UNIVERZITET U NOVOM SADU
P O LJ O P R I V R E D N I F A K U L T E T
DEPARTMAN ZA VETERINARSKU MEDICINU
Opšta hirurgija
Dijagnoza
 Postavljanje dijagnoze oboljenja je preduslov
svrsishodnog i racionalnog lečenja.
 Postavljanje dijagnoze oboljenja vršimo tzv.
 Dijagnostičkim postupkom koji predstavlja sintezu
kliničkog pregleda, opštih i specijalnih metoda
dijagnostike.
Vrste dijagnoza
 Patoanatomska dijagnoza
 Etiološka dijagnoza
 Klinička dijagnoza
 Radna dijagnoza
Nacional
ANAMNEZA
OPŠTE METODE:
ADSPEKCIJA
PALPACIJA
PERKUSIJA
AUSKULTACIJA
LAB. ANALIZE
SPECIJALNE METODE
HEMATOLOGIJA
BIOHEMIJA
DIJAGNOSTIKA HROMOSTI
NEUROLOŠKA DIJAGNOSTIKA
ENDOSKOPIJA
ULTRAZVUK, RTG
BIOPSIJA
PUNKCIJA
OFTALOLOŠKA DIJAGNOSTIKA
DIJAGNOZA
OPIS ŽIVOTINJE – Nacional
 Vrsta
 Rasa
 Pol
 Boja i osobeni znaci
 Starost
 Veličina, masa, ugojenost
 Identifikaciona oznaka
(signalman)
Nacional
 Vrsta: konj
 Rasa: Eng.punokrvni
 Pol: M
 Boja: Smeđi alat
 Posebni znaci: visoko čarapast
 Starost: 4 god.
 Težina: 450 kg
Anamneza
 Predstavlja uvid u elementarne podatke o pacijentu i toku
hirurškog oboljenja, što, manje ili više, tačno iznosi vlasnik
životinje.
 Potrebno je imati jasan koncept i jasan cilj, bez šablonskog
pristupa.
 Pažnju treba fokusirati naročito na najvažnije i
najizraženije simptome (krvarenje, šok i sl)
 Uobičajena pitanja vlasniku se odnose na vreme početka
bolesnog stanja, brzinu pojavljivanja simptoma, da li su
prisutni simptomi peremaćaja senzorijuma i sl.
 Pažnju trebamo usmeriti i na ambijent u kome
životinja živi.
Anamneza
 Objektivna
 Subjektivna
 Namerno ili nenamerno lažna
Status prasens – trenutno stanje
 Habitus
 Trijas
 Vidljive sluzokože
 Limfni čvorovi
 Turgor kože
 Vreme punjenja kapilara
Habitus
 Telesna građa i gojno stanje
 Pas (body condition system 1-9)
 Govedo BCS (body condition score 1-5)
Trijas
 TEMPERATURA
 PULS
 DISANJE
 KONTRAKCIJE BURAGA (RU)
 VREDNOSTI TRIJASA DOMAĆIH ŽIVOTINJA
TEMPERARURA
GOVEDA
tele
junad do 1 god
preeko 1 god
SVINJE
prase
nazime
odrasli
OVCE
Janje
odrasli
KOZE
jare
odrasli
KONJI
ždrebne do 1 mjesec
konji do 5 god.
konji preko 5 god.
PSI
štene do 1 god.
starija od 1 god.
MAČKE
odrasli
SITNE ŽIVOTINJE
kunić
zamorac
PULS
DISANJE
KONTRAKCIJE BURAGA
u toku 5 minuta
7 --14
38.5 - 39.5
38.0 - 39.5
38.0 - 39.0
100 - 134
80 - 110
40 - 80
35 - 50
15 - 35
10- -30
39.0 - 39.8
39.0 - 39.3
38.0 - 39.3
120 - 140
70 - 90
60 - 80
10 - -16
6 -- 16
38.5 - 40.0
38.5 - 39.5
100 - 120
70 - 80
12 --20
38.5 - 40.0
38.5 - 39.5
100 - 120
70 - 80
15 --20
12 --20
do 39.3
37.5 - 38.5
37.5 - 38.0
28 - 44
8 --16
38.2 - 39.2
37.5 - 38.5
60 - 120
10 --30
38.0 - 39.5
100 - 140
20 --30
38.5 - 39.5
37.5 - 39.5
110 - 140
50 --60
7 -- 14
Vidljive sluzokože
Limfni čvorovi
 Nabrojte palpabilne limfne čvorove?
 Lymphadenitis
 Lymphadenopatia
 Bezbolno uvećanje više limfnih čvorova (sumnja na ?)
 Lokalno povećanje jednog limfnog čvora?
Turgor kože
 Procena stepena dehidracije
Ponovnog punjenja kapilara
OSNOVNE METODE KLINIČKOG PREGLEDA
 Adspekcija
 Palpacija
 Perkusija
 Auskultacija
 Sondiranje
 Kateterizacija
Adspekcija
 Predstavlja audio-vizuelnu inspekciju sa daljine.
 Omogućava pažljivom posmatraču da uoči vidljive ili
čak prikrivene promene na pacijentu.
 Posebno je zahvalna metoda kod dijagnostike
lokomotornih oboljenja.
 Adspekcijom procjenjujemo još i stavove, držanje,
izgled kože i sluzokoža, stepen uhranjenosti
Don’t touch the patient – state first
what you see; cultivate your power of
observation. Teach the eye to see, the
fingers to feel, and the ear to hear.
William Osler 1849-1919
Adspekcija
 Procenjujemo
 Položaj
 Veličinu
 Oblik
 Boju
 Teksturu površine
Palpacija
 Metoda pregleda pacijenta kojom se dijelovi tijela
pipaju rukom i vrhovima prstiju.
 Direktna (pomoću ruke)
 Indirektna (kopitna klešta)
Palpacijom procenjujemo
 Veličinu
 Konzistenciju
 Temperiranost (apsces, hematom)
 Bolnost (duboka palpacija abdomena)
 Pokretljivost (artritisi)
 Vlažnost
 Reponibilnost (hernije)
 pulzaciju arterija (dijagnostika hromosti - laminitis)
 prisustvo krepitacijaodnos kože i potkožja
Površinska palpacija
 Izvodi se jagodicama prstiju.
 Temperiranost se procenjuje nadlanicom
Duboka palpacija
 Pruža nam više informacija o konzistencij tkiva,
prisutnosti bola ili abnormalnih struktura u
abdomenu.
 Indirektna palpacija
 Palpacija pomoću kopitnih klešta
Perkusija
 Perkusija predstavlja metodu kliničkog pregleda pri
kojoj udaramo(kuckamo) po površini tela sa ciljem da
dobijemo informacije o stanju struktura i organa koji
se nalaze u unutrašnjosti.
 Površinski udarci izazivaju strukture u dubini na
vibraciju pri čemu se proizvode tonovi .
 Kvalitet tih zvukova zavisi od gustine perkutovanih
organa.
Perkusija
 Zvuci dobijeni perkusijom se mogu
klasifikovati kao:
 Rezonantni – emituju ih organi koji sadrže vazduh
(pluća).
 Timpanični – emituju ih šuplji organi koji se nalaze
pod pritiskom gasa (timpanični burag, sirište).
 Mukao zvuk – emituju ga solidni organi (srce,
jetra).
OPŠTE METODE
 Perkusija
DIGITO - DIGITALNA
INSTRUMENTALNA
Auskultacija
 Slušanje zvukova i šumova koji nastaju u unutrašnjosti
tela sa ciljem da se proceni fiziološko stanje organa.
 Uglavnom se upotrebljava za pretragu pluća, srca i
abdomena, detekcijom patoloških šumova.
 Takođe možemo auskultirati i krepitacije koje nastaju kod
fraktura i luksacija.
 Danas se koristi uglavnom tzv. indirektna metoda za koju
služi instrument, slušalica (stetoskop, fonendoskop).
Auskultacija - perkusija
 Ova tehnika podrazumeva istovremno
kombinovanje obe navedene metode, na taj
način što postavimo stetoskop na telo
životinje, pa oko njega kuckamo prstima ili
čekićem.
Korisna je u dijagnostici:
-Dislokacije sirišta
-Dilatacija i torzija slepog creva konja
-Intestinalne timpanije
-Gastričnog volvulusa kod psa
OPŠTE METODE
Auskultacija – perkusija
Dislokacija sirišta
Perkusiona tehnika i perkusiona područja
Dislokacija sirišta
Položaj levo
dislociranog sirišta
Položaj desno
dislociranog sirišta
Sondiranje

Sondiranje se izvodi uvođenjem metalnih,
plastičnih i gumenih sondi u prirodne ili
patološki stvorene kanale, džepove rana i sl.

Sondiranje možemo vršiti još i uvlačenjem
prsta gdje to dozvoljava širina kanala.

Princip asepse i antisepse.

Sondirati pažljivo rukom oslonjenom na telo
životinje, kako bi ruka pratila eventualni
pokret životinje.

Sondiranje prekidamo ako nastane kravarenje.
Izgled metalnih sondi
DUGMETASTA SONDA 16 cm, 2mm
OLUČASTA SONDA 16 cm, 2mm
Sondiranje - indikacije

Sondiranje upotrebljavamo kod pregleda dubokih
rana, da utvrdimo njihovu dubinu, da utvrdimo da
li je u dnu rane slomljena kost (hrapavost površine).

Naročito je korisno sondiranje kod pregleda fistula
rana razne etiologije i lokalizacije.

Na ovaj način utvrđujemo smer pružanja kanala
fistule, stanje zidova kanala, prisutnost stranih tela
u fistuli, saznajemo da li je fistula potpuna ili
nepotpuna.

Sondiranjem ispitujemo i dubinu džepova rane.
Ispitivanje dubine “džepa” rane na vratu konja
pomoću sonde
Sondiranje - kontraindikacije






blizina vitalnih organa
blizina krvnih sudova
sveža rana
blizina telesnih šupljina
blizina zgloba
rane u području abdomena sondiramo prstom
kako ne bi perforirali peritoneum.
Sondiranje jednjaka
 Gastroduodenalni volvulus psa
 Refluks crevnog sadržaja kod kolike konja
 Strano telo kod goveda
SPECIJALISTIČKE METODE
 HEMATOLOGIJA
 BIOEMIJA
 MIKROBIOLOGIJA
 IMEJDŽING TEHNIKE
 BIOPSIJA
 DIJAGNOSTIČKA PUNKCIJA
Biopsija
 Pod biopsijom se podrazumeva uzimanje
uzoraka tkiva za obavljanje histoloških,
funkcionalnih i mikrobioloških ispitivanja.
 Koriste se uglavnom invazivne tehnike
incizione, ekscizione i punkcijske biopsije.
 Najčešće se primjenjuje pri determinacij
tumora.
Biopsija
 Slučaj: pas Rotvajler, mužijak 8 god., izraslina na prstu
tvrde konzistencije.
RTG - nalaz
Ultrazvuk
 Pri ultrazvučnom pregledu koriste se zvučni talase
visoke frekvencije.
 Ultrazvučni talasi se usmeravaju na unutrašnje
organe iz malog, vibrirajućeg kristala na ručnom
skeneru (sondi).
 Sonda prima “odjeke” prenosi ih kao električni
signal do ekrana gde se stvara slika.
 Ultrazvuk ne stvara slike visoke kvalitete, ali je
postupak potpuno bezbedan.
Ultrazvuk
 Obično se koristi za pregled organa smeštenih u
trbušnoj šupljini i karlici, te za pregled grudnog koša.
 Ultrazvuk je naročito koristan za dijagnostikovanje
graviditeta i abnormalnosti ženskih polnih organa.
 Vremenom sa napretkom ultrazvučne tehnike počinje
i prmena ultrazvuka kod dijagnostike oboljenja tetiva,
zglobova i dr.
Ultrazvuk
 Pre početka pregleda pacijenta treba pripremiti:
 Sedacija – ukoliko je životinja uznemirena
 Ukloniti dlaku sa mesta pregleda
 Naneti kontaktni (ultrazvučni) gel
Ultrazvuk
UZ pregled abdomena psa
UZ pregled repr. org. krave
Endoskopija
 Sam izraz endoskopija znači ˝pogled u
unutrašnjost˝.
 Podrazumeva uvođenje savitljivog optičkog
instrument, endoskopa, u sistem organa za
varenje, kroz usta ili kroz anus.
 Savremeni aparati su malih dimenzija,
mekani i savitljivi a savremna sredstva lokalne
anestezije i umirenja su usavršena tako da je
pregled bezbedan.
Endoskopija
 Endoskop, instrument s fiberoptičkim vlaknima.
 Optička vlakna poput ogledala omogućuju prenos slike do oka
dijagnostičara.
 Unutar instrumenta nalazi se nekoliko kanala koji služe za
uvlačenje pomoćnih uređaja kojima se vrši neka intervencija ili
se prazni sadržaj želuca odnosno ubacuje vazduh ili čisti sočivo
radi bolje preglednosti.
 Na glavi (rukohvatu) endoskopa nalaze se dva kontrolna
uređaja (˝točkići˝) kojima se upravlja vrhom instrumenta.
 Glava endoskopa je povezana sa posebnim izvorom hladnog
svetla.
Endoskopi različitih veličina i namena
Endoskopija
 Endoskopija je pouzdanija kao metod od rentgenskog
pregleda za otkrivanje zapaljenjskih promena,
ulceracija, ili tumora na jednjaku, želucu ili
dvanestopalačnom crevu.
 Rano otkrivanje tumora, razlučivanje dobroćudnih od
zloćudnih stanja uzimanjem biopsija (mali komadići
tkiva) iz sumnjivih područja.
Ezofago-gastro-duodenoskopija
 Pomoću ovog metoda može se pregledati gornji
deo organa za varenje - jednjak (ezofagus),
želudac (gaster) i dvanestopalačno crevo
(duodenum). Koristi se i izraz gornja digestivna
endoskopija.
Endoskopija
 Indikacije:
 akutno krvarenje iz gornjih delova organa za varenje
 otežano gutanje - naročito ako već postoje suženja ili
ulceracije
 bolno gutanje (odinofagija)
 kontrola premalignih stanja
 poremećaji uočeni prilikom rentgenskog pregleda koji
zahtevaju vizualno dokazivanje i/ili biopsiju, npr. polipi,
čirevi, tumori
Metaplazija epitela jednjaka
Erozivni ezofagitis
SPECIJALNE METODE
 RTG – pregled
Kamen u mokraćnoj bešici
Rtg nalaz - obris oblika lopte u želudcu
mokraćni kamen kod kornjače
RTG u dijagnostici hromosti
RTG u dijagnostici hromosti
Punkcija
 Predstavlja tehniku dobijanja sadržaja
tečnosti ili gasova iz prirodnih ili
novonastalih šupljina.
 Dijagnostička punkcija (lumbalna,
peritonealna, pleuralna).
 Terapeutska punkcija (apsces, hematom)
Punkcija
 Izvodi se pomoću injekcionih igala različitog promera i
dužine.
 Asepsa i antisepsa
Oftalmološka dijagnostika
Širmerov test
Za ipitivanje funkcije suznog aparata
Indirektna oftalmoskopija
Merenje očnog pritiska tonopenom
Očno dno
Download

3. Osnovne metode hir dijagnostike