10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
2.
01
Edebiyat Tarihi - Dönemleri - Özellikleri
Aşağıdakilerden hangisi edebi metnin temel özelliklerinden biri değildir?
5.
Edebiyat tarihi kitaplarında, aşağıdakilerin hangisi
hakkında bilgi yoktur?
A) Yazardan izler taşıması
A) Aynı döneme ait yapıtların kıyaslanması
B) Eğiticilik amacının olması
B) Edebi akımları ortaya çıkaran koşullar
C) Estetik bir değerinin olması
C) Edebiyatçıların hayatları hakkında bilgi
D) Bulunduğu çağı yansıtması
D) Edebiyata konu olan olaylar
E) Kurgusal metin olması
E) Edebi eserin tam metni
Edebi yapıtı ve bu yapıtı meydana getiren sanatçıları
dönemleriyle beraber inceleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
R
İ
T
Toplumun gelenek ve göreneklerini, inançlarını ve
edebi ürünlerini inceleyen bilim aşağıdakilerden hangisidir?
K
E
A) Halk bilimi B) Dil bilimi
C) Edebiyat tarihi
D) Toplum bilimi
E) Genel tarih
6.
N
R
Ö
A) Sosyoloji
C) Halk bilimi B) Uygarlık tarihi
D) Tarih
E) Edebiyat tarihi
3.
Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihçisinin görevi
değildir?
A) Tarihi olayları kronolojik sıraya koymak
A) Dil anlayışı B) Tarihi dönemlerin özelliklerini incelemek
C) Dil coğrafyası
C) Tarihi dönemin edebi esere yansımasını incelemek
B) Dini değişiklikler
D) Sanatçıların hayatını incelemek
D) Yazarın siyasi düşünceleri
E) Edebi akımları ortaya koymak
E) Yaratıcısı belli olan / olmayan ürünler
4.
Edebi eserden hareketle bir milletin duygu ve düşüncede geçirdiği evreleri inceleyen bilim aşağıdakilerden
hangisidir?
A) Medeniyet tarihi
B) Halk bilim
C) Sosyoloji
D) Edebiyat tarihi
E) Dil bilim
7.
8.
Aşağıdakilerden hangisi edebiyatın devirlere ayrılmasındaki ölçütlerden biri değildir?
Edebiyat tarihi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Edebi akımların ortaya çıkışını ve nedenini inceler.
B) Eserleri ve sanatçıları tarih sırasına göre inceler.
C) Toplumların geçmiş yaşamlarına yönelik araştırma
yapar.
D) Edebi eserin benzerleri arasındaki yerini tayin eder.
E) Edebi eseri ortaya çıkaran tarihi koşulları açıklar.
01
Edebiyat Tarihi - Dönemleri - Özellikleri
9.
13.
Aşağıdakilerin hangisi; edebiyatçı, edebi eser ve toplum yaşamı arasında olması gereken bağlantılardan
biri değildir?
A) Edebi eserin, üslup ve konu yönünden etkileyici olması
A) Edebi metin kurgusaldır, tarihi metin tamamen gerçektir.
B) Edebi eserin; ortaya çıktığı milletin düşünce gücünü
göstermesi
B) Edebi metin toplumun geleceğine yönelik tahmin içerir,
tarihi metin sadece geçmişe odaklanır.
C) Edebiyatçının, sosyal yaşamı, edebi eserle düzenlemeye çalışması
C) Edebi metin estetik zevk verir, tarihi metin okuru bilgilendirir.
D) Edebi eserin, sanatçıdan ve toplumdan izler taşıması
D) Edebi metin yazarın hayal dünyasından, tarihi metin
belgelerden oluşur.
E) Sanatçının edebi esere, duygu, düşünce ve hayallerini
yansıtması
R
İ
T
Kapsamı bakımından (genelden özele) düşünüldüğünde aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğrudur?
14.
Kültür alanlarıyla ilgili farklı çalışma, kavram ve nesnelerin
bir tarihi vardır. Bunların bütünü ---- oluşturur.
A) Uygarlık tarihi - Edebiyat tarihi - Kültür tarihi
Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
K
E
B) Kültür tarihi - Uygarlık tarihi - Edebiyat tarihi
C) Edebiyat tarihi - Kültür tarihi - Uygarlık tarihi
D) Uygarlık tarihi - Kültür tarihi - Edebiyat tarihi
E) Kültür tarihi - Edebiyat tarihi - Uygarlık tarihi
N
R
Ö
11.
E) Edebi metinler öznel, tarihi metinler nesnel nitelik taşır.
A) uygarlık tarihini
B) bir milletin tarih alanındaki gelişim çizgisini
C) edebi eserlerin tarih içindeki gelişim ve değişim özelliklerini
Körfez Yayınları
10.
Tarihi metinle, edebi metin arasındaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?
D) o bölgedeki ulusun çevresindeki uluslarla ilişkilerinin
tutanaklarını
E) milli tarih bilincini
Edebiyat- tarih ilişkisi düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Bir metin incelenirken, devrin tarihi şartları incelenmelidir.
B) Tarihi olay, edebi esere kaynaklık edebilir.
C) Yapıtın amacı, anlatıldığı dönemi aydınlatmaktır.
D) Tarih, edebi dönemlerin ortaya çıkmasını sağlar.
15.
Edebi eserlerin ve edebi etkinliklerin de tarihi bir gelişimi
vardır. Edebi eserler ve bunları oluşturan kişiler yani sanatçıların tarihsel çizgide ortaya çıkan olay, düşünce tarzı gibi
şeylerden etkilenmemesi düşünülemez.
Bu cümlede verilen bilgiden yola çıkarılak aşağıdakilerden hangisini söylemek yanlış olur?
E) Bazı tarihsel olaylar, sanatçıların edebiyata bakışını
etkiler.
A) Edebi türler de zaman içinde bazı değişiklikler gösterebilir.
12.
Türk kültür ve edebiyatının uygarlık tarihini etkilemesi
aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A) Türklerin güçlü devletler kurduğunu
B) Türk edebiyatının sözlü bir geçmişi olduğunu
C) Türk kültürünün diğerlerinden üstün olduğunu
D) Türk edebiyatının yazılı ürünlerinin çokluğunu
E) Türklerin çok değişik coğrafyalarda yaşadığını
B) Toplumda tarihi bazı olaylar, edebi eserlerin üzerinde
etki yapabilir.
C) Sanatçılar dönem dönem ortaya çıkan edebi akımlardan etkilenebilir.
D) Edebi eserlerde o dönemin siyasi, ekonomik izlerini
görmek mümkündür.
E) Sanatçı kendi duygu, düşünce evreninin dışında herhangi bir etkiyi eserine yansıtmaz.
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
Türk Edebiyatı Dönemleri, Destanlar Dönemi,
Mit, İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
5.
I. Tanzimat’ın ilanı
II. Kavimler göçü
IV. İslamiyet’in kabulü
B) Kitabenin yazıları 19. yüzyılda Danimarkalı bilgin
Thomsen tarafından okunmuştur.
Yukarıdakilerden hangileri Türk edebiyatının devirlere
ayrılmasında doğrudan etkili olmuştur?
C) Hükümdar Bilge Kağan ağzıyla Türk halkına seslenen
eşsiz bir hitabet örneğidir.
A) I. ve II. B) I. ve IV. C) II. ve III.
D) Kültigin yazıtı Türklerin o zamanki Kurtuluş Savaşı’nı
anlatan bir edebi metindir.
R
İ
T
E) Bir kilometrelik alan üzerindeki bu anıtlar, bugün Azerbaycan toprakları içindedir.
K
E
Aşağıdakilerden hangisinde bilgi yanlışlığı vardır?
6.
A) Türklere ait Orta Asya kültür ürünlerinin tamamı günümüze gelmiştir.
N
R
Ö
3.
Aşağıdakilerden hangisi Göktürk Yazıtları’nın özelliklerinden değildir?
V. İstanbul’un fethi
D) II. ve V. E) IV. ve V.
2.
02
A) Bu anıtların anlattığı olaylar açısından en yoğunu Kültigin anıtıdır.
III. Matbaanın gelişi
GENEL
Destanlarla ilgili aşağıdaki yargıların hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
A) Zaman akışı çok hızlıdır.
B) Türkler Müslüman olunca, Arap alfabesini kullanmaya
başlamışlardır.
B) Doğa ve mekanla ilgili betimlemeler gerçeğe uygundur.
C) Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında köklü değişikliklerin olduğu bir dönemdir.
C) Toplumsal yaşamı yönlendiren belirgin özellikleri olan
tipler ön plandadır.
D) Cumhuriyet Dönemi edebi ürünleri, yeni devletin ilkelerini yerleştirmenin aracı olmuştur.
D) Farklı uluslara ait destanların ana kahramanları ortak
tip özellikleri taşır.
E) Türk edebiyatının devirlere ayrılmasında dini inançların büyük etkisi olmuştur.
E) Ana dilin en güzel örneklerini oluşturan anonim anlatılardır.
Aşağıdakilerin hangisinde Türk destanları ile ilgili bilgi
yanlışı vardır?
7.
Aşağıdakilerden hangisi Türk destanlarında görülen
mitlerden değildir?
A) Devletin idare biçimine yönelik bilgiler içerir.
A) Ağaç
B) Işık
B) Yazının olmadığı tarihsel dönemlere ait ürünlerdir.
C) Ozan
D) Su
C) Dönemin zihniyetine yönelik ayrıntılara yer verilir.
E) Kurt
D) Ortaya çıktıkları dönemde yazıya geçirilmiştir.
E) Değişik ulusların ve dinlerin etkileri görülmektedir.
8.
4.
Aşağıdakilerden hangisi Uygurlara ait bir des­­tandır?
A) Türeyiş Destanı
B) Manas Destanı
C) Alp Er Tunga Destanı D) Şu Destanı
E) Ergenekon Destanı
Aşağıdakilerden hangisinde bir bilgi yanlışlığı vardır?
A) Yuğ, ölüm törenlerinde ölen kişinin ardından söylenen
şiirdir.
B) Türklerin ilk kullandığı alfabe Göktürk Alfabesi’dir.
C) Oğuz Kağan ve Atilla Türk destanlarındandır.
D) Koşuklar lirik şiire örnektir.
E) Göktürk Yazıtları, Türk edebi ürünlerinin başlangıcı
kabul edilir.
02
Türk Edebiyatı Dönemleri, Destanlar Dönemi,
Mit, İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
9.
13.
Aşağıda destanla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Aşağıdakilerden hangisinde destan - millet eşleştirmesi yanlıştır?
A) Olaylar uzun bir şekilde anlatılır.
A) Alp Er Tunga Destanı - Saka Türkleri
B) Olağanüstü varlıklara da rastlanır.
B) Atilla Destanı - Hun Türkleri
C) Doğal ve yapay olmak üzere ikiye ayrılır.
C) Türeyiş Destanı - Göktürkler
D) Oluştukları dönemin sosyal yaşayış ve zihniyet ögelerinden izler taşır.
D) Göç Destanı - Uygur Türkleri
E) Manas Destanı - Kırgız Türkleri
E) Göktürklerin başlıca destanları Ergenekon ve Göç
Destanlarıdır.
14.
Ulaşıp eren börleyü
Yırtıp yaka orlayu
10.
Aşağıdaki yargılardan hangisi destan dönemi ile ilgili
değildir?
Sıktap közi örtülür.
A) Dil, ulusal nitelikler gösterir.
B) Edebi metinler ağızdan ağza yayılarak bir sonraki kuşağa aktarılır.
Bir sagudan alınan yukarıdaki dörtlükle ilgili olarak
aşağıda­kilerden hangisi yanlıştır?
A) Ölçü ve kalıp bakımından halk şiiri ile benzerlikler gösterir.
K
E
C) Büyük doğa olaylarına kutsal nitelikler yüklenir.
D) Savaş, göç, kuraklık gibi olaylar sıkça işlenir; din dışı
nitelikler ağır basar.
N
R
Ö
B) Redif ve uyak kullanılmıştır.
C) Ulusallıktan uzak, yabancı dillerin etkisine açık bir dil
kullanılmıştır.
D) Düz uyak örgüsü kullanılmıştır.
Körfez Yayınları
E) Yer yer yazılı ürünlere rastlamak da mümkündür.
11.
Aşağıdakilerin hangisinde destan dönemi ile ilgili bilgi
yanlışı vardır?
A) Farklı uluslara ait destanlarda ortak mitlere rastlanır.
R
İ
T
Sıkrıp uni yarlayu
E) 7’li hece ölçüsü kullanılmıştır.
15.
Aşağıdakilerden hangisi İslâmiyet’ten önceki Türk
edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
A) Şiirler hece ölçüsüyle yazılır.
B) Bütün ulusların destan dönemi ürünlerinde olağanüstü
kişi ve olaylara yer verilmektedir.
B) Yarım uyak ve redife yer verilir.
C) Nazım birimi beyittir.
C) Destan dönemi ürünlerinde ulusal nitelikler ağır basmaktadır.
D) Doğa aşk, kahramanlık vb. konular işlenir.
E) Şairlerin din adamı kimlikleri de vardır.
D) Bu döneme ait metinler, her ulusun sadece kendi milli
kaynaklarında yer almaktadır.
E) Tarihi gerçekliklerle bu dönem eserleri arasında yer
yer paralellikler bulunmaktadır.
12.
16.
Aşağıdakilerin hangisinde İslâmiyet öncesi Türk edebiyatı ile ilgili bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
Aşağıdaki belirli bir ilgi gözetilerek yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Sığır - av töreni
A) İlk edebi ürünler tarih öncesi dönemlerde oluşmaya
başlamıştır.
B) Sagu - hicviye
B) Eserlerde dönemin düşünüşü ve yaşayışı ile ilgili ayrıntılar bulunur.
C) Destan - mesnevi
D) Koşuk - gazel
C) Edebi eserlerde, mitolojik ögelere sıkça rastlanır.
E) Yuğ - ölüm merasimi
D) Kavmi-ulusal nitelikler ağır basmaktadır.
E) Bu döneme ait, evrenin doğuşu ile ilgili, hayali alegorik
anlatımlara halk hikâyesi denir.
