsoft Word................................................................................................ 43
Opis prozora....................................................................................................................................... 44
Kretanje kroz dokument ..................................................................................................................... 44
Promena načina prikaza dokumenta .................................................................................................... 45
Kreiranje okvirnog prikaza - Outline view ......................................................................................... 45
Preliminarna podešavanja ................................................................................................................... 46
Podešavanje stranice ....................................................................................................................... 46
Slektovanje teksta............................................................................................................................... 46
Označavanje u oblasti teksta ........................................................................................................... 46
Označavanje u oblasti za selektovanje ............................................................................................ 46
INFORMATIKA 2014
Provera pravopisa i gramatike ............................................................................................................ 47
Korekcija pravopisa i gramatičkih grešaka tokom kucanja. ............................................................. 47
Ubacivanje novih stranica i sekcija ..................................................................................................... 48
Ubacivanje i brisanje hard i soft preloma stranica ........................................................................... 48
Ubacivanje i brisanje preloma sekcije ............................................................................................. 48
Uključivanje i isključivanje prikaza belina između stranica ............................................................ 48
Dodavanje zaglavlja i podnožja stranice ............................................................................................. 49
Kreiranje zaglavlja i podnožja i njihove izmene .............................................................................. 49
Postavljanje različitih zaglavlja i podnožja na pojedinačne stranice ................................................ 49
Ubacivanje brojeva stranica, datuma i vremena .................................................................................. 50
Ubacivanje i formatiranje brojeva stranica ...................................................................................... 50
Ubacivanje datuma i vrmena .......................................................................................................... 50
12. Formatiranje dokumenta u Wordu ..................................................................................................52
Naglašavanje delova teksta formatiranjem .......................................................................................... 52
Izbor velikih i malih slova .............................................................................................................. 52
Označavanje teksta ......................................................................................................................... 52
Primena elemenata formatiranja na selektovani tekst ...................................................................... 53
Formatiranje tipa pronađi i zameni ..................................................................................................... 53
Pronalaženje teksta određenog formata ........................................................................................... 53
Formatiranje zamenom ................................................................................................................... 54
Podešavanje poravnjanja pasusa ......................................................................................................... 54
Poravnjanje novog teksta pomoću opcije Click-and-Type ............................................................... 54
Poravnjanje postojećeg teksta ......................................................................................................... 54
Podešavanje razmaka imeđu redova................................................................................................ 54
Dijalog paragraf ............................................................................................................................. 55
13.Kreiranje i izmena tabele ..................................................................................................................... 56
Kreiranje tabele .................................................................................................................................. 56
Kreiranje prazne tabele ................................................................................................................... 56
Kreiranje tabele od postojećeg teksta .............................................................................................. 56
Unos teksta u tabelu ........................................................................................................................... 57
Unos teksta i kretanje kroz tabelu ................................................................................................... 57
Selekcija elemenata tabele .................................................................................................................. 57
Izmena tabele ..................................................................................................................................... 57
Ubacivanje novih redova i kolona ................................................................................................... 57
Brisanje tabele, redova, kolona ili ćelija .......................................................................................... 58
Spajanje i deljenje ćelija i tabela ..................................................................................................... 58
Podešavanje širine kolone i visine reda ........................................................................................... 58
Izmena karakteristika tabele ........................................................................................................... 58
Formatiranje tabele ............................................................................................................................. 58
INFORMATIKA 2014
Izmena smera teksta u ćelijama....................................................................................................... 58
Poravnjanje teksta u ćelijama .......................................................................................................... 58
Sortiranje sadržaja tabele ................................................................................................................ 58
Formatiranje tabele pomoću opcije Quick Styles ............................................................................ 58
14.Kreiranje sadržaja dokumenta ...........................................................................................................59
Pitanja.............................................................................................................................................................. 60
Računarski sistem
1.Računarski sistem
Ne postoji jedinstvena definicija pojma računarski sistem. U obradi podataka, reč sistem
označava skup ljudi, mašina i metoda organizovanih radi ostavrenja određenih funkcija. Saglasno
ovoj definiciji, računarski sistem predstavlja skup mašina i pridruženih metoda (realizovanih
u obliku softvera) organizovanih radi vršenja automatske obrade podataka.
Svaki računarski sistem poseduje četiri osnovne funkcije:
1.
2.
3.
4.
Prenos podataka
Obrada podataka
Čuvanje podataka
Kontrola obavljanja prenosa, obrade i čuvanja podataka.
Savremeni računarski sistem, čine:
• Hardver – sklop elektronskih i električnih uređaja objedinjenih u funkcionalnu celinu
• Softver ( program ) – niz instrukcija čija je suština transformacija ulaznih podataka u
izlazne
Hardver personalnog računara čine:
• Centralna jedinica u kojoj se nalazi matična ploča sa mikoroprocesorom i radnom
memorijom i karticama, uređaj za napajanje računara i uređaji spoljašnje memorije.
• Ulazni uređaji u koje spadaju miš, tastatura, skener, džojstik...
• Izlazni uredjaji u koje ubrajamo monitor, štampač, zvučnike...
1
Računarski sistem
Hardver
Centralna jedinica
Matična ploča povezuje sve delove računara. Kroz nju moraju proći sve informacije i podaci
sa kojim računar manipuliše, te znatno utiče na celokupne performanse. Na njoj se nalaze
elektronske komponente zadužene za upravljanje radom računara: mikroprocesor, sistemski
čipovi, radna memorija, ulazno izlazne jedinice i slotovi za kartice kojima se povezuju periferni
uredjaji sa matičnom pločom.
•PS/2 za tastaturu
•2 x eSATA2 3Gb/s
konektor
•1 x FireWire IEEE
1394a Port
PCI Slot
PCI-Ex1 Slot
•8 x USB 2.0 Port
•2 x RJ-45 Port
•6 x Audio Konector
•1 x S/PDIF Out Port
PCI-Ex16 Slot
Northbridge
Socket (ležište za procesor)
Southbridge
Slotovi za RAM memoriju
SATA konektori
Konektor za napajanje
TPower X58
2
Računarski sistem
Mikroprocesor ili centralna procesorska jedinica (CPU) je elektronska komponenta koja se
sastoji od stotina miliona tranzistora, upravlja celokupnim radom računara, vršeći obradu
podataka i informacija. Osnovna karakteristika mikroprocesora je brzina rada, koja se izražava u
megahercima ( MHz ) ili gigahercima ( GHz ).
Sistemska magistrala
CPU
Registri
Aritmetičko-logička
jedinica
Upravljačka
jedinica
Adrese
AMDXP 1800
Uprošćena struktura centralnog procesora
Intel Dual-Core
Barcelona Quad-Core
3
Podaci
Kontrola
Računarski sistem
Grafička kartica je jedna od najznačajnijih komponenta računarskog sistema koja služi za
pretvaranje digitalne informacije u sliku na ekranu . Grafički procesor (GPU) je glavni deo na
kartici, a njegova uloga je prevođenje binarnog koda u vidljivu sliku na nekom grafičkom izlaznom
uređaju, kao sto je monitor. Grafička kartica postoji u dve osnovne varijante: integrisana i
neintegrisana. Ugrađuje se u matičnu ploču, obično u AGP ili PCI Express slot.
Današnji modeli garfičkih procesora obezbeđuju visoko kvalitetan prikaz
trodimenzionalnog okruženja.Vodeći proizvođači danas su nVidia sa GeForce procesorom i ATI sa
Radeon grafičkim procesorima.
Cross-fire
Grafička kartica
SLI
SLI, i Cross-fire su dve različite konkurentne tehnologije koje uz odgovarajući hardver
omogućavaju da dve grafičke kartice rade istovremeno na jednom zadatku.
Unutrašnja memorija tzv. RAM (Random Access Memory) memorija aktivna je samo u toku
rada računara i u njoj se privremeno smeštaju podaci sa kojima se trenutno manipuliše. Označava
vrstu memorije koja je direktno adresabilna i njenom sadržaju se može pristupiti bez određenog
reda - npr. slučajno, a ne samo redom. Njena osnovna karakteristika je njen kapacitet koji se
izaražava uglavnom u gigabajtima ( Gb). Kapaciteti savremenih memorijskih modula kreću se do
8GB po modulu.
DDR3 memorija
DDR4 memorija
4
Računarski sistem
Spoljašnja memorija – iako se naziva spoljašnjom smeštena je unutar centralne jedinice
odnosno kućišta. Nju čine:
 Floppy disk drive je uređaj pomoću kojeg se na flopi disketu
kapaciteta 1.44MB smeštaju manje količine informacija. Iako
malog kapaciteta ovaj vid spoljašnje memorije dugo se održao
zahvačljiujući
svojoj
praktičnosti
i
jednostavnom
memorisanju podataka. Ipak danas većina ponuđenih
konfiguracija na tržištu ne sadrži ovaj vid spoljašnje
memorije.
Disketa
 Hard disc drive je obavezan memorijski uređaj svakog računara, različitog
kapaciteta koji se meri desetinama Gb sve češće stotinama Gb. Na njemu su smešteni
celokupan softver i svi podaci i dokumenti koji se
obrađuju tokom rada. Aktuelni hard-disk se sastoji od
nekoliko magnetskih diskova na kojima se smeštaju
podaci i koji su zatvoreni u jednu kutiju zajedno sa nešto
malo mehanike i elektronike neophodne za proces čitanja
ili upisivanja podataka u toku kog broj obrtaja iznosi
5400,7200 ili 10025 obrtaja u minutu.Van kutije oni
sadrže i elektroniku koja ima zadatak da kontroliše rad
uređaja i da obavlja komunikaciju sa ostatkom računara.
Korisnik sa ovim uređajem nema nikakvog fiziškog
kontakta.
Hard disc drive
Sa razvojem tehnologije javlja se potreba za diskovima koji
omogućavaju brži pristup podacima. Kao posledica toga ,
razvijeni su SSD (Solid-State Drive) diskovi koji za čuvanje
podataka koriste fleš memoriju što ih čini ne samo bržim
od uobičajenih diskova sa magnetnim pločama, već i
izdržljivijim i pouzdanijim. Međutim, ovi diskovi jos uvek
nisu dostigli kapacitet hard-diskova sa magnetnim
pločama.
Solid-State Drive
Compact disc drive predstavlja
uređaj kojim se skladište podaci i softver . On
sa diska kapaciteta od 650-700MB vrši čitanje
podataka.
Digital video disc drive je memorijski
uređaj kjoji čita i piše DVD diskove najčešće
kapaciteta 4,7GB što omogućava mnogo veća
gustina zapisivanja na ovim diskovima.
Najčešće se koriste za skladištenje filmova i
multimedijalnih sadržaja.
Compact disc drive
Digital video disc drive
5
Računarski sistem
 Blue-ray disc drive je memorijski uređaj novijeg datuma. Koristi plavoljubičasti
laser koji omogućava znatno veću gustinu pakovanja podataka. Namenjen je pre
svega distribuciji multimedijalnih sadržaja visoke definicije. Kapacitet jednoslojnih i
dvoslojnih medija je 25, odnosno 50 GB. Većina Blue-ray rezača podržava CD i DVD
medije.
 USB flash uređaj, USB flash stick ili
jednostavno flash stick je memorijski uređaj
koji u sebi ima flash memoriju. USB flash
stick koristi USB 1.1 ili noviji 2.0 interfejs za
komunikaciju sa računarom koji je veoma
praktičan jer ne zaheva nikakve dodatne
drajvere za rad (za WindowsXP i novije).
Trenutno se kapaciteti memorije kreću od
32 megabajtaa do 64 gigabajtaa. USB flash
uređaj se sastoji od male štampane ploče, na
kojoj se nalazi flash memorija, zatvorene u
neko plastično ili metalno kućište. USB flash
uređaj je jedino aktivan kada je uključen u
USB port koji joj i obezbjeđuje napajanje
strujom.
6
Računarski sistem
Ulazne jedinice
Ulazne jedinice su uređaji kojima dajemo određene informacije računaru i time neposredno
utičemo na njegov rad. To su:
 Miš omogućava lagodno upravljanje radom pojedinih programa i njihovim opcijama.
Žični miš sa kuglicom
 Tastatura je periferni uređaj računarskog sistema napravljen po ugledu na pisaću
mašinu kojom računaru saopštavamo podatke alfanumeričkog tipa tj. koji služi kako
za unos teksta, brojeva i znakova tako i za izdavanje specifičnih naredbi.
Tastatura
Bežični optički miš i
tastatura
7
Računarski sistem
 Skener-omogućava primenom određenog softvera prebacivanje
podataka sa nekog pisanog ili štampanog dokumenta
 Džojstik – uglavnom se koristi
kod igara prilikom kretanja
Izlazne jedinice
Izlazne jedinice daju rezultate obradjenih podataka. U njih ubrajamo:
 Monitor – obavezni deo svakog računarskog sistema
pomoću kojeg pratimo sva događanja prilikom obrade
podataka i rada u pojedinim programima i vidimo
rezultate rada pre njihovog daljeg korišćenja.Glavne
karakteristike monitora su:
1.
2.
3.
4.
Veličina ekrana,
Rezolucija ,
Broj nijansi koje se mogu prikazati
Brzina osvežavanja ekrana.
CRT monitor
Postoje dve vrste monitora: CRT –koji formiraju sliku
pomoću ekrana u katodnoj cevi i LCD monitori –
znatno manjih dimenzija, bez štetnog zračenja koji
formiraju sliku pomoću ekrana sa tečnim kristalima.
LCD monitor
 Štampač – uređaj koji formira na listu papira izgled dokumenta sa ekrana
monitora.Osnovne karakteristike štampača su rezolucija, brzina štampanja i vrsta
štampanja. Razlikujemo matrične, ink-džet i laserske štampače.
Laserski štampač
Ink-džet štampač
 Zvučnici – uredjaji za reprodukciju zvuka koji se mogu razlikovati po snazi
reprodukcije i broju pojedinih zvučnih kutija.
8
Računarski sistem
Softver
Softver (program) predstavlja niz instrukcija čija je suština transformacija ulaznih podataka
u izlazne. Razlikujemo Sistemski i aplikativni ili korisnički softver. Aplikativni softver je danas
tako konstruisan da radi se sistemskim softverom računara.
Aplikativni ili korisnički softver je
skup programa koji omogućava dirktnu
komunikaciju između korisnika i računara.
Svaki od tih programa ima specifičnu
funkciju kao što su obrada teksta, tabelarna
izračunavanja,
kreiranje
prezentacija,
animacija, elektronska pošta... Najbolji
primer korisničkog softvera je Office paket
programa u okviru kog su upravo Word,
Exel, Access...
Sistemski softver bi trebalo da olakša
komunikaciju čoveka sa računarom. U
sistemski softver spadaju operativni sistemi,
uslužni programi i jezički prevodioci.
Operativni sistemi kontrolišu i upravljaju
radom računarskog sistema. Primeri
operativnih sistema su Linux, DOS i
Windows operatvni sistemi različitih
verzija. Njih karakteriše grafički korisnički
interfejs
što
omogućava
vizuelno
komuniciranje sa računarom.
9
Operativni sitem
2.Operativni sistem
Operativni sistem je sistemski softver koji upravlja aktivnostima računara, kontroliše
hardver računara i izvršavanje korisničkih programa, što ukazuje na to da opreativni sistem
predstavlja osnovni softverski paket koji omogućava korišćenje računara. Nastao je
potrebe da se dnevni poslovi obrade podataka obavljaju što lakše, što brže i što jednostavnije.
Najznačajniji momenat u njihovom razvoju je pojava računara namenjenih kućnim korisnicima.
Ciljevi razvoja operativnih sistema su obezbeđivanje:
 Udobnog rada korisniku
 Efikasnije korišćenje računarskih resursa
Funkcije operativnog sistema možemo podeliti u četiri kategorije:
 Zauzimanje i dodeljivanje sistemskih resursa
 Raspoređivanje poslova koji se izvršavaju
 Nadgledanje aktivnosti sistema
 Ostavrivanje interfejsa između korisnika i računara
Operativni sistem sastoji se iz:
 Kernela - najbitnije komponente
 Zbirke drajvera koji omogućavaju korišćenje raznih uređaja i računarskih
komponenti
 Kompleta programa koji omogućavaju konzumiranje funkcija tih uređaja
 Korisničkog interfejsa.
Kernel (jezgro) je osnova operativnog sistema. Najprostije rečeno, uloga kernela je
upravljanje radom svih resursa koji postoje u sistemu tj. da obavlja režijske poslove rada
operativnog sistema u koje spadaju pre svega upravljanje procesima (proces – program koji je
učitan u memoriju i pokrenut), memorijom, uređajima, kao i fajlovima i ono što je najvažnija
uloga kernela jeste obezbeđivanje sistema bezbednosti tj. određeni stepen otpornosti na greške
koje se dešavaju tokom izvršavanja procesa. Takođe svaki kernel mora da obezbedi i sistem za
interprocesnu komunikaciju, koji je neophodan u operativnim sistemima koji podržavaju
multitasking.
Drajveri predstavljaju specijalizovane programe koji kernelu „objašnjavaju” kako da
koristi određene uređaje i u svojoj osnovi predstavljaju ekstenziju kernela i koja
omogućava korišćenje neke konkretne vrste uređaja. Mnogi drajveri za manje komplikovane
i visoko standardizovane uređaje isporučuji se uz sam operativni sistem (ponekad i u samom
kernelu, u zavisnosti od arhitekture), dok se za ostale uređaje drajveri isporučuju odvojeno. U
opštem slučaju, pravljenje i održavanje drajvera je posao proizvođača komponente za koju
drajver obezbeđuje podršku,
Programski alati imaju pre svega ulogu da korisnicima obezbede pristup funkcijama
operativnog sistema. Skup alata koji se isporučuju uz operativni sistem takođe oslikava i
filozofiju dizajna samog operativnog sistema.
Korisnički interfejs je komponenta od koje zavisi udobnost rada u operativnom sistemu.
Najosnovnija podela korisničkih okruženja (interfejsa) jeste na tekstualne i na grafičke. Uz
dobar komplet programskih alata tekstualni interfejs postaje moćno sredstvo za naprednu
obradu podataka i automatizaciju operacija na udaljenim računarima. Nasuprot tekstualnim
interfejsima, krajem osamdesetih godina pojavili su se prvi grafički interfejsi. Ova klasa
interfejsa, koja je mnogo jednostavnija za korišćenje zasniva se na upotrebi prvenstveno
mišolikih uređaja za izbor naredbi koje treba izvršiti, dok se tastatura obično koristi kao
10
Operativni sitem
sekundarni uređaj. Rad u ovakvim okruženjima često zasniva na upotrebi kompleksnih aplikacija
koje često nisu predviđene da podatke razmenjuju jednostavno i bez velike interakcije sa
korisnikom. Usled toga, svi moderni operativni sistemi omogućavaju istovremeno korišćenje obe
vrste korisničkih interfejsa.
Operativni sistem Windows 7
Operativni sistem Windows 7 karakteriše:



