Univerzitet u Novom Sadu
Prirodno‐matematički fakultet
Departman za hemiju, biohemiju i zaštitu životne sredine
Udruženje
j za unapređenje
p
j zaštite životne sredine „„Novi Sad“
Novi pristup
voda
p
p monitoringu
g otpadnih
p
j Krčmar
Dr Dejan
Novi Sad 2‐5. septembar, 2014.
Uredba o graničnim vrednostima emisije zagađujućih
materija u vode i rokovima za njihovo dostizanje
( Službeni glasnik RS"
(„Službeni
RS , broj 67/11)
SEKTOR: Granične vrednosti emisije za vode iz objekata i
postrojenja za proizvodnju i finalnu obradu obojenih metala
Granične vrednosti emisije pre mešanja sa ostalim
otpadnim vodama na nivou pogona
Parametri
Olovo
Kadmijum
Bakar
Nikal
Cink
Živa
Jedinica mere
mg/l
g/t
mg/l
g/t
mg/l
g/t
mg/l
g/t
mg/l
g/t
mg/l
g/t
mg/l
mg/l
Granična vrednost(I)
0,5
(III IV)
15(III, IV)
0,2
(III, IV, V)
3
0,5
10(III, IV)
0,5
15(III, IV)
1
(III, IV)
30
0 05
0,05
1(III, IV, V)
1
1
Sulfidi, rastvoreni (II)
AOX (adsorbujući organiski halogen)(II)
(I) Vrednosti se odnose na 2-časovni uzorak.
(II) Za sulfide i AOX primenjivaće se nivoi za slučajan uzorak.
(III) Ukoliko produkcioni kapacitet olova, bakra, cinka i sporednih proizvoda prevazilazi 10 t/dan, nivo
opterećenja specifične proizvodnje ne sme preći navedenu graničnu vrednost.
(IV) Proizvodno-specifični nivoi opterećenja (g/t) odnose se na proizvodni kapacitet olova, bakra,
cinka aluminijuma i sporednih proizvoda na kojima je dozvola za ispust vode bazirana.
cinka,
bazirana Opterećenje
je izračunato na osnovu koncentracije u nasumičnom uzorku ili 2-časovnom kompozitnom uzorku i
zapreminskog protoka otpadne vode koji odgovara uzorkovanju.
(V) Maksimalno dozvoljene količine po kojima nivo može biti premašen je 50% za kadmijum i živu.
SEKTOR : Granične vrednosti emisije za otpadne vode iz postrojenja i pogona za proizvodnju pulpe za papir
Granične vrednosti emisije na mestu ispuštanja u
površinske vode(III, V)
Parametar
Temperatura
pH
Suspendovane materije
j
potrošnja
p
j kiseonika ((BPK5)
Biohemijska
Hemijska potrošnja kiseonika (HPK)
Adsorbujući organski halogenidi (AOX)
Ukupni neorganski azot (NH4-N, NO3-N, NO2-N)
Ukupni fosfor
Toksičnost za ribe (TF)
Jedinica
mere
0C
mg/l
kg
g O2/t(IV)
kg O2/t(IV)
kg/t(IV)
mg/l
mg/l
Granična
vrednost((I))
30
6,5-9,0
35
3
40
1(II)
10(VI)
2
2
Vrednosti se odnose na 24‐časovni srednji uzorak.
(II) Trenutni uzorak.
(IV) Vrednosti specifičnog proizvodnog opterećenja se odnose na 24
24‐časovni
časovni kapacitet
proizvodnje (računato na krajnji proizvod celulozu koja je sušena na vazduhu).
(V) Pre mešanja sa otpdanim vodama iz drugih izvora, otpadna voda ne sme da sadrži hlor i
jedinjenja koja ispuštaju hlor, ili adsorbujuće organske halogenide (AOX) od izbeljivanja.
Otpadna voda iz proizvodnje sulfatne pulpe (pulpa koja ne sadrži elementarni hlor) može da
sadrži do 0,25 kg AOX/t pulpe u 24‐časovnom kompozitnom uzorku.
SEKTOR: Granične vrednosti emisije otpadnih voda iz
objekata i postrojenja za rafinaciju nafte
G
Granične
ič vrednosti
d
ti emisije
i ij na mestu
t ispuštanja
i
št j
u površinske vode
Parametar
Temperatura
pH Suspendovane materije
j
potrošnja
p
j kiseonika ((BPK5)) Biohemijska
Hemijska potrošnja kiseonika (HPK) Ukupni fosfor
Ukupni neorganski azot (NH4‐N, NO3‐N, NO2‐N) Toksičnost za ribe (TF) Toksičnost za ribe (T
)
(I)Vrednosti
Jedinica mere °C mg/l mgO
g 2//l mgO2/l mg/l mg/l Granična vrednost emisije(I)
30 6,5‐9 35 25 80(III)
1,5 40(IV)
2
2 se odnose na 2‐časovni uzorak
(III)Granična vrednost za HPK od 100 mgO /l u slučajnom ili 2‐časovnom kompozitnom
2
uzorku
k je
j prihvatljiva,
ih tlji
či
čime
j obezbeđeno
je
b b đ
d se opterećenje
da
t ć j HPK smanjiji za najmanje
j
j
80% u centralnom postrojenju. Redukcija opterećenja HPK se odnosi na odnos između
opterećenja HPK u efluentu iz uljanog separatora i efluent iz biološkog postrojenja tokom
reprezentativnog perioda vremena koje ne prelazi 24 časa
(IV) Visoke koncentracije ukupnog azota su prihvatljive, ako je obezbeđeno smanjenje
opterećenja ukupnim azotom za najmanje 75%, na centralnom postrojenju
¾ Operater koji ispušta otpadne vode u prijemnik
(vodno telo) i javnu kanalizaciju dužan je da
preko ovlašćene laboratorije ili samostalno,
obavlja monitoring otpadnih voda, kao i
uticaja tih otpadnih voda na prijemnik (vodno
telo)
l ) u zonii mešanja
š j otpadnih
d ih voda
d sa vodama
d
prijemnika i da o tome vodi evidenciju.
¾ Ako poseduje uređaj za prečišćavanje otpadnih
voda ‐ obavlja
j monitoringg rada uređaja,
j , tj.j da
određuje (meri) količinu i ispituje kvalitet
otpadnih voda pre i posle prečišćavanja
otpadnih voda.
¾ Ako u procesu proizvodnje u određenom
pogonu ili delu proizvodnje nastaju otpadne
vode koje sadrže opasne materije ‐ obavlja
monitoring unutrašnjih tokova otpadnih voda
pre njihovih spajanja sa ostalim kanalizacionim
sistemom.
Monitoring otpadnih voda mora da obuhvata:
9 Uzorkovanje otpadnih voda;
9 Merenje
j količine otpadne
p
vode za vreme uzorkovanja;
j ;
9 Podatke o kapacitetu proizvodnje;
9 Merenja koja se sprovode na terenu
9 Pripremu, transport i skladištenje uzoraka otpadnih
voda;
9 Hemijsku, biološku i ekotoksikološku analizu uzoraka
otpadnih voda u smislu osnovnih i dodatnih
parametara (specifičnih parametara) i mikrobioloških
ispitivanja uzoraka;
9 Vrednovanje emisije zagađujućih materija, emisija
količine toplote i izračunavanje godišnje količine
otpadnih voda i godišnje količine emitovanih
zagađujućih materija (opterećenje otpadnih voda).
9 Proračun efikasnosti prečišćavanja otpadnih voda za
svaki parametar (ako se vrši prečišćavanje otpadnih
voda), i
9 Izrada izveštaja o izvršenim merenjima .
¾ Uzorkovanje prečišćenih i/ili neprečišćenih otpadnih
voda obavlja se uzimanjem kompozitnog ili trenutnog
uzorka,
k odnosno
d
k k je
kako
j to utvrđeno
đ
vodnom
d
d
dozvolom
l
ili integrisanom dozvolom.
¾ Kompozitni uzorak ‐ mešavina pojedinačnih uzoraka
otpadne
p
vode ili p
prečišćene otpadne
p
vode uzetih u
određenom
vremenskom
intervalu.
Frekvencija
zahvatanja pojedinačnih uzoraka od kojih se priprema
kompozitni uzorak zavisi od protoka otpadnih i
prečišćenih otpadnih voda.
oda
¾ Trenutni uzorak ‐ uzorak uzet u datom vremenu sa
određenog mesta
¾ Reprezentativni uzorak ‐ uzorak koji reprezentuje
aktuelni sastav otpadne vode
¾ Uzorkovanje se obavlja tokom trajanja radnog procesa i
na unapred obeleženim mernim mestima.
¾ Vremenski period uzorkovanja za operativni monitoring
određuje operater na osnovu dinamike i tehnološkog
procesa uz saglasnost nadležnog organa.
Operativni monitoring otpadnih voda ‐ monitoring koji ima za cilj da obezbedi
informacije i neophodne podatke o koncentraciji i masenom protoku zagađujućih
materija u otpadnim vodama i prečišćenim otpadnim vodama;
Sopstveni (operativni) monitoring ‐ potrebno je da se napravi plan upravljanja
kvalitetom monitoringa (kriterijume odabira mesta uzorkovanja otpadnih voda i
merenja na terenu; mere bezbednosti prilikom uzorkovanja; procedure uzorkovanja,
analitičke procedure) koji će odobriti nadležni organ pri izdavanju vodne dozvole tj.
i
integrisane
i
d
dozvole.
l
Plan monitoringa mora biti usklađen sa dinamikom nastajanja otpadnih voda i
radom p
postrojenja
j j za p
predtretman ili p
prečišćavanje
j otpadnih
p
voda.
Podatke sopstvenog monitoringa operater evindetira u posebnom dokumentu, koji
mora da čuva 5 godina.
Nadzorni monitoring otpadnih voda ‐ monitoring koji ima za cilj verifikaciju podataka
dobijenih sprovedenim operativnim monitoringom otpadnih voda.
Učestalost merenja je definisana vodnom ili integrisanom dozvolom u skladu sa
dinamikom nastajanja otpadnih voda i primenjnih metoda za njihovo prečišćavanje ili
predtreman
d
ako
k operater svoju
j otpadnu
d vodu
d ispušta
i š u javnu
j
k li ij
kanalizaciju.
Nadzorni monitoring radi ovlašćena i akreditovana laboratorija prema određenoj
frekvencijij p
po nalogu
g operatera
p
ili nadležnogg organa.
g
Nadzorni monitoring komunalnih otpadnih voda
Učestalost (frekvencija) merenja i vreme uzorkovanja Najmanji broj uzoraka za analizu prečišćenih komunalnih otpadnih voda u zavisnosti
od kapaciteta postrojenja za prečišćavanje
Veličina postrojenja
2000 ‐ 9999 ES 1000 ‐ 49999 ES >50000 ES (I)
Godišnji broj uzoraka(I)
12
Ako se prve godine ispitivanja dokaže da kvalitet prečišćene vode ne prelazi
ggranične vrednosti emisije
j za zagađujuće
g
j
materije
j navedene u ovojj uredbi,,
naredne godine vrši se analiza samo 4 uzorka.
Ako u toku jedne od narednih godina jedan od 4 uzorka ne ispunjava granične
vrednosti emisije za zagađujuće materije navedene u ovoj uredbi, vraća se na 12
ggodišnjih
j uzoraka.
12 24 Analiziraju se 24‐časovni srednji kompozitni uzorci koji su proporcionalni prema protoku ili vremenu
<1000 ES 2 merenja godišnje; 2‐ časovni srednji kompozitni uzorci koji su proporcionalni prema
protoku ili vremenu
<2000 ES 3 merenja godišnje; 6‐ časovni srednji kompozitni uzorci koji su proporcionalni prema
protoku ili vremenu
Nadzorni monitoring industrijskih otpadnih voda
Učestalost (frekvencija) merenja i vreme uzorkovanja Količine otpadne vode na izlivu u lit./sek.
Otpadne vode koje sadrže opasne materije
Godišnji broj
Frekvencija
uzoraka
ispitivanja
Ostale otpadne vode
Godišnji broj
uzoraka
od
do
0 50
4
jedanput u tri mes.
3
50
100
6
jedanput u dva mes.
4
100
500
12 jedanput mesečno 6
24
dvaput mesečno
12
preko 500
2 časovni kompozitni uzorci 2‐
č
ik
i i
i
Količine otpadne vode
na iizlivu
livu (m3/god)
< 10 000
10 000> 50 000
50 000> 100 000
100 000> 200 000
200 000> 500 0000
>500 000
Godišnja frekvencija uzorkovanja
u
orkovanja
2
3
4
4
6
12
Vreme trajanja uzorkovanja
(
(časovi)
)
6
6
6
24
24
24
Frekvencija
ispitivanja
Jedanput u četiri mes.
jedanput u tri meseca
jedanput u dva meseca
jedanput mesečno
Mesto uzorkovanja
¾ Sastav otpadnih voda se menja u vremenu i prostoru
¾ Operater i akreditovana laboratorija moraju pažljivo odabrati:
9lokaciju uzorkovanja,
9vreme i
9vremenski
vremenski period.
¾ Mesta uzorkovanja otpadnih voda su:
9 izliv otpadne vode u vodno telo (prijemnik),
9 pre i posle
l postrojenja
j j za prečišćavanje
čišć
j otpadnih
d ih voda
d i
9 unutrašnji tokovi otpadnih voda (ukoliko otpadne vode sadrže opasne materije).
Operater
p
jje dužan da organizuje
g
j stalno merno mesto,, dovoljno
j veliko i p
pristupačno
p
i
opremljeno tako da se merenja mogu sprovoditi sa tehnički odgovarajućom mernom
opremom i bez opasnosti za lice koje vrši uzorkovanje.
Kako uzeti reprezentativan uzorak
Mesta uzorkovanja otpadnih voda treba da budu: ¾ lako dostupna (da su u neposrednoj blizini komunikacioni putevi) i vidljivo
označena,
označena
¾ osigurana od poplava,
¾ ograđena i obezbeđena zbog sigurnosti i bezbednosti merne opreme koja se koristi
prilikom dužeg vremenskog perioda merenja,
¾ na određenoj
d đ
udaljenosti
d l
od
d izliva
l u prijemnika
k (vodno
( d telo)
l ) ilil javne kanalizacije,
k l
kako bi se sprečio mogući uticaj povratne vode iz izliva.
Mesto za merenje mora biti opremljeno i uređeno tako:
¾ da obezbedi uzorkivaču pristup u dovoljno širokom šahtu, stepenicama ili
merdevinama i sa dovoljno prostora na dnu šahta, da omogući rad uzorkivača, ako
se oprema ne može montirati sa vrha šahta.
¾ da omogući instalaciju odgovarajuće opreme za uzimanje uzoraka i za mogućnost
terenskog merenja,
¾ da
d omogući
ći merenje
j protoka,
k ako
k oprema za merenje
j nije
ij instalisana
i
li
na drugom
d
mestu, i povezano sa mestom za uzorkovanje prema pravilu struke da omogući
istovremeno uzorkovanje i merenje protoka. U slučaju da to nije moguće na
mernom mestu mora se obezbediti laminarno strujanje,
j j ,p
pri čemu dužina ravnoga
g
dela dovodne cevi pred mernim mestom mora biti barem 10 puta veća od
prečnika cevi
¾ da se na mernom mestu obezbedi dovoljna dubina otpadnih voda (najmanje 5
cm) kako bi se dopustilo korišćenje podvodne sonde (senzora) za merenje ili
postavljanje usisne cevi za uzorkovanje.
¾ da se na udaljenosti ne većoj od 5 m od mernog mesta ugradi vodovodna slavina
i električne utičnice za napajanje merne opreme i obezbeđivanja osvetljenja
mernog mesta sa električnom energijom napona 220 V i 15 A
¾ da se izvrši montaža opreme i sredstava za grubu obradu otpadnih voda, pre
mernog mesta (šaht) za uzimanje uzoraka kako bi se tokom prikupljanja uzoraka,
izbegla kontaminacija mernih sondi i začepljenje cevi za uzimanje uzorka (platno,
papir, kabasti otpad, mulj, itd..).
Poželjno je da ukupna otpadna ili mešana voda jednog pogona koja
ide u javnu kanalizaciju, prolazi kroz jedan kontrolni šaht, koji leži
izvan ograde
g
preduzeća,, na jjavnojj p
p
površini i ggde jje uvek p
pristupačan,
p
,
Ako je određeno 24‐časovno vreme uzorkovanja reprezentativnog uzorka za uređaj koji
prečišćava industrijsku otpadnu vodu, vreme uzorkovanje se može skratiti:
¾ na 14‐časovno vreme za reprezentativan uzorak, ako se u tom vremenu izprazni više
od 85% prosečne dnevne zapremine prečišćenih otpadnih voda, izračunavanje se
vrši na osnovu godišnje količine otpadnih voda za postrojenja za prečišćavanje
industrijskih otpadnih voda,
¾ na 6‐časovno vreme za reprezentativan uzorak, ako se u tom vremenu isprazni više
od 75 % prosečne dnevne zapremine prečišćenih otpadnih voda, izračunavanje se
vrši na osnovu godišne količine otpadnih voda koja se prečišćava na postrojenju za
prečišćavanje
čišć
j otpadnih
t d ih voda.
d
¾ Ako se otpadna voda ispušta iz postrojenja ili iz rezervora za egalizaciju ili na drugi
diskontinualni način, vreme pražnjenja nije duže od 24 sata, umesto
reprezentativnog
i
uzorka
k uzima
i
se trenutnii uzorakk iz
i postrojenja
j j ili egalizacionog
li i
rezervoara pre ispuštanja.
¾ Ako se postrojenju za prečišćavanje otpadnih voda, odredi 24‐časovno ili kraće
vreme uzorkovanja
j za dobijanje
j j reprezentativnog
p
g uzorka otpadne
p
vode,, p
prilikom
uzorkovanja mora se uzeti u obzir i vreme zadržavanja vode u uređaju.
¾ Laboratorija koja vrši monitoring može uzorkovati otpadnu vodu, ne uzimajući u
obzir vreme zadržavanja, ako ustanovi da nema uticaja na izračunavanje efekta
prečišćavanja zaa postrojenja zaa prečišćavanje
prečišća anje otpadnih voda
oda i to mora objasniti u
izveštaju obavljenog merenja.
Merenje protoka
¾ Kod periodičnih ili nadzornih merenja treba obezbediti merenje količine
otpadnih voda tokom uzorkovanja
¾ Godišnja količina otpadnih voda ustanoviće se direktno merenjima otpadnih
voda pre uliva u prijemnik (vodno telo).
¾ Na osnovu godišnjeg protoka izračunava se prosečni dnevni protok koji služi za
i č
izračunavanje
j dnevnog
d
opterećenja
ć j otpadnih
d ih voda
d zagađujućim
đ j ći materijama.
ij
¾ Za stalno (kontinuirano) merenje protoka otpadnih voda može se koristiti merno
mesto (šaht) na ulazu otpadnih voda u uređaj za prečišćavanje otpadnih voda ili
se može koristiti merno mesto ((najčešće)
j
) i na izlazu iz p
postrojenja,
j j , ako se može
dokazati veza između ova dva protoka.
¾ Ako direktno merenje protoka otpadnih voda nije posebno, godišnja količina
otpadnih voda dobiva se direktno iz podataka:
9 potrošnja vode;
9 ocenom dela vode koja se koristi i po korišćenju odvaja u otpadne vode na
izlivu;
9 iz zapremine rezervoara za ujednačavanje ili reaktora za serijsku obradu
otpadnih voda i učestalost njihovih pražnjenja.
¾ Godišnji iznos (količina) otpadnih voda određuje se za kalendarsku godinu na
koju se odnose merenja (monitoringa).
Hvala na pažnji
Download

Novi pristup monitoringu otpadnih voda, dr Dejan