Test Test
-1 Cevap
1.B
01 CAAnh. 2.C
3.A
4.D
5.E
6.C
7.D
8.C
9.C
10.D
11.C
12.E
13.B
14.A
15.E
10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
Aşağıdaki beyitlerden hangisinde cinas sanatı yapıl­
mıştır?
4.
Benzetme amacı güdülmeksizin bir kelimenin başka bir
kelime yerine kullanılmasına ----, hem gerçek hem mecaz
anlama gelebilen bir kelimenin gerçek anlamını söyleyip
mecaz anlamını çağrıştırmaya ----, birkaç anlamı olan bir
kelimenin iki veya daha fazla anlama gelecek şekilde kullanılmasına ---- denir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Haritanın en beyaz noktasına kan düştü
Hakların temeline sanki bir volkan düştü
B) Damar damar, hep seninle olsaydım
Sana göç eden biri de ben olsaydım
C) Sensizlikten bozulan dengeye ziyan düştü
Gece gündüz gördüğüm, ne hayaldi ne düştü
A) Mecazımürsel - ta’riz - tezat
C) Tevriye - kinaye - ta’riz
D) Mecazımürsel - kinaye - tevriye
E) İklimler senindir tohum senin
Mekanın fırçasından solmayan resim senin
E) Kinaye - tevriye - mecazımürsel
K
E
Bundan on beş yıl evvel, soğuk bir kış gecesi
N
R
Ö
İhtiyar dedem beni dizinde uyutmuştu.
Biraz sonra uyandım, sanki rüzgârın sesi
Ansızın her köşenin sükutunu yutmuştu.
5.
Yeni bir ülkede yem vermek için atlarına
Nice bin atlı, kapılmıştı fetih rüzgarına
Yukarıda verilen beyitteki edebi sanat aşağıdakilerden
hangisinde doğru açıklanmıştır?
Bu dörtlükteki en belirgin edebi sanat, aşağıdakilerden
hangisinde vardır?
A) Bilinen bir şeyi daha etkili kılmak amacıyla bilmezlikten
gelme
A) Şimdi anlıyorum ki dedem de bahtiyarmış.
B) Aralarında benzer bir yön bulunan iki varlıktan zayıf
olanını kuvvetli olana benzetme
B) Köşesine çekilmiş bu günleri görmeden.
C) Çünkü yurdun üstünde haykırırken kara kış
C) Bir olayı daha etkili kılmak amacıyla gerçek sebebinin
dışında bir sebebe dayandırma
D) Farkı var mı bu belalı yaşamanın ölmeden?
D) İnsan dışındaki varlıklara insana ait özelliklerin verilmesi
E) Dikkat ettim, o gene bir hülya peşindeydi.
3.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerine göre
farklı bir edebi sanat kullanılmıştır?
A) Feneri yakan kadın, onu mutfağa götürdü.
III. Çoban gidince pınar dertli kaldı
B) Misafirler o kadar çok acıkmıştı ki her biri, annemin
yapmış olduğu o güzel çorbadan ikişer kâse içti.
IV. Sen geldin diye tüm bülbüller şakıyor
V. Güneşi yanıma alıyorum, açıyorum önüme denizleri
Yukarıda dizelerde aşağıdaki edebi sanatlardan hangisi yoktur?
A) Mübalağa B) Hüsnütalil E) İnsan dışındaki varlıkları konuşturma
6.
I. Bir masal meyvesi gibi paylaştık mehtabı
II. Hiç durma yürü ki yollarda gözler
R
İ
T
B) Hüsn-i tâlil - tezat - mecazımürsel
D) Sen beni bekleme hemen yaz
Okumam dersen yine yaz
2.
03
Edebi Sanatlar - 1
C) Teşhis
D) Mecazımürsel E) Tecahüliarif
C) Disiplin kurulunun almış olduğu kararı, sınıf başkanı
sınıfa duyurdu.
D) Çarşının ortasında piposunu içen bu adamı, bir yerden
tanıyordum.
E) Başına gelen bu talihsiz olay, senin kulağına küpe
olsun.
03
Edebi Sanatlar - 1
7.
Sensiz doğrular eğri; beyaz bile kara görünür.
11.
Bu dizede aşağıdaki edebi sanatlardan hangisine yer
verilmiştir?
Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi.
Yukarıdaki dizelerde kendisine benzetilen varlık aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tevriye B) Mecazımürsel C) Kişileştirme
A) Halk B) Devlet C) Nefes
D) Telmih E) Tezat
D) Nesne E) Sıhhat
8.
O deha öyle toplamış ki bizi
Yedi yüz yıl süren hikâyemizi
Dinlemiş ihtiyar çınarlardan
A) İstiare B) Tariz Yukarıdaki dizelerde hangi edebi sanat kullanılmıştır?
N
R
Ö
Geçmişte meydana gelen ve herkesçe bilinen bir olayı
hatırlatma sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Telmih C) Mecaz
D) Teşhis E) Tekrir
10.
B) Teşbih - istifham C) Tenasüp - tezat
D) İstiare - tenasüp E) İstifham - tezat
K
E
9.
B) Tecahüliarif R
İ
T
A) Tezat - teşbih C) Kinaye
D) Tevriye E) Tezat
Sıyrıl, beyaz karanlık içinden, parıl parıl
Berraklığından bilme nedir hafta, ay, yıl.
Yukarıda altı çizili dizede görülen edebi sanat aşağıda­
kilerden hangisidir?
Körfez Yayınları
12.
13.
Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer
O ne müthiş tipidir, savrulur enkaz-ı beşer
Yukarıdaki dizelerde hangi edebi sanat kullanılmıştır?
A) İstiare B) İntak C) Ta’riz
D) Tekrir E) Mübalağa
Aşağıda verilen dizelerin hangisinde teşhis sanatı vardır?
14.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerine göre
farklı bir edebi sanat kullanılmıştır?
A) Gördüm deniz dedikleri bin başlı ejderi.
A) Kapımız size daima açıktır.
B) Ben ta senin yanında dahi hasretim sana.
B) Herkes ne ekerse onu biçer.
C) Sular mı yandı, neden tunca benziyor mermer?
C) Bu köyün taşları bile yorgunluktan şikayet ediyor.
D) Çatma kurban olayım çehreni ey nazlı hilal!
D) O, tuttuğunu koparır bir dedeydi.
E) Sakiler meyhaneden çekmiş ayağı.
E) Torununun saadetini göremediğinden gözü açık gitti.
Test Test
-2 Cevap
01 CAAnh. 1.B
2.A
3.D
4.A
5.E
6.B
7.C
8.A
9.E
10.D
11.D
12.E
13.C
14.C
15.C
16.B
10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
4.
Bakmayın, hem tükürün çehre-i murdârımıza
Tükürün cephe-i lâkaydına şarkın, tükürün
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişileştirmeye başvurulmuştur?
A) Saatin akrebi gitmemekte ısrar ediyor, yelkovan da
inatla onu sürüklüyordu.
Kuşkulansın, görelim gayret-i halkın, tükürün
Tükürün milleti alçakça vuran darbelere
B) Çarptığı arabanın bütün tamir masrafını ödemişti.
Tükürün onlara alkış dağıtan kahpelere
04
Edebi Sanatlar - 2
C) Su, duvar gibi kayalara çarpa çarpa ilerliyordu.
Bu dizelerdeki en belirgin söz sanatı aşağıdakilerden
hangisidir?
D) Eli kesilince, bir miktar kan kaybetmişti.
A) Tevriye B) Kinaye C) Hüsnütalil
E) İkide bir saatine baktığına göre acelesi olmalı.
R
İ
T
D) Tekrir E) Tecahüliarif
2.
Aþkýn þarabýndan içem
Mecnun olup yola düþem
Sensin dün ü gün endiþem
K
E
N
R
Ö
Bana seni gerek seni
5.
Çayýrda, su baþýnda
Menekþeler ve sümbüller
Hep sevda var baþlarýnda
Bu dörtlükte aþaðýdaki edebi sanatlardan hangilerine
yer verilmiþtir?
Bu dizelerde kullanýlan sanat aþaðýdakilerden hangisidir?
A) Telmih (anımsatma)
B) Hüsnütalil (güzele yorma)
C) Teþbih (benzetme)
D) Teþhis (kiþileþtirme)
E) Tecahüliarif (bilmezden gelme)
Sevdiðim ürkek bir ceylan
A) Tezat - cinas
B) Mübalaða - telmih
C) Teþbih - teþhis
D) Aliterasyon - kinaye
E) Tevriye - tecahüliarif
6.
Allah'a sýðýn þahs-ý halimin gazabýndan
Zira yumuþak huylu atýn çiftesi pektir
3.
Naklediyor yadını gelen geçene
Bu hayalde uyur Bursa her gece
Bu dizelerdeki edebi sanat aşağıdaki dizelerin hangisinde vardır?
Yukarýdaki beyitte aþaðýdaki açýklamalardan hangisine
uygun bir edebi sanat vardýr?
A) Zihnim bu şehirden, bu devirden çok uzakta
Tanburî Cemil Bey çalıyor eski plakta
A) Bir durumu gerçekte olduðundan daha fazla gösterme
B) Her sabah başka bahar olsa da usandım
Uğramam bahçelerin semtine gülden yandım
C) Artık demir almak günü gelmişse zamandan
Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan
D) Tarihin dilinden düşmez bu destan
Nehirler gazidir dağlar kahraman
E) Toprak bir bakışınla kızıl renge büründü
Yıldızlar ülfet için gündüz göründü
B) Tarihi bir olayý hatýrlatma
C) Bir konuyu, bir düþünceyi özlü sözle anlatma
D) Bir kiþiye seslenme
E) Aralarýnda anlamca uygunluk bulunan kelimeleri bir
arada kullanma
04
Edebi Sanatlar - 2
7.
Bir bulut ki gökyüzünde dolanır.
11.
Tembel bir öğrenciye:
Yağmur olur derelere ulanır
– Maşaallah deyin, çalışkanlığına göz değmesin, derdi öğretmenimiz.
Yukarıdaki parçada öğretmenin sözünde yer alan
edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarýdaki altý çizili sözcüklerde hangi edebi sanata
yer verilmiþtir?
A) Ýntak
B) Telmih
D) Tariz
C) Cinas
A) Telmih
E) Tenasüp
12.
8.
Benim de kuþlarým vardý kefensiz ve þen
Benim de bir annem vardý aðlayan ve gülen.
Yukarýdaki dizelerde en belirgin
aþaðýdakilerden hangisidir?
edebi
B) Tezat
D) Teþbih
Karýncalar misali düþünceler
B) Tekrir
D) Tezat
Hele bir kanatlansın ufuklar
Hele bir içini çeksin orman
İçsen bu sudan, bir daha, dostum susamazsın
R
İ
T
A) Tezat B) Tecahüliarif C) İstiare
K
E
13.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde istiare (eğretileme) kullanılmıştır?
A) Hava, keskin bir kömür kokusuyla dolu.
B) Sabahtan uğradım ben bir fidana.
C) Gözyaşı gibi değerlidir sözlerin.
C) Tevriye
E) Teþbih
10.
D) Tariz E) Tevriye
D) Kinaye E) Cinas
Bu dizelerde aþaðýdaki söz sanatlarýndan hangisine
baþvurulmuþtur?
A) Telmih
C) Tezat
Bu dizelerdeki en belirgin söz sanatı aşağıdakilerden
hangisidir?
C) Ýntak
N
R
Ö
Bölük bölük üþüþtü beynime
sanat,
E) Tecahüliarif
9.
B) Tecahüliarif Bir hal gelir, ağlayamazsın, susamazsın
Körfez Yayınları
A) Tariz
D) Görünmez bir mezarlık zaman.
E) Bir çiçek gibi taşıyorum göğsümde aşkı.
14.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde mübalağa yoktur?
A) Yıldızlar görse bendeki güzelliğini
Birer birer düşerler içimdeki denize
Hele bir güneşler yansın
Kertenkeleler üşümesin
B) Görmeyen göz açılır dönse sana
Görse kalkar kötürüm sanki seni
Bu dizelerde görülen söz sanatları aşağıdakilerden
hangisidir?
C) Hangi kuşun yüreğini yarsalar bu havada
Hepsinden senin üstüne bir gönül türküm çıkar
A) Teşhis - tekrir - istiare
D) Güller Leyla’nın uykusunda olgunlaşır
Leyla’nın düşlerinde renk alır kuşlar
B) Teşhis - teşbih - intak
E) Engin denizlerde görünmeksizin kara
Hür gökte, hür denizde uçar hür ufuklara
C) Cinas - intak - istiare
D) Telmih - mübalağa - tekrir
E) İstiare - hüsnütalil - teşhis
Test Test
-3 Cevap
01 CAAnh. 1 . C
2.C
3.E
4.D
5.C
6.E
7.E
8.A
9.A
10.D
11.B
12.C
13.E
14.C
10. SINIF
EDEBİYAT
Uyak, Redif, Ölçü
(Ahengi Sağlayan Biçimsel Unsurlar) - 1
05
1.
Dize sonlarında yazılışı aynı olduğu halde anlamı farklı
olan sözcükle oluşturulan kafiye çeşididir.
Yukarıdaki bilgi aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi gerekir?
A) Cinas B) Seci C) Tunç
D) Zengin E) Redif
A) redif B) uyak C) cinas
2.
5.
GENEL
D) edebi sanat E) seci
6.
1. Ela gözlü sevdiğim
2. Ben seni yıllardır gözlerim
3. Yalnızlar da bir bir buluşmuş
Yukarıdaki dizeleri sarmal uyak yapabilmek için dizeler
hangi sıraya göre dizilmelidir?
A) 1-3-4-2
B) 1-2-4-3
N
R
Ö
3.
Çepçevre bahar içinde bir yer gördük
Ferhâd ile Şirin’i beraber gördük
Baktık geceden fecre kadar ellerde
Yıldızlara yükselen kadehler gördük.
Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru­dur?
A) Ek halinde redif kullanılmıştır.
Bu dörtlükte aşağıdaki kafiye çeşitlerinden hangisi
kullanılmıştır?
A) Tam kafiye C) Zengin kafiye
C) 1-3-2-4
D) 3-4-1-2 E) 3-1-4-2
R
İ
T
Hüma kuşu yere düştü ölmedi,
Dünya Sultan Süleyman’a kalmadı.
Dedim yare gidem, nasip olmadı,
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir.
K
E
4. Yari olmayan kalmamış
Mısra sonlarında yazılışı, anlamı, görevi aynı olan ek, sözcük veya sözcük grubuna ---- adı verilir.
B) Yarım kafiye
D) Tunç kafiye
E) Cinaslı kafiye
7.
Hayran olarak bakarsınız da
Hülyanızı fetheder bu hâli
Beş yüz sene sonra karşınızda
İstanbul fethinin hayâli
Yukarıdaki dörtlüğün kafiye düzeni aşağıdakilerden
hangisidir?
B) Sarmal uyak düzeni vardır.
A) Sarmal uyak C) Tam uyak kullanılmıştır.
B) Düz uyak
C) Koşma tipi uyak
D) Mani tipi uyak E) Çapraz uyak
D) Zengin uyak kullanılmıştır.
E) Belirli bir ölçüden söz edilemez.
4.
Kandilli’de eski bahçelerde
Akşam kapanınca perde perde
Bir hatıra zevki var kederde
Bu dizelerde hangi uyak çeşidi vardır?
A) Yarım uyak B) Tam uyak C) Cinaslı uyak
D) Tunç uyak E) Zengin uyak
8.
Bülbül sesi, gonca sesi, har sesi
Cemalin bağrında seyran eyledim
İçime dokundu ihsana geldim
Bülbül sesi, rüzgâr sesi, su sesi
Bu dörtlüğün uyak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Çapraz uyak B) Düz uyak C) Sarmal uyak
D) Tunç uyak E) Cinaslı uyak
05
Uyak, Redif, Ölçü (Ahengi Sağlayan Biçimsel Unsurlar) - 1
9.
Ağlarım çağlar gibi,
Derdim var dağlar gibi,
Ciğerden yaralıyım,
Gülerim sağlar gibi.
12.
Bu vatandaş biraz ahşapla biraz kerpiçten
Yapabilmiş bu güzellikleri birkaç hiçten
Aşağıdakilerden hangisi kafiye türü yönüyle yukarıdaki beyitle benzerlik gösterir?
Bu dörtlüğün uyak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) .......... a
.......... b
.......... a
.......... b
D) .......... a
.......... a
.......... a
.......... b
B)
......... a
......... a
......... a
......... a
C)
A) Ovanın yeşili göğün mavisi
Ve mimarilerin en ilahisi
......... a
......... a
......... b
......... a
B) Gün çekildi pencerelerden
Ses gelmez oldu bahçelerden
C) Bir beyaz lerze bir dumanlı uçuş
Eşini gaip eyleyen bir kuş
E) ......... a
......... b
......... b
......... a
D) Ağaçlar kökünden kopacak gibi
Bir türlü dinmiyor başlayan tipi
E) Çınla ey coşkun deniz, kayalıklarda çınla
Sar bütün kumsalları o dolaşık saçınla
R
İ
T
K
E
Aşağıdakilerin hangisinde redif kullanılmamıştır?
A) Kaçtı o bakıştan, o dudaktan
Baktı ona sessizce uzaktan
B) İki turnam gelir aklı karalı
Birin şahin vurmuş biri yaralı
N
R
Ö
C) Ömrümün timsali beyaz nilüfer
Türbeler, camiler, eski bahçeler
D) Bir şeyler uçar ellerimizden
Her saniye mazilere bizden
E) Bir merhaleden güneşe derya görünür
Buradan her iki dünya birden görünür
11.
Edip Ahmet sözüm öğüttür
Özüm göçer, sözüm kalır
Yaz geçer, güz gelir, ömür biter
Yazım, güzüm ömrüm tüketir
Bu dörtlükten aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
13.
Aradılar bir tenhada buldular
Yaslandılar şıvgınlarım kırdılar
Yaz bahar ayında bir od verdiler
Yandım gittim ala karlı dağ iken
Aşağıdakilerden hangisi bu dörtlüğün halk şiirine ait
olduğunun kesin kanıtlarından biri değildir?
Körfez Yayınları
10.
A) Hece ölçüsüyle söylenmiş olması
B) Dörtlük kullanılması
C) Duru ve anlaşılır bir dili olması
D) Halk arasındaki terimlere yer verilmesi
E) Dize sonlarında yarım uyak bulunması
14.
Evleri var hâne hâne
Benleri var dâne dâne
Saramadan kâne kâne
Görmedin mi Aliş’imi
Bu dörtlük ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) 8’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
A) Yoğun, bir anlam ve coşkun bir söyleyişin olduğu
B) a a a b şeklinde kafiyelenmiştir.
B) Arapça, Farsça sözcüklerin çokça kullanılmaya başlandığı
C) Zengin kafiye kullanılmıştır.
C) İlk İslâmi ürünlerden olduğu
D) Redif kullanılmıştır.
D) Sade bir dil kullanıldığı
E) Ölçüde durak kullanılmıştır.
E) Yarım uyak kullanıldığı
Test Test
-4 Cevap
01 CAAnh. 1 . D
2.A
3.A
4.A
5.C
6.C
7.E
8.B
9.E
10.A
11.D
12.E
13.B
14.E
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
4.
Menevşe derede sümbül borçtadır.
Derdim, sana baktýkça, a biçare kitabým!
Kim derdi ki; sen çök de senin arkana kalsýn
Uðrunda harab eylediðim ömr-i harabým?
Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu dörtlük için aþaðýdakilerden hangisi söylenemez?
A) Sade, anlaşılır bir dille oluşturulmuştur.
A) Konuþma üslubu vardýr.
B) 11’li hece ölçüsü kullanılmıştır.
B) Lirik bir þiirdir.
C) Halk edebiyatının özellikleri görülür.
C) Çapraz uyak düzeni kullanýlmýþtýr.
D) Düz uyak örgüsü vardır.
D) Ýkinci ve dördüncü dizeler arasýnda tam uyak
kullanýlmýþtýr.
2.
Çiğdemin menevşen kokar
Güzeller göğsüne takar
K
E
5.
N
R
Ö
İçinde sunalar ----
Derindir göllerin senin
R
İ
T
E) Birinci ve üçüncü dizelerde sözcük halinde redif
kullanýlmýþtýr.
Bir alev halinde düþtün elime
Hani ey gözyaþým akmayacaktýn?
Bu dörtlükle ilgili olarak aþaðýdakilerden hangisi söylenemez?
Yukarıdaki dörtlüğün ilk üç dizesinde yarım uyak olabilmesi için (----) belirtilen boşluğa aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilmelidir?
A) Hece ölçüsüyle yazýlmýþtýr.
B) Lirik þiir özelliði taþýmaktadýr.
C) Düz uyak örgüsü kullanýlmýþtýr.
D) gezer E) uçar
Aşağıdakilerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
Gelse de en acý sözler dilime
Uçacak sanýrdým birkaç kelime
A) seker B) oynar C) yüzer
3.
Arkamda kalýrsýn, beni rahmetle anarsýn
Güzel sever diye yiğit suçtadır
E) Tam kafiye ve redif kullanılmıştır.
06
Kasapların gözü daim koçtadır
Bahar geçer koklar güz menevşeyi
GENEL
Uyak, Redif, Ölçü
(Ahengi Sağlayan Biçimsel Unsurlar) - 2
D) Ýlk iki dizede redif kullanýlmýþtýr.
E) Birinci ve üçüncü dizeler arasýnda yarým uyak
kullanýlmýþtýr.
6.
Derviþ baðrý taþ gerek
A) Dizelerdeki hece sayısının eşitliğine dayalı ölçüye
hece ölçüsü denir.
Gözü dolu yaþ gerek
B) Ölçü, uyak, aliterasyon kavramları şiirin temel ahenk
ögeleridir.
Sen derviþ olamazsýn
C) Hece ölçüsünde önemsenmeyen duraklar, aruz ölçüsünün temel ögesidir.
A) Redif
D) Mısra sonlarındaki görev ve anlamı farklı olan ses ben­
zerliklerine uyak denir.
E) Nazım birimindeki uyakların dizin biçimine uyak örgüsü
denir.
Koyundan yavaþ gerek
Bu dizelerde aþaðýdakilerin hangisi yoktur?
B) Tam kafiye
D) Düz kafiye
C) Zengin kafiye
E) Hece ölçüsü
06
Uyak, Redif, Ölçü (Ahengi Sağlayan Biçimsel Unsurlar) - 2
7.
10.
Aşağıdaki beyitlerden hangisinde “tam uyak” kullanılmıştır?
A) Her nefeste eyledik yüz bir günah
Bir günah için etmedik bir gün ah
Aşağıda verilen dizelerin hangisinde redif kulla­
nılmamıştır?
A) Şimşek gibi bir semte atıldık yedi koldan
Şimşek gibi Türk atlarının geçtiği yoldan
B) Bu akşam o kadar durgun ki sular
İçimde maziden kalma duygular
B) Susuz değirmenlerin ne ile döner çarkı
Kerem etmeyen beyin fakirden nedir farkı
C) Garbın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var
C) Hatırlar bir gün camı açtığını
Duran bir bulutu, bir kuş uçtuğunu
D) Hoşça bak zatına kim zübde-i âlemsin sen
Merdüm-i dide-i ekvân olan âdemsin sen
D) Muradın anlarız ol gamzenin iz’anımız vardır
Güzel söz bilmeziz amma biraz irfanımız vardır
E) Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç
Bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç
R
İ
T
E) Bu günlerde yine sana hasretim
Neredesin ey benim sevdiğim
K
E
11.
8.
Sabahtan uğradım yarin yurduna
Dayanılmaz firkatine derdine
Yıkılası karlı dağın ardına
Aşar gider bir gözleri sürmeli
Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
II. Gözü dilber görenin
III. Gözüne uyku gire mi?
IV. Zülfüne berdar olanın
B) Sarmal kafiye düzeni kullanılmıştır.
C) Uyak kullanılmıştır
D) Halk şiiri geleneğinden yararlanılmıştır.
E) Redife yer verilmiştir.
Bu dizelere bakarak aşağıdaki yargılardan hangisi söylenemez?
Körfez Yayınları
N
R
Ö
A) Sade bir dille yazılmıştır.
9.
I. Başı yastık göre mi?
A) Redif kullanılmıştır.
B) I. ve III. dizelerde yarım uyak vardır.
C) Ulama vardır.
D) II. ve IV. dizelerde tam uyak ve redif vardır.
E) Çapraz uyak örgüsü vardır.
Kömürhan Köprüsü Harput’a bakar
Kör olası zalim Fırat ocaklar yıkar
Ahbaplar gelmiş ağıtlar yakar
Söyletmeyin beni dostlar yaram derindir.
Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
12.
Bu vatan toprağın kara bağrında
Sıra dağlar gibi duranlarındır
Bir tarih boyunca onun uğrunda
Kendini tarihe verenlerindir
Bu dörtlüğün uyak ve redifiyle ilgili aşağıdakilerden
hangisi doğrudur?
A) 1. ve 3. dizeler arasında yarım uyak vardır, “-ında -unda” rediftir.
A) 1. ile 2. dize arasında yarım uyak kullanılmıştır.
B) İlk üç mısra birbirleriyle uyaklı, dördüncü mısra serbesttir.
B) 2. ve 4. dizeler arasında yarım uyak vardır, “-anlarındır -enlerindir” rediftir.
C) “-ar” eki redif görevindedir.
C) Dörtlüğün tamamında tam uyak vardır, redif yoktur.
D) Özel isimler kullanılmıştır.
D) Dörtlüğün tamamında zengin uyak vardır ve sözcük
halinde redif vardır.
E) Edebi sanata yer verilmemiştir.
E) Dörtlüğün tamamında yarım uyak vardır ve ek halinde
redif vardır.
Test Test
-5 Cevap
01 CAAnh. 1 . A
2.A
3.C
4.E
5.A
6.B
7.E
8.C
9.C
10.C
11.B
12.C
13.B
14.D
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
İslamiyet Çevresinde Gelişen
Türk Edebiyatı, İlk İslami Ürünler
İlk İslâmi eserlerimizden olan ---- Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. Divan-ı Lügati’t Türk ise ---- tarafından
kaleme alınmıştır. Hoca Ahmet Yesevi’nin dini öğütleri
---- adlı eserde yer alırken, Atabetü’l-Hakayık’ı ---- yazarak
edebiyatımıza kazandırmıştır.
4.
A) Kutadgu Bilig - Kaşgarlı Mahmut - Divan-ı Hikmet Edip Ahmet Yükneki
C) Kutadgu Bilig edebiyatımızda ---- tarzında yazılmış ilk
eserdir. (mesnevi) B) Dede Korkut Hikâyeleri - Yolluğ Tigin - Göktürk Anıtları
- Kaşgarlı Mahmut
D) Atabetü’l Hakayık ---- tarafından yazılmıştır. (Edip
Ahmet Yükneki)
K
E
E) Mesnevi - Kaşgarlı Mahmut - Göktürk Yazıtları - Edip
Ahmet Yükneki
N
R
Ö
(I) Atabetü’l Hakayık 13. yüzyılda, aruz ölçüsü kullanılarak tamamı beyitlerle yazılmıştır. (II) Eserin adı “Hakikatler
Eşiği” anlamına gelmektedir. (III) Eserde bilginin faydası,
cömertlik, cimrilik anlatılarak halka yararlı olmak hedeflenmiştir. (IV) Ahlâkî ve didaktik bir eserdir. (V) Eser, Sipehsalar Mehmet Bey adında birine sunulmuştur.
5.
B) Yapıtta dört sembolik şahsiyet vardır. (Kutadgu Bilig)
C) Göktürklerin bağımsızlık mücadelesi anlatılır. (Orhun
Yazıtları
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi
yanlışlığı yapılmıştır?
I. Dini ve didaktik bir eserdir.
Aşağıdakilerin hangisinde ayraç içindeki yapıt verilen
verilen açıklamayla uyuşmaz?
A) Esere ilave olarak Türk dünyası haritası konmuştur.
(Divan-ı Lügati’t Türk)
D) İslam dinini öğretme amacı taşır. (Divan-ı Hikmet)
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
E) Meçhul bir halk ozanın anlattığı hikayelerden oluşur.
(Divan-ı Lügati’t Türk)
6.
Divan-ı Lügati’t Türk’le ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?
II. Kaşgarlı Mahmut tarafından kaleme alınmıştır.
A) Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır.
III. Dörtlüklerden oluşmaktadır.
B) İslâm öncesi dönemin örneklerini de içerir.
IV. Dili, halkın kullandığı konuşma dilidir.
C) Sözcüklerin anlamı verilirken şiir, atasözü ve günlük
kullanımları da verilmiştir.
V. Yazılış amacı dini insanlara öğretmektir.
R
İ
T
E) Divan-ı Hikmet ---- Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. (13. yüzyılda)
D) Kutadgu Bilig - Ali Şir Nevai - Risaletü’n Nushiye Yunus Emre
3.
Aşağıdakilerin hangisinde boş bırakılan yere ayraç
içindeki sözcüğün getirilmesi uygun olmaz?
B) Araplara Türkçe öğretmek amacıyla ---- yazılmıştır.
(Divan-ı Lügati’t Türk)
C) Mesnevi- Ali Şir Nevai - Risaletü’n Nushiye - Sultan
Velet
07
A) Kutadgu Bilig ---- anlamına gelir. (mutluluk veren bilgi)
Yukarıdaki boşluklara aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
2.
GENEL
Divan-ı Hikmet’le ilgili yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu kanıtlama amacıyla yazılmıştır.
E) Türk edebiyatının ilk sözlük çalışmasıdır.
07
İslamiyet Çevresinde Gelişen Türk Edebiyatı, İlk İslami Ürünler
7.
11.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Kutadgu Bilig - Siyasetname
İlk İslami eserlerin ortak özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Hakaniye lehçesiyle yazılmaları
B) Divan-ı Lügati’t Türk - Dini öğütler
B) Sadece aruz vezniyle yazılmaları
C) Atabetü’l Hakayık - Dil bilimi
C) Dörtlük esasına göre yazılmaları
D) Divan-ı Hikmet - Toplumsal eleştiri
D) Arapça ve Farsça kelimelere yer vermemeleri
E) Atabetü’l Hakayık - İlk İslami eser
E) Nesir olarak yazılmış olmaları
R
İ
T
A) İlk siyasetnamedir.
B) Hece ölçüsüyle yazılmıştır.
B) Devrin yöneticilerine öğüt verilir.
C) Dini, tasavvufi bir eserdir.
C) Yazılı ilk İslami eserimizdir.
D) Sagu, koşuk, sav, örnekleri yer almaktadır.
D) Eserde Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmüş ve Odgurmuş
isimli ana karakterler vardır.
K
E
E) Hece vezniyle yazılmıştır.
N
R
Ö
Türklerin İslâmiyet öncesindeki edebiyatları ve yaşayışları hakkında bilgi veren eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Atabetü’l Hakayık B) Muhakemetü’l Lügateyn
C) Divan-ı Hikmet
D) Divan-ı Lügati’t Türk
10.
Aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig’in özelliklerinden biri değildir?
A) Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır.
E) Hakaniye lehçesi ve sade bir dil kullanılmıştır.
9.
12.
Aşağıdaki bilgilerden hangisi Divan-ı Hikmet’e ait bir
özellik değildir?
E) Kutadgu Bilig
Körfez Yayınları
8.
Test Test
-6 Cevap
01 CAAnh. 1 . E
Bu parçaya sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
14.
A) Kitab-ı Dede Korkut
B) Kutadgu Bilig
C) Atabetü’l Hakayık
D) Divan-ı Hikmet
E) Siyasetnâme
Bir sözlük olmasının yanında Türk edebiyatı, tarihi, coğrafyası, folkloru, mitolojisi ile ilgili bilgiler de verir. Eser Arapça
kaleme alınmıştır. 7500 kadar Türkçe ifadenin karşılığı vardır.
Bu parçada hangi esere ait özellikler verilmiştir?
A) Divan-ı Hikmet
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
B) Atabetü’l Hakayık
C) Divan-ı Lügati’t Türk B) Divan-ı Hikmet
C) Katadgu Bilig
Aruz ölçüsü kullanılarak mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. İnsana her iki dünyada, mutlu yaşamak için gerekli yolu
göstermeyi amaçlayan bu eser, didaktik türde bir eserdir.
Eserde adaleti, aklı, saadeti ve devleti temsil eden dört
kahramanın çevresinde gelişen olaylar anlatılır.
“Kitabın adını ---- koydum; okuyana kutlu olsun ve ona yol
göstersin. Ben sözümü söyledim ve kitabı yazdım; bu kitap
uzanıp her iki dünyayı tutan bir eldir. İnsan her iki dünyayı
tutarsa, mesut olur; bu sözüm doğru ve dürüsttür.” diyen
yazar hakikatleri sembollerle ifade ederek okuyucuya aktarmıştır.
A) Atabetü’l Hakayık
13.
D) Kutadgu Bilig
E) Kamus-ı Türki
D) Divan-ı Lügati’t Türk
E) Risaletü’n Nushiye
2.A
3.C
4.E
5.D
6.C
7.D
8.B
9.E
10.E
11.D
12.B
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
Aşağıdakilerin hangisinde Anadolu’da yeni bir edebi-
---- toplum hayatındaki bozuklukların insanların zayıf noktalarının güldürü unsuru da katılarak dile getirildiği şiir türüdür. Divan şiirindeki ---- ve halk şiirindeki ---- bu türün
örneklerindendir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
bilgi yanlışı vardır?
A) Şiirlerde hece vezni ve dörtlük esas alınmıştır.
B) İslamiyet’i anlama ve öğretme düşüncesi edebi eserlerde önemli bir amaçtır.
A) Fabl - taşlama - hiciv
C) Yeni kültürün etkisiyle Arapça ve Farsça kelimeler
eserlerde yer almaya başlamıştır.
B) Dramatik şiir - methiye - koçaklama
D) Yerleşik yaşama ait unsurlar eserlerde belirginleşmeye
başlamıştır.
D) Epik şiir - tenkit - hiciv
E) Lirik şiir - tehzil - taşlama
K
E
6.
Anadolu’nun fethini ve bu mücadelenin kahramanlarını
anlatan XII. yüzyılda sözlü olarak şekillenen, XIII. yüzyılda
yazıya geçirilen İslâmi Türk destanlarındandır. Hikâye edilen olayların tarihi gerçeklere uygunluğu ve kahramanlarının Türk beyleri olmalarından dolayı, uzun süre tarih kitabı
olarak nitelendirilmiştir.
Bu parçada sözü edilen destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bu destanın kahramanı Battalgazi adıyla bilinen bir
savaşçıdır.
N
R
Ö
B) Birbirinin devamı olan on yedi bölümden oluşur.
C) Battalgazi, çok bilgili, çok dindar hem de cömerttir.
D) Destanda büyücü, cadı ve dev gibi olağanüstü güçlerle
de savaşılır.
E) Battalgazi’nin Aşkar Devzâde adında bir atı vardır.
3.
R
İ
T
C) Satirik şiir - hiciv - taşlama
E) Şiirle birlikte nesir türünde de önemli eserler yazılmaya
başlanmıştır.
“Battalnâme” adlı destan ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
08
5.
yatın başlangıcı olan XIII. yy. Türk edebiyatı ile ilgili
2.
GENEL
XIII. ve XIV. Yüzyıl Türk Edebiyatı
(Anadolu Sahası Eserler, Sanatçılar)
A) Danişmendgazi destanı
B) Battalgazi destanı
C) Cengiz Han destanı D) Edige destanı
Orta dönem halk nesrinin en güzel örneklerini toplayan bu
E) Köroğlu destanı
e­serin iki yazma nüshası ele geçmiştir. Eser, destandan
halk hikayeciliğine, göçebelikten yerleşik hayata, gök tanrı
inancından İslamiyet’e geçiş olarak kabul edilir.
Bu parçada sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köroğlu destanı
B) Danişmendgazi destanı
C) Cengiz Han destanı D) Kitab-ı Dede Korkut
E) Battalgazi destanı
7.
Aşağıdakilerin hangisinde bilgi yanlışı yapılmıştır?
A) Halk edebiyatında konuşma dili ağırlıklı olmasına karşın divan edebiyatında daha ağır bir dil öne çıkmıştır.
B) Divan edebiyatında İslamiyetin de etkisiyle dini içerik
ön plana çıkarken, halk edebiyatı din dışı konulara yönelmiştir.
4.
Aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatının özelliklerinden değildir?
C) Divan edebiyatında özellikle İran edebiyatının etkisi;
halk edebiyatında ise milli gelenekler ağır basmıştır.
A) Zengin kafiye sıklıkla kullanılmıştır.
D) Divan ve halk edebiyatında yer yer ortak konular işlenmekle beraber, divan edebiyatında bireysel ve soyut
konular öne çıkmıştır.
B) Şiirlerin başlıkları yoktur.
C) Söz sanatlarına oldukça sık yer verilmiştir.
D) Daha çok toplumsal konular işlenmiştir.
E) Aruz ölçüsü kullanılmıştır.
E) Halk edebiyatında sözlü gelenek hakimken, divan
nesri daha çok yazılı geleneğe bağlı gelişmiştir.
08
XIII. ve XIV. Yüzyıl Türk Edebiyatı (Anadolu Sahası Eserler, Sanatçılar)
8.
12.
Aşağıdakilerin hangisinde verilen kavramların tamamı
halk edebiyatının belirleyici özellikleridir?
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre için söylenemez?
A) Somutluk - sözlü gelenek - dörtlük nazım birimi
A) Eserleri çağını ve kendinden sonraki dönemleri etkiler.
B) Tasavvuf - mazmunlar - aruz ölçüsü
B) Şiirlerinde hem aruz hem hece ölçüsünü kullanır.
C) Risalet’ün Nushiyye adlı eseri ve “Divan”ı vardır.
C) Sözlü gelenek - dini konulara yer verme - aruz ölçüsü
D) Şiirlerinde tasavvuf, sevgi, hoşgörü gibi konuları işler.
D) Konu bütünlüğü - beyit - konuşma dili
E) Arapça ve Farsça kelimeleri sıkça kullanır.
E) Halk hikayesi - divan - soyutluk
13.
9.
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre ile Mevlana’nın
ortak özelliklerinden biri olamaz?
A) Arı, halkın kullandığı bir Türkçeyle yazmaları
Aşağıdaki kavram-anlam eşleştirmelerinden hangisi
yanlıştır?
B) Her türlü inanç ayrılığına karşı çıkmaları
A) Mürşit: Bir tarikatın yasa ve törelerini dervişlere anlatan kimsedir.
D) Genellikle dini - tasavvufi konuları ele almaları
C) 13. yüzyılda yaşamaları
R
İ
T
E) Vahdet-i vücuda dayalı Allah aşkını temel almaları
B) Tasavvuf: Allah’ın birliğini, yüceliğini anlatan dörtlüklerle yazılan dini şiirlerdir.
14.
C) Çile: Dergahlardaki dini eğitim sırasında çekilen sıkıntılardır.
K
E
D) Divan: Divan edebiyatı şairlerinin şiirlerini bir araya
topladıkları kitaplardır.
N
R
Ö
11.
(I) Oğuz Türklerinin diğer Türk boylarıyla ya da Rum veya
Gürcülerle yaptıkları savaşlar anlatılır. (II) Halk arasında
sözlü olarak, yazıya geçirildiği yüzyıla kadar anlatılagelmiştir. (III) 17. yüzyılda bu hikayeler yazıya geçirilmiştir.
(IV) Hikayelerin yazarı belli değildir. (V) Bu hikayelerin iki
yazma nüshası bulunmaktadır.
Körfez Yayınları
E) Mecazi aşk: Allah dışındaki varlıklara duyulan sevgidir.
10.
Hayatı hakkında elimizde kesin bilgiler olmayan ----, araştırmacıların ortak görüşüne göre Sivrihisar’ın Hortu köyünde doğmuştur. Halkımızın duygu, düşünce ve espri
anlayışının sembolüdür. Türk halkının hayat felsefesini
aksettiren düşünceleri, sevilip beğenilmesini sağlamıştır.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) Yunus Emre B) Nasrettin Hoca C) Sultan Veled
D) Mevlana E) Aşık Garip
15.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde divan edebiyatına
özgü kavramlar bir arada verilmişti?
A)Divan - selis - cönk
Bu parçada Dede Korkut Hikayeleri’yle ilgili numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
B) Mazmun - beyit - tezkire
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) Baksı - kaside - rubai
C) Vezn-i aher - semai - tuyuğ
E) Menkıbe - tasavvuf - ilahi
Aşağıda verilen bilgilerden hangisi ayraç içinde verilen
sanatçıya uymamaktadır?
16.
---- Garipnâme adlı eseri dışında hacdan dönerken gördüğü Şam, Kudüs, Mekke, Medine ve oralardaki kutsal
yerleri eserlerinde anlatmıştır. ---- ise şiirlerinde dini konulara yer vermemiş, divan edebiyatının ilk temsilcisi sayılmıştır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıda-kilerden hangisi getirilmelidir?
A) Mevlana’nın oğlu olup, Rebabnâme adlı eseri vardır.
(Sultan Veled)
B) Azeri sahası şairlerinden olup tuyuğlarıyla ön
plândadır. (Nesimi)
A) Ali Şir Nevai - Gülşehri C) Mutasavvıf bir şair olup Mantıkut-Tayr adlı eseri vardır.
(Gülşehri)
B) Hoca Dehhani - Nesimi
C) Pir Sultan Abdal - Mevlana D) Garipnâme adlı eserinde Türkçe’ye önem verilmesi
gerektiğinden bahsetmiştir. (Ahmedi)
D) Ahmedi - Yunus Emre
E) Sivas’ta beylik yöneticiliği yapmış ve cinas sanatını
şiirlerinde ustaca kullanmıştır. (Kadı Burhaneddin)
Test Test
-7 Cevap
01 CAAnh. 1 . A
2.A
3.B
4.E
5.E
6.D
E) Aşık Paşa - Hoca Dehhani
7.A
8.D
9.D
10.C
11.A
12.E
13.B
14.C
10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
2.
Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri - 1
Aşağıdakilerden hangisi beyitlerle kurulan bir nazım
şekli değildir?
A) Müstezat B) Murabba C) Şarkı
D) Kıt’a E) Mesnevi
D) Rubai E) Tuyuğ
Aşağıdakilerden hangisinde divan edebiyatı nazım şekilleri bir arada verilmiştir?
B) Tuyuğ - müstezat - semai - mesnevi
C) Kaside - koşma - semai - gazel
E) Kaside - gazel - tuyuğ - ağıt
N
R
Ö
Aşağıdakilerden hangisinde “kaside ve gazel” ile ilgili
yanlış bir bilgi verilmiştir?
A) Kafiyeleniş biçimi aynıdır.
B) Nazım birimi beyittir.
C) Matla ve makta beyitleri vardır.
D) Arap ve Fars edebiyatından geçmiştir.
6.
Gülelim oynayalım kam alalım dünyadan
Ma-i tesnim içelim çeşme-i nev peydadan
Görelim ab-ı hayat akdığın ejderhadan
Gidelim serv-i revanım yürü Sadabad’a
Bu parçanın nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Müstezat B) Şarkı C) Mesnevi
D) Kıt’a E) Musammat
7.
Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
Baş üzre yerin var
Gül goncesisin gûşe-i destar senindir
Gel ey gûl-i rânâ
Yukarıda verilen divan edebiyatı nazım şekli aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Mesnevi B) Müstezat C) Şarkı
D) Murabba E) Gazel
E) Konusu aynıdır.
Kasidenin ilk beyitine matla, şairin adının geçtiği beyite
I
R
İ
T
K
E
D) Mesnevi - varsağı - kaside - müstezat
4.
Divan edebiyatı nazım biçimlerinden hangisi diğerlerinden farklı biçimde yazılır?
A) Gazel B) Kaside C) Rubai
A) Şarkı - kıt’a - tuyuğ - gazel
3.
5.
09
taç beyit, en güzel beytine beytü-ül kasid denir. Kasidenin
II
III
8.
Aşağıdakilerden hangisi kasidenin özelliklerinden de­
ğildir?
A) 33 ile 99 beyitten oluşmuştur.
B) İşledikleri konulara göre değişik isimler alır.
ilk bölümüne nesip, şairin kendini övdüğü bölüme medhiye
IV
V
C) Övgü ve yergi konularını işler.
adı verilir.
E) Beyitleri kendi içinde birbiriyle uyaklıdır.
Bu parçada numaralanmış terimlerden hangisinin
açıklaması yanlıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
D) Taç beyitte şairin mahlasına yer verilir.
09
Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri - 1
9.
Bir sen ü bir ben ü bir mutrib-e pakize-edâ
12.
İznin olursa eğer bir de Nedim-i şeydâ
Aşağıdakilerden hangisi divan şiirinin belirleyici özelliklerinden değildir?
Gayrı yârânı bir günlük edip ey şuh fedâ
A) Aruz vezni ile yazılmış olma
Gidelim serv-i revanım yürü Sadabad’a
Yukarıdaki dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Kaside, mesnevi, gazel gibi belli nazım şekilleri içinde
yazılma
C) Parça güzelliğine değil, bütün güzelliğine önem verme
A) Nedim tarafından yazılmıştır.
D) Duygu ve düşünceyi kalıplaşmış söyleyişlerle anlatma
B) Dörtlük halinde yazılmıştır.
E) Yabancı sözükler ve dil kurallarıyla fazlaca yüklü olma
C) Kafiye örgüsü a a a a’dır.
D) Kasideden alınmıştır.
E) Din dışı konulu bir şiirdir.
13.
R
İ
T
Sabah kalktım bir güzele uğradım
Dedim güzel uykuların kaçtı mı
Hayli zaman ilimizden gideli
Senin gönlün başkasına düştü mü
A) Kaside B) Murabba C) Rubai
B) Kamu bimarına canan deva-yı dert eder ihsan
Niçim kılmaz bana derman, beni bimar sanmaz mı?
N
R
Ö
C) Baki çemende hayli perişan imiş varak
Benzer ki bir şikayeti var rüzigardan
D) Kadrini seng-i musallada bilip ey Bâki
Durup el bağlayalar karşına yaran saf saf
E) Nedim-i zarı bir afet esir etmiş işitmiştim.
Sen ol cellad-ı din düşman-ı iman mısın kâfir?
Yukarıda verilen halk edebiyatına ait olan tür, aşağıda
verilen divan edebiyatı nazım şekillerinden hangisine
içerik olarak uymaktadır?
K
E
A) Açıl bağın gülü nesrini al ruhsarı görsünler
Salın serv ü sanavber şive-i reftarı görsünler
11.
Aşağıdaki beyitlerden hangisi bir gazelin matla beyiti
olabilir?
D) Gazel E) Terkb-i bend
Körfez Yayınları
10.
14.
I. İran edebiyatı kaynaklı bir türdür.
II. Edebiyatımızdaki ilk örneği Kutadgu Bilig’dir.
III. Uzun soluklu şiirlerdir.
IV. Kafiyelenişi aa bb cc dd ... şeklindedir.
V. Baki, Necati bu türün tanınmış şairleridir.
Mesnevi ile ilgili yukarıda numaralanmış bilgilerden
hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
Terkib-i bentte ve terci-i bentte edebiyatımızda iki ünlü
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
sanatçı vardır. ---- bunlardan biridir. Terci-i bentle terkib-i
bent arasındaki tek fark ise bentlerin arasındaki ---- beyitlerinin değişip değişmemesidir.
Bu parçadaki boşluklara aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
15.
A) Bağdatlı Ruhi - matla
B) Ziya Paşa - makta
Aþaðýdakilerden hangisi kasidenin bölümlerinden biri
deðildir?
A) Tegazzül
C) Bağdatlı Ruhi - vasıta
B) Fahriye
D) Medhiye
C) Mersiye
E) Girizgah
D) Ziya Paşa - taç
E) Fuzuli - vasıta
Test Test
-8 Cevap
01 CAAnh. 1.A
2.B
3.D
4.D
5.C
6.A
7.B
8.A
9.B
10.C
11.D
12.E
13.A
14.B
15.B
16.E
10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
(I) Mesneviler kendi içinde uyaklı dizelerden oluşan bir
nazım şeklidir. (II) Aruzun kısa kalıplarıyla yazılır. (III)
Divan edebiyatında manzum hikâyelerin yazıldığı nazım
biçimidir. (IV) Beyit sayısı 99 be­yitle sınırlıdır. (V) Aynı şair
tarafından yazılmış beş mesneviye hamse denir.
Yukarıdaki numaralı cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
2.
I. Aşk, ayrılık, hasret gibi konular işlenmiştir.
II. Kafiyelenişi aa, bb, cc, dd, ee şeklindedir.
III. İlk beytine matla, son beytine makta denir.
IV. Yek-ahenk ve yek-avaz türleri vardır.
V. Son beyitte genelde şairin mahlası olur.
5.
Dörtlükle yazılır. Yerli nazım şekillerimizdendir. Divan edebiyatı nazım şekli olarak bilinen bu nazım şeklinin tanınmış
örneklerini Kadı Burhanettin, Nesimi ve Ali Şir Nevai vermiştir.
Bu parçada tanıtılan nazım şekli aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
A) Şarkı
6.
Divan edebiyatının en çok kullanılan nazım biçimlerindendir. Türk edebiyatına, İran edebiyatından girmiştir. Beyit
esasına göre yazılır. En az beş, en çok on beş beyitten
meydana gelir. ---- ilk beyti mutlaka kendi arasında uyaklıdır. Kafiyelenişi “– aa – ba –ca – da ...” şeklindedir.
B) Gazel
D) Murabba
N
R
Ö
E) Tuyuğ
R
İ
T
K
E
Aşağıdakilerden hangisinde bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
C) Musammat
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangisi gazel
için söylenemez?
A) Mesnevinin A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
3.
10
Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri - 2
B) Kasidenin C) Kıt’anın
D) Müstezatın E) Gazelin
7.
Aşağıdakilerden hangisinde tuyuğ ile ilgili bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
A) Tuyuğ konu sınırlaması olmayan ve tek dörtlükten oluşan bir nazım biçimidir.
A) Aruzun failatün failatün failün kalıbıyla yazılır.
B) Kıt’a beyitle yazılan bir divan edebiyatı nazım biçimidir.
C) Şekil bakımından rubaiye benzer.
C) Rubai tek dörtlükten oluşan ve hayat felsefesini konu
olarak işleyen nazım türüdür.
D) En az üç dörtlükten oluşur.
B) Genelde 11’li hece veznine de uyum sağlar.
E) Divan edebiyatına Türklerin kazandırdığı bir türdür.
D) Kaside, beyit sayısı 5 ile 33 beyit arasında değişen bir
nazım biçimidir.
E) Nedim, Nabi, Baki, Fuzuli divan edebiyatı sanatçılarındandır.
4.
Aşağıdaki eserlerden hangisi mesnevi nazım şekli ile
yazılmamıştır?
A) Hüsn ü Aşk C) Vesiletü’n Necat
8.
konuları işleyen bir nazım şeklidir. Dörtlükler halinde yazı-
B) Harnâme
D Leyla ile Mecnun
E) Siham-ı Kaza
Bestelenmek amacıyla yazılan; aşk, kadın, eğlence gibi
lır. Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı nazım şeklidir.
Yukarıda özellikleri verilen nazım şekli aşağıdakilerden
hangisidir?
A) Rubai B) Şarkı C) Gazel
D) Kaside E) Tuyuğ 10
Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri - 2
9.
12.
Her beyti kendi arasında kafiyeli olduğu için kolay yazılabilen ve aruzun kısa kalıplarıyla oluşturulmuş bir divan
edebiyatı nazım türüdür. Beyit sayısı 20-30 bin beyte kadar
çıkabilir. Uzun hikâyelerin anlatımında kullanılır. Aşk, din,
tasavvuf konularıyla birlikte toplumsal konular da işlenir.
Mevlâna’nın, Fuzuli’nin bu türde güzel eserleri vardır.
A) Şiirlerde mazmun adı verilen kalıplaşmış ifadeler kullanılır.
B) Belli bir görüşü savunmak için gazel veya kaside türleri
kullanılır.
C) Konu bütünlüğü değil parça bütünlüğü esas alınmıştır.
Yukarıda sözü edilen divan edebiyatı nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Terkib-i bent
B) Müstezat
C) Tuyuğ
D) Kaside
Divan şiiriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
D) Şiirler, yazıldıkları nazım biçimiyle adlandırılır.
E) Söz sanatlarıyla yüklü, ağır bir dil kullanılmıştır.
E) Mesnevi
13.
R
İ
T
Aşağıdakilerden hangisi “şarkı ve tuyuğ”un ortak özelliğidir?
A) Bestelenmek için yazılmış olmaları
10.
Sabâ mesîh-dem olup bahârdan bu gece
B) Edebiyatımızdaki temsilcilerinin aynı kişiler olması
Hıtâ’ya benzedi gülşen nigârdan bu gece
C) Arap ve İran edebiyatı kaynaklı olmamaları
Bu dizeler, divan şiiriyle ilgili olarak aşağıda verilen
yaygın yargılardan hangisiyle bağdaşmaz?
K
E
A) Şiirler, aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
D) Aynı aruz kalıbıya yazılmış olmaları
E) Beyitlerden oluşmaları
N
R
Ö
C) Söz ve anlam sanatlarına sık sık başvurulur.
D) İnsan ve doğa, gerçekte olduğu gibi somut bir şekilde
ele alınmıştır.
E) Biçim ve söyleyiş güzelliğine önem verilir.
11.
Körfez Yayınları
B) Kavramlar, ortaklaşa kullanılan kalıplaşmış sözlerle
anlatılmıştır.
14. (I) Divan edebiyatındaki şiirlerde nazım birimi genel olarak
beyittir. (II) Şiirlerde konu bütünlüğüne çok dikkat edilir. (III)
Ölçü olarak aruz ölçüsü tercih edilmekle birlikte en az onun
kadar hece ile de eser oluşturulmuştur. (IV) Duygu ve düşüncelerin yalın bir dille anlatılmasına dikkat edilmiştir. (V)
Uyaklar genellikle tam ve zengin uyaktır.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde divan edebiyatı ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisinde yanlışlık yapılmamıştır?
A) I. ve II. B) I. ve V. C) II. ve III.
Divan şiiriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi ayraç
içinde verilen kavramla uyuşmaz?
D) II. ve V. E) IV. ve V.
A) Bentler arasındaki vasıta beytinin değişmeden kullanılır. (terkib-i bent)
B) Şarkılarda dörtlükler sonunda tekrar edilen dizelere
verilen addır. (nakarat)
15.
C) Divan şiirinde ortaklaşa kullanılan kalıplaşmış söz
öbeklerine denir. (mazmun)
Aşağıdakilerin hangisi kasidenin özelliklerinden değildir?
A) Nef’i kaside alanında tanınmış önemli sanatçılardandır.
D) Divan şiirinde en güzel, seçmece dize anlamına gelen
dizedir. (mısra-i berceste)
B) Kafiye düzeni aa, bb, cc, ... dir.
E) Sözleri aruz kalıbına uydurmak için harflerde veya
okumada yapılan bazı değişikliklerdir. (Zihaf, kasr,
imale, vasl)
C) İlk beytine matla denir.
D) En güzel beytine “beyt’ül kasid” denir.
E) Taç beyit, şairin mahlasının yer aldığı beyittir.­­
Test Test
-9 Cevap
01 CAAnh. 1.C
2.A
3.E
4.E
5.A
6.B
7.B
8.E
9.D
10.A
11.C
12.C
13.D
14.E
15.C
10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
11
Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri - 1
Aşağıdakilerden hangisinde dini tasavvufi halk edebiyatı nazım türleri bir arada verilmiştir?
5.
Aþaðýdakilerden hangisinde halk şiiri ile ilgili bilgi
yanlýþlýðý yapýlmýþtýr?
A) İlahi - nutuk - deme - mani
A) Nazým birimi dörtlüktür.
B) Nefes - devriye - mani - şathiye
B) Aşk, tabiat, gurbet, ölüm, yiğitlik, din gibi konular işlenir.
C) İlahi - nefes - deme - nutuk
C) Koþma, semai, varsaðý, destan nazým þekillerindendir.
D) Mersiye - ilahi - nefes - deme
D) Divan þiirinin etkisiyle aruzla yazan şairler de olmuştur.
E) Nutuk - semai - nefes - deme
E) Daha çok zengin kafiye kullanılmıştır.
2.
Aþaðýdaki nazým biçimlerinden hangisi tamamen anonim halk edebiyatýna aittir?
B) Aðýt - mani - koþma - þathiye
C) Türkü - aðýt - mani - ninni
N
R
Ö
E) Koþma - varsaðý - aðýt - mani
3.
Koşma nazım biçiminin bir türüdür. Bu tür şiirlerde sevgilinin güzelliğini ya da sevilen şeylerin güzel ve hoş yönleri
anlatılır. Karacaoğlan’ın bu türde birçok şiiri vardır.
Yukarıda özellikleri verilen şiir türü, aşağıdaki­lerden
hangisidir?
A) Güzelleme B) Varsağı Halk şiirinin en uzun nazım biçimidir. Dörtlük sınırlaması
yoktur. Genellikle hecenin 11’li kalıbıyla söylenir. Kafiye
örgüsü koşmayla aynıdır. Savaş, deprem, yangın, salgın
hastalık, eşkiya ve ünlü kişilerin serüvenleri gibi sosyal konulu olanların yanında mizahi ya da kişisel konulu olanlar
da vardır.
Yukarıda hakkında bilgi verilen aşık edebiyatı nazım
türü aşağıdakilerden hangisidir?
K
E
A) Türkü - aðýt - semai - koþma
D) Ninni - semai - ilahi - türkü
A) Ağıt A) Semai - Tekke edebiyatı
B) Koşma - Aşık edebiyatı
C) İlahi - Tekke edebiyatı
D) Ninni - Anonim halk edebiyatı
E) Taşlama - Aşık edebiyatı
C) Masal
7.
Halk þairlerinin þiirlerinin toplandýðý eni boyundan uzun
defterlere ---- denir.
Bu cümlede boþ býrakýlan yere aþaðýdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) tezkire
C) Semai
Aşaşğıdakilerden hangisinde nazım biçimi ve türlerinin kullanıldığı edebiyat dönemi yanlış eşleştirilmiştir?
B) Destan D) Koçaklama E) Koşma
B) münþeat
D) cönk
D) Kaside E) Türkü
4.
R
İ
T
6.
C) varsaðý
E) siyer
8.
I. Kaside II. Türkü III. Mesnevi IV. Semai V. Sagu
Yukarıda numaralanmış şiir türleri, edebiyat dönemleri
bakımından ikişerli gruplandığında hangisi bu grubun
dışında kalır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
11
Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri - 1
9.
I. Mani tek dörtlükten oluşur.
II. Semai sekizli hece ile söylenir.
13.
II. Varsağı sekizli ölçüyle söylenir.
III. Varsağıda seslenme ünlemleri kullanılır.
III. Halk şiirlerinden bazıları cönklerde toplanır.
IV. Destanlar yedili hece ile söylenir.
IV. Tekkelerde ilahi, nefes, şathiye gibi ürünler verilir.
V. Koşma anonim ürünlerdendir.
V. Halk edebiyatında divan edebiyatı etkisi yoktur.
Halk edebiyatıyla ilgili verilmiş bilgilerden hangileri
yanlıştır?
I. Türkü bentler ve kavuştaklar ile söylenir.
Yukarıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
A) I. ve III. B) II. ve IV. C) III. ve IV.
D) II. ve V. E) IV. ve V.
10.
Halk şiirindeki “ağıt ve güzelleme”nin klasik edebiyatımızdaki karşılıkları hangisinde sırasıyla verilmiştir?
14.
---- edebiyatında şiirler ---- adı verilen saz eşliğinde söylenir. Bu İslamiyet öncesi Türk edebiyatında ---- karşılığıdır.
A) Kaside - mesnevi
B) Mesnevi - mersiye
C) Mesnevi - gazel
D) Mersiye - gazel
Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
E) Mersiye - kaside
R
İ
T
A) Halk - bağlama - bağlamanın
B) Sözlü - bağlama - kopuzun
K
E
C) Divan - kopuz - bağlamanın
D) Halk - bağlama - kopuzun
N
R
Ö
11.
Aşağıdakilerden hangileri halk edebiyatında aruzla yazılan şiirlerdendir?
A) Vezn-i aher - selis
B) Müstezat - satranç
C) Semai - gazel
D) Divan - mersiye
E) Rubai - şathiye
Körfez Yayınları
E) Halk - kopuz - sazın
15.
Aşık edebiyatında en çok kullanılan şiir şekli olan koşma
I
II
konularına göre türlere ayrılır. Dörtlüklerden oluşur, şairin
III
mahlası son dörtlüktedir. Sagunun İslamiyet öncesi Türk
IV
V
edebiyatındaki karşılığıdır.
Yukarıdaki altı çizili bölümlerden hangisi yanlıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
12. I. Aşık adı verilen halk ozanı usta - çırak geleneğiyle yetişmiştir.
16.
Aşık edebiyatında konusuna göre tabiat güzelliklerini veya
sevgili gibi, sevilen varlıklar için söylenen şiirler ----; savaşları, dövüşleri yiğitçe ve coşkulu anlatan şiirler ---- diye
adlandırılır.
Bu parçadaki boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden
hangileri getirilmelidir?
II. Şiirlerde mazmunlara yer verilmiştir.
III. Anonim şiirlerde sanatçı son dörtlükte adını veya mahlasını kullanmıştır.
IV.Halkın anlayacağı sadelikte şiirler söylenmiştir.
A) taşlama - ağıt
V. Þiirler genellikle aþýklar tarafýndan, saz eþliðinde
söylenmiþtir.
C) güzelleme - taşlama D) koçaklama - güzelleme
Yukarýdaki numaralý yerlerden hangisinde halk edebiyatýyla ilgili bir bilgi yanlýþý vardýr?
A) I.
B) II.
Test -10
TestCevap
01 CAAnh. 1.D
C) III.
2.B
3.D
D) IV.
4.E
5.E
B) güzelleme - koçaklama
E) ağıt - koçaklama
E) V.
6.E
7.D
8.B
9.E
10.D
11.A
12.B
13.C
14.B
15.B
10. SINIF
GENEL
EDEBİYAT
1.
I. Aşık edebiyatı ürünüdür.
5.
Taştın yine deli gönül
II. Uyak düzeni a a x a’dır.
Sular gibi çağlar mısın
Aktın yine kanlı yaşım
V. Konu sınırlaması yoktur.
Yollarımı bağlar mısın
Yukarıdaki bilgilerden hangileri “mani”ye ait değildir?
Bu dörtlük aşağıdaki nazım şekillerinden hangisine
aittir?
III. 11’li hece ile söylenmiştir.
IV. Dört dizeden oluşur.
A) I. ve III. B) II. ve IV. C) III. ve IV.
A) Devriye
D) II. ve V. E) IV. ve V.
2.
Yüðrüktür bizim atýmýz
Yardan atlattý zâtýmýz
Gurbet elde kýymetimiz
Ya bilinir ya bilinmez.
B) Koþma
D) Semai
---- koþma nazým biçiminin eleştirel şiirleridir. Kişi veya
toplumun kusurları bu tür şiirlerde ele alınır. Seyrani halk
edebiyatında bu türün ustası sayılır.
Sekiz cennet yaptın sen Âdem için
Adın büyük onun bağışla suçun
Âdem cennetten çıkardın niçün
Buğday nene lâzım harmancı mısın.
Tasavvuf edebiyatına ait bu dörtlüğün nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Deme B) Nefes C) Nutuk D) Semai E) Şathiye
7.
Bu parçada boþ býrakýlan yere aþaðýdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) Destan
B) Taşlama
D) Lirik þiir
Ben bugün yarimden ayrı düşeli
Her günüm bir yıla döndü gidiyor.
Yine zindan oldu dünya başıma
Sinem ataşlara yandı gidiyor.
C) Mani
A) Semai
B) Varsağı
D) Destan E) İlahi
B) Taþlama
D) Güzelleme
8.
C) Aðýt
E) Koçaklama
Gaflet içinden uyan
Edepsiz olma ey can
Edepdür asl-ı imân
Var edep öğren edep
Bu dörtlüğün nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Koşma
Tahsildar da çýkmýþ köyleri gezer
Elinde kamçýsý fakiri ezer
Yorgan döþeði mezatta gezer
Hasýrdan serilir çulumuz bizim
Bu dörtlük, konusuna göre aþaðýdakilerin hangisiyle
adlandýrýlýr?
E) Semai
4.
R
İ
T
6.
C) Destan
E) Divan
C) İlahi
K
E
N
R
Ö
A) Mani
B) Nutuk
D) Koşma E) Şathiye
Bu dörtlüðün nazým biçimi aþaðýdakilerden hangisidir?
3.
12
Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri - 2
C) Semai
Yukarıdaki dini - tasavvufi halk şiiri örneğinin nazım
türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) İlahi
B) Nefes
D) Semai E) Deme
C) Nutuk
12
Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri - 2
9.
12.
Divan edebiyatında “gazel” ile halk edebiyatında
“koşma”nın karşılaştırılması ile ilgili olarak aşağıdaki
yargıların hangisi yanlıştır?
A) Gazel, divan edebiyatına; koşma, halk edebiyatına
özgü bir nazım biçimidir.
I
İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Ak elleri kalem tutar Yazar Elif Elif diye
II
Yürü bre yalan dünya
Sana konan göçer bir gün
İnsan bir ekin misal
Seni eken biçer bir gün
III
Kalktı göç eyledi Avşar illeri
Ağır ağır giden iller bizimdir
Arap atlar yakın eyler ırağı
Yüce dağdan aşan dağlar bizimdir
B) Gazelde nazım birimi beyit, koşmada dörtlüktür.
C) Gazel aruzun istenilen her kalıbıyla yazıldığı halde;
koşma, hece ölçüsünün 11’li kalıbıyla yazılır.
D) Gazel 10-20 beyitten, koşma 7-12 dörtlükten oluşur.
E) Gazel ve koşmanın ortak konuları arasında; aşk, sevgi,
sevgili vardır.
Âşık tarzı halk şiirinden alınan yukarıdaki dörtlüklerin
nazım biçimleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
A) Semai, varsağı, koşma
B) Koşma, varsağı, semai
C) Varsağı, destan, koşma
R
İ
T
D) Semai, varsağı, devriye
E) Koşma, destan, varsağı
I. Kendine özgü bir ezgiyle söylenen nazým biçimidir.
II. Aşık edebiyatına ait bir türdür.
III. Divan edebiyatının etkisiyle halk edebiyatında oluşan
türlerden biridir.
N
R
Ö
IV. Bent adı verilen asıl ve kavuştak adı verilen tekrar bölümlerinden oluþur.
V. 8’li ve 11’li hece ölçüsüyle söylenip aþk, tabiat, ayrýlýk,
gurbet gibi konularý iþler.
Körfez Yayınları
K
E
10.
Yukarýdaki numaralanmış cümlelerde verilen türkü ile
ilgili özelliklerden hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV.
D) III. ve V. E) IV. ve V.
13.
Din ve tasavvuf konulu koşmalara ---- denir. 3 - 5 dörtlükten meydana gelen bu nazım şeklinin Alevi geleneğindeki
adı ---- Mevlevilerdeki adı ----dır.
Yukarıda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) güzelleme - varsağı - nefes
B) deme - ayin - nutuk
C) ilahi - deme - ayin
D) deme - durak - ayin
E) ilahi - ayin - tapuğ
14.
Yârim sen gideli yedi yıl oldu,
Diktiğin fidanlar meyveye geldi,
Seninle gidenler sılaya döndü.
11.
Edem gözel idi gıyıdan getmiş,
Sürek öküz gibi boynunu bükmüş,
Şu gevur dinsizi denklemiş atmış,
Acep babamoğlun yudular m’ola.
Gayri dayanacak özüm kalmadı,
Yumadan gabire godular m’ola.
Gençlik elden uçtu gitti, gelmene lüzum kalmadı
Bu dörtlük aşağıdaki şiir türlerinden hangisinden alınmıştır?
A) Varsağı
B) Semai
Yukarıdaki dizelerin nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
C) Taşlama
A) Mani
D) Güzelleme E) Ağıt
Test -11
TestCevap
01 CAAnh. 1.C
2.C
3.A
4.A
5.E
B) Türkü
C) Ninni
D) Güzelleme E) Ağıt
6.B
7.D
8.E
9.E
10.D
11.A
12.C
13.E
14.D
15.E
16.B
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
GENEL
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Divan Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Sanatçı - Eser - Akım
1
“Şeyhi” ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
5.
A) Genellikle din dışı ve didaktik tarzda şiir yazmıştır.
B) Eserlerinde mazmunlardan yararlanmıştır.
C) Yaşadığı dönemin sosyal konularını işlemiştir.
13
16. yy sanatçısı olan Latifî, Kastamonu’da doğmuştur. Sanatçının en önemli eseri ---- 320 şairin biyografisini içerir.
Bundan başka Latifî’nin İstanbul’un bazı semtlerini ve yaşayış biçimlerini anlattığı Risâle-i Evsaf-ı İstanbul adlı eseri
de vardır.
D) XVII. yüzyıl halk şairlerimizdendir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
E) Harnâme adlı eseri, alegorik satirik fabl örneğidir.
A) Münşeat B) Tezkiretü’ş Şuara C) Divan
D) Mecalis’ün Nefais E) Keşfü’z-Zünun
2.
A) Leyla ile Mecnun B) Su Kasidesi C) Şikayetnâme
D) Hadis-i Erbâin E) Sefaretname
N
R
Ö
3.
Şeyhi ile Baki’nin ortak özelliği aşağıdakilerden hangi­
sinde verilmiştir?
A) Aynı yüzyılda yaşamış olmaları
R
İ
T
K
E
Aşağıdakilerden hangisi Fuzûli’nin eserlerinden biri
değildir?
B) Her ikisinin de mesnevi yazmaları
C) Şiirlerinde dini tasavvufi konulara yer vermeleri
6.
Edebiyatımızda tezkirecilik Ali Şir Nevai’nin yazdığı ---- adlı
eserle ilk örneğini vermiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden
hangisi getirilmelidir?
A) Mecalis-ün Nefais
C) Sehi Bey Tezkiresi
B) Muhakemetü’l-Lügateyn
D) Kâbusnâme
E) Tarih-i Cihangüşa
7.
15. yüzyılda Şeyhi’den sonra en güçlü şair olarak bilinmektedir. Tek eseri Divan’ıdır. Edebiyatımızda nazirecilik
geleneğinin önde gelen temsilcisidir. Özellikle Fatih Sultan
Mehmet’e sunduğu kasideleriyle tanınır.
Yukarıda özellikleri verilen divan edebiyatı temsilcisi
aşağıdaki şairlerden hangisidir?
A) Sultan Veled D) Divan edebiyatı sanatçısı olmaları
E) Yaşadıkları devrin toplumsal özelliklerini yansıtmaları
B) Ahmedi
C) Ahmet Paşa
D) Naili E) Taşlıcalı Yahya 4.
XVI. yüzyıl şairlerindendir. Devlet kademelerinde görev
almış; aşk, şarap, güzellik konularında şiirler yazmıştır.
“Sultan’uş Şuara” ünvanı ile tanınmaktadır.
8.
İnsanların kusurlu yönlerini şiirlerinde ustaca anlatan sanatçı aynı zamanda terkib-i bend ve terci-i bendleriyle de
tanınmaktadır.
Yukarıda tanıtılan sanatçımız aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda özellikleri verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fuzuli B) Baki C) Ahmedi
D) Nabi E) Süleyman Çelebi
A) Hayati B) Şeyhi
C) Bağdatlı Ruhi
D) Nefi E) Nevizade Atayi
13
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Divan Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Sanatçı - Eser - Akım
1
9.
B) Yunus Emre - Nabi
A) Kaabusname
B) Mizanü’l-Hak
C) Fuzuli - Nedim
D) Nedim - Şeyh Galip
C) Tazarruname
D) Koçi Bey Risalesi
E) Naili - Baki
14.
Fuzuli ile Bâki’yi karşılaştıran aşağıdaki yargılardan
hangisi yanlıştır?
E) Hayrabad
Aşağıdakilerden hangisinde bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
A) Sinan Paşa’nın Tazarruname’si süslü nesir tarzında
yazılmış bir münacaattır.
A) Bâki’de zevk alınacak bir olgu olan hayat, Fuzuli’de bir
sınav yeridir.
R
İ
T
B) Katip Çelebi’nin Cihannüma adlı eseri coğrafi bilgiler
içerir.
B) Fuzuli’de beşeri aşk; ilahi aşka giden yolun ilk basamağıyken Baki; hayatı neşeli, zevkli geçirilecek bir olgu
olarak görmüştür.
C) 17. yy’da yaşamış olan Naima vakanüvis göreviyle sarayda çalışmıştır.
C) Her ikisi de mesnevi nazım şeklini başarıyla kullanmıştır.
D) Naili, Mihnet-i Keşan adlı eserinde Keşan’daki sürgün
hayatını anlatır.
D) Fuzuli, Azeri edebiyatının, Baki Osmanlı sahasının en
ünlü şairlerindendir.
K
E
E) Keşfü’z Zünun, Fezleke ve Mizanü’l Hak, Katip
Çelebi’nin eserleridir.
N
R
Ö
Aşağıdaki sanatçı - eser eşleştirmelerinden hangisi
yanlıştır?
A) Fuzuli - Hadikat-üs Süeda
B) Zâti - Şem ü Pervane
C) Baki - Kanuni Mersiyesi
Körfez Yayınları
E) Fuzuli’nin en meşhur eserlerinden biri Leyla ve Mecnun mesnevisi; Baki’nin ise Kanuni Mersiyesi’dir.
11.
Aşağıdaki eserlerden hangisi düzyazı türünde değildir?
A) Necati - Nedim
10.
13.
Aşağıda verilen sanatçılardan hangisi “Türk-i Basit ve
Mahallileşme Akımları”nın temsilcileridir?
15.
Edebiyatımızın ilk şairler tezkiresi olan ---- Ali Şir Nevai
tarafından yazılmıştır. Tanzimat edebiyatında da ---- adlı
eser Ziya Paşa’nın aynı türde yazdığı bir eserdir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
sırasıyla getirilmelidir?
A) Mecalisü’n Nefais - Harabat
D) Süleyman Çelebi - Vesilet’ün Necat
B) Hamse - Tahrib-i Harabat
E) Şeyhi - İskendernâme
12.
“Divan edebiyatında süslü nesre ----, süslü düzyazılardan oluşan kitaplara da ---- denir.”
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdaki divan edebiyatı nesir türlerinden hangisi gelmelidir?
C) Tezkiretü’l Evliya - Zafername
D) Muhakemetü’l Lügateyn - Müntehabat-ı Eşar
E) Tuyuğ - Terkib-i Bent
16.
Divan edebiyatında edebî değeri olan düzyazılara münşeat
(süslü nesir) denir. Bu alanda birçok yetenekli yazar yetişmiştir.
A) tarih - siyer B) siyer - münşeat
Aşağıdaki sanatçılardan hangisi bunlardan biri değildir?
C) sefaretnâme - seci
D) inşa - münşeat
A) Nergisi B) Veysi C) Latifî
Test -12
TestCevap
01 CAAnh. 1 . A
E) hilye - seyahatnâme
2.D
3.B
4.A
D) Sinan Paşa E) Naima
5.C
6.E
7.B
8.C
9.D
10.B
11.E
12.A
13.C
14.B
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
Edebiyatımızda saray vak’anüvisi olan ve tarih bilimiyle ilgilenen divan edebiyatı sanatçılarından ---- İbn-i Haldun’un
sosyolojik tarih metodunu kullanarak “----” adını alan altı
ciltlik eserini yazdı. Bu eserde 1591 - 1651 tarihleri arasındaki olaylar oluş sırasına göre anlatılır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Naima - Naima Tarihi
Divan edebiyatında didaktik şiirleriyle bilinen ---- yaşadığı
dönemin sosyal çöküntülerini görmüş, halkın ruh haline
tercüman olan gazeller yazmıştır. ---- en önemli eseri sayılır. Oğlu için Halep’te yazdığı bu eserde hayat tecrübesini
ve görüşlerini dile getirmiş, oğluna hayat yolunda gerekli
öğütleri vermiştir.
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) Bağdatlı Ruhi - Terkib-i bent
C) Ali Şir Nevai - Muhakemetü’l Lügateyn
D) Mercimek Ahmet - Kâbusnâme
D) Şeyhi - Harnâme
E) Sinan Paşa - Tazarrunâme
E) Ahmedi - İskendernâme
K
E
17. yüzyılda yaşamış olan şair, kaside ve gazel türünde
çok başarılıdır. Hicivleriyle ünlüdür. Övgülerinde ve yergilerinde aşırı ifadeler kullanır. Hicivlerini “Siham-ı Kaza” adlı
eserinde toplamıştır.
N
R
Ö
Yukarıda tanıtılan şair aşağıdakilerden hangisidir?
6.
D) Nailî E) Nef’i
3.
Siyasi bir görevle yurt dışına gönderilen elçilerin izlenimlerini, görüşlerini, yaşadıklarını anlattıkları yapıtlardır. En
tanınmış örneklerinden biri ----’nin Sefaretnamesi’dir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) Evliya Çelebi B) Katip Çelebi
C) Veysi
D) Nergisi
Nef’i ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Divan edebiyatının en önemli yergi ve övgü şairidir.
B) Türkçe ve Farsça olmak üzere iki divanı vardır.
C) “Şikayetnâme” adlı yapıtıyla hiciv türünün başarılı bir
örneğini ortaya koymuştur.
A) Bağdatlı Ruhî B) Taşlıcalı Yahya C) Nedim
R
İ
T
B) Nabi - Hayriyye
C) Evliya Çelebi - Seyahatnâme
14
5.
B) Katip Çelebi - Cihannüma
2.
GENEL
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Divan Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Sanatçı - Eser - Akım
2
D) Kasideleriyle ün kazanmıştır.
E ) Sağlam bir şiir tekniği vardır.
7.
Tarihten tıbba, coğrafyadan astronomiye kadar geniş bir
bilgi alanı vardır. En önemli eserleri; tarih, coğrafya ve bibliyografya alanındadır. Tarih kitaplarından ilki Arapça yazılmış olan “Fezleke”dir. Osmanlı denizciliğinin tarihçesini
anlatır. “Cihannüma, Keşfü’z-Zünun” belli başlı eserlerindendir.
Bu parçada tanıtılan divan edebiyatı sanatçısı
aşağıdaki­lerden hangisidir?
A) Katip Çelebi B) Evliya Çelebi C) Seydi Ali Reis
E) Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi
D) Aşıkpaşazade E) Sinan Paşa
4.
(I) Lale devri şairlerindendir. (II) Yaşadığı devrin İstanbul’unu şiirlerinde başarıyla yansıtmıştır. (III) Daha çok dini
konularda şiirler yazmıştır. (IV) Gazelleri oldukça başarılıdır. (V) Ancak daha çok şarkılarıyla tanınmıştır.
Yukarıda “Nedim”le ilgili numaralanmış olarak verilen
bilgilerden hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
8.
Aşağıdaki sanatçıların hangileri döneminde yaygın
olarak görülmesine rağmen mesnevi türünde eser vermemiştir?
A) Fuzuli - Ali Şir Nevai B) Şeyhi - Taşlıcalı Yahya
C) Baki - Nedim
D) Baki - Fuzuli
E) Nedim - Şeyhi
14
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Divan Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Sanatçı - Eser - Akım
2
9.
Divan edebiyatında eserleriyle bütünleşmiş, yapıtlarının
özgünlüğü nedeniyle ün kazanmış sanatçılarımız vardır.
Örneğin; Evliya Çelebi Seyahatname’si ile, Fuzuli Leyla
ve Mecnun mesnevisi ile, Şeyh Galip Hüsrev ü Şirin’i ile,
Ahmedi İskendername’si, Şeyhi ise Harname adlı eseriyle
anılmaktadır.
Bu parçada bilgi yanlışlığı aşağıdaki değişikliklerin
hangi­siyle giderilebilir?
A) Fuzuli yerine Nabi yazılarak
13.
Klasik Türk edebiyatı nesri inşa denilen süslü nesirlerin top
I
landığı münşeat, şairlerin ve yazarların hayatının anlatıldığı
II
sefaretname, yurt dışında görev yapan büyükelçilerin buIII
lundukları yerlerle ilgili izlenimlerinin anlatıldığı tezkire ve
gezilen yerlerin anlatıldığı seyahatnamelerden oluşur.
V
Yukarıdaki cümlede bilgi yanlışlığının giderilmesi için
numaralanmış bölümlerden hangilerinin yeri değiştirilmelidir?
IV
B) Şeyh Galip yerine Taşlıcalı Yahya yazılarak
C) Hüsrev ü Şirin yerine Hüsn ü Aşk yazılarak
D) Harname yerine Cihannüma yazılarak
E) İskendername yerine Garibname yazılarak
A) I. ve III. B) I. ve V. C) II. ve III.
R
İ
T
D) III. ve IV. E) IV. ve V.
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl divan edebiyatının bir özelliği değildir?
K
E
A) Dilde Mahallileşme akımı görülür.
D) Tazarruname E) Sefaretname
C) Nedim hece ölçüsü ile de şiir yazmıştır.
N
R
Ö
D) Şeyh Galip, Sebk-i Hindî’nin en önemli temsilcisidir.
E) Enderunlu Vasıf bu dönem şairlerindendir. Aşağıda verilen divan edebiyatı ürünlerinden hangisi
türü yönüyle ötekilerden farklıdır?
A) Kâbusname B) Seyahatname C) Harname
B) Şarkı türüne rağbet artmıştır.
11.
14.
Körfez Yayınları
10.
15.
Rüşvet ile yarar hakim hücceti
Hüccet ile alır kadı rüşveti
Halk bilmiyor dini şer’i sünneti
Bozuldu sikkenin tuncuna kaldık
Şiirlerinde Azeri Türkçesini kullanan şair; Türkçe, Arapça
ve Farsa olarak ayrı birer Divan yazacak kadar her üç dile
de hakimdir. Bir aşk şairidir ve en çok gazel türünü kullanır. Bunun yanında kaside ve mesnevi türünde de oldukça
başarılıdır. “Su Kasidesi” ve “Leyla ile Mecnun Mesnevisi”
en tanınmış eserleridir.
Yukarıda verilen halk edebiyatı parçasını içeriği yönüyle incelediğimizde bu tarz bir şiiri divan edebiyatı
şairlerinden hangi sanatçının yazması beklenir?
A) Baki
B) Fuzuli
C) Nef’i
D) Nabi E) Şeyh Galip
Yukarıda sözü edilen divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Baki
B) Nedim C) Ahmet Paşa
D) Fuzuli E) Nef’i
12.
Aşağıdaki divan edebiyatı sanatçılarından hangisi
nazım türü eserleriyle tanınır?
A) Mercimek Ahmet
C) Yirmisekiz Mehmet Çelebi
B) Evliya Çelebi
D) Naima
16.
Bağdat’ta yetişmiş, Hurufilik tarikatının önemli isimlerindendir. Azeri asıllı Türkmenlerdendir. İdamı, derisi yüzülerek yapılmıştır. Rivayete göre idamından sonra Halep’in
12 kapısından aynı anda çıktığı görül­müştür. Yolda birisine
“Gerçek Kâbe’nin yolcusuyuz.” Elinde yüzülmüş derisini
göstererek “İkramımız budur.” dediği beyti meşhurdur.
Başlıca eserleri Türkçe ve Farsça divanlardır. Edebiyatımızda tuyuğun önemli temsilcilerinden biridir.
Bu parçada tanıtılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nesimi
E) Nedim
Test -13
TestCevap
01 CAAnh. 1.D
2.E
3.D
4.B
B) Nedim
C) Nef’i
D) Necati E) Naili
5.B
6.A
7.C
8.C
9.A
10.C
11.E
12.D
13.E
14.D
15.A
16.E
10. SINIF
EDEBİYAT
1.
Aruz veznini kullanmamış, aşk ve gurbet temalarına bağlı
kalmıştır. Gerçek güzellikleri işlemesi, hayata bağlılığı,
tasvire bol yer vermesiyle divan edebiyatındaki Nedim’e
benzer. Nemçe Destanı önemli bir eseridir. Tasavvufi ve
dini konulara hiç yönelmediği görülmektedir.
Yukarıda tanıtılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Aşık Veysel Şatıroğlu B) Ruhsati
C) Karacaoğlan
4.
15
1800 yılında doğmuş, öğrenimini İstanbul’da tamamlamıştır. Tasavvufa ilgi duymuş, hicivleri yüzünden İstanbul’dan
kaçmak zorunda kalmıştır. Hayatının son zamanları yokluk ve sefalet içinde geçmiştir. Aşık ve divan tarzı şiirler
yazmış, halk edebiyatında taşlamalarıyla ün kazanmıştır.
Toplumun aksayan yönlerini hicvetmiştir.
Bu parçada tanıtılan şair aşağıdakilerden hangisidir?
A) Erzurumlu Emrah B) Dadaloğlu C) Aşık Ömer
D) Pir Sultan Abdal
R
İ
T
D) Bayburtlu Zihni E) Seyrani
E) Kayıkçı Kul Mustafa
2.
GENEL
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Halk Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Tiyatro - Sanatçı - Eser 1
K
E
Yaşamı üstüne yeterli bilgi yoktur. Erzurum’da medresede
öğrenim gördü. Divan ve tasavvuf geleneğine özenen
ürünler de verdi; ama bunlarda gereken yetkinlik ve özgünlüğe kavuşamadı, koşuk düzeni aksak ve dili ağdalıydı.
Fuzuli, Baki ve Nedim’in etkileri göze batıyordu. Asıl başarısını halk geleneğini sürdüren heceyle söylediği şiirlerde
gösterdi. Özellikle koşma ve semaileriyle halk arasında
haklı bir üne erişti. Fakat Ercişli Emrah’ın bazı şiirleri yanlışlıkla ona mal edildi.
N
R
Ö
Bu parçada tanıtılan sanatçımız aşağıdakilerden hangisidir?
A) Erzurumlu Emrah
B) Aşık Ömer
C) Karacaoğlan
D) Seyrani
5.
19. yüzyılda yaşamıştır. Asıl adı Veli’dir. Türkmen aşıklarının önde gelenlerindendir. Kul Mustafa mahlasını kullanan Aşık Musa’nın oğludur. Az da olsa eğitim alan şair,
şiirlerinde göçerlik koşullarını, döneminde Orta Anadolu’da
hüküm süren aşiret kavgaları, aşiretlerin Osmanlı ile savaşlarını yansıtır. Asıl ününü kavga türküleri ile yapmıştır. Yüz kadar şiiri günümüze kadar ulaşmıştır. “Ölen ölür
kalan sağlar bizimdir.” dizesi çok sevilmiştir.
Yukarıda tanıtılan halk ozanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köroğlu
B) Dadaloğlu
C) Kayıkçı Kul Mustafa D) Köroğlu
E) Kaygusuz Abdal
E) Dadaloğlu
3.
17. yüzyıl saz şairlerindendir. Şiirinde sevgi, sadakat, iyilik,
namus, insanlık, adalet ve merhamet konularını işler. Aruz
ölçüsünü de kullanmıştır. Gazel ve kaside nazım biçimleriyle şiir yazmıştır. Asıl ününü koşma, semai, varsağı ve
destanlarla duyurmuştur. Aşık edebiyatının en çok ürün
veren şairidir. Kendi adıyla anılan bir de divanı vardır.
Bu parçada tanıtılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Erzurumlu Emrah
B) Gevheri
C) Bayburtlu Zihni
D) Aşık Ömer
E) Seyrani
6.
Hayatı değişik rivayetlerle anlatılır. Asıl adı Ruşen Ali’dir.
Zengin kervanları soyup ihtiyaç sahiplerine dağıttığı da
kendi adıyla anılan destanında anlatılanlardandır. Şiirleri
daha çok “koçaklama” tarzında olup yiğitlik, savaş, cesaret
konularını işler.
Yukarıda tanıtılan 16. yüzyıl halk edebiyatı sanatçısı
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Aşık Ömer B) Köroğlu C) Ruhsati
D) Aşık Veysel E) Karacaoğlan
15
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Halk Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Tiyatro - Sanatçı - Eser 1
7.
Yeniçeri şairlerinden biri olduğu bilinen ozan, IV. Murat’ın
Bağdat’ı almasında görev almıştır. Bu savaşta “Genç
Osman” adlı bir serdarı şiirleştirerek anlatmıştır.
Yukarıda tanıtılan ozan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kayıkçı Kul Mustafa B) Dadaloğlu
C) Seyrani
D) Sümmani
11.
A) Tahir ile Zühre’nin birbirine aşık olması
B) Padişah ve vezirinin çocuklarının olmaması
C) Tahir ile Zühre’nin Billur Köşk’te görüşmeleri
D) Aşıkların bir araya gelmesi
E) Aşık Ruhsati
E) Tahir’in Şat nehrinden kurtulması
12.
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılda yaşamış halk şairlerinden biridir?
A) Bayburtlu Zihni
B) Yunus Emre
A) Aşık Veysel C) Hacı Bektaş Veli
D) Hacı Bayram Veli
E) Pir Sultan Abdal
Aşağıdakilerden hangisi halk hikâyelerinin özelliklerinden değildir?
A) Sevgi, kahramanlık konuları işlenir.
B) Kahramanları gerçekte yaşamamış, hayali kişilerdir.
C) Sözlü olarak halk arasında aktarılır.
D) Olaylar sade bir dille anlatılır.
C) Köroğlu
K
E
N
R
Ö
9.
R
İ
T
Aşağıdakilerden hangisi tekke edebiyatının temsilcilerinden değildir?
Körfez Yayınları
8.
Aşağıdaki “Tahir ile Zühre” hikâyesindeki olaylardan
hangisinin olumsuz bir olay olduğu söylenebilir?
13.
B) Karacaoğlan
D) Pir Sultan Abdal
E) Gevheri
Aşağıdakilerden hangisi anonim halk edebiyatının
nesir tarzındaki ürünlerinden değildir?
A) Atasözleri
C) Halk hikâyeleri
B) Ninni
D) Orta oyunu
E) Karagöz
E) Oluştukları çağdaki sosyal yapıyı yansıtır.
10.
14.
Aşağıda halk hikâyesiyle ilgili verilenlerden hangisinde bilgi yanlışlığı vardır?
A) Oluştukları çağdaki toplumsal olayları ve iç mücadeleleri yansıtır.
A) Değişik konular işlenebilir.
B) Anlatan kişi, nazım ve nesir tarzından yararlanabilir.
B) Anlatımda, nazım ve nesir iç içe olabilir.
C) Olağanüstü olaylar oldukça fazladır.
C) Olaylar sade bir dille anlatılır.
D) Genellikle o bölgede veya başka bir yerde yaşanmış
bir olay üzerine kuruludur.
D) Anlatıcıları okur - yazar, az çok kültürlü kişilerdir.
E) Tek kişilik göstermeye bağlı metinlerdir.
E) Halkın anlayabileceği bir dil kullanılır.
Test -14
TestCevap
01 CAAnh. 1.A
2.E
3.E
4.C
5.B
6.C
7.A
Aşağıdakilerden hangisi halk hikâyelerinin ortak özelliği değildir?
8.C
9.C
10.E
11.D
12.E
13.D
14.C
15.C
16.A
10. SINIF
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Halk Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Tiyatro - Sanatçı - Eser 2
EDEBİYAT
1.
Halk edebiyatý nesir türleri aþaðýdakilerin hangisinde
doðru olarak sýralanmýþtýr?
4.
GENEL
16
Aşağıdakilerin hangisinde Karagöz oyunuyla ilgili bilgi
yanlışlığı yapılmıştır?
A) Tezkire - seyahatname - destan
A) Sözlü geleneğe bağlı bir gölge oyunudur.
B) Halk hikayeleri - söyleþi - fýkra
B) Oyunun perdeye aksettiği asıl bölümüne fasıl denir.
C) Mesnevi - roman - geleneksel Türk tiyatrosu
C) Hacivat tiplemesi okuma - yazma bilmeyen, çok konuşan, temiz kalpli bir karakteri canlandırır.
D) Destan - hikaye - makale
D) Oyunu canlandıran kişiye “hayali” denir.
E) Fýkra - halk hikayeleri - masal
E) Zenne, Beberuhi, Çelebi, Tiryaki, Efe bazı tiplerdir.
2.
N
R
Ö
5.
Tanzimat edebiyatıyla edebiyatımıza giren tiyatrodan önce
halk arasında ---- ve ---- yaygın olarak vardı. Bunların dışında günümüzde “stand up” şov olarak da niteleyebileceğimiz ---- vardır.
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangilerinin sırayla getirilmesi en uygundur?
Bu parçada tanıtılan şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
A) orta oyunu - Karagöz - meddah
A) Kaygusuz Abdal
B) Hacı Bayram Veli
B) meddah - orta oyunu - halk hikayesi
C) Eşrefoğlu Rûmi
D) Hacı Bektaş Veli
C) mesnevi - halk hikayesi - mesnevi
3.
R
İ
T
K
E
15. yy şairlerimizdendir. Asıl adı Alâeddin Gaybi’dir. Bektaşi-Alevi edebiyatının önemli temsilcilerindendir. Şathiyeleriyle ünlüdür. Tasavvufu özümseyen ve eserlerine
yansıtan sanatçının; Divan, Gülistan ve Budalaname eserlerinden bazılarıdır.
E) Pir Sultan Abdal
(I) Geleneksel Türk tiyatrosu, sözlü edebiyat ürünlerinden
oluşmuş, usta - çırak geleneğiyle sürdürülmüştür. (II) Bu
oyunlar belli bir metne dayanmayan doğaçlama bir özellik taşır. (III) Oyunlarda yanlış an­la­malardan, taklitlerden,
karşıtlıklardan yararlanılarak oluşturulan bir güldürü ögesi
hakimdir. (IV) Karakterler daha çok okumuş aydın kimselerden oluşur. (V) Meddah, Karagöz, orta oyunu, köy seyirlik oyunları gibi isimler alır.
D) Karagöz - halk hikayesi - mesnevi
E) meddah - Karagöz - orta oyunu
6.
I. Meddah
II. Orta oyunu
III. Karagöz
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen türlerin ortak
özelliği değildir?
A) Yazılı bir metnin bulunmayışı
B) İrticalen (doğaçlama) oynanması
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisinde
geleneksel halk tiyatrosuyla ilgili bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
C) Tanzimat Dönemi’yle yerlerini modern Türk tiyatrosuna
bırakmaları
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
E) Tümünün sahnede oynanması
D) Türk halk tiyatrosu türlerinden olmaları
16
XIV. YY’dan XIX. YY’a Kadar Osmanlı Halk Edebiyatı
Geleneği Nazım - Nesir - Tiyatro - Sanatçı - Eser 2
7.
11.
Sahnede sadece bir mendil, baston ve bir sandalye
dekoruna sahip olan oyun aşağıdakilerden hangisidir?
A) Körebe
C) Köy seyirlik oyunu
Aşağıdakilerden hangisi ortaoyunu bölümlerinden biri
değildir?
B) Karagöz
A) Ön deyiş
D) Ortaoyunu
C) Meydan
E) Meddah
8.
12.
A) Mukaddime B) Muhavere
C) Fasıl
D) Söyleşme
E) Bitiş
Bu cümledeki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
D) Halil Hacı İvaz E) Zuhrev
B) Meddah
13.
C) Fasıl
I. Sözlü tiyatro ürünüdür.
II. Olaylar tarih ve mitolojiden alınır.
III. Usta - çırak ilişkisine dayanır.
IV. Belirli ana karakterler vardır.
V. Halk söyleyişleri ve güldürü ögeleri baskındır.
Yukarıdakilerden hangisi Karagöz ve orta oyununun
ortak özelliği değildir?
D) Köy Seyirlik Oyunu
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
14.
Orta oyunu’nda olmayacak şeylerin gerçekmiş gibi
anlatıldığı, karşılıklı kısa konuşmaların geçtiği bölüme
verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
A) Giriş
D) Fasıl
C) Kambur Bâli Çelebi
E) Fasıl
10.
R
İ
T
B) Evliya Çelebi Körfez Yayınları
N
R
Ö
Köylülerin düğün, bayram gibi özel günlerde eğlenmek
amacıyla düzenledikleri basit gösterilere ---- adı verilmektedir.
C) Orta oyunu K
E
9.
B) Tekerleme
Karagöz oyununun kurucusu ve piri olarak tanınan kişi
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şeyh Küşteri Karagöz oyunundaki bu bölümün adı aşağıdakilerden
hangisidir?
A) Karagöz
E) Bitiş
Hacivat bu bölümde müzik eşliğinde semai okur ve “Of,
hay, Hak!” sözleri ile Karagöz’ü sahneye davet eder.
Aşağıdakilerin hangisi halk hikâyelerinden biri değildir?
A) Tahir ile Zühre
B) Söyleşme
B) Arzu ile Kamber
D) Bitiş
C) Aşık Garip E) Doğaçlama
D) Kerem ile Aslı
E) Hüsrev ile Şirin
Test -15 Cevap Anh. 1.C
2.A
Test -16 Cevap Anh. 1 . E
2.A
3.D
3.D
4.E
4.C
5.B
5.A
6.B
6.E
7.A
7.E
8.A
8.A
9.B
9.D
10.C
10.B
11.B
11.C
12.E
12.A
13.B
13.B
14.E
14.E
Download

EDEBİYAT