Grafički korisnički interfejs koji omogućava izvršenje odgovarajučih programa
pomoću ikona umesto pisanjem komande sa komandne linije
Višeprogramski režim rada
Višekorisnički režim rada.
Minimalni sistemski zahtevi
Da bi instalirali i pokrenuli Windows 7 uključujući Aero okruženje kompjuter mora da
ispuni odrđene zahteve:
 1 gigahertz (GHz) ili brži 32-bit (x86) ili 64-bit (x64) procesor
 1 gigabyte (GB) sistemske memorije (RAM) za 32-bit sisteme odnosno 2 GB za 64bit sisteme
 16 GB dostupnog prostora na čvrstom disku za 32-bit sisteme; 20 GB za 64-bit
sisteme
 Podršku za DirectX 9 grafiku sa Windows Display Driver Model (WDDM) 1.0 ili
noviji driver i 128 MB memorije (kako bi Aero tema bila omogućena)
 Monitor sa minimum 1024 × 768 screen rezolucije
Verzije Windows operativnog sistema
Windows 7 je dostupan u šest verzija od kojih su samo Windows 7 Home Premium,
Windows 7 Professional i Windows 7 Ultimate komercijalno dostupne verzije. Windows 7
Professional je verzija na našim računarima i kao takva to je verzija koja podržava ono što podržava
i Windows 7 Home Premium:
 Aero korisnički interfejs koji prate nove tehnike za upravljanje prozorima
 Biblioteke i padajuće liste sa hipervezama (jump lists)
 Windows Search
 Gedžete radne površine
 Windows Media Center
 Alatke bezbednosti
 Rezervnu kopiju za sistemske slike i datoteke kao i alatke Previous Versions i
System Repair Disc
 Podršku za 32-bitni i 64-bitni hardver,
 Ali i ono što je specifično baš za Windows 7 Professional, verzije namenjene
prosečnom poslovnom korisniku. A to je :
 Podrška za mrežne domene, automatsku izradu rezervnih kopija na mrežnim
lokacijama, kao i Remote Desktop.
 Windows XP Mode koji omogućava pokretanje starijih programa u virtualnoij
Windows XP sesiji, ako hardver popdržava virtualizaciju.
11
Istražite Windows
3.Istražite Windows 7
Uvek kada uključite računar, on prolazi kroz proces pokretanja. Prvo se pokreće BIOS
(smesten u ROM-u permanentnoj memoriji računara) koji testira uređaje i služi za komunikaiju sa
periferijskim uređajima, a zatim računar učitava sistemske datoteke.
Kada završite rad sa računarom, možete da ga potpuno isključite ili da ga ostavite da radi na
više različitih načina. Na primer, možete da se odjavite sa Windowsa 7, možete da zaključate
računar da biste ograničili pristup vašem radu ili možete da postavite računar u režim mirovanja
(Sleep mode), kako biste uštedeli energiju.
Prijavljivanje na Windows 7
Proces pokretanja rada sa računarom naziva se prijavljivanje (logging on).
Izgled ekrana i tačan postupak prijavljivanja na Windows zavisi od toga da li je na vašem
računaru kreirano više od jednog korisničkog naloga, kao i da li je vaš nalog zaštićen lozinkom.
Ukoliko postoji samo jedan nalog i ukoliko on nije zaštićen lozinkom
Ukoliko postoji samo jedan nalog koji je zaštićen lozinkom
Ukoliko postoji više naloga, ekran Welcome prikazuje korisnička imena i slike
za sve aktivne korisničke naloge.
Pošto se prijavite, Windows 7 učitava vaš korisnički profil i zatim prikazuje radno okruženje,
poznatije kao radna površina (desktop).
Istraživanje radne površine
U zavisnosti od podešavanja Windowsa 7 i programa koji su instalirani na vašem računaru,
na vašoj radnoj površini može se naći jedna ili više ikona. Windows 7 pridružuje po jednu ikonu
svakom tipu stavke na računaru kako bi olakšao identifikaciju datoteka.
Ikona
Pozadina
Ikona može da predstavlja tip datoteke ili
element za čuvanje podatakaa može i da naznačava
podrazumevani program kojim se otvara određena
datoteka.
Kada ikona predstavlja vezu ili prečicu do neke
stavke smeštene negde drugde, u njenom donjem
levom uglu pojavljuje se strelica.
Ikonu koristite dvostrukim pritiskom mišem na
nju.
Postoje standardne ikone radne površine koje
predstavljaju Windowsove elemente: možete uključiti
ili isključiti njihov prikaz. Jedina ikona radne površine
koja je podrazumevano prikazana kod standardne
instalacije Windowsa 7 jeste ona koja predstavlja korpu za otpatke (Recycle Bin), u koju Windows
privremeno smešta datoteke koje brišete.
Paleta poslova
Iz korpe za otpatke možete da povratite izbrisane datoteke ili možete da ispraznite korpu za
otpatke i trajno obrišete datoteke iz nje i tako oslobodite mesto na čvrstom disku.
12
Istražite Windows
Ispod svake ikone na radnoj površini je naziv stavke koju ona predstavlja. Ako je naziv
predug da se uklopi u dva reda, on se preseca sa tri tačke (…) kada nije izabran, a prikazuje se pun
naziv kada pritisnete mišem na njega ili ponekad kada mišem pritisnete na radnu površinu. Kada
pokažete mišem na ikonu, pojavljuje se ekranska napomena (ScreenTip) , u kojoj se nalaze dodatne
informacije.
Na radnoj površini ili u bilo kojoj drugoj fascikli možete da pravite sopstvene prečice do
programa, određenih fascikli ili datoteka, drugih računara ili do veb lokacija.
Stavku sa radne površine brišete na isti način kao što to radite u bilo kojoj drugoj fascikli.
Međutim, kada obrišete neku prečicu, vi u stvari ne brišete njome povezan program, fasciklu ili
datoteku, već samo hipervezu do te stavke.
Korišćenje menija Start
Meni Start predstavlja vašu glavnu vezu sa programima, alatkama za upravljanje i
strukturom za skladištenje datoteka na vašem računaru.
Aktiviranje Start menija:
 mišem na dugme Start na levom kraju palete poslova ili
 pritiskom na taster sa Windows znakom.
Oblast sa stalno prikazanim stavkama Indikator padajuće liste sa hipervezama
Lične fascikle
Biblioteke
Poslednje otvarani programi
Alatke za upravljanje računarom
Okvir za pretragu (Search box) na meniju Start
13
Istražite Windows
Istraživanje levog dela menija Start
Levi deo menija Start pruža efikasan pristup programima i drugim stavkama instaliranim na
vašem računaru pa tako u njemu razlikujemo:
 Oblast sa stalno prikazanim stavkama
 Listu poslednje otvaranih programa
 Meni All Programs i
 Okvir za pretragu menija Start
Oblast sa stalno prikazanim stavkama
Određenim programima, fasciklama ili datotekama možete brzo da pristupate tako što ćete
da ubacite prečice do njih u oblast stalno prikazanih stavki (pinned items area) na vrhu leve strane
menija Start.
Lista poslednje otvaranih programa
Lista poslednje otvaranih programa prikazuje hiperveze do 10 programa koje ste poslednje
pokretali. Možete da promenite ovaj broj ili da spisak potpuno uklonite.
Meni All Programs
Meni All Programs nudi pristup do većine programa i pomoćnih programa instaliranih na
vašem računaru. Meni All Programs prikazujete pokazivanjem ili pritiskom mišem na All Programs
na dnu levog dela menija Start. Neki programi su dostupni u samom meniju, dok su drugi u
fasciklama. Pritiskom miša na fasciklu ona se proširuje kako bi programi koji se nalaze unutar nje
postali dostupni. Ukoliko želite da zatvorite meni All Programs bez pokretanja programa, možete
pokazati mišem ili pritisnuti Back kako biste se vratili standardnom meniju Start.
Kod podrazumevane instalacije Windowsa 7 programi i pomoćni programi koji nisu
dostupni iz korena menija All Programs grupisani su u sledećim fasciklama:
Accessories
Maintenance
Games
Startup
Padajuće liste sa hipervezama
U ranijim verzijama Windowsa strelica usmerena udesno pored hiperveze ili stavken na
meniju ukazivala je na to da su postojale dodatne opcije za taj unos. Ova funkcionalnost je u
Windowsu 7 proširena kako bi se napravila veoma korisna mogućnost pod nazivom padajuće
liste sa hipervezama (jump lists).
Na primer, pokazivanjem mišem na WordPad na listi poslednje otvaranih programa,
prikazuje se spisak WordPad dokumenata sa kojima ste nedavno radili.
Okvir za pretragu menija Start
U donjem levom uglu menija Start je okvir za pretragu (Search box) koji je uvek dostupan.
Svaku stavku koja se pojavljuje među rezultatima pretrage možete otvoriti tako što ćete mišem
pritisnuti na nju ili možete otvoriti fasciklu koja sadrži tu stavku tako što ćete desnim tasterom
miša pritisnuti na tu stavku, a zatim izabrati opciju Open File Location. Kako biste prikazali
dodatne informacije o dokumentima i porukama koje se poklapaju sa pojmom pretrage, mišem
pritisnite na See More Results (na dnu liste) kako biste otvorili prozor Search Results In Indexed
Locations.
14
Istražite Windows
Istraživanje desnog dela menija Start
Desni deo menija Start podeljen je na tri odeljka čiji sadržaji mogu varirati u zavisnosti od
svojstava koje ste odredili za meni Start.
Odeljak na vrhu nudi brz pristup lokacijama za skladištenje datoteka. Prikazuje sliku i
ime za vaš korisnički nalog i hiperveze do biblioteka Documents, Pictures i Music. Pritiskom
mišem sliku pored vašeg korisničkog naloga prikazujuse podešavanja za vaš korisnički nalog.
Pritiskom mišem na korisničko ime vašeg naloga prikazuju se sve vaše lične fascikle
(Windowsove fascikle koje se posebno odnose na vaš korisnički nalog). One uključuju fascikle
Contacts, Desktop, Downloads, Favorites, Links, Saved Games i Searches, kao i vaše fascikle
Documents, Music, Pictures i Videos.
Odeljak na sredini pruža pristup igricama instaliranim sa Windowsom 7, kao i prozoru
Computer, iz koga možete pristupiti svim uređajima priključenim na vaš računar ili mrežu. Ovaj
odeljak takođe prikazuje hiperveze do menija Favorites u Internet Exploreru, do liste od 15
datoteka sa kojima ste nedavno radili, do prozora koji prikazuje sadržaj vašeg računara, kao i do
prozora koji prikazuje računare, programe, fascikle i datoteke kojima možete da pristupitena
svojoj mreži.
Odeljak na dnu pruža pristup alatkama za upravljanje računarom. On može prikazati
hiperveze do postojećih mrežnih veza, do prozora kontrolnog panela iz koga možete da
pristupite svim sistemskim podešavanjima Windowsa 7, do podrazumevanih podešavanja za
otvaranje različitih vrsta datoteka i medija, do prozora Devices And Printers, kao i do alatke
Windows Help And Support. Pritiskom mišem na stavku u desnom delu menija Start otvarate
prozor odgovarajuće fascikle. Neke stavke alternativno mogu biti prikazane kao meniji kako bi
vam pružile još brži pristup datotekama i komandama. Na dnu desnog dela menija Start, dugme
Power i meni Shut-down Options nude opcije za završetak vašeg rada sa računarom.
Brz pristup Windowsovoj funkcionalnosti
Taster sa Windows znakom u kombinaciji sa drugim tasterima, omogućava kretanje po
Windowsu
i rad sa njim bez upotrebe miša ili nekog drugog pokazivačkog uređaja.
Prečica sa tastature Funkcija
Taster sa Windows znakom
Taster sa Windows znakom + B
Taster sa Windows znakom + D
Otvara se ili zatvara meni Start.
Bira se prva ikona u oblasti za obaveštenja na paleti
poslova.
Prikazuje se radna površina.
Taster sa Windows znakom + E
Otvara se prozor Computer.
Taster sa Windows znakom + F
Otvara se prozor Search.
Taster sa Windows znakom + G
Bira se ili pomera između gedžeta sa radne površine.
Taster sa Windows znakom + L
Zaključava se računar.
Taster sa Windows znakom + M
Minimizuju se svi otvoreni prozori.
Taster sa Windows znakom + Shift + M
Ponovo se prikazuju prozori.
Taster sa Windows znakom+ taster za
Čini
sve
otvorene
prozore
privremeno
razmak (Spacebar)
prozirnim(samo kod računara sa Aero mogućnošću).
15
Istražite Windows
Korišćenje palete poslova Windowsa
Paleta poslova koja se podrazumevano pojavljuje duž donjeg kraja ekrana jeste veza sa
onim šta se trenutno događa na računaru na kome se izvršava Windows.
Dugme Start se i dalje nalazi na levom kraju palete poslova, dok su vreme i datum i dalje
prikazani na njenom desnom kraju. Na krajnjoj desnoj strani palete poslova pojavljuje se dugme
Show Desktop. Pokazivanjem miša na dugme Show Desktop čini da svi otvoreni prozori postanu
prozirni kako biste mogli da vidite radnu površinu. Pritiskom mišem na ovo dugme jednom,
minimizuju se svi trenutno otvoreni prozori, a pritiskom miša na dugme još jednom prozori se
ponovo prikazuju.
Dugmad na paleti poslova
Skoro svakom akcijom, kao što je pokretanje nekog programa ili otvaranje datoteke,
okvira za dijalog ili prozora kontrolnog panela, paleti poslova privremeno se dodaje
odgovarajuće dugme. Desno od dugmeta Start, na Windowsovoj paleti poslova, ugrađena su
dugmad za pokretanje Internet Explorera, Windows Explorera i Windows Media Playera. Kada je
otvoreno više datoteka ili prozora istog tipa, oni suspakovani u jednom dugmetu na paleti
poslova.
Postavljanjem pokazivača miša iznad nekog dugmeta na paleti poslova prikazuju se
umanjeni prikazi svih otvorenih prozora određenog tipa. Možete se prebaciti na neki prozor
pritiskom miša na njegov umanjeni prikaz. Postavljanjem pokazivača miša preko umanjenog
prikaza privremeno se prikazuje taj prozor i čini da svi ostali prozori postanu prozirni, pa na
radnoj površini vidite samo izabrani prozor. Postavljanjem pokazivača miša preko umanjenog
prikaza takođe prouzrokujete pojavljivanje dugmeta Close u gornjem desnom uglu kako biste
mogli da zatvorite prozor bez njegovog aktiviranja.
Pritiskom desnog tastera miša na dugme na paleti poslova prikazuje se meni sa prečicama
do odgovarajućih datoteka i komandi. Lista varira u zavisnosti od tipa stavke koja je
predstavljena dugmetom na paleti poslova. Na primer: pritiskom desnim tasterom miša na
dugme pokrenutog programa na paleti poslova prikazuje se lista datoteka nedavno otvorenih tim
programom, i nude vam se opcije za ugrađivanje tog programa na paletu poslova, kao i za
zatvaranje svih otvorenih programskih prozora.
Možete promeniti raspored dugmadi na paleti poslova tako što ćete ih mišem prevlačiti.
Oblast za obaveštenja
Oblast za obaveštenja, koja se nalazi na desnom kraju palete poslova, prikazuje
informacije o stanju određenih programa, posebno onih koji se izvršavaju u pozadini (programi
koji mogu da rade samostalno), kao i hiperveze do određenih sistemskih komandi. Neke ikone iz
ove oblasti i sistemske ikone su podrazumevano sakrivene, a možete da izaberete da sakrijete i
ostale za koje ne želite da ih stalno nadgledate.
16
Pitanja uz lekcije 1-4
4.Istraživanje kontrolnog panela
Kontrolni panel je mesto gde se mogu vršiti podešavanja svakog aspekta operativnog
sistema Windows 7. Hiperveza do ovog panela nalazi se u desnom delu Start menija. Otvara se
Windows explorer-om u jednom od tri moguća prikaza:
 Prikaz po kategorijama (Category view)
 Prikaz sa velikim ikonama (Large icons view)
 Prikaz po ikonicama (Small icons view).
Adresna linija
Prikaz kontrolnog panela po
kategorijama je podrazumevani
prikaz u kom su stavke podeljene u
osam kategorija.
Najuobičajni poslovi unutar
svake kategorije izlistani su ispod
naziva
kategorije
čime
se
omogućava direktno otvaranje
prozora ili dijaloga u kome se može
obaviti taj posao.
Izbor prikaza vrši se na listi
View by. Prikazi Small icons ili Large
icons omogućavaju direktan pristup
svim stavkama kontolnog panela.
Pretraga kontrolnog panela na osnovu ključne reči vrši se u polju Search , koje se nalazi
na desnom kraju naslovne linije prozora Control Panel.
Adresna linija je tekstualno polje pri vrhu prozora, ispod naslovne linije u kome se
nalazi putanja koja vodi do trenutno izabrane fascikle. Pritiskom na strelicu koja se nalazi posle
naziva određene fascikle, prikazuje se lista sa svim njenim podfasciklama.
Pronalaženje informacija o računarskom sistemu
Izborom stavke System u kontrolnom panelu ili prečicom Taster sa Windows znakom +
taster Break otvara se prozor System u kom se prikazuju informacije o hardveru računara i
njegovom operativnom sistemu po sledećim kategorijama:
 Verzija Windows-a
 Sistem koji obuhvata ocene računara po komponentama i karaktersitike hardvera
Osnovna ocena Windows-a koja je prikazana predstavlja najniže pojedinačno
ocenjivanje zabeleženo pomoću sledećih pet komponenti:
o Brzine procesora
o Radne memorije
o Grafičkih mogućnosti radne površine
o Trodimenzionalnih grafičkih mogućnosti za igranje i
o Brzine prenosa podataka osnovnog čvrstog diska
Najviša dostupna ocena Windows Experience Index računara na kome se izvršava
Windows 7 je 7,9 koja je korigovana sa ocene 5,9 kod Windows Viste.
 Naziv računara i podešavanje domena i radne grupe
 Aktivacija Windows-a.
17
Pitanja uz lekcije 1-4
Vežba 1
Metode pristupanja stavkama u kontrolnom panelu














Start
Control Panel
System and Security ( ako je Category view, a ako ne podesiti u opciji View by)
System
Pregled dobijenih informacija o računaru
System and Security lista sa adresne linije
Action Center
System and Security na adresnoj liniji
Control Panel na adresnoj liniji
Izbor Large icons sa liste View by
All Contol Panel Items prozor i izbor opcije System
All Contol Panel Items lista na adresnoj liniji
Contol Panel lista kategorija na adresnoj liniji
Contol Panel na adresnoj liniji
Modifikovanje Start menija
Modifikovanje Start menija vrši se u dijalogu Customize Start Menu kome se pristupa na
sledeći način: Desnim klikom na Start meni otvara se padajuća lista u kojoj se izabere opcija
Properties, čime se otvara dijalog Taskbar and Start Menu Properties – kartica Start Menu.
U ovoj kartici odlučujete o prisustvu listi skoro korišćenih programa i stavki i
podrazumevanoj funkciji dugmeta Power. Radi daljeg prilagođavanje u navedenoj kartici bira se
opcija Customize kojom se otvara dijalog Customize Start Menu. U okviru ovog dijaloga :
 mogu se ukloniti ili dodati hiperveze ka stavkama desnog dela Start menija
 može se ukloniti ili dodati okvir za pretragu
 izabrati broj stavki prikazanih na listama skoro korišćenih programa i stavki.
Izbor i modifikovanje tema
Tema predstavlja skup vizuelnih elemenata i zvuka koji se primenjuju za jedinstveni
izgled korisničkog interfejsa računara. Ona može da obuhvata pozadinu radne površine, čuvara
ekrana, boje za prozore i zvuke. Neke teme obuhvataju ikone i pokazivače miša.
U okviru kategorije Appearance and Personalization, izborom stavke Change the theme
otvara se prozor Personalization. U desnom oknu prozora u okvru Aero themes i Basic and High
Contrast Themes nalaze se ugrađene Aero teme i teme sa posebnom namenom.
Za razliku od prthodnih verzija Windows-a, u Windows-u 7 tema može da sadrži više
pozadina za radnu površinu koje se naizmenično prikazuju.
Tema se može prilagoditi promenom nekog od njena četiri elementa.
18
Pitanja uz lekcije 1-4
Izborom opcije Desktop Background u prozoru Pesronalize kontrolnog panela otvara se
istomimeni prozor u kom se vrši izbor pozadinske slike Windows-ove radne površine, njen
položaj i u slučaju da je izabrano više njih može se odrediti da li ih Windows prikazuje nasumice
(Shufle) ili po nekom određenom redosledu.
Izborom opcije Window Color u prozoru Pesronalize kontrolnog panela otvara se prozor
Windows Color And Appearance kontrolnog panela u kom se može promeniti boja koja se
koristi za okvire prozora, Start meni i paletu poslova.
Sve teme koje su sastavni deo Windows-a 7 uključuju šemu zvukova koji prate pojedine
programske događaje. Opcije za zvuk mogu se promeniti u okviru dijaloga Sound koji se otvara
izborom opcije Sounds u prozoru Pesronalize kontrolnog panela.
Čuvar ekrana, čija je prvobitna namena bila da spreči oštećenje monitora štiteći ekrane
od zagrevanja u fosforu monitora, prikazuje se na monitoru računara pošto se on neko vreme ne
koristi. Koristi se i radi skrivanja informacija na ekranu dok korisnik nije ispred svog računara i
personalizovanja radnog prostora. Izbor odgovarajućeg čuvara ekrana, odgovarajuća
podešavanja, vreme nakon kog se aktivira, pogled na njegov efekat pre primene (opcija Preview)
i zahtev za unošenje lozinke za njegovo otključavanje vrši se u dijalogu Screen Saver Settings
izborom opcije Screen Saver u prozoru Pesronalize kontrolnog panela.
Kategorija Region and Language
Podešavanje formata prikaza
datuma i vremena
Podešavanja tastature i jezika
Ova podešavanja se vrše u
okviru kategorije Clock, Language
and Region Control Panela u
okviru kog se bira Region and
Language potkategorija čime se
otvara istoimeni dijalog.
U okviru kartice Formats
vrše se podešavanje formata
prikaza datuma i vremena.
U okviru kartice Keyboards
and Language izborom opcije
Change Keyboards otvara se dijalog
Text Services and Input Languages .
U pvom dijalogu biramo opciju Add
(dodaj) koja otvara dijalog Add
Input Language u kome biramo
jezik i u okviru njega odgovarajuću
tastaturu.
Detaljan prikaz datuma i vremena aktiviramo klikom na sat i datum sa palete alata.
Podešavanja za datum i vreme vršimo u dijalogu Date and Time settings do kog dolazimo
izborom opcija: Change Date and Time settings→ Change Date and Time.
19
Pitanja uz lekcije 1-4
Pitanja
1. Koje su osnovne funkcije računarskog sistema? Podesiti češki prikaz datuma i vremena.
2. Od čega se sastoji savremeni računarski sistem? Konfigurisati računar tako da tastatura
bude prilagođena švedskom jeziku.
3. Kako se deli hardver personalnog računara? Koja je najviša dostupna ocena Windows
Experience Index računara na kome se izvršava Windows 7?
4. Navesti bar 4 uređaja koji spadaju u izlazne uređaje? Prikazati stavku Recorded TV kao
meni u desnom delu Start menija.
5. Šta se nalazi na matičnoj ploči računara? Koja je osnovna karakteristika memorijskih
uređaja?
6. Od čega se sastoji mikroprocesor računara? Koja j uloga kernela?
7. Koja je osnovna karakteristika mikroprocesora? Kog kapaciteta su najčešće Blue-ray
diskovi?
8. U kojoj jedinici se izražava osnovna karakteristika memorijskih uređaja? Koja od
standardnih ikona se nalazi na radnoj površini kod standardne instalacije Windows-a 7?
9. Koje su aktuelne vrste hard diskova ? Koje vrste monitora razlikujemo i po čemu se oni
razlkuju?
10. Kog kapaciteta su najčešće Digital Video Diskovi? Čemu služi grafička kartica?
11. Koje su glavne karakteristike monitora? Navesti prečicu sa tastature za minimizovanje
svih prozora.
12. Koje vrste štampača razlikujemo? Gde se nalazi oblast za obaveštenja i sta ona prikazuje?
13. U koju grupu softvera spadaju operativni sistemi? Od kojih delova se sastoji desna strana
Start menija?
14. Navesti primere operativnih sistema. Čemu služi RAM memorija?
15. Koji su ciljevi razvoja operativnih sistema? Podesi Power dugme tako da mu osnovna
funkcija bude Restart.
16. Koje su funkcije operativnih sistema? Koji uređaji spadaju u uređaje spoljašnje memorije?
17. Šte je drajver? Izaberi šemu zvukova pod nazivom Delta.
18. Šta karakteriše operativni sistem Windows 7? Šta ikona može da predstavlja?
20
Pitanja uz lekcije 1-4
19. Koji je minimalni kapacitet sistemske memorije potreban za instalaciju Windows-a 7?
Koje verzije Windows 7 su komercijalno dostupne?
20. Koliko ima verzija Windows 7? Koje informacije dobijamo u prozoru System?
21. Koji program se prvo pokreće pošto se uključi računar? Koje vrste softvera razlikujemo?
22. Kako znamo da ikona predstavlja prečicu? Kog reda veličine su kapaciteti savremenih
memorijskih modula RAM memorije?
23. Kako se zove elektronska napomena koja se pojavljuje kada postavimo pokazivač miša na
ikonu? U kojoj jedinici se uzražava osnovna karakteristika mikroprocesora?
24. Kako je podeljena leva strana Start menija? Gde je smešten BIOS?
25. Navesti prečicu sa tastature za kojom svi otvoreni prozori privremeno posaju prozirni.
Kog reda veličine su kapaciteti savremenih čvrstih diskova?
26. Koje prikaze kontrolnog panela razlikujemo i kako ih biramo? Čemu služi matična ploča
računara?
27. Čemu služi kontrolni panel? Koje su komponente operativnog sistema?
28. Navesti prečicu sa tastature za prikaz informacija o o hardveru računara i njegovom
operativnom sistemu. Koju količinu memorije mora da poseduje grafička kartica da bi
Aero tema bila omogućena?
29. Šta predstavlja osnovna ocena Windows-a? Šta je jump lista?
30. Izaberi ugrađenu Aero temu Nature i podesi da boja prozora bude svetlo zelena. Koje
vrste korisničkog interfejsa razlikujemo?
31. Podesi da čuvar ekrana bude 3D Text koji se pokreće nakon 3 minutada i zahteva lozinku
prilikom prekida. Navesti bar 4 uređaja koji spadaju u ulazne uređaje?
32. Od čega zavisi izgled ekrana i tačan postupak prijavljivanja na Windows? Navesti bar jednu od
novina Windows-a 7 u odnosu na prethodne verzije ovog operativnog sistema.
21
Ažuriranje sistemskih datoteka
5.Ažuriranje sisitemskih datoteka
Prilikom instaliranja operativnog sistema, sistemske datoteke su one koje su bile na
raspolaganju na instalacionom disku Windows 7. Kako Microsoft po potrebi objavljuje dopune za
Windows da bi ponudio dodatne mogućnosti ili zaštitio računar od novih pretnji po bezbednost,
veoma je važno instalirati te dopune čim budu objavljene.
Pomoćni program koji pretražuje računar, upoređuje te podatke sa podacima u Microsoftovoj online bazi podataka i na osnovu toga preporučuje instaliranje i instalira sve postojeće
dopune je Windows Update.
Prema stepenu važnosti dopune se razvrstavaju na:
 Važne dopune (Important updates) koje povećavaju bezbednost i pouzdanost
 Preporučene dopune (Recomanded updates) vezane za probleme koji nisu
kritični, ali pomažu u poboljšanju rada sistema
 Neobavezne dopune (Optional updates) koje nisu vezane za određene
softverske probleme. One mogu uključiti dodatne programe.
Neke dopune zahtevaju ponovno pokretanje računara, kako bi se završila instalacija, s
obzirom na to da se datoteke ne mogu ažurirati dok se koriste. Ukoliko se to ne učini odmah,
Windows Update nas podseća na to, prema našoj preporuci.
Pomoćnom programu Windows Update se može pristupiti preko All Programs Start
menija ili Control Panel-a. Koliko često, u koje vreme i kolko nezavisno radi taj program bira sam
korisnik.
Windows 7 nudi sledeće:
 Automatsko preuzimanje i instaliranje dopuna
 Automatsko preuzimanje dopuna i obaveštavanje da ih možete instalirati
 Proveravanje ima li novih dopuna i obaveštavanje o tome da one postoje
 Proveravanje ima li novih dopuna samo na inicijativu korisnika.
Kada je dopuna pruzeta sa interneta i spremna da se instalira, u oblasti obaveštenja
pojavljuje se ikona Windows Update, a kada je u pitanju važna dopuna u Start meniju na
dugmetu Power pojavljuje se ikona upozorenja – da se prvo mora instalirati ta dopuna, a onda
isključiti računar.
Osim ažuriranja Windows-ovih sistemskih datoteka, pomoćni program Windows Update
omogućava ažurirnje i drugih Microsofto-vih programa.
Vežba
1. Start→All Programs→Windows Update
Program Windows Update prikazuje informacije o aktuelnom statusu ažuriranja
računara - kada je poslednji put proveravao i ima li novih dopuna. Boja trake i
oklopa predstavljaju Windows Update status. Zelena boja ukazuje na to da su
instalirane sve postojeće važne dopune.
a. Izbor hiperveze do dostupnih dopuna ukoliko ona postoji
b. Kategorije dopuna i označavanje pojedinačnih dopuna (važne dopune su
automatski označene) i potvrda u polju OK
22
Ažuriranje sistemskih datoteka
c. Instaliranje dopuna koje se pokreću opcijom Install updates obuhvata:
preuzimanje izabranih dopuna, kreiranje tačke za obnavljanje (restore point)
i samo instaliranje preuzetih dopuna.
d. Ukoliko Windows 7 zatraži ponovno pokretanje računara, potrebno je
zatvoriti sve aktivne programe i onda izabrati opciju Restart now.
2. Po aktiviranju programa Windows Update, u levom oknu prozora među ponuđenim
opcijama, je opcija Change settings u okviru koje se vrše podešavanja pomoćnog
programa Windows Update. Najznačajnija među njima su u odeljku Important updates
u kom se bira način ažuriranja važnih dopuna, učestalost i vreme njihovog instaliranja.
Restore point
Restore point - tačka za oporavak je trenutni snimak podešavanja računarskog sistema
koji Windows kreira u isplanirano vreme, ali i pre većih izmena, kao što su instaliranje programa
ili ažuriranje sistemskih datoteka. Ukoliko se jave neki problemi u vezi sa računarom, moguće je
vratiti sistem u prethodno stanje bez uticaja na lične datoteke.
Kreiranje restore point-a
 Control Panel\System and Security\System
 U levom oknu izaberite stavku System
Protection.
 Potrebna je dozvola administratora. Ako
vam bude zatražena administratorska
lozinka ili potvrda, otkucajte lozinku ili je
potvrdite.
 Otvoriće se dijalog System Properties.
 Izaberite karticu System protection, a
zatim kliknite na dugme Create.
 U System Protection dijalogu, upišite opis,
a zatim kliknite na dugme Create.
System Restore
Tačku za oporavak možete da koristite za vraćanje fajlova vašeg računarskog sistema na
raniju tačku u vremenu, izborom opcije System Restore u kartici System protection već
spomenutog dijaloga, čime se pokreće ceo proces.
Opciji System Restore moguće je pristupiti i iz Start menija: All Programs\Accessories\
System Tools\System Restore.
23
Prekid rada sa računarom
6.Prekid rada sa računarom
Prilikom prekida rada sa računarom potrebno je zaštititi svoje
informacije i uštedeti energiju. To je moguće učiniti izborom jedne od
opcija dostupnih u meniju Shut-down Options u koje spadaju:
 Log off je opcija koju biramo da bi se odjavili sa svog korisničkog naloga. Pre
odjavljivanja potrebno je sačuvati sve datoteke i isključiti sve pokrenute programe jer
bi, u suprotnom, svi podaci koji pre toga nisu snimljeni bili izgubljeni.
 Switch user - brza zamena korisnika omogućava da na isti računar istovremeno bude
prijavljeno više korisničkih naloga. Prilikom izbora ove opcije nije neophodno sačuvati
sve datoteke i isključiti sve pokrenute programe, s obzirom na to da sve ostaje aktivno.
 Lock – omogućava zaštitu rada korisnika. Ova opcija zaključava računar prikazujući
ekran dobrodošlice i zahteva prijavljivanje na korisnički nalog kako bi se nastavilo sa
radom. Winkey+L je prečica sa tastature koja zaključava računar.
 Restart ili ponovo pokretanje računara vrši se:
o Nakon instaliranja određenih programa i programskih dopuna kako bi se
završio proces ažuriranja sistemskih datoteka ili
o Ukoliko računar ima zastoj u radu pa se izborom opcije Restart vrši
čišćenje keš memorije procesora u kojoj Windows 7 čuva informacije
kojima je potrebno da brzo pristupi.
 Sleep i(li) Hibernate predstavljaju režime mirovanja u toku kojih se štedi energija i
štiti rad korisnika.
o Prilikom izbora opcije Sleep, Windows 7 snima sve otvorene datoteke u
RAM memoriju, snima njihovo stanje i stanje svih otvorenih programa, a
zatim računar stavlja u režim za uštedu energije.
o Prilikom izbora opcije Hibernate, Windows 7 snima sve otvorene datoteke
na čvrsti disk umesto u RAM memoriju, snima njihovo stanje i stanje svih
otvorenih programa, a zatim potpuno isključuje računar. Kada se
računar probudi, Windows 7 učitava informacije sa čvrstog diska i obnavlja
prethodno stanje računara.
U toku Sleep režima stoni računar koristi oko 10% energije koju koristi za uobičajen
rad, dok prenosni računar u ovom režimu koristi oko 2% energije svojih baterija na sat.
Buđenje računara vrši se pomeranjem miša, pritiskom na taster Enter ili na dugme za
uključivanje računara.
 Shut Down potpuno isključuje računar što podrazumeva zatvaranje svih otvorenih
programa i datoteka, mrežnih veza, prekidanje sistemskih procesa, zaustavljanje
čvrstog diska i isključivanje računara.
24
Prekid rada sa računarom
Task Manager
U kontekst meniju Taskbara izborom opcije Start Task Manager otvara se Windows Task
Manager koji je koristan za prekidanje aplikacije koja ne reaguje, procesa ili brzi pogled na
performanse sistema.
Ukoliko ne možemo prekinuti izvršavanje
nekog programa koristeći kontrolno dugme Close
(ili prečicu sa tastature Alt + F4), potrebno
je otvoriti Task Manager. Prečica sa tastature
koja se koristi, a kojom se otvara Task Manager,
je
Ctrl+Alt+Delete.
Nakon
označavanja
programa koji ne reaguje, u kartici Applications
treba izabrati opciju End Task. Ukoliko ni tada ne
uspemo da prekinemo izvršavanje programa,
izborom opcije Go To Process u kontekst meniju
imena
spomenute
aplikacije
u
kartici
Applications, otvara se kartica Processes. Tada je
u toj kartici prikazan i označen proces koji se
odvija u toku izvršavanja te aplikacije. Proces
prekidamo izborom opcije End Process.
Nezavisno od toga koja je kartica
prikazana u dijalogu, u dnu prozora Windows
Task Manager uvek se nalazi informacija o broju
trenutno aktivnih procesa, iskorišćenosti
procesora i unurtrašnje memorije.
25
Upravljanje korisničkim nalozima
7.Upravljanje korisničkim nalozima
Ukoliko više od jedne osobe koristi isti računar, poželjno je da svako od njih ima svoj
korisnički nalog. Svakom korisničkom nalogu odgovara korisnički profil koji karakteriše
specifično korisničko okruženje, kao i lični podaci i fascikle. Windows 7 karakteriše sistem
korisničkih naloga i lozinki koji omogućava da više od jedne osobe istovremeno koristi računar,
štiti radno okruženje i čuva privatnost informacija svakog korisnika.
Razumevanje korisničkih naloga i ovlašćenja
Korisnički nalog može biti administratorski ili standardni.
Administratorski nalog ima viši nivo ovlašćenja, čime mu je omogućeno da na računaru
obavi zadatke koje vlasnik standardnog naloga ne može. Te vrste zadatka, kao što su:
 Pravljenje, menjanje i brisanje naloga,
 Menjanje podešavanja koja utiču na sve korisnike,
 Menjanje podešavanja koja se odnose na bezbednost,
 Instaliranje i uklanjanje programa,
 Pristupanje svim datotekama.
naznačeni su Windows-ovom bezbedosnom ikonom .
Korisnik standardnog korisničkog naloga ima mogućnost da vrši samo izmene koje se
tiču njegovog vlastitog korisničkog naloga.
UAC (User Account Control)
Kontrolu korisničkih naloga obavlja alatka UAC (User Account Control). Ona štiti
računar od promena na Windows-ovim sistemskim podešavanjima na taj način što zahteva da
isključivo administrator dozvoli određenu vrstu izmena.
UAC (User Account Control) ima četiri nivoa kontrole:
1. Always notify
2. Notify for programs and dim the desktop
3. Notify for programs and don’t dim the desktop
4. Never notify
Podešavanja vezana za UAC (User Account Control) vršimo u prozoru User Account
Control Settings kom pristupamo izborom opcije Change User Account Control Settings
potkategorije Action Center kategorije System And Security kontrolnog panela.
Izrada korisničkih naloga i brza zamena korisnika
Prilikom instaliranja Windows 7 operativnog sistema, kreira se prvi korisnički nalog i on
je administratorskog tipa. Svaki računar mora imati bar jedan takav nalog.
Kreiranje naloga započinje se izborom hiperveze Create a new account u prozoru Manage
Accounts, koji se otvara izborom opcije Add or remove user accounts kategorije User Accounts
and Family Safety kontrolnog panela. Da bi kreirali korisnički nalog, potrebno je samo navesti
ime i tip naloga. Tom prilikom Windows novom krisničkom nalogu dodeljuje sliku iz svog
standardnog skupa slika. Nakon prvog prijavljivanja Windows pravi odgovarjući korisnički profil
koji podrazumeva i skup ličnih fascikli unutar Users strukture fascikli. Promenom korisničkog
imena tog naloga neće se izmeniti naziv lične fascikle korisnika.
26
Upravljanje korisničkim nalozima
Upravljanje korisničkim nalozima
Podešavanjima vezanim za korisničke naloge možete pristupiti preko Control panela ili
klikom na sliku koja predstavlja korisnički nalog u Start meniju. U okviru ovih podešavanja imate
mogućnost da:
 kreirate lozinku,
 promenite sliku koja predstavlja vaš nalog,
 promenite ime i
 tip naloga.
U okviru naloga tipa administratora ili uz njegovo odobrenje imate mogućnost da menjate
parametre drugih naloga (izborom opcije Manage another account) i podešavate UAC.
Dodatak: Password hint i Kreiranje password reset disk-a.
Ograničavanje pristupa
Windows 7 omogućava nadzor nad korišćenjem računara, što se ogleda kroz
kontrolisanje funkcionalnosti i dostupnog sadržaja.
Korišćenjem mehanizma Parental Controls Windows-a 7 korisničkom nalogu se mogu
postaviti:
1.Vremenska ograničenja (Time limits)
2.Ograničenja igranja (Game restrictions) – možemo ograničiti upotrebu igara prema
uzrastu korisnika, prema sadržaju i onemogućiti igranje konkretne igre.
3.Programska ograničenja (Program restrictions)- pošto štikliramo sve programe,
potrebno je deštiklirati programe čiju upotrebu ne želimo da dozvolimo.
Kao i kod UAC, postavljena ograničenja je moguće zaobići unošenjem lozinke
administratora.
Isključivanje ili brisanje korisničkog naloga
Ukoliko neki od postojećih korisničkih naloga na
računaru više nije potreban, postoje dve opcije:
1. Nalog se može isključiti,
što podrazumeva da on
više nije dostupan, ali su
sva njegova podešavanja,
fascikle i datoteke na svom
mestu.
Isključivanje naloga:
o Izbor opcije Manage u kontekst meniju stavke
Computer otvara prozor Computer Managment
o U levom oknu bira se opcija Local Users and
Groups, a zatim se u fascikli Users dvostrukim
klikom na nalog koji želimo da isključimo otvara
dijalog u kom tada štikliramo opciju Account is
disabled.
27
Upravljanje korisničkim nalozima
2. Nalog se može obrisati, čime se sva podešavanja trajno uklanjaju i ne mogu se
povratiti. Tokom procesa brisanja moguće je zadržati fascikle i datoteke odgovarajućeg
naloga.
o Brisanje korisničkog naloga
1. User Accounts and family Safety kategorija Control panela
2. Add or remove user accounts
3. Klik na odgovarajući nalog koji želimo da brišemo
4. Delete the account
5. Delete files
6. Delete Account
Na ovaj način smo uklonili željeni nalog i sve prateće datoteke, fascikle i podešavanja.
VEŽBA
1. Kreirati nalog
2. Promeniti sliku
3. Postaviti lozinku i hint
4. Promeniti tip naloga
5. Promeniti ime naloga
6. Postaviti ograničenja
28
Pitanja
Pitanja
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
Kako se razvrstavaju dopune za Windows 7?
Šta je Windows Update?
Koje mogućnosti nudi Windows 7 u vezi sa preuzimanjem i instaliranjem važnih dopuna?
Proveriti da li ima novih dopuna i ako ima, instalirati ih.
Podesiti pomoćni alat za ažuriranje Windows-a tako da dopune preuzima i instalira
automatski svakog dana u 17h.
Kada se automatski kreira tačka za oporavak (restore point)?
Podesiti alat za ažuriranje Windows-a tako da samo administrator može instalirati dopune
na računaru.
Iz kojih koraka se satoji instaliranje dopuna?
Šta je restore point?
Kreirajte restore point pod nazivom V1.
Vratiti Windows 7 na stanje u kom je bio 18.11.2014.
Zašto je prilikom instaliranja nekih dopuna potrebno ponovo pokrenuti sistem (tj.
restartovati računar)?
Koja je razlika između opcija Log off i Switch user?
Zaključati računar koristeći prečicu sa tastature.
Koje su sličnosti, a koje razlike između opcija Sleep i Hibernate?
Kolika je ušteda energije u toku režima Sleep?
Koristeći prečicu sa tatstature otvoriti Task Manager.
Isključiti proces koji je odgovoran za izvršavanje trenutno aktivnog programa.
Koliko RAM memorije zauzima proces programa za pretraživanje podataka na računaru?
Koliko je trenutno opterećenje procesora?
Koje su prednosti višekorisničkog režima rada koji karakteriše Windows 7?
Koja ovlašćenja ima korisnik standardnog korisničkog naloga?
Šta predstavlja ikonica ?
Koji alat vrši kontrolu korisničkih naloga?
Koje nivoe kontrole ima User Account Control i šta svaki od njih podrazumeva?
Koje vrste korisničkih naloga razlikujemo?
Kreirati korisnički nalog standardnog tipa pod nazivom Olaf.
Promeniti tip korisničkog naloga.
Promeniti ime kreiranog korisničkog naloga.
Promeniti sliku kreiranog korisničkog naloga.
Dodeliti šifru i podsetnik za šifru kreiranom korisničkom nalogu.
Isključiti kreirani korisnički nalog.
Obrisati kreirani korisnički nalog.
Koje vrste ograničenja možemo postaviti korisnčkom nalogu standardnog tipa?
Na koji način se mogu zaobići ograničenja postavljena korisnčkom nalogu standardnog
tipa?
Ograničiti nalog standardnog tipa tako da se može koristiti radnim danom od 18-19h i
vikendom od 11-12h i od 18-19h.
Kada Windows pravi odgovarjući korisnički profil koji podrazumeva i skup ličnih fascikli
unutar Users strukture fascikli?
Ograničiti nalog standardnog tipa tako da od svih instaliranih programa ne može koristiti
Google Chrome.
Ograničiti nalog standardnog tipa tako da ne može igrati igrice namenjene odraslima.
Na koje načine možemo ograničiti upotrebu igara na nalogu standardnog tipa?
29
Krećite se između prozora i fascikli
8. Krećite se između prozora i fascikli
Windows 7 koristi sistem hijerarhijskog skladištenja podataka. Poput čuvanja papirnih
dokumenata u kartonskim fasciklama unutar registratora, svoje elektronske dokumente
(datoteke, fajlove) korisnik pakuje u elektronske fascikle (foldere) na diskovima koji postoje na
računaru.
Program koji se koristi za pregledanje fascikli i datoteka je Windows Explorer. Za razliku
od prethodnih verzija Windows-a u Windows 7 je moguće pregledati sadržaj više fascikli u
jednom prozoru.
Rad sa prozorima
Većina informacija na računaru prikazane su u prozorima. Datoteke se otvaraju u
prozorima odgovarajućih programa, fascikle u prozorima Windows Explorera.
Podešavanje veličine, premeštanje i raspoređivanje prozora:
 Pomeranje prozora – koristimo naslovnu liniju
 Menjanje visine i širine prozora – koristimo ivice i uglove prozora i naslovnu liniju
 Uveličavanje prozora – pomeranjem ili dugme Maximize
 Korišćenje prečica windows taster + neki od tastera: → , ← , Home, ↑ , ↓, Tab
Organizovanje prozora se može vršiti kroz kontekst meni palete poslova (taskbara)
izborom jedne od opcija: Cascade windows, Show windows stacked, Show windows side by side,
Show the desktop.
Skrivanje i prikazivanje prozora
Koristite opciju Aero Peek pomoću dugmeta Show Desktop ili prečice Windows taster +
Spacebar za skrivanje otvorenih prozora
Brzim pomeranjem aktivnog prozora minimiziraju se svi ostali otvoreni prozori
Razumevanje datoteka fascikli i biblioteka
Datoteke i fascikle smeštene su u hijerarhijskoj strukturi
fascikli na jedinicama čvrstog diska, kao i na drugim uređajima za
skladištenje podataka, kao što su CD-ovi, DVD-jevi ili USB fleš
memorije. Sve memorijske jedinice označene su slovnim oznakama,
pri čemu je primarni čvrsti disk tj. onaj na kome je instaliran
operativni sistem, obeležen uvek slovom C.
Program koji se koristi za pregledanje fascikli i datoteka je
Windows Explorer, može prikazati kolekciju odgovarajućih datoteka
fascikli unutar neke biblioteke. Biblioteke su virtualne fascikle, koje
fizički nisu prisutne na čvrstom disku, ali prikazuju sadržaj
višestrukih fascikli kao da su datoteke smeštene zajedno na jednom
mestu.
Podrazumevana instalacija Windowsa 7 uključuje 4
standardne biblioteke: Documents, Music, Pictures i Videos, pri čemu je moguće kreirati
sopstvenu biblioteku. Prilikom
Kreiranje nove biblioteke može se vršiti u okviru prozora Libraries izborom opcije New
Library ili u kontekst meniju foldera koji želimo da uključimo u novu biblioteku izborom opcije
Include in Library/Create New Library.
30
Krećite se između prozora i fascikli
Windowsove sistemske fascikle
Prilikom instalacije Windows 7 operativnog sistema prave se tri sistemske fascikle:
 Program Files fascikla u koju se smeštaju potrebne fascikle i datoteke
instaliranih programa
 User Account fascikla odgovarajućeg korisničkog naloga koja se kreira prilikom
prvog prijavljivanja na nalog i obuhvata 12 podfascikli koje nazivamo ličnim
fasciklama. Mogu se prikazati izborom hiperveze sa Start menija koja nosi naziv
korisnikog naloga. Pored ove fascikle u fascikli Users nalazi se fascikla Public koja
sadrži 9 podfascikli i dostupna je svakom ko se prijavi na računar.
 Windows fascikla u kojoj se nalazi većina najvažnijih datoteka operativnog
sistema.
Osobine prozora fascikle
Unutar Windows Explorera svaki prozor fascikle prikazuje obavezno dva elementa:
naslovnu liniju (title bar) i paletu sa alatkama (toolbar).
Naslovna linija sadrži:
 Navigacionu dugmad
 Adresnu liniju
 Polje za pretragu
Paleta sa alatkama razlikuje se u zavisnosti od sadržaja fascikle. Dugmad na paleti sa
alatkama predstavljaju kontekstno određene komande za rad sa fasciklom i njenim sadržajem.
Pored naslovne linije i palete sa alatkama, opciono u svakom prozoru mogu biti prikazane
i sledeće komponente: Linija menija, Okno za navigaciju, Okno sa detaljima, Okno sa
sadržajem, Okno za pregled.
Navigaciona dugmad
Okno za navigaciju (Navigation pane) Naslovna linija(Title bar)
Adresna linija Linija menija(Menu bar) Paleta sa alatkama
Polje za pretragu
Okno sa detaljima(Details pane) Okno sa sadržajem(Contetnt pane) Okno za pregled(Preview pane)
Prikazivanje i skrivanje okna omogućava opcija Layout menija Organize sa palete alata.
31
Krećite se između prozora i fascikli
Snalaženje na računaru
Sve disk jedinice, fascikle i datoteke koje su deo sistema za skladištenjena računaru , kao i
one na računarima sa kojima računar povezan preko mreže, prikazuju se u Windows Exploreru.
Pokretanje Windows Explorera:
 Windows Explorer dugme na paleti alata (prikazuje fasciklu biblioteka)
 Windows taster + E (prikazuje fasciklu Computer)
 Otvaranjem bilo koje fascikle.
Windows Explorer omogućava kretanje kroz hijerarhiju fascikli na svim diskovima,
prikazujući sadržaj fascikli unutar drugih fascikli sve dok se ne pronađe željena datoteka.
Ovaj postupak naziva se pretraživanje (browsing). Kao polazna tačka za ovaj postupak
može se koristiti prozor Computer. U njemu su predstavljeni uređaji koji su podeljeni u grupe.
Prvo su prikazane interne
 jedinice čvrstog diska - one koje su fizički ugrađene u računar, zatim
 interni izmenljivi memorijski uređaji (CD ili DVD uređaji), pa
 eksterni izmenljivi memorijski uređaji kao što je USB fleš memorija, potom
slede
 lokacije za smeštanje kojima se pristupa preko mrežne veze.
Uz svaki uređaj prikazan je njegov naziv, količina raspoloživog prostora i kapacitet što je i
prikazano u vidu indikatora napredovanja određene boje. Podrazumevana boja indikatora je
plava, pri čemu kad je na disku ostalo manje od 10% raspoloživog prostora, boja indikatora
menja se u crvenu. Najviši nivo smeštajne strukture – diska naziva se koren (root).
Vežba:
 U okviru okna za navigaciju sažeti sve stavke
 U okviru okna za navigaciju od Computer do Users
 Sa adresne linije pristupiti fascikli Public fascikle Users
 Sažeti Copmuter i pristupiti Libraries→Documents→My Documents
 Korišćenje ikonice na adresnoj liniji
 Sadržaj bibliotke Documents
 Načini prikaza stavki fascikle
32
Pronalaženje određenih informacija
9. Pronalaženje određenih informacija
Windowsowa pretraga omogućava gotovo trenutno pronalaženje programa, datoteke,
poruke ili prilog poruke koja se nalazi na računaru. Aktivira se unosom ključne reči u polje
Search koje se nalazi u Start meniju. Rezultati pretrage, koji se trenutno pojavljuju podeljeni su u
kategorije. Prikaz svih rezulatata otvara se izborom opcije See more results.
Naprednije pretrage su moguće u okviru fascikle Search Results. Uslovi pretrage koji se
mogu korsititi su datum pravljenja datoteke, veličina datoteke, deo njenog naziva, ime autora, tip
datoteke…
Efikasnost Windowsowe pretrage zasniva se na tome što Windows Search održava indeks
svih ključnih reči koje se nalaze u računaru ili su povezane sa datotekama smeštenim na
računaru, tako da prilikom unošenja traženog pojma Windows ga traži u indeksu umesto da traži
prave datoteke na čvrstom disku.
Parametri Windows-ove pretrage
Podešavanja pretrage mogu se vršiti na sledećim mestima:
 Kartica Search okvira za dijalog Folder Options

Dijalog Indexed Locations kome se pristupa iz Control Panel-a izborom opcije
Indexing Options→Modify

U progrmu za rešavanje problema Search and Indexing koji se pokreće izborom
hiperveze Troubleshoot Search And Indexing kojoj se pristupa iz Control Panela izborom opcije Indexing Options→Advanced→Index Settings
Vežba:
 Pretražiti po pojmu računar
 Prikazati sve rezultate
 Sortirati ih po tipu
 Pretražiti uz korišćenje filtera za pretragu
o Pretraga po tipu
 Menjane raspona pretrage
 Čuvanje pretrage
33
Upravljanje fasciklama i datotekama
10. Upravljenje fasciklama i datotekama
Različiti načini prikazivanja fascikli i datoteka
Menjanje prikaza fascikle
Fascikle i datoteke u oknu sa sadžrajem prozora fascikle mogu biti prikazane na nekoliko
različitih načina. Moguće je izabrati jedan od sledećih prikaza:
Dugme Views
u okviru kog se bira odgovarajući prikaz
 Icons – prikaz u obliku malih, srednjih ili velikih ikona
 List – prikaz u oblku liste
 Details – uz svaku od ikonica koja predstavlja
istovremeno i tip datoteke podrazumevano su
prikazana i njena svojstva: naziv, tip, datum izmene i
veličina. Opciono se mogu prikazati još i podaci o
autoru, datum kreiranja…
 Tiles – u ovom prikazu vide se ikone srednje
veličine, kao i naziv i tip stavk
 Content – za fascikle u ovom prikazu vide se ikona,
naziv fascikle i datum, a za datoteke, uz ikonu
prikazan je sadržaj datoteke, njen naziv, tip, veličina
i datum.
Kada pritiskom na desni taster miša u oknu sa sadržajem fascilkle otvorimo prateći
kontekst meni u okviru opcije View tada možemo izaberati odgovarajući prikaz.
34
Upravljanje fasciklama i datotekama
Grupisanje sadržaja fascikle
Grupisanje sadržaja fascikle vrši se u okviru menija Arange by okna biblioteke po autoru,
datumu izmene, tipu, tagu ili imenu. Grupisane stavke pojavljuju se u stekovima koji se otvaraju
dva put pritiskom na miša.
Sortiranje ili filtriranje sadržaja fascikle
U oknu sa sadržajem fascikle prvo su prikazane sve podfascikle, a zatim slede datoteke
podrazumevano po abecednom redu. Redosled stavki se može promeniti u oknu sa sadržajem
sortiranjem po bilo kom od datih svojstava datih u prikazu Details.
Vežba:
1. Otvoriti fasciklu C:\Users\Public\Documents\ELEKTRONSKA IZDANJA
2. Izabrati prikaz Details
3. Kliknuti na zaglavlje kolone Size, (ponovnim klikom vrši se sortiranje po obrnutom
redosledu)
4. Dodavanje kolone
a. Izbor prikaza određenog detalja se vrši u dijalogu Choose Details koji se
otvara desnim tasterom miša na zaglavlje bilo koje kolone.
5. U okviru prikaza Details mogu se prikazati samo one stavke fascikle koje odgovaraju
određenom kriterijumu.
a. Postaviti pokazivač miša na zaglavlje kolone svojstvа po kome se vrši
filtriranje, a zatim pritisnuti strelicu
b. U listi sa vrednostima izabrati željenu vrednost.
35
Upravljanje fasciklama i datotekama
Menjanje opcija fascikle u okviru
dijaloga Folder Options
Folder Options dijalog otvara se sa liste Organize
palete alata prozora Windows Explorera, izborom opcije
Folder and search options.
U okviru kartice General može se izabrati način
pretraživanja fascikli, otvaranja fascikli (jednostrukim ili
dvostrukim klikom) i način na koji funkcioniše okno za
navigaciju.
U okviru kartice View može se izabrati odgovarajući
podrazumevani prikaz za sve fascikle.
Rad sa svojstvima fascikli i datoteka
Sva postojeća svojstva stavke prikazuju se u okviru:
 Dijaloga Propreties koji se otvara iz kontekst menija te stavke,
 Okna Details prozora Windows Explorera
 Ekranske napomene (Screen tip-a) koja prati svaku stavku kada postavimo
pokazivač miša preko nje.
Svojstva datoteke
Neka svojstva datoteke, kao što su veličina i datum
modifikovanja održava sam operativni sistem i ne mogu
se menjati, dok druga svojstva, kao što su:
 Naziv - Title
 Autor - Authors
 Tema - Subjects
 Opis - Tags
 Komentari - Comments
 Značaj - Rating
korisnik može sam menjati u zavisnosti od tipa datoteke,
što može olakšati pretragu kasnije.
U okviru dijaloga Propreties datoteke postoje
četiri kartice:
 General - daje pregled informacija o datoteci
 Security - omogućava se dodeljivanje
ovlašćenja za pristup
 Details - prikazuje svojstva dodeljena
datoteci (ako je moguće tu se mogu vršiti izmene nekih od svojstva)
 Previous Versions – prikazuje ostale verzije datoteke sačuvane pomoću Windows
Backup tački obnavljanja.
36
Upravljanje fasciklama i datotekama
Svojstva fascikle
Okviru dijaloga Propreties fascikle sadrži kartice:
General, Sharing, Security, Previous Versions i Customize.
Kartica Sharing omogućava podešavanje opcija za deljenje
fascikle sa korisnicima računara u mreži, dok se u okviru
kartice Customize može odrediti sledeće:



Šablon koji kontroliše alatke dostupne na
paleti alata, kao i podrazumevani prikaz
sadržaja fascikle koji se vidi u oknu sa
sadržajem
Sliku koja se pojavljuje na ikoni fascikle
Ikonu kojom je fascikla predstavljena.
Izrada i preimenovanje fascikli i datoteka
Korišćenjem odgovarajućih programa mogu se izraditi
njima svojstvene datoteke. One su privremene sve dok se ne
snime na čvrsti disk ili na neku drugu lokaciju, kao što je USB fleš
memorija. Kreiranje fascikle vrši se:

pomoću alatke New Folder sa palete alata prozora
koji prikazuje fasciklu u kojoj želimo da se nalizi
novo kreirana fascikla ili

izborom opcije New→Folder iz kontekst menija
koji se otvara desnim tasterom miša u oknu
sadržaja prozora koji prikazuje fasciklu u kojoj
želimo da se nalazi novo kreirana fascikla.
Iz spomenutog menija moguće je aktivirati i neke od
programa pomoću kojih se vrši izrada novih datoteka.
Promena imena datoteke ili fascikle vrši se u okviru kontekst menija stavke izborom
opcije Rename.
37
Upravljanje fasciklama i datotekama
Premeštanje i kopiranje fascikli i datoteka
Da bi premestili ili iskopirali fasciklu ili datoteku potrebno ju je prvo označiti odnosno
odabrati.
Izbor stavke(i) se može izvršiti na neki od sledećih načina:
 Organize→Select All odnosno (Ctrl + A) označavnje svih stavki u fascikli
 Shift – biranje susednih stavki
 Ctrl – biranje nesusednih stavki
 Polja za potvrdu u prikazu Details – koja se aktiviraju u okviru dijaloga Folder
Options→View→Use check boxes to select items
Nakon izbora datoteka fascilkle u oknu sa detaljima prikazan je broj stavki i veličina
izbora. Ako su izabrane fascikle i datoteke u oknu sa detaljima prikazan je samo broj izabranih
stavki.
Premeštanje izabranih stavki može se vršiti na neki od sledećih načina:
 Sa menija Organize korišćenjem opcija Cut i Paste
 Korišćenjem kontekst menija i opcija Cut i Paste
 Prevlačenje korišćenjem levog tastera miša
 Prevlačenje korišćenjem desnog tastera miša
Kopiranje izabranih stavki može se vršiti na neki od sledećih načina:
 Sa menija Organize korišćenjem opcija Copy i Paste
 Korišćenjem kontekst menija i opcija Copy i Paste
 Prevlačenje korišćenjem levog tastera miša i tastera ctrl
 Prevlačenje korišćenjem desnog tastera miša
Prilikom korišćenja opcija Cut ili Copy stavka(e) se smešta u Clipboard, oblast za čuvanje
podataka, kako bi se onda jedna ili više njenih kopija mogle nalepiti na neko drugo mesto.
Prečice sa tastature:
Ctrl + C - Copy
Ctrl+ V - Paste
Komprimovanje – pakovanje (zipping) fascikli i datoteka
Komprimovanje je metoda uklanjanja nepotrebnih podataka kako bi se fajl smanjio bez
gubitka bilo kojeg podatka, odnosno smanjivanje veličine skupa podataka, kao što je datoteka ili
grupa datoteka, unutar komprimovane fascikle koja se može smestiti na manji prostor.
Komprimovane datoteke, osim što zauzimaju manje prostora za skladištenje, na druge
računare mogu se preneti brže od nekomprimovanih datoteka.
Vežba:
1. Izbor stavke ili stavki
2. Kontekst meni→Send To→Compressed(Zipped) Folder
3. Izmeniti naziv
Otpakovanje (extract) fascikli i datoteka
Vežba:
1. U oknu Content prikažite sadržaj komprimovane fascikle
2. Na paleti alata izaberite opciju Extract All File. Ako želite da stavke budu
raspakovane na lokaciju drugačiju od one navedene u polju Files Will Be Extracted To This
Folder opcija Browse otvara dijalog u kom možete izabrati željenu lokaciju
3. Extract.
38
Upravljanje fasciklama i datotekama
Brisanje i oporavljanje fascikli i datoteka
1.
2.
3.
4.
Označiti stavku ili stavke koje želite da brišete
Delete sa tastature ili opcija Delete sa kontekst menija
Potvrda komande nakon čega se stavka smešta u Recycle Bin (Korpu za otpatke)
Izborom opcije
a. Empty Recycle Bin u kontekst meniju Korpe za otpatke stavke iz korpe se
trajno briše
b. Restore stavke iz Korpe ona se oporavlja i vraća na lokacuju sa koje je
obrisana.
Korpa za otpatke je kapaciteta 10% primarnog diska do 40GB + 5% bilo kog prostora
preko 40GB.
Ako se briše veoma velika datoteka ona se ne smešta u Korpu već se trajno ukljanja.
U okviru dijaloga Recycle Bin Propreties može se ograničiti količina prostora koju korpa
koristi ili izabrati njeno zaobilaženje.
Izrada prečica
Da bi lakše pristupili datotekama i fasciklаma koje često koristimo pravimo prečice do
njih – na radnoj površini, na meniju Start, na paleti poslova ili u grupi Favorites Windows
Explorera.
Prečice na radnoj površini
Windows 7 na radnoj površini pravi podrazumevano prečice
do pet lokacija: Computer, Ličnih datoteka, Mreže, Kontrolnog
Panela i Korpe. Medjutim, podrazumevano prikazuje samo prečicu
do korpe. Ostale prečice je moguće prikazati u okviru dijaloga
Desktop Icon Settings kom se pristupa izborom opcije Change
desktop icons. U okviru ovog dijaloga može se izabrati i željeni
prikaz odgovarajuće ikone izborom opcije Change Icon.
Prečicu na radnoj površini za željenu stavku moguće je
kreirati na dva načina:
1. Korišćenjem kontekst menija radne površine
2. Prevlačenje upotrebom desnog tastera miša
3. Korišćenjem kontekst menija stavke
uglu.
Prečica je predstavljena programski određenom ikonom sa strelicom u donjem desnom
39
Upravljanje fasciklama i datotekama
Stalno prikazane stavke na meniju start – opcija Pin to Start Menu
Pojavljivanje stavke u oblast stalno prikazanih stavki na meniju Start može se omogućiti
izborom opcije Pin to Start Menu u kontest meniju stavke ili prevlačenjem stavke na Start
dugme.
U okviru Start menija moguća je promena rasporeda stavki.
Stalno prikazane stavke na paleti poslova - opcija Pin to Taskbar
Windows 7 omoćava ugrađivanje dokumenata i fascikla u programe na paleti alata.
Ugrađenoj datoteki ili fascikli pristupa kroz kontekst meni koji se otvara desnim klikom na
odgovarajući program za datoteke ili Windows Explorer za fascikle na paleti alata.
Grupa Favorites
Ukoliko je potreban čest pristup nekoj fascikli ona može biti dodata u grupu Favorites –
prevlačanjem iz okna sa sadržajem fascikle u kojoj se nalazi, na naslov grupe Favorites
prikazanom u oknu za navigaciju.
Redosled u grupi Favorites može se menjati prevlačenjem.
40
Pitanja
Pitanja
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Koje su sistemske fascikle Windows-a 7 i sta se nalazi u svakoj od njih?
Koje su standardne biblioteke Windows-a 7?
Koje fascikle podrazumevano sadrži biblioteka Videos?
Koji se program koristi za pregledanje fascikli i datoteka?
Koju prečicu sa tastature koristimo za brzi pregled trenutno otvorenih prozora?
Koju prečicu sa tastature koristimo umesto kontrolnog dugmeta Maximaze?
Koju prečicu sa tastature koristimo umesto kontrolnog dugmeta Restore Down?
Otvoriti prozore programa Adobe Reader, Microsoft Office Word i Windows Explorer i složite
ih na radnoj površini tako da budu jedan do drugog.
9. Otvoriti prozore programa Microsoft Office Excel, Microsoft Office Power Point i Windows
Explorer i složite ih na radnoj površini tako da budu jedan ispod drugog.
10. Koju prečicu satastature koristimo kako bi svi otvoreni prozori postali prozirni?
11. Otvoriti prozore programa Adobe Reader, Microsoft Office Word i Windows Explorer,
Microsoft Office Power Point, a onda jednim potezom miša minimizirajte sve prozore osim
prozora Microsoft Office Word-a.
12. Šta su biblioteke?
13. Kreirajte Predavanja i u nju uključite fascikle:
a. C:\ ...\Predavanja profesora
b. C:\ ...\Informatika predavanja
c. C:\ ...\My Documents
14. Koji su osnovni elementi prozora?
15. Koji su elementi naslovne linije prozora Windows Explorer-a?
16. Na koji način možemo prikazati ili sakriti promenljive elemente prozora?
17. Na koji način možemo pokrenuti Windows Explorer?
18. Šta je Root?
19. Kako su grupisani uređaji u prozoru Computer?
20. Šta je prikazano uz svaki uređaj u prozoru Computer?
21. Optimizujte prikaz sadržaja fascikle C:\ ...\Muzika da bude prilagođen muzičkim datotekama.
22. Pronaći u fascikli C:\ ...\Predavanja profesora prezentacije urađene u Microsoft Power Pointu koje sadrže pojam osteoporoza.
23. Pronaći u fascikli C:\ ...\Elektronska izdanja datoteke veličine od 100KB-1MB koje sadrže
pojam diabetes.
24. Podesiti Windows-ovu pretragu tako da u pretragu svih lokacija budu uključena i imena i
sadržaj datoteka i fascikli.
25. Po kom principu funkcioniše Windows-ova pretraga?
26. Podesiti Windows-ovu pretragu tako da indeksirana lokacija bude samo sistemska fascikla
Users.
27. Pronaći u računaru sve datoteke kreirane u Microsoft Office Word-u 2007 i pretragu sačuvajte
u ličnoj fascikli My Documents.
28. Podesiti prikaz Details lične fascikle My Pictures tako da sadži kolonu Date taken.
29. Grupisati sadržaj biblioteke Documents prema tipu.
30. Prikazati u prozoru fascikle My Documents samo Adobe Acrobat dokumente.
41
Pitanja
31. Sortirajte sadržaj fascikle Downloads prema kriterijumu Date acccessed.
32. Podesiti da podrazumevani program koji otvara dokumente tipa .docx bude WordPad.
33. Podesite datoteku po izboru da bude nevidljiva.
34. Podesite kod datoteke po izboru da autor budete Vi.
35. Podesite da se svaka fascikla otvara u novom prozoru.
36. U svojstva datoteke Ispitivanje koja se nalazi u fascikli C:\ ...\Vezbanje unesite komentar.
37. Upotrebom polja za označavanje označiti drugu, petu i sedmu stavku fascikle C:\ ...\Muzika, a
zatim korišćenjem prečica sa tastaure premestiti označene dokumente u fasciklu Public
Music.
38. Označiti, uz pomoć tastature, sve stavke od pete do pretposlednje i prevlačenjem iskopirati
označene stavke iz prozora fascikle C:\ ...\Muzika u prozor fascikle Public Videos.
39. Kompresujte fasciklu C:\ ...\Muzika, a zatim je otpakujte na lokaciji C:\ ...\Vezbanje.
40. Koliki je podrazumevani kapacitet Recycle Bin-a ako je kapacitet C diska 200GB?
41. Podesite veličinu korpe na 6000MB.
42. Poslati u Recycle Bin fasciklu C:\ ...\Muzika, a zatim je povratiti na izvornu lokaciju.
43. Korišćenjem prečice sa tastature trajno obrisati jednu stavku fascikle C:\ ...\Vezbanje.
44. Kreirati prečicu na radnoj površini za fasciklu Users.
45. U prozoru fascikle C:\ ...\Muzika kreirati prečicu za fasciklu Public Music.
46. Stavku Getting Started dodati u listu stalno prikazanih stavki Start menija.
42
Uvod u Microsoft Office Word 2007
11.Program za obradu teksta – Microsoft OfficeWord 2007
Uopšteno o tastaturi
Na tastaturi razlikujemo pet grupa tastera:
1. alfanumeričku grupu tastera (slova, brojevi, interpukcijski i neki specijalni znaci )
2. numeričku grupu tastera
3. funkcijske tastere (F1-F12)
4. upravljačke tastere
5. kursorske tastere (strelice)
Uloga pojedinih upravljačkih tastera
TASTER
ULOGA TASTERA
Esc
Omogućava izlazak iz okvira za dijalog, odnosno vraćanje jedan nivo unazad
Tab
Pomeranje tekstualnog kursora izvestan broj praznih mesta
Caps Lock
Uključuje, odnosno isključuje “velika slova”
Num Lock
Uključuje, odnosno isključuje numerički deo tastature
Shift
U saradnji sa alfanumeričkim tasterom dobijamo veliko slovo, odnosno gornji
znak
Ctrl
Koristi se u saradnji sa drugim tasterima radi zadavanje neke komande
Enter
Backspace
Koristi se za prelazak u novi red ( formiranje novog pasusa )
Jednim pritiskom briše se jedan znak levo od tekstualnog kursora
Delete
Jednim pritiskom briše se jedan znak desno od tekstualnog kursora
Home
Postavlja tekstualni kursor na početak reda
End
Postavlja tekstualni kursor na kraj reda
Aktiviranje programa Microsoft Word
 Prečicom sa Desktop-a
 Start menu/All Programs
43
Microsoft Office Word 2007
Opis prozora
Office dugme
Aktivira komande
za rad sa Office
dokumentima
Quick Access Toolbar
Brzi pristup komandama;
Sadržaj se može prilagoditi
potrebama korisnika
Stranice (jezičci)
Pristup komandama i
alatkama
Dialog Box
Launcher
Otvara
dijaloge i
panele
zadataka
Ribbon
(komandna
traka)
Komande i alatke
grupisane po
kategorijama u
okviru zasebnih
stranica
*skrivanje i prikaz
Prozor
dokumenta
Unos teksta i
grafičkih
elemenata
Kontrole za
kretanje kroz
dokument
Dugme Select
Browse Object
Statusna linija
Prikaz podataka
o dokumentu
Kontrola prikaza
Aktiviranje različitih
režima prikaza dokumenta
Zoom kontrole
Zumiranje u oba smera
putem klizača ili
komandnih dugmadi
Kretanje kroz dokument

 Liniju po liniju klikom na strelice
 Korišćenjem scrola
 Korišćenjem tastera Page Up i
vertikalnog klizača
 Brzi prelaz konstantnim držanjem
strelice vertikalnog klizača
 Korišćenjem
poluge
klizača
prevlačenjem dok se ne pojavi
željeni broj ili sadržaj stranice
Page Down
 Dugme Select Browse Object
Pronalaženje određene
reči u tekstu
Prelazak na određeni
element
Poništavanje izabranog
elementa za traženje
44
Prelazak sa jednog
grafičkog objekta
na drugi
Prelazak sa jedne
tabele na drugu
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Promena načina prikaza dokumenta
 Print Layout – prikaz za štampu je prikaz u kom su jasno definisani prelomi stranica i
u njemu je omogućena opcija Zoom.
 Full screen Reading – prikaz za čitanje koji dokument prikazuje preko celog ekranau
klanjanjući tako one elemente koji bi odvlačili pažnju
 Web Layout – prikazuje dokument onako kako bi izgledao na Web-u
 Outline – okvirni prikaz dokument grupiše u obliku teza grupisanih oko naslova i
podnaslova
 Draft – grubi prikaz dokument prikazuje na jedinstvenom dugačkom listu koji je
podeljen na stranice perforacijom.
Kreiranje okvirnog prikaza - Outline view
1.Promena nivioa naslova
upotrebom komandi Promote,
Demote, Promote to Heading,
i Promote to Body
Prikaz parametara formatiranja teksta
Prikaz prve linije teksta
Prikaz željenog nivoa teksta
45
Završetak rada
u Outline
prikazu
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Preliminarna podešavanja
 Podešavanje mernih jedinica – Office dugme/Word options/Advanced/Display
 Podešavanja stranice su vezana za orijentaciju, veličinu i margine stranica i vrše se u
jezičku komandne trake (Ribon) Page Layout
Podešavanje stranice
 Podešavanje orijentacije i veličine papira u okviru jezička Page Layout:
Opcija Orientation
Opcija Size
Proizvoljno podešavanje veličine papira u okviru Page Set Up dialog box-a :
Page Set Up / Paper
 Podešavanje margina stranice
 Pojam Margina: Margine su prostor oko teksta, između ivica papira i samog
teksta. Razlikujemo gornju (top), donju (bottom), levu (left) i desnu (right)
marginu. Osim pomenutih margina, koje u Wordu možemo podešavati
nezavisno jednu od druge, postoji još jedna oblast papira takozvani povežnjak
(gutter), koji možemo posebno podesiti.
 Vizuelno podešavanje margina pomoću lenjira
(ako lenjir nije prikazan jezičak View/Ruler)
Brz izbor standardnih margina Page Layout/Margins
Korisničko definisanje margina u dijalogu Page Setup: Page Set Up / Margins


Slektovanje teksta
Označavanje u oblasti teksta
 Označavanje jedene reči – dvostruki klik levim tasterom u oblasti reči koju treba
označiti.
 Označavanje celog pasusa – trostruki klik levim tasterom miša u oblasti pasusa koji
treba označiti
 Označavanje proizvoljnog dela teksta :
o kliknuti mišem na poziciju od koje počinje označavanje i držeći pritisnut
levi taster miša pomerati do završne pozicije, pošto bude označen željeni
tekst.
o kliknuti mišem na poziciju od koje počinje označavanje, pritisnuti taster
Shift, a zatim kliknuti na kraj željenog teksta.
Označavanje u oblasti za selektovanje
 Označavanje celog reda – postaviti strelicu miša u oblasti leve margine tako da njen vrh
pokzazuje na željeni red i kliknuti jednom levim tasterom miša
 Ozančavanje celog pasusa - postaviti strelicu miša u oblasti leve margine tako da njen
vrh pokzazuje na željeni pasus i kliknuti dva puta levim tasterom miša
 Ozančavanje celog dokumenta - postaviti strelicu miša u oblasti leve margine tri puta
levim tasterom miša
 Označavanje proizvoljnog dela teksta (kursorom, Alt)
 Označavanje celog teksta – (Ctrl+A)
46
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Provera pravopisa i gramatike
Tokom unosa teksta Word postavlja crvenu talasastu liniju ispod reči koje se ne nalaze u
njegovom rečniku ili su duplirane, dok zelenu postavlja ispod onih reči i fraza u kojima postoji
gramatička greška. Podrazumevano provera teksta se vršu u odnosu na engleski jezik.
Korekcija pravopisa i gramatičkih grešaka tokom kucanja.
Desnim klikom na podvučenu reč otvara se kontekst meni u okviru kog se može izabrati
predložena zamena ili opcija Ignore All da bi se preskočile sve instance te reči.
Podešavanje opcija za proveru pravopisa u Wordu vrši se na sledeći način:
Office dugme/ Word Options/Proofing
Korekcija pravopisa i gramatičkih grešaka
Aktiviranje provere dokumenta vrši se u okviru jezička Rewiew izborom opcije Spelling
& Grammar. Na ovaj način se otvara odgovarajući dijalog u okviru kog je moguće ukoliko želite
da proverite samo pravopis isključiti kontrolno polje Check grammar.
U okviru istog dijaloga moguće je
označenu
reč
zameniti
predloženom altternativom ili je
dodati u rečnik izborom opcije Add
to Dictionary kako se ona više ne
bi tretirala kao greška.
47
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Ubacivanje novih stranica i sekcija
Ubacivanje i brisanje hard i soft preloma stranica
Nakon popunjavanja čitave stranice Word automatski ubacuje prelom i započinje novu
stranicu. Naknadnim dodavanjem ili brisanjem teksta pomera se i ovaj tzv. soft prelom
stranice. Međutim moguće, je dodati i hard prelom stranice izborom opcije Page Break u
okviru jezička Insert – ova vrsta preloma se ne pomera ni pri naknadnim izmenama teksta. U
okviru istog jezička izborom opcije Blank Page vrši se ubacivanje prazne stranice, a opcijom
Cover Page bira jedan od ponuđenih šablona za naslovnu stranicu.
Ubacivanje i brisanje preloma sekcije
Pošto klinknete na poziciju na kojoj želite
da započnete novu sekciju u okviru jezička Page
Layout, a zatim kategorije Page Setup klikom
izborom opcije Breaks otvoriće se meni u kom je
moguće u okviru Section Breaks izabrati
poziciju preloma sekcije:
 Next Page počinje sekciju na novoj
starnici
 Countinuous počinje novu sekciju tačno
na izabranoj lokaciji
 Even Page počinje novu sekciju na
narednoj parnoj stranici
 Odd počinje novu sekciju na narednoj
neparnoj starnici.
U okviru dela menija Page Breaks možemo izabrati tačku preloma stranice, kolone ili
odvajanje teksta od objekta.
Uključivanje i isključivanje prikaza belina između stranica
Pošto postavite kursor između dve stranice u prikazu
dokumenta Print Layout pojaviće se kursor sa pratećim
screen tipom Double-click Hide White Space ili Show White
Space što omogućava dvostrukim klikom isključivanje ili
uključivanje prikaza belina između stranica.
48
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Dodavanje zaglavlja i podnožja stranice
Zaglavlje stranice (heading) predstavlja tekst koji se štampa na gornjoj margini svake
stranice dokumenta, dok se tekst podnožja (footers) štampa na donjoj margini.
U zaglavlja i podnožja se obično postavlja ime autora, naslov dokumenta, naziv datoteke,
datum štampanja i broj stranica.
Ukoliko je dokument izdeljen na sekcije moguće je kreirati zasebna zaglavlja i podnožja za
svaku sekciju.
Kreiranje zaglavlja i podnožja i njihove izmene
Kreiranje zaglavlja i podnožja i
njihove izmene moguće je započeti klikom
na dugme Header ili Footer u jezičku Insert
komandne trake Ribbon, čime se otvara
meni sa ponuđenim opcijama vezanim za
zaglavlje odnosno podnožje dokumenta. U
navedenim menijima ponuđeni su već
keirani šabloni za podnožje i zaglavlje.
Ipak, najbrži način za izmenu
zaglavlja i podnožja dokumenta je
aktiviranje jezička Design dvostrukim
klikom u oblasti gornje ili donje margine.U
okviru ovog jezička moguće je ubacivati
uobičajne elemente zaglavlja i podnožja,
brzo prikazati zaglavlja ili podnožje,
definisati udaljenost od ivice stranica i
postavljati različita zaglavlja i podnožja na
pojedinačne stranice.
Postavljanje različitih zaglavlja i podnožja na pojedinačne stranice
Kao što je već spomenuto, u jezičku Design moguće je postavljati različita zaglavlja i
podnožja na pojedinačne stranice i to u okviru potkategorije Options.

Štikliranje kontrolnog polja Different Odd & Even Pages omogućava postavljanje
različitih zaglavlja i podnožja na parne i neparne strane.

Štikliranje kontrolnog polja Different First Page omogućava kreiranje posebnog
zaglavlja i podnožja za prvu stranicu.

Štikliranje kontrolnog polja Show Document Text omogućava prikaz teksta
dokumenta.
Izborom opcije Close Header and Footer tekstualni kursor vraća se u oblast teksta dokumenta.
49
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Ubacivanje brojeva stranica, datuma i vremena
Ubacivanje brojeva stranica uspostavlja red u dokumentu i olakšava pronalaženje
određenih delova putem sadržaja. Brojevi stranica mogu se definisati za čitav dokument ili za
svaku sekciju pojedinačno. Ubacivanjem datuma i vremena u podnožje stranice omogućava se
jednostavno pronalaženje poslednje odštampane verzije dokumenta. Kao izvor podataka za to
polje Word koristi interni kalendar računara kao i njegov sat.
Ubacivanje i formatiranje brojeva stranica
Ubacivanje brojeva stranica vrši se u
okviru jezička Insert, izborom opcije Page
Number koja omogućava podešavanje
pozicije i formatiranje broja stranice.
Formatiranje se vrši u okviru dijaloga
Page Number Format u kom se mogu
izabrati željena šema numerisanja i početni
broj, uz mogućnost uključivanja i broja
odeljka.
Ubacivanje datuma i vrmena
Vreme i datum se mogu ubaciti na jednu ili sve stranice.

Postavljanje kursora na željenu poziciju i izbor opcije Date &Time u okviru jezička
Insert ubacuje datum i vreme na jednu stranicu.

Izborom opcije Date&Time u jezičku Design koji
se otvara prilikom dodavanja ili menjanja
podnožja ili zaglavlja otvara se istoimeni dijalog.
U ovom dijalogu moguće je izabrati željeni format
prikaza datuma i vremena i izbor njihovog
automatskog ažuriranja. Opcija Default tekući
datum i vreme postavlja se kao podrazumevanu
vrednost.
Na ovaj način vreme i datum se ubacuju na sve stranice.
50
Uvod u Microsoft Office Word 2007
Vežba: Kreiranje dokumenta u Outline prikazu
51
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
12. Formatiranje dokumenta u Wordu
Naglašavanje delova teksta formatiranjem
Izbor velikih i malih slova
Izbor velikih i malih slova vrši se u
okviru jezička Home, izborom jedne od pet
opcija koje nudi dugme Case.

Sentence case – veliko slovo na početku
rečenice

lowercase – mala slova u čitavom tekstu

UPPERCASE – velika slova u čitavom
tekstu

Capitalize Each Word – veliko slovo na
početku svake reči

tOGGLEcASE – zamena velikih i malih
slova
Označavanje teksta
Klikom na strelicu dugmeta Highlight, zatim na željenu boju se u okviru jezička Home
aktivira se označavanje teksta sve do trenutka kada se odustane od iste komande izborom bilo
koje druge komande. Uklanjanje označavanja vrši se u okviru isto dugmeta aktiviranjem opcije
No Color.
52
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
Primena elemenata formatiranja na selektovani tekst
Nakon selektovanja teksta koji želimo da
formatiramo, u okviru jezička Home klikom na
Font Dialog Box Launcher otvara se dijalog Font.
U okviru ovog dijaloga vrše se detaljna
formatiranja slova (Font, Font Style, Size, Font
Color, Underline style,
Underline color)
i
dodavanja efekata (Strikethrough, Double
strikethrough, Superscript, Subscript, Shadow,
,
EEm
mbboossss, EEnnggrraavvee, SMALL CAPS, ALL CAPS i Hiddensakrivena) selektovanom tekstu. Konačni rezultati
prikazani su u polju Preview.
Font Dialog Box Launcher
U jezičku Home potkategorije Font Clear
Formatting opcija poništava formatiranja
selektovanog teksta.
Formatiranje tipa pronađi i zameni
Ova vrsta formatiranja vrši se u okviru
dijaloga Find and Replace. Omogućava
pronalaženje svih primeraka teksta sa određenim
formataom i njegovu zamenu novim. U slučaju
jednostavnijeg kriterijuma za pronalaženje delova
teksta, klikom na dugme Less smanjuje se veličina
dijaloga. U slučaju složenijeg kriterijuma za
pronalaženje delova teksta, klikom na dugme
More uveličava se dijalog radi prikaza dodatnih
opcija. Opcija Match Case omogućava definisanje
kriterijuma koji prave razliku između malih i
velikih slova. Dugme Reading Highlight
naglašava pronađene delove teksta.
Pronalaženje teksta određenog formata
Izborom opcije Find u jezičku Home ili kombinacijom tastera Ctrl+F otvara se jezičak
Find dijaloga Find and Replace. Nakon poništavanja prethodnih parametara pretrage klikom na
No Formatting, pronalaženje teksta odgovarajućeg načina formatiranja vrši se izborom i
podešavanjem u jednoj od opcija dugmeta Format.
53
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
Formatiranje zamenom
Izborom opcije Replace u jezičku Home ili
kombinacijom tastera Ctrl+H otvara se jezičak Replace
dijaloga Find and Replace. Da bi se izvršila zamena unosi se
reč koja se želi zameniti, pritiskom na dugme Format bira se
format te reči, a zatim se unosi njena zamena i bira se format
zamene.
Nakon navedenih podešavanja svi primerci traženog
teksta bivaju zamenjeni izborom opcije Replace All. Ako se
želi zameniti pojedinačni primerak teksta biraju se redom
opcije Find Next pa Replace.
Word omogućava pronalaženje specijalnih karaktera
i elemenata dokumenata i njihovu zamenu. Izbor željenog
elementa vrši se u meniju dugmeta Special.
Podešavanje poravnjanja pasusa
Razlikujemo levo(left), desno(right) ili potpuno poravnjane(justified) teksta, kao i
centrirani tekst koji se koristi za naslove i zaglavlja.
Poravnjanje novog teksta pomoću opcije Click-and-Type
Ovakav način izbora poravnjanja koristi se kod izrade novog teksta. Nakon postavljanja
kursora u oblika slova i na levu ili desnu stranu ili na sredinui pojavljivanja željenog poravnjanja
dvostrukim klikom miša bira se željeno poravnjanje.
Poravnjanje postojećeg teksta
Nakon postavljanja kursora u oblast
pasusa ili selektovanjem barem jednog reda
svakog od pasusa izbor poravnjanja vrši se u
okviru potkategorije Paragraph jezička Home.
Podešavanje razmaka imeđu redova
Nakon selektovanja teksta koji treba
izmeniti, izbor razmaka između redova vrši se u
okviru potkategorije Paragraph jezička Home
otvaranjem menija Line Spacing.
U okviru ovog menija može se dodavati li
uklanjati prostor pre i posle paragrafa.
Izborom opcije Line Spacing Options u
okviru spomenutog menija otvara se dijalog
Paragraph u kom je moguće uneti precizne
parametre vezane za razmak između redova i
veličinu prostora koji se nalazi pre i posle
paragrafa.
Korišćenjem kombinacije tastera moguće
je izabrati željeni razmak između redova. Pa
tako pritiskom Ctrl+1 za jednostruki, Ctrl+5 za
razmak 1,5 i Ctrl+2 za dvostruki razmak.
54
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
Dijalog paragraf
U okviru dijaloga Paragraph, koji se otvara izborom
istoimenog Dialog Box Launcher-a, moguće je vršiti sva
potrebna podešavanja u vezi sa izabranim pasusom:
 Alligment – izbor željenog poravnjanja
 Outline level – izbor nivoa teksta
 Indentation – uvlačenja leve ili desne strane teksta ili
samo prvog reda
 Spacing – detaljna podešavanja razmaka između
redova i podešavanja velišine praznog prostora pre i
posle pasusa.
 Preview – prikaz izabranih podešavanja
55
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
13.Kreiranje i izmena tabele
Tabela uredno organizuje podatke u redove i kolone. U preseku svakog reda i kolone
nalazi se ćelija i koju se mogu unositi tekst i slike. Tabele mogu biti proizvoljnog oblika sa
ćelijama različite veličine.
Kreiranje tabele
Tabela se kreira izborom jedne od opcija
potkategorije Tables jezička Insert komandne trake
Ribbon. Može se kreirati prazni tabela koja se naknadno
popunjava sadržajem ili može se kreirati tabela od
postojećeg teksta koji je razdvojen nekim znakom.
Kreiranje prazne tabele
Kreiranje prazne
tabele vrši se na već
spomenut način : izborom
opcije
Insert
Table
potktegorije
Table
jezička Insert komandne
trake Ribbon,
koja
otvara istoimeni dijalog.
U dijalogu Insert
Table vrši se izbor broja
kolona i redova, veličina
tabele koja može zaivisti i
od sadržaja ili prozor.
Kreiranje tabele od postojećeg teksta
Nakon selektovanja teksta od kog želimo da
kreiramo tabelu izborom opcije Convert Text To Table
potktegorije Table jezička Insert komandne trake
Ribbon otvara se istoimeni dijalog.
U ovom dijalogu mogu se izabrati broj kolona, u
okviru AutoFit opcija širina kolona, kao i simbol koji
razdvaja tekst na blokove koji će biti smešteni u
pojedinaćne ćelije.
Primer:
Ime
Prezime
Petar Petrović
Ime
Prezime
Petar Petrović
Broj indeksa
45678
JMBG
0101993746872
Broj indeksa
45678
JMBG
0101993746872
56
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
Unos teksta u tabelu
Prilikom unosa teksta u tabelu, tj. unosa teksta u odgovarajuću ćeliju, prelazak na sledeću
ćeliju tabele vrši pritiskom na taster Tab, a prelamanje na kraju reda i povećanje visine reda vrši
se automatski.
Unos teksta i kretanje kroz tabelu
Tačka ubacivanja (insertion point) pokazuje gde će se u tabeli pojaviti tekst koji korisnik
nosi. Nakon unosa teksta u ćeliju:
 Pritiskom na Enter započinje se novi pasus u okviru iste ćelije
 Pritiskom na Tab tačka ubacivanja se prebacuje u sledeću ćeliju sa desne strane
Selekcija elemenata tabele
Pošto se tekstualni
kursor postavi u oblast
tabele, selekcija svakog od
elementa tabele može se
vršiti u okviru menija
Table/Select
jezička
Layout koji se pojavljuje
kada se kursor postavi u
okviru tabele ili na jedan
od sledežih načina:
Element koji se
selektuje
Čitava tabela
Red
Kolona
Ćelija
Više ćelija
Postupak
Klikom na ikonu
neposredno pored
tabele
Klikom na levu marginu neposredno pored
reda
Klikom neposredno iznad kolone
Postavljanjem kursora uz levu ivicu ćelije i
zatim klikom kada postane oblika
Prevlačenjem pokazivača preko svih ćelija
Izmena tabele
Sve bitne opcije vezane za tabelu nalaze se u okviru jezička Layout koji se pojavljuje kada
se tekstualni kursor postavi u oblast tabele.
Prilikom ubacivanja novih redova i kolona postojeći redovi se pomeraju na dole, a
postojeće kolone na desno, dok pri ubacivanju novih ćelija korisnik sam definiše smer pomeranja
postojećih ćelija.
Ubacivanje novih redova i kolona
Nakon selektovanja reda iznad (ispod) kog želimo da ubacimo red, odnosno kolone pored
koje želimo da ubacimo kolonu, miša prevlačimo radi definisanja broja redova (kolona) koje
želimo da ubacimo. Izborom odgovarajuće opcije u okviru potkategorije Row&Column jezička
Layout ubacujemo željene elemente:
Insert Above ubacivanje iznad
Insert Left ubacivanje sa leve strane
Insert Below ubacivanje ispod
Insert Right ubacivanje sa desne strane
57
Izrada tabela u programu Microsoft Office Word 2007
Brisanje tabele, redova, kolona ili ćelija
Nakon selektovanja odgovarajućeg elementa tabele i pritiskom na taster Backspace ili
postavljanjem tekstualnog kursora u oblast odgovarajućeg elementa tabele i izborom željene
opcije u meniju Delete potkategorije Row&Column jezička Layout brišemo željene elemente.
Spajanje i deljenje ćelija i tabela
Nakon seletovanja ćelija koje želimo da spojimo u jednu ćeliju biramo opciju
Merge Cells potkategorije Merge, dok deljenje označene ćelije vršimo izborom
opocije Split Cells koja otvara dijalog u kom biramo broj kolona i redova na koje
želimo da podelimo ćeliju.
Deljenje tabele pasusom vrši se izborom opcije Split Table pošto selektujemo red koji će
biti prvi u drugoj tabeli.
Podešavanje širine kolone i visine reda
Širina kolone ili visina reda mogu prilagoditi u okviru potkategorije Cell Size izborom:
 jedne od opcija menija AutoFit
 nekog od dugmadi Distribute Columns (što selektovane kolone raspoređuje
tako da zahvataju istu širinu) i Distribute Rows (što selektovane redove
raspoređuje tako da zahvataju istu visinu) ili
 Height (visine) i Width (širine) selektovanog elementa tabele.
Izmena karakteristika tabele
Klikom na dugme Properties u jezičku Layout koji se
aktivira pošto se tekstualni kursor smesti u oblast tabele otvara
se dijalog u kom se vrše detaljna podešavanja vezana za
poravnjanja, uvlačenja i raspoređivanje teksta oko tabele.
Dugme Borders and Shading otvara dijalog u kome se
mogu podesiti boje i vrsta linija tabele.
Formatiranje tabele
Izmena smera teksta u ćelijama
Opcija Text Direction potkategorije Allignment jezička Layout koji se aktivira pošto se
tekstualni kursor smesti u oblast tabele menja smer teksta selektovanih ćelija.
Poravnjanje teksta u ćelijama
Izbor jedne od opcija poravnjanja potkategorije Allignment, jezička Layout koji se aktivira
pošto se tekstualni kursor smesti u oblast tabele, uređuje tekst u odnosu na ivice selektovanih
ćelija.
Sortiranje sadržaja tabele
Opcija Sort u jezičku Layout koji se aktivira pošto se tekstualni kursor smesti u oblast
tabele, otvara istoimeni dijalog u kome u okviru liste Sort By biramo način na koji želimo da
sortiramo podatke označenih kolona.
U slučaju da tabela ima zaglavlje potrebno je u dijalogu Sort označiti opciju Header row.
Formatiranje tabele pomoću opcije Quick Styles
U jezičku Design koji se aktivira pošto se tekstualni kursor smesti u oblast tabele, u
potkategoriji Table Styles moguće je izabrati jedan od već kreiranih šablona tabela.
58
Kreiranje sadržaja Microsoft Office Word 2007 dokumenta
14.Kreiranje sadržaja dokumenta
Da bi kreirali sadržaj dokumenta u MS
Wordu 2007 nephodno je da svaki od naslova
bude u nekom od nivoa odnosno da outline level
označenog paragrafa bude level. Zadavanje
nivoa može se vršiti u outline prikazu
dokumenta ili u okviru podešavanja vezanih za
paragraf.
Nakon zadavanja nivoa naslova i
podnaslova dokumenta kreiranje sadržaja vrši
se izborom nekog od ponuđenih šablona za
kreiranje sadržaja u okviru menija Table of
Contents koji se nalazi
u okviru kartice
References.
Podrazumevano
sadržaj
prikazuje
naslove koji pripadaju nekom od prva tri nivoa.
Broj nivoa koji želimo da budu prikazani u
sadržaju navodimo u dijalgu Table of Contents
koji otvaramo izborom opcije Insert Table of
Contents već spomenutog menija Table of
Contents koji se nalazi
u okviru kartice
References.
Ažuriranje sadržaja nakon izmena u dokumentu vrši se izborom opcije Update table koja
se nalazi u okviru već spomenute kartice References.
Primer: Kreirati sadržaj datog dokumenta(a to podrazumeva da se prvo naznači koji su
naslovi, a onda generisanje sadržaja.) Prebaciti drugi i treći naslov na narednu stranu, a onda
ažurirati sadržaj.
59
Pitanja
Pitanja
1. U datom dokumentu podesiti gornju i donju marginu na 21mm, a u datom tekstu razmak između
redova na 1,2 puta.
2. U datom dokumentu podesiti da veličina strane bude A3, a u datom tekstu podesiti da prvi red
bude uvučen 18mm.
3. Ovaj pasus treba da bude u fontu Comic Sans MS i da se ukloni (ili doda) prazan prostor pre
njga kako bi ga izdvojili.
4. Kreirajte Quick Style „seminarski“ koji karakteriše veličina fonta 12, font Times New Roman,
prored 0,9 i levo poravnjanje.
5. Izmeniti stil Normal, tako da ga karakteriše veličina fonta 14, font Arial, prored 1,2 i totalno
poravnjanje.
6. U datom tekstu pronađi i markiraj sve primerke reči datoteka koje su podebljane i crvene.
7. U datom tekstu sve reči folder zameniti rečju fascikla koja je podvučena crvenom linijom.
8. Označiti ćelije: ime prvog, prezime drugog i broj indeksa trećeg studenta i podesiti da u tim
ćelijama font bude 14, boja slova zelena i slova sa efektima Engrave.
9. Postaviti zaglavlje stranice u kome će biti prikazan naslov dokumenta i autor.
10. Numerisati stranice postojećeg dokumenta tako da numeracija bude u centralnom delu podnožja
stranice.
11. Numerisati stranice rimskim brojevima tako da numeracija bude u levom delu podnožja stranice.
12. Numerisiti stranice postojećeg dokumenta tako da numeracija bude u desnom delu podnožja
stranice i da ne bude prikazana numeracija na prvoj strani.
13. Numerisiti stranice postojećeg dokumenta tako da numeracija parnih starna bude u levom delu
podnožja stranice, a da numeracija neparnih bude u desnom delu podnožja stranice.
14. U Outline prikazu otkucati dati tekst, a zatim u Print Layout prikazu podesiti da svi redovi pasusa
budu uvučeni za 14mm osim prvog reda.
15. Podesiti da pasus u odnosu na levu marginu bude uvučen 8mm, u odnosu na desnu marginu 6mm
i formatirati tekst tako da ceo bude u velikim slovima.
16. Podesiti merne jedinice u Wordu i da podrazumevana veličina strane bude A4.
17. Kreirati sadržaj datog dokumenta. Prebaciti drugi i treći naslov na narednu stranu, a onda
ažurirati sadržaj.
18. Kreirati sledeću tabelu koja će se prilagođavati sadržaju koji joj unosimo:
Naziv fromule Pitagorina teorema: a2+b2=c2
Formula
Vijetove formule:
X1+X2=-b/a
19. U datoj tabeli centrirati tekst treće kolone i sortirati tabelu po koloni Prezime.
Ime
Prezime
Broj indeksa
Vesna
Petrović
45678
Dragan
Mitrović
45896
Branko
Nešić
45263
60
Pitanja
20. Tabeli iz pitanja 19 dodati 2 kolone za Smer i Prebivalište desno od kolone Broj indeksa, pa je
sortirati po broju indeksa.
21. Tabeli iz pitanja 19 dodati na dnu još 3 reda, pa je podeliti na dve tabele, tako da podaci
poslednjeg studenta budu prvi red naredne tabele.
22. Kreirati tabelu kao na slici čije će linije biti debljine 2 i tamno plave boje.
23. Dati tekst konvertovati u tabelu, kao separator koristiti /.
Ime/Prezime/Broj indeksa
Vesna/Petrović/45678
Dragan/Mitrović/45896
Branko/Nešić/45263
24. Kreirati tabelu kao na slici čija će polja biti bledo plave boje i oko koje će moći biti raspoređen
tekst:
25. Iz tabele na slici ukloniti kolonu Prezime, a zatim tabelu formatirati jednim od ponuđenih stilova.
26. Iz tabele na slici ukloniti red sa podacima drugog studenta i na kraju dodati još tri kolone.
27. Kreirati tabelu:
61
Pitanja
28. Kreirati tabelu datog oblika čije su linije debljine 1,5 i narandžaste boje:
29.Kreirati sledeću tabelu:
62
Download

Informatika vežbe