RAPORT PËR
FTESAT GJYQËSORE
REPORT ON
JUDICIAL SUMMONSES
IZVEŠTAJ O
SUDSKIM POZIVIMA
Nëntor 2012, Prishtinë | November 2012, Prishtina | Novembar 2012, Priština
“Ky publikim është prodhuar me ndihmën e Bashkimit Evropian. Përmbajtja e
këtij publikimi është vetëm përgjegjësi e BIRN-t dhe në asnjë mënyrë nuk mund të
konsiderohet si pasqyrim i pikëpamjeve të Bashkimit Evropian”
Raporti është shkruar nga:
Vlora Osmani dhe Arlind
Loxha
Hulumtues/Monitorues:
Florent Spahija, Petrit
Kryeziu, Erëlehta Popaj, Ukë
Selimaj, QazimHasanaj,
Avdyl Beqiri, Ardian Lulaj,
Lear t Kr yeziu, Mërgime
Ujkani dhe Armend Zenelaj.
Menaxher i Projektit të
Monitorimit:
Faik Ispahiu, Drejtor i
Internews Kosova dhe
producent ekzekutiv i
emisionit “Jeta në Kosovë
dhe “Drejtësia në Kosovë”.
Copyright © 2013,
Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Hulumtuese - BIRN
BIRN-i ka të gjitha të drejtat të rezervuara dhe asnjë
pjesë e këtij botimi nuk lejohet të riprodhohet ose të
transmetohen në çfarëdo forme, mekanike apo
elektronike, përfshirë fotokopjimin ose çdo sistem
tjetër të ruajtjes dhe nxjerrjes së materialeve, pa lejen
me shkrim të botuesit. Publikimi mund të
riprodhohet ose të transmetohet vetëm nëse
përdoret për qëllime jokomerciale. Kurdo dhe
kushdo që përdor citate a materiale të ndryshme të
këtij botimi, është i obliguar ta bëjë të qartë burimin
nga do t'i ketë marrë ato citate ose materialeve që
përdoren.
Për çdo vlerësim, vërejtje, kritikë apo sugjerim, luteni
të na kontaktoni përmes mundësive të ofruara më
poshtë.
Botuar nga:
Koordinator i Projektit të
Monitorimit: Genc Nimoni
Kryeredaktore:
Jeta Xharra, Drejtoreshë e
BIRN-it për Kosovë
Zhvillimi i Mediave:
Përkthimi:
NSHP Transcript
Dizajn dhe shtyp:
One Production
Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Hulumtuese
BIRN (Kosovë)
Mensa e Studentëve, kati i parë 10000
Prishtinë, Kosovë
Tel. & Fax: +381 38 22 44 98
E-mail: [email protected]
Ueb: www.birn.eu.com
PËRMBAJTJA
Shkurtesat
Metodologjia
Përmbledhje ekzekutive
1. Emërimi dhe riemërimi i rrugëve i pasukseshëm
2. Iniciativa për unfikimin e adresave
3. Adresat në dokumentet zyrtare nuk shkruhen saktë
4. Fletëdorëzuesit e Gjykatës
5. Papërgjegjësia dhe mosbindja e palëve ndaj gjykatës
6. Roli i Postës së Kosovës në dorëzimin e ftesave gjyqësore
7. Ekzekutimi i urdhërvave të gjykatës nga policia
8. Mungesa e komunikimit ndërinstitucional
Përfundim dhe rekomandime:
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Shkurtesat
Por, në nivelin praktik ekzistojnë edhe arsye të
tjera që i kontribuojnë zvarritjes së zgjidhjes
së lëndëve gjyqësore. Një prej këtyre aryseve
është procedura e dorëzim-pranimit të
fletdorëzimeve, si dokumenti kryesor nga i cili
sigurohet prania e palëve në seanca gjyqësore.
Organizimi i përpilimit dhe i dorëzimit të tyre,
cili është i tejet i mangët, kërkon vëmendje të
menjëhershme të institucioneve përgjegjëse.
BIRN- Rrjeti Ballkanik për Gazetari Hulumtuese
IPA- Instrumenti për Para- antarsim
KGJK- Këshilli Gjyqësor i Kosovës
KK- Kuvendi Komunal
KPK- Kodi Penal i Kosovës
KPPK- Kodi i Procedurës Penale të Kosovës
LPK- Ligji i Procedurës Kontestimore
LVL- Ligji për Vetëqeverisje Lokale
PT- Posta e Kosovës
PK- Policia e Kosovës
Fletdorëzuesit, personat përgjegjës për
dorëzimin e ftesave gjyqësore janë detyruar të
përdorin metoda të ndryshme për
identifikimin e adresave, në mungesë të listave
zyrtare komunale me adresa të sakta të të
gjitha vendbanimeve.
Mungesa e këtyre listave ka çuar në nisjen e një
procesi për emërimin dhe riemërimin e
rrugëve në vitin 2009, proces në të cilin morën
pjesë gati të gjitha komunat. Tre vjet pas, ky
proces nuk ka rezultuar në lista unike të
adresave por në disa komuna ka bërë që të
gjenerohen lista të reja, duke lënë ende në fuqi
lista të vjetra të adresave. Rrjedhimisht,
dërgimi i ftesave vonohet dhe shpesh herë
është i pamundur.
Metodologjia
Në këtë raport janë prezentuar informata dhe
të gjetura të mbledhura përmes observimit,
inter vistave dhe rapor teve të ndr yshme
hulumtuese. Burim kryesor i informatave është
materiali i mbledhur nga dhjetë monitorues që
kanë përcjellur më shumë se katër mijë e
gjashtëqind (4600) seanca gjyqësore nëpër
gjykatat komunale dhe të qarkut të Kosovës,
në vitet 2010 dhe 2011. Në mënyrë që të
paraqitet gjendje sa më reale lidhur me ftesat
gjyqësore, BIRN ka zhvilluar më shumë se
njëqind intervista me personat relevant të
institucioneve përgjegjëse. Në fund, si burim
shtesë janë përdorë edhe raporte ekzistuese.
Përmbledhje ekzekutive
Rreth 300 mijë lëndë prisnin zgjidhje nga
gjykatat e Kosovës vetëm gjatë vitit 2011. Prej
tyre, gjykatat ia dolën të zgjidhnin vetëm rreth
100 mijë prej t yre, duke lënë kështu të
pazgjidhura dy të tretat e lëndëve të
grumbulluara. Numri i vogël i gjykatësve,
buxheti jo i mjaftueshëm i ndarë për sistemin
gjyqësor, ndikimet politike, hapësirat e vogla
për mbajtjen e gjykimeve janë disa arsye që
bëjnë që sistemi gjyqësor të konsiderohet si
“ende i dobët”.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Ligji për sistemin e adresave, sipas së cilit do të
krijohen lista të unifikuara me emra të rrugëve
dhe hartat ku do të paraqiten emrat dhe
vendndodhja e rrugëve, janë dy dokumentet
kryesore që pritet të zgjidhin problemin ftesa
gjyqësore. Por moslegalizimi i objekteve të reja
dhe mungesa e ligjit për legalizimin e tyre do
pritet të ndikojë që regjistrat e krijuara të mos
jenë të plota.
Pë r g j e g j ë s i a e z y r t a r ë v e p o l i c o r ë d h e
sekretarëve juridik që të bëjnë identifikimin e
saktë të adresave, përkatësisht shkrimin
korrekt të tyre është thelbësore. Gjendja në
terren tregon se ka raste kur zyrtarët policorë
të cilët në rastet penale janë të parët që marrin
informata për palët, nuk janë të vëmendshëm
në grumbullimin e tyre. Në anën tjetër, edhe
zyrtarët e gjykatave nuk shkruajnë adresën e
plotë të palëve duke u mjaftuar vetëm me
shkruarjen e emrave dhe mbiemrave të palëve.
Këtë shqetësim e ka adresuar edhe Posta e
Kosovës.
T u t j e , r a p o r t i i d e n t i fik o n r a s t e k u r
fletdorëzuesit i dërgojnë ftesat gjyqësore me
vonesë dhe për këtë janë ndërmarrë edhe
masa disiplinore ndaj tyre. Por në bazë të
monitorimit del se ata janë të tejngarkuar.
Vetëm 133 fletdorëzues dorëzojnë ftesa për
300 mijë lëndë gjatë vitit, ku mesatarisht secila
gjykatë ka rreth dy fletdorëzues. Secili prej tyre
dorëzon rreth 750 ftesa në muaj apo 25 në ditë.
Kërkesa e gjykatave për të dyfishuar numrin e
fletdorëzuesve nuk është realizuar për arsye
buxhetore.
Papërgjegjësia e qytetarëve në mosnjoftimin e
gjykatës kur ndërrojnë banesat gjithashtu
është identifikuar si shqetësuese ashtu siç janë
identifikuar raste kur palët qëllimisht nuk
pranojnë ftesat për t'i zvarritur rastet
gjyqësore.
1 . E m ë r i m i d h e r i e m ë r i m i i r r u g ëve i
pasukseshëm
Gjykata, si kusht elementar për fillimin dhe
mbajtjen e seancave gjyqësore, ka sigurimin e
prezencës së palëve, të cilën e realizon
nëpërmjet ftesave gjyqësore, urdhëresave dhe
fletarresteve. Ftesat në parim dërgohen me
postë. Ftesa shkruhet nga sekretarët juridik të
mbikqyrur nga gjykatësit, e cila i dërgohet
palës nga ana e fletëdorëzuesit të gjykatës, kur
ftesa i drejtohet palës brenda qytetit ose nga
fletëdorësuesi i postës kur ajo duhet të
dërgohet jashtë qytetit. Fletëdorëzuesit janë të
obliguar t'i dorëzojnë ftesat në adresat e
caktuara, për të cilën gjë duhet të marrin
konfirmim me shk rim. E tëra kjo është e
rregulluar me ligjet në fuqi.
Mirëpo, që një ftesë e tillë të arrijë tek pala,
nevojitet një adresë e saktë. Ligji për
Vetëqeverisje Lokale (neni 40 pika 9) obligon
k o m u n ë n q ë t ë b ë j ë i d e n t i fik i m i n d h e
emërtimin e vendbanimeve, rrugëve dhe
adresave.
Kuvendi Komunal është organi përgjegjës i cili
miraton vendimin lidhur me emërimin dhe
riemërimin e rrugëve dhe vendeve të tjera
publike. Të gjitha komunat janë të obliguara që
të bëjnë emërimin e rrugëve për rrugët që nuk
kanë emër. Gjithashtu ato janë të detyruara që
të u n i fik o j n ë e m r a t p ë r r r u g ë t q ë k a n ë
emërime të dyfishta dhe të evitojnë problemet
tjera, të cilat ndër të tjera, vazhdojnë t'i
shkaktojnë probleme proceseve gjyqësore.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Ndërsa gjykatat, nga të cilat niset ftesa duhet
që në ftesë të shënojnë të dhënat e palëve
saktë, përfshirë këtu emrin, mbiemrin, adresën
e plotë si dhe numrin e letërnjoftimit.
asnjëherë nuk ua ka siguruar një hartë të
vetme e cila do t'i orientonte ata. Për këtë arsye,
fletëdorëzuesit e Gjykatës Komunale të Pejës
shfrytëzojnë hartën e ujësjellsit.
Hulumti i B I R N ka treguar që komunat e
Kosovës deri më tani nuk ia kanë dalë që të
kenë një sistem të unifikuar të adresave, siç
elaboron raporti më poshtë.
Problem tjetër që ka ndodhur gjatë riemërimit
të rrugëve nga ana e komunave është fakti që
janë krijuar lista të reja, në të cilat nuk ka pasur
asnjë referencë për rrugët e vjetra. Kjo ka
vështirësuar punën e fletdorëzuesëve të
gjykatave të cilët nuk kanë ditur si të
orientohen, në mungesë të emërimeve të
vjetra të rrugëve.
Procesi i emërimit dhe riemërimit të rrugëve të
komunave i cili është parë si zgjidhja kryesore
në dërgimin me kohë të ftesave tek palët ka
filluar në vitin 2009. Të gjitha komunat e
Kosovës, përveç Shtërpces e cila ende nuk e ka
filluar procedurën e emërimit dhe riemërimit
të r r u g ë ve d h e k o m u n a e D re n a s i t d h e
Therandës të cilat janë në fillim të këtij procesi,
kanë përfunduar emërimin e rrugëve.
Në Drenas dhe Therandë komunat janë ende
në fazën e formimit të komisionëve punuese
për fillimin e këtij procesi, ndërsa ky proces nuk
ka filluar vetëm në komunën e Shtërrpcës.
Komisioni punues në komunën e Shtërpces
nuk është formuar fare. Sipas Havzi Ahmetit,
drejtor i administratës në kuvendin komunal të
Shtërrpcës arsyeja pse ende nuk ka filluar
procesi është sepse kjo komunë është në pritje
të Komisionit Europian që të fillojë projektin
për unifikimin e adresave.
Por përfundimi teknik i këtij procesi nuk e ka
zgjidhur problemin e adresave në praktikë. Tre
vjet pas fillimit të procesit të emërimit dhe
riemërimit të rrugëve komunat vazhdojnë të
përballen me problemin e adresave të rrugëve.
Ky proces nuk ka rezultuar si i suksesshëm
sepse një riemërim i rrugëve ka gjeneruar një
listë të re të adresave, duke lënë njëkohësisht
në zbatim edhe listën paraprake të adresave.
Rrjedhimisht, institucione të ndryshme kanë
përdorur lista të ndryshme të emërimit të
rrugëve. Si rezultat ende ka rrugë pa emërtime,
me emërtime jo të sakta, emërtime të dyfishta
dhe me mungesë të numrave në objektet
banuese.
Si rast ilustrativ se si problemi me adresa
reflekton në punën e gjyqësorit BIRN ka marrë
komunën e Prishtinës.
Komuna më e madhe në vend, Prishtina edhe
pse e ka përfunduar procesin e emërimit të
rrugëve ende vazhdon të ketë probleme me
adresa.
BIRN ka evidentuar raste konkrete kur zyrtarë
të gjykatës kanë përdor lista të institucioneve
të tjera në mungesë të atyre të komunës.
Për shembull, fletëdorëzuesi i Gjyk atës
komunale të Pejës Besnik Kabashi, thekson se
rrugët kanë nga dy emra dhe komuna
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Probleme të ngjashme ku komunat, edhe pse
kanë përfunduar me procesin e emërimit të
rrugëve përsëri kanë probleme me adresa, pra
duke mos pasur një listë unike apo hartë të
azhuruar, janë: Vushtrria, Deçani, Skenderaj,
Malisheva, Rahoveci, Vitia dhe Lipjani.
Habib Qorri, zyrtar në Drejtorinë e Shërbimëve
Publike në Kuvendin Komunal të Prishtinës,
thotë se edhe pse në qytetin e Prishtinës është
kryer procesi i emërimit të rrugëve dhe në 70
përqind të qytetit ka të vendosura tabela të
emrave të rrugëve, problemet janë evidente
sepse deri më tani nuk ka ekzistuar një hartë
unike në të cilën do të evidentohet secila
pronë me numër të veçantë.
Por pavarësisht faktit që në disa komuna ka
lista të reja me emra të rrugëve, këto lista të reja
nuk i posedojnë gjykatat e komunave të
Prishtinës, Pejës, Deçanit, Podujevës dhe
Vushtrrisë.
Në mungesë të hartës komunale, Gjykata
Komunale në Prishtinë aplikon tri lista të
emrave të rrugëve të cilat nuk përputhen me
n j ë r a t j e t r ë n . Pë r s h e m b u l l , n d o d h q ë
fletëdorëzuesi për një lëndë të vitit 2002, së
pari kërkon emrin e rrugës në listën përkatëse,
e pastaj e gjen emrin në listën e re të cilën e
posedojnë dhe kështu mundohen ta
identifikojnë emrin e saktë të rrugës.
Gjykatat në Therandë dhe Drenas nuk kanë
lista të tilla sepse procesi i emërimit të rrugëve
k a filluar vetëm para dy muajve. Ndërsa
Gjykata Komunale në Shtërrpc nuk ka listë të re
me emëra të rrugëve sepse procesi i emërimit
të rrugëve në këtë komunë as që ka filluar.
Pajisja e gjykatave nga ana e komunës me një
listë zyrtare me emra të rrugëve dhe harta për
pozicionin e tyre, do të ishte një lehtësim i
madh për punën e gjykatës në dorëzimin e
ftesave palëve.
Më konkretisht, fletëdorëzuesit e Gjykatës
Komunale në Prishtinë tregojnë se ka rrugë me
më shumë se një emër si dhe ka raste kur i njejti
emër përdoret për dy –tri rrugë. Për shembull
rruga “Adriatiku”, tani e ka emrin “Edmond
Hoxha”; “Isa Boletini” dhe emërtimi më i ri është
"Sheh Mehmet Sezai”. Ftesat vijnë në të gjithë
emrat për të njejtën rrugë. Poashtu këto emra
ekzistojnë edhe për rrugë tjera. Pastaj ishrruga e “Sremit”, ka emrin “Fehmi Lladrovci”,
“Palë Palucaj” dhe po kjo rrugë tani e ka emrin
“Eqrem Qabej” dhe ftesat vijnë në të gjithë
emrat e cekur për të njejtën rrugë.
Shembull tjetër për veç Prishtinës është
komuna e Gjilanit në të cilën monitoruesit e
BIRN kanë vërejtur që edhe pse gjykata ka një
listë zyrtare me emra të rrugëve, e njejta nuk
është e kompletuar si dhe nuk përmban numra
të shtëpive. Për shembull Rr. “Bajram Llovca 2”
dhe Rr. “Avdullah Presheva”, në këto rrugë ka
më shumë se 200 shtëpi ndërsa të regjistruara
janë vetëm 10.
Gjithashtu problem i Komunës së Prishtinës
janë edhe emërtimet e rrugëve para vitit 1990
të cilat nuk janë në lista, ndërsa shkresat e
gjykatave vazhdojnë të dërgohen në po ato
adresa, për shembull rruga “Zef Lush Marku”,
nuk ekziston në harta e as në listën zyrtare të
Komunës. Tani kjo rrugë e ka emrin Rr. “Ali
Hadri”, ndërsa ftesa vjen në emër të Rr. “Zef
Lush Marku”.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
adresa dhe rrjedhimisht me ftesa gjyqësore.
Përderisa Gjilani ka të paktën një listë, Sahit
B a j r a k t a r i , fle t ë d o r ë z u e s n ë G j y k a t ë n
Komunale të Therandës tregon se kjo gjykatë
nuk ka asnjë listë zyrtare të emrave të rrugës
dhe një gjë e tillë vazhdon të sjellë vështirësi të
m ë d h a , p a s i q ë p ë r n j ë f t e s ë “d u h e t t ë
kërkojmë palën pothuajse gjysmë dite”,
deklaron Bajraktari.
Habib Qorri, zyrtar në Drejtorinë e Shërbimeve
Publike në Prishtinë, thotë se kjo hartë është
duke u përpiluar nga Agjensioni Kadastral i
Kosovës në bashkëpunim me zyrat kadastrale
për urbanizëm, me anë të projektit për unfikim
të adresave. Projekti po mbështetet nga
Komisioni Evropian dhe ka karakter
gjithpërfshirës dhe pritet që këto harta të
përpilohen për tërë teritorin e Kosovës. Qëllimi
i projektit është krijimi i regjistrit elektronik të
adresave duke përfshirë hartat e adresave.
Përveç adresave, numrat e rrugëve paraqesin
problem gjithashtu pasi që ka edhe raste kur
në një rrugë janë dy shtëpi me të njëjtin numër.
Për lëndët P.nr.1070/08 dhe P.nr.384/07,
gjykatës komunale në Ferizaj i është dashur që
seancën të shtyjë pesë herë pasi që personi
palë në procedurë ka qenë banor i Prishtinës
dhe të njejtit nuk është arritur t'i sigurohet
adresa e plotë si pasojë e problemit me emra të
rrugëve që ka komuna e Prishtinës.
Sipas Murat Mehës, kryeshef ekzekutiv në
Agjensionin Kadastral të Kosovës deri më tani
në Kosovë nuk ekziston një sistem i unifikuar i
adresave, prandaj ky unifikim do të ndikojë
edhe në dërgimin e ftesave me kohë dhe në
mënyrë të rregullt.
Komisioni Evropian me anë të projektit
“Mbështetje për Agjencinë e Regjistrimit Civil
dhe Sistemin e Unifikuar të Adresave”, i cili
është financuar përmes Instrumentit për Paraantarsimë (IPA), synon që të zgjidhë problemin
që ka Kosova lidhur me adresa. Ky projekt ka
filluar në dhjetor të vitit 2010 dhe pritet të
përfundojë në nëntor të vitit 2013.
1.Iniciativa për unfikimin e adresave
D u k e p a s ë p a ra s ys h q ë i n s t i t u c i o n e të
ndryshme kanë përdorur lista të ndryshme,
Kuvendi i Kosovës ka miratuar ligjin për
sistemimin e adresave, qëllimi i të cilit është
unifik imi i adresave. Ky ligj obligon çdo
komunë të ushtrojë detyrën për përcaktimin
d h e re g j i s t r i m i n e a d re s ave, s i d h e j e p
udhëzime të sakta për gjithë procedurën e
vendosjes së emrit të një rruge. Përderisa Ligji
për Vetëqeverisje Lok ale i jep të drejtë
komunës që të fillojë procesin e emërimit dhe
riemërimit të rrugëve, Ligji për Sistemimin e
Adresave jep udhëzime të detajuara se si
duhet të bëhet ky emërim.
Agjensioni Kadastral i Kosovës, i cili ka njohuri
për problemin që kanë gjykatat me dërgimin e
ftesave, pret që projekti për unifikimin e
adresave do të zgjidhë edhe këtë problem.
Listat e unifikuara me emra të rrugëve dhe
hartat ku do të paraqiten emrat dhe
vendndodhja e rrugëve janë dy dokumentet
kryesore që pritet të zgjidhin problemin me
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
jetojnё 50-60 familje.
Sistemi i unifikuar i adresave, është pjesë
përbërëse e infrastruktues së sistemit të të
dhënave hapsinore gjeografike të një vendi.
Ndër kriterët e shumta që Kosovës i janë vënë
përpara për të qenë pjesë e Bashkimit Evropian
është edhe kriteri i unifikimit të adresave dhe
caktimi i lokacioneve në mënyrë të saktë i cili
bazohet në Direktivën e Bashkimit Europian
për ndërtimin e infrastrukturës së të dhënave
hapësinore (INSPIRE).
1. Adresat në dokumentet zyrtare nuk
shkruhen saktë
Për të arritur një ftesë tek pranuesi i saj është
kusht thelbësor që të shënohet adresa e plotë.
N g a m o n i to r i m i i B I R N k o n s t ato j m ë s e
problem tjetër i cili pengon dërgimin e ftesave
me kohë dhe në mënyrë të rregullt, është mos
kompletimi i adresave nga personat
përgjegjës. Nga hulumtimi i bërë shihet se të
gjitha gjykatat e monitoruara kanë probleme
me adresat.
Por regjistri që pritet të krijohet me projektin e
Komisionit Europian nuk pritet të zgjidh edhe
çështjen e identifikimit të vendbanimeve të
palegalizuara. Emërimi dhe riemërimi i bërë në
shumicën e komunave nuk ka përfshirë lagjet e
paurbanizuara dhe objektet e reja, të cilat nuk
janë të përfshira në listën e adresave.
Në rastet penale kur policia ka kontaktin e parë
më viktima ose të dyshuar të veprave penale,
është e obliguar që të marrë adresën dhe të
dhënat e tjera të këtyre personave. Monitorimi
i BIRN-it dhe zyrtarët e gjykatave kanë gjetur se
ka raste kur policia tregohet e pavëmendshme
në mbledhjen e këtyre të dhënave.
Fletëdorëzuesi i Gjyk atës Komunale në
Kamenicë, Xhelal Hasani, thekson se ka shumë
raste kur policia nuk definon saktë adresat e
palëve e as numrat e telefonit edhe pse e njejta
ka për obligim ta bëjë një gjë të tillë. Si rezultat,
lënda nga policia shkon në gjykatë pa këto
informacione bazë dhe lënda procedohet tutje
më të njëjtat mangësi.
Është konstatuar se arsyeja kryesore për
mospërfshirjen e të gjitha vendbanimeve në
lista të adresave është mosekzistimi i ligjit për
legalizim. Qazime Vata, drejtoreshё pёr
Urbanizёm nё Ferizaj, thekson se mungon
baza ligjore qё do tё mundёsonte legalizimin e
objekteve.
Kuvendi i Kosovёs ende nuk e ka miratur ligjin
p ё r t ra j t i m t ё o b j e k te ve p a l e j e. Zy ra e
K r yeministr it të Kosovës k a autor izuar
Ministrinë e Planifikimit Hapësinor që të
përgatisë bazën ligjore për legalizimin e
ndërtimeve pa leje.
Moslegalizimi i objekteve të reja e vështirëson
punën e fletdorëzuesëve në dërgimin e
ftesave. Kordinatori i fletëdorёzuesve nё
Gjyk atёn Komunale nё Prishtinё, Vehap
Hashani, thotë se ka ndёrtesa tё cilat janё
ndёrtuar nё prona ku mё parё ka pasur një
shtёpi. Në këto prona ftesat shkojnë nё adresat
nё emёr tё familjes qё mё parё ka jetuar nё atё
shtёpi, ndёrsa tani nё ato ndёrtesa ndodh qё
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
adresave të sakta. Sipas tij, ftesa nga gjykata
vjen vetëm me emër dhe mbiemër dhe nuk
përmban asnjë të dhënë tjetër.
Zëdhënësi i PK-së në Lipjan Menduh Abazi,
deklaron për BIRN se gjykata shpesh në zarf
shkruan adresën e një personi ndërsa brenda
zarfit, kur pala e pranon ftesën, e kupton se
ala është për një person tjetër.
Marrja e të dhënave të sakta për palët është
detyrë dhe obligim dhe duhet respektuar si
nga Gjykata, Policia, Posta e Kosovës, poashtu
dhe nga vetë palët. Mos plotësimi i saktë i
adresës ka bërë që shumë seanca të mos
mbahen pasi që k a qenë e pamundur të
sigurohet pala me informata të mangëta si
pasojë e mos kompletimit të të njejtave me
kohë.
Kur rasti fillon të gjykohet dhe pala duhet të
ftohet në proces, gjykata nuk posedon një
adresë të saktë për të ftuar palët në mënyrë të
rregullt.
Por jo vetëm policia tregon moskujdes. Berat
Spahiu, gjykatës në Gjykatën Komunale në
Gjilan, konsideron se një pjesë të fajit për mos
kompletimin e saktë të adresave e bartin edhe
sekretarët juridikë të cilat për shkak të numrit
të madh të ftesave që shënojnë, shpesh herë
në nxitim e sipër nuk i kompletojnë ftesat si
duhet.
Lidhur me veprat penale, në shumë raste
paraqitësit e rasteve penale (kallëzuesit penal)
nuk i kompletojnë informatat që duhet të ketë
një rast i paraqitur para organeve të ndjekjes
(kallëzimi penal). Një gjë e tillë konfirmohet
nga gjykatësi Sahit Boroci i cili fajëson edhe
kallëzuesit e veprave penale si rojet e pyllit,
zyrtarë të Korporatës Energjetike e Kosovës
dhe të tjerë, të cilët përveç emrit dhe mbiemrit
nuk shkruajnë asgjë.
Kur ftesa i dërgohet palës jashtë qytetit, ajo
dërgohet përmes postës. Ish menaxheri për
çështje ligjore në PK, Sali Morina thotë se ka
raste kur ftesat të cilat vijnë nga gjykata në
postë nuk kanë as minimumin e të dhënave,
gjë e cila e bënë të pamundur dërgimin e atyre
ftesave.
Edhe në nivel komunal, zyrtarët e Postës së
Kosovës ankohen ndaj zyrtarëve të gjykatave
për mangësi të informatave në ftesa. Asllan
Kastrati, përgjegjës i PK-së në komunën e
Malishevës thekson se as nga gjykata ftesat
nuk shënohen me të gjitha informatat. Sipas tij,
ka raste kur në ftesë shënohet vetëm emri ose
emri i prindit, ndërsa dihet se në një lagje
mund të ketë shumë persona që kanë emra të
njëjtë.
Vërejtje për mënyrën e përpilimit të ftesave
nga ana e gjykatës ka edhe Drejtori i PK-së në
Komunën e Therandës Haki Hoti, i njejti
kritikon gjykatën për mos kompletim të
1. Fletëdorëzuesit e Gjykatës
Dërgimi me kohë dhe në mënyrë të rregullt i
ftesave nga ana e fletëdorëzuesve ndikon
drejtpërsëdrejti në zhvillimin e procedurave
gjyqësore.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Siç u shpjegua më lartë, hartat dhe listat të cilat
janë të pa azhurnuara janë dokumentet
kryesore të cilat orientojnë fletdorëzuesit gjatë
shpërndarjes së ftesave për pjesëmarrje të
palëve në seanca gjyqësore.
tre fletëdorëzues “ku secili prej tyre për një ditë
është i ngarkuar që të dorëzojë 30 deri në 35
ftesa gjyqësore. Sipas tij, numri i
fletëdorëzimeve është tejet i madh dhe
ngarkesë shumë e madhe për një fletdorëzues.
Por, monitorimi i BIRN ka konstatuar që përveç
vështirësive që ata kanë me adresa,
fletëdorëzuesit janë të mbingarkuar me
numrin e madh të ftesave që duhet të
dorëzojnë brenda një dite.
Kërkesë e gjykatave vazhdon të jetë rritja e
numrit të fletdorëzuesve pasi që numri aktual
është i pamjaftueshëm. Në Kosovë janë 133
fletdorëzues të cilët shërbejnë në 54 gjykata
dhe del se numri mesatar i fletëdorëzuesve për
një gjykatë është dy fletdorëzues.
Sipas një përllogaritje të ekipit të
monitoruesve të BIRN të cilët monitorojnë
seancat gjyqësore për më shumë se tre vjet, del
se një fletdorëzues duhet të dorëzojë brenda
ditës të paktën 25 ftesa gjyqësore.
Këshilli Gjyqësor i Kosovës paguan rreth
gjysmë milionë euro për këta fletdorëzues.
Andaj, kjo mund të jetë arsyeja kryesore pse në
shumicën e gjykatave gjykatësit drejtojnë
ankesa ndaj punës së fletëdorëzuesve.
Numri minimal i ftesave gjyqësore që duhen të
dorëzohen për një lëndë është katër. Për
shembull, në një rast gjyqësor të natyrës
penale gjykata duhet të dorëzojë ftesë për të
akuzuarin, prokurorin publik dhe eventualisht
mbrojtësin e të akuzuarit dhe dëshmitarin apo
ekspertin.
Gjykatësit e Gjykatës Komunale në Prishtinë
ankohen se fletëdorëzuesit i dërgojnë ftesat dy
deri në tri ditë para fillimit të seances. Në raste
të tilla, ndodh që konfirmimi që pala k a
pranuar ftesën arrin në gjykatë disa ditë pasi që
seanca gjyqësore është
Kur përpjestohet numri i ftesave që duhet të
dorëzohen për 300 000 lëndë nga 133
fletdorëzues, duke u bazuar në kriterin që për
një lëndë dorëzohën së paku katër ftesa,
atëherë i bie që secili fletdorëzues duhet të
dorëzojë 25 ftesa në ditë apo 9 000 ftesa në
muaj.
Kjo mesatare është nxjerrë duke marrë për
bazë numrin vjetor të lëndëve që gjykatat kanë
pasur në punë gjatë vitit 2011 i cili arrin shifren
rreth 300 000 lëndë gjyqësore dhe numrin e
fletdorëzuesve në tërë Kosovën prej 133 sosh.
N j ë g j ë e t i l l ë k o n fir m o h e t e d h e n g a
administratori Sejdi Sadiku i cili punën në
gjykatën komunale në Ferizaj, e cila gjykatë ka
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Gjykata Komunale e Lipjanit është njëra ndër
gjykatat që për rastet e neglizhimit të punës
nga fletëdorëzuesi ka inicuar procedurë
disiplinore. Kryetari i kësaj gjykate Gani Zabeli
ka treguar për BIRN se njëri fletëdorëzues
është në komision disiplinor, pikërisht për
shkak të neglizhencës në punë.
mbajtur. Po ashtu në Gjykatën Komunale në
Prishtinë ka raste kur ftesat kthehen të pa
nënshkruara nga pranuesit në kundërshtim
me ligjet në fuqi.
Në Prishtinë, poashtu ka raste të rënda të
shkeljes së procedurave ligjore të dorëzim pranimit të ftesave. Edhe pse sipas ligjit të
procedurës kontestimore nuk lejohet dorëzimi
i s h k re s ë s p e r s o n i t i c i l i m e r r p j e s ë n ë
procedurë si kundërshtar i personit të cilit
duhet dorëzuar shkresa, por në praktikë jane
evidentuar raste të tilla.
Në anën tjetër fletëdorëzuesit arsyetohen
duke theksuar se problemin më të madh e
kanë me adresat e pasakta, me shtëpitë pa
numra, hapësirën e madhe territoriale që
mbulojnë, etj. Disa gjykata kanë numër të
mjaftueshëm të fletëdorëzuesve, kurse disa të
tjera kanë mungesë të tyre.
Në Gjykatën Komunale në Prishtinë ka pasur
raste ku palë kanë qenë burri dhe gruaja dhe
fletëdorëzuesi i'a ka lënë dy ftesat gruas (edhe
atë të burrit) dhe e njëjta qëllimisht nuk e ka
njoftuar burrin (paditësin) fare. Si rezultat i këtij
g a b i m i të fle td o rë z u e s i t, b a s h k ë s h o r t i
(paditësi) e ka humbur rastin gjyqësor pasi që
gjykatësja ka konstatuar se ai ka munguar
qëllimisht dhe rrjedhimisht ka hequr dorë nga
padia. Më pas, bashkëshor ti ka ushtruar
ankesë dhe gjykata ka kthyer lëndën përsëri në
gjykim, duke revokuar vendimin dhe
përsëritur ftesat.
Kërkesa kryesore që kanë fletëdorëzuesit në
Gjykatën Komunale në Prishtinë është rritja e
numrit të tyre në së paku katër fletëdorëzues.
Kjo gjykatë ka dorëzuar kërkesë zyrtare pranë
Këshillit Gjyqësor të Kosovës për rritje të
numrin të fletëdorëzuesëve.
Kjo e fundit nuk k a aprovuar kërkesën e
Gjykatës Komunale në Prishtinë në mugesë të
buxhetit. Sipas Vehbi Behlulit, drejtor i
Departamentit për Buxhet dhe Financa në
sekretariatin e Këshillit Gjyqësor të Kosovës në
bazë të ligjëve në fuqi, KGJK është
Sipas rregullave të gjykatës, nëse një
fletdorëzues neglizhon punën, ndaj tyre mund
të merren masa disiplonore. Edhe pse ligjërisht
mund të shqiptohen masa disiplinore ndaj
fletdorëzuesëve, janë të ralla rastet kur një gjë
e tillë ka ndodhur.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Gjykata Komunale e Prizrenit, që nga viti 2008,
është duke e sht yrë lëndën P.nr.256/08
pikërisht për shkak se palët në këtë procedurë
nuk kanë lajmëruar gjykatën kur kanë bërë
ndërrimin e vendbanimit të tyre. Si pasojë e
kësaj, adresa aktuale që ka gjykata është
adresa e vjetër e palëve në të cilën ata nuk
jetojnë më.
përgjegjëse për rritjen e numërit të fletëdorëzuesve. Sipas tij nga viti 2010 deri më tani nga
gjykatat janë pranuar 78 kërkesa për rritjen e
numërit të fletëdorëzuesve.
Të gjitha këto kërkesa që kanë bërë gjykatat e
Kosovës janë dërguar nga Këshilli Gjyqësor, në
Ministrinë e Financave, mirëpo të njejtat nuk
j a n ë a p ro v u a r p ë r s h k a k t ë k u fiz i m e ve
buxhetore .
Sipas gjykatësit Skender Qoqaj, në Gjykatën
Komunale në Prizren, palët zakonisht nuk
lajmërojnë ndërrimin e adresave të
vedbanimit dhe kjo është një pengesë e
madhe për gjykatën.
Në arysetimin e kërkesës së Gjykatës
Komunale të Prishtinës thuhet se “para luftës
kjo komunë ka pasur përafërsisht 50 përqind
më pak banorë se sa ka tani, ndërsa numri i
fletëdorëzuesve ka qenë 12”. Aktualisht në
Gjykatën Komunale në Prishtinë janë tetë
fletdorëzues.
BIRN ka identifikuar raste kur pala ka humbur
rastin gjyqësor për arsye se në mungesë të
adresës gjykata nuk ka mundur të ftojë palën.
Në përpjekje e sipër, gjykata ka njoftuar palën
edhe përmes tabelës së shpalljes. Në rastin
konkret, padia për lëndën C.nr.131/06 në
Gjykatën Komunale në Ferizaj në fund është
konsideruar e tërhequr. Si pasojë e gjithë kësaj,
pala ka humbur të drejtën për gjykim.
1.
Papërgjegjësia dhe mosbindja e
palëve ndaj gjykatës
Në bazë të rregullave të gjykatës palët e
përfshira në raste gjyqësore janë të obliguara
të njoftojnë gjykatën në rast të ndërrimit të
vendbanimit përkatësisht ndërrimit të adresës
së tyre.
Gjykata Komunale e Podujevës ka të njejtin
problem. Sipas fletëdorëzuesve të kësaj
gjyk ate, k a shumë raste kur fletëkthesa
kthehet me mbishkrimin “adresa nuk ekziston”,
apo “shtëpi e pabanuar”. Sipas tyre, “kjo mund
të ndodhë edhe për faktin se pas luftës shumë
banorë kanë ndërruar vendbanimet dhe nuk e
kanë njoftuar asnjëherë
Bazuar në monitorimin e BIRN-it mund të
vlerësohet se palët pjesëmarrëse në procedura
gjyqësore në shumicën e rasteve nuk e
njoftojnë gjykatën kur ndërrojnë adresën. Kjo
ndikon drejtpërsëdrejti në shtyrjen e seancave
gjyqësore, zvarritjen e rasteve dhe shpenzime
shtesë për sistemin gjyqësor.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
gjykatën”. Në bazë të monitorimit të BIRN
mund të konstatohet se probleme të tilla, kur
palët nuk lajmërojnë gjykatën për ndërrim të
adresave, kanë të gjitha komunat pa
përjashtim.
ta pranojnë ftesën e gjykatës, familjarët
detyrojnë fëmijët që të dalin për t'u thënë
fletëdorëzuesve se personi që kërkon gjykata
nuk gjendet në shtëpi ose ndodhet jashtë
vendit”.
Bazuar po në këtë monitorim, palët jo vetëm se
nuk njof tojnë gjyk atën për ndërrimin e
adresave por ka raste të shumta kur pala
refuzon të pranojë ftesën dhe në mënyra të
ndryshme i ik përgjegjësisë së tij/saj.
Përveç fletdorëzuesëve edhe zyrtarët e Postës
së Kosovës kanë vërejtje për sjelljet e
qytetarëve karshi ftesave nga gjykatat. Asllan
Kastrati, përgjegjës për PK në Malishevë thotë
se problem i madh është papërgjegjësia e vetë
p a l ë ve. “ S h p e s h p a l ë t g ë n j e j n ë s e n u k
ndodhen në atë adresë, me qëllim të
mospranimit të ftesës. Postierët tanë, nuk janë
policë, e as që kanë mundësi ta verifikojnë se a
janë palët vërtetë në atë adresë apo jo” thotë
Kastrati.
Sipas fletëdorëzuesit të Gjykatës Komunale në
Prishtinë ka raste kur pala nuk e hap derën fare
për ta marrë ftesën, duke deklaruar se nuk
është ai personi që e kërkojnë edhe pse
fletdorëzuesi ka njohuri se ai është personi, për
të cilin është lëshuar ftesa.
Fletdorëzuesit në Lipjan shprehin shqetësime
për disa raste të kërcënimeve ndaj tyre.
Muharrem Hyseni fletëdorëzues në Gjykatën
Komunale në Lipjan, thekson se “për veç
s h u m ë p ro b l e m ë ve të t j e ra m e të c i l a t
ballafaqohen fletëdorëzuesit, ka raste kur të
njejtit edhe kërcënohen nga ana e palëve.”
Një sfidë tjetër e sistemit gjyqësor në Kosovë
është dërgimi i ftesave gjyqësore tek
komuniteti minoritar. Kryetari i Gjykatës
Komunale në Rahovec, Agim Metbala, thotë se
“problem shumë i madh është dorëzimi i
ftesave tek serbët. Në shumicën e rasteve ata
nuk pranojnë ftesat dhe gjithmonë arsyetohen
se pala që po kërkoni është në Serbi.”
Mos pranimi i ftesave gjyqësore mund të
rezultojë me pasoja të ndryshme duke filluar
nga humbja e rastit gjyqësor deri te gjobitja.
Për 259 lëndë të serbëve të Hoqës së Madhe që
gjenden në Gjykatën Komunale të Rahovecit, e
të c i l ë t j e to j n ë p o n ë k ë të q y te t, ë s htë
ndërprerë procedura për shkak të refuzimit të
tyre për të pranuar ftesat e gjykatës.
Në procedurë civile, në bazë të ligjit, nëse
paditësi nuk paraqitet në seancën e parë
(seancë përgaditore), përkatësisht në shqyrtim
gjyqësor, edhe pse është ftuar në mënyrë të
rregullt gjykata konsideron që pala është
tërhequr nga kërkesa e tij dhe
Në këtë gjykatë, fletëdorëzuesi Iliaz Isma
thekson se “palëve duke mos i'u konvenuar që
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Maksuti nga Gjykata Komunale në Gjakovë, ka
dënuar me nga 150 euro dëshmitarët H. Q., S.
V., dhe F. Sh, në lëndët: C.nr.1420/04 dhe
C . n r. 1 6 0 / 1 0 , s e p s e të n j e j t i t n u k i j a n ë
përgjigjur gjykatës edhe pse kanë qenë të
ftuar. Raste të tilla kur palët refuzojnë ti
pranojnë ftesat kanë edhe gjykatat tjera.
padinë mund ta konsiderojë të tërhequr. Në
rast se kësaj ftese nuk i përgjigjet pala tjetër pra
i padituri, i cili është ftuar në mënyrë të rregullt
në seancë përgaditore, përk atësisht në
shqyrtim gjyqësor, gjykata ka të drejtë të
mbajë shqyrtimin gjyqësor në mungesë të tij.
Nëse në njërën anë paditësi ose i padituri
pësojnë ose duke u humbur rasti gjyqësor ose
duke u shqyrtuar në mungesë të tyre, atëherë
në rastet kur dëshmitari nuk i bindet ftesës së
gjykatës dhe refuzon ftesën pa shkaqe të
arsyeshme gjykata mund të shqiptojë dënim
me gjobë deri në 500 euro. Nëse edhe pas kësaj
mase ndëshkuese dëshmitari nuk i bindet
gjykatës, atëherë gjykata ka të drejtë që të
burgosë dëshmitarin.
1. Roli i Postës së Kosovës në dorëzimin e
ftesave gjyqësore
Dorëzimin e ftesave brenda qytetit e bëjnë
fletëdorëzuesit e gjykatave, ndërsa kur ftesa
drejtohet jashtë qytetet ku ndodhet gjykata,
dorëzimi bëhet përmes postës.
Në bazë të ligjit posta është e obliguar që të
bëjë dorëzimin e ftesave të gjykatës tek palët.
Për këtë shërbim Posta e Kosovës paguhet nga
Këshilli Gjyqësor i Kosovës në shuma prej
miliona euro. Në bazë të statistik ave të
siguruara nga BIRN, KGjK-ja ka paguar postën
gjatë vitit 2011 rreth 5.5 milionë euro.
Në procedurë penale, nëse i pandehuri nuk i
përgjigjet thirrjes së gjykatës dhe nuk e
arsyeton mosardhjen, prania e tij sigurohet me
anë të sjelljes me dhunë nga ana e pilicisë, me
urdhërarresë.
Në qoftëse ftesës së gjykatës nuk i përgjigjet
Prokurori Publik dhe nuk e arsyeton
mosardhjen, atëherë gjykata shtyen seancën
dhe për mungesën e prokurorit e njofton
prokurorin publik më të lartë.
Bazuar në këto kompetenca janë gjetur disa
raste, edhe pse të rralla, kur gjykatat kanë
shqiptuar dënimë me gjobë. Gjykatësi Bardh
Mirëpo, përkundër të gjitha këtyre
shpenzimeve, problemi me dërgimin e ftesave
nga ana e postës është ndër problemet më të
theksuara në shumicën e komunave, por ka
komuna të cilat kanë gjetur gjuhë
bashkëpunimi me postën.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Në këtë gjykatë, për të pandehurin, në lëndën
me numër P.nr.1060/08 posta ka konstatuar se i
njejti jeton jashtë vendit, ndërsa pas verifikimit
nga ana e policisë është konstatuar se ky
person jeton në adresën të cilën gjykata e ka
shënuar në ftesë, përkatësisht në fshatin
Pleshinë Komuna e Ferizajit.
Nga 18 gykata të monitoruara nga BIRN prej
tyre Gjykata Komunale e Prishtinës, Pejës,
Ferizajit, Rahovecit, Skenderajit, Malishevës,
Podujevës, Drenasit, Vitisë, Shtër pcës,
Therandës dhe Lipjanit janë të pakënaqura me
punën që bënë PK me dërgimin e ftesave.
Gjykatat të cilat kanë bashkëpunim të mirë me
PK janë: Gjykata e Prizerenit, Kamenicës,
Vushtrrisë dhe Deçanit.
Por në anën tjetër edhe zyrtarët e postës
ankohen se gjyktatat nuk i përgatisin ftesat
konform ligjit.
Disa prej arsyeve që janë konstatuar nga BIRN
të mbëshetura nga zyrtarë të gjykatave e të
cilat shkaktojnë mosefikasitet në shpërndarjen
e ftesave nga posta përmenden: mosdërgimi i
f t e s avë n ë a d re s a t ë s a k t ë, p o s t i e rë t ë
patrajnuar, mosnjohje e procedurave të
dorëzim – pranimit të ftesave gjyqësore.
Koordinatori i postierëve në Ferizaj, Hajrush
Azemi, ankohet se gjykatat i dërgojnë ftesat e
hapura dhe me këtë rast të dhënat e palëve
nuk janë aspak konfidenciale.
Konfidencialiteti i ftesave është i garantuar me
ligj i cili shprehimisht thotë se të pandehurit
thirrja i dërgohet në letër të mbyllur. Përkundër
kësaj, ftesat nga ana e
Gjykatësja penaliste e Gjykatës Komunale në
Prishtinë, shprehet se problemin më të madh e
kanë me postën e cila nuk i dërgon ftesat në
adresë të saktë.
Ndërsa në Pejë, Kryetari i Gjykatës së Qarkut
Sali Mekaj, fajin kryesor për mos dërgimin e
ftesave ia hedhë postierëve të cilët, sipas tij,
duhet të trajnohen.
Në anën tjetër Besa Gaxherri, drejtoreshë e PKsë në Pejë, thekson se nuk është e informuar
lidhur me këtë problem dhe shton se nëse
gjykata ka ndonjë pakënaqësi mund të ngrehë
padi kundër postës.
Në Ferizaj ekziston bindja se postiërët nuk janë
t ë ve t d i j s h ë m p ë r rë n d ë s i n ë e f t e s a ve
gjyqësore. Kryetari i Gjykatës Komunale në
Ferizaj, Bashkim Hyseni, poashtu shprehë
pakënaqësi lidhur me punën që bëjnë
postierët dhe shton se të njejtëve ju duhet një
trajnim lidhur me rëndësinë e dërgimit të
ftesave palëve.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
gjykate, Shaqir Zika thotë se kjo gjykatë, ka
bërë vërejtje disa herë kundër postës. Për më
shumë kryetari i gjykatës deklaron se “vetëm
për të thënë se e kanë kryer punën e tyre, ka
raste kur posterët ia japin ftesat fëmijëve për t'i
nënshkruar”.
gjykatës dërgohen të hapura ku të gjitha të
dhënat personale përfshirë këtu edhe arsyen
për cka ftohet pala mund të lexohen nga
postierët, me cka cenohet privatësia e palës,
ankohet z. Azemi.
Ndërsa, G ani Zabeli, K r yetar i Gjyk atës
Komunale në Lipjan, deklaron se ka shumë
raste kur adresa, madje edhe vet personi është
i njohur për qytetin e Lipjanit, kurse fletëkthesa
nga postierët kthehet me shënimin “adresa e
kërkuar nuk ekziston”.
Në nivel komunal, zyrtarët e postës pranojnë
se ka raste kur posteriët mund të mos zbatojnë
procedurën e rregullt të shpërndarjes së
ftesave. Sipas Ismail Nurshaba, kontroller i
postës në Rahovec thotë se postierët e tyre e
kryejnë punën si duhet dhe mundohen të
gjejnë adresat e sakta, mirëpo pranon faktin se
“ndoshta edhe ka raste kur posterët mund t'i
lënë ftesat në shitore të vogla ose nëpër
shkolla të fshatit”.
Në Lipjan ka raste kur vet kryetari i gjykatës ka
marrë rolin e postierit. Për lëndën E.226/08, kjo
gjykatë pas marrjes së fletëkthesës nga posta,
ku ishte konstatuar se adresa e tillë nuk
ekziston, kryetari i Gjykatës së bashku me një
punëtor kanë marrë rolin e dërguesit të ftesave
dhe kanë identifikuar se personi për të cilin
është dërguar ftesa dy javë më heret, e që
punëtorët e PK-së nuk e kishin gjetur, jetonte
pikërisht në këtë adresë.
Në këto raste, postierët konsiderojnë që kanë
shpërndarë ftesat por kur palët paraqiten në
gjykatë deklarojnë se asnjëherë asnjë ftesë nuk
kanë pranuar nga gjykata.
Shaqir Zika, kryetari i kësaj gjykate shton se i ka
propozuar postës saktësisht postierëve të tyre
që të vijnë në gjykatë dhe të ju mbahet një
ligjeratë për mënyrën ligjore dhe rëndësinë e
dërgimit të ftesave, mirëpo posta nuk i është
përgjigjur kësaj ftese.
Poashtu, gjykatësi Avdurrahman Gashi në po
këtë gjykatë ankohet në shërbimet e postës.
Gashi “deklaron se posta jo vetëm që nuk i
dërgon ftesat personalisht, por për më shumë i
grumbullon të gjitha e ndodh të lenë ftesa
edhe nëpër shitore të fshatrave.”
Arsim Bilalli, zyrtar për informim në Postën e
Kosovës mohon një gjë të tillë. Sipas tij,
postrierët e kryejnë punën e tyre në bazë të
ligjit dhe nuk mund të ndodhë që një postier të
lë ftesën në “shitore” siç thekson kryetari Gashi.
Sipas z.Bilallit nëse do të kishte raste të tilla,
posta ka rregulla të rrepta disiplinore dhe për
raste të tillë mund të shqiptohen masa të
ashpra.
Pakënaqësi me punën e postës k a edhe
Gjykata Komunale e Rahovecit. Kryetari i kësaj
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Posta e Kosovës nuk ka fare zyre të saj, duke
bërë kështu që gjykata të përdor shërbimet e
postës e cila ndodhet në Doganaj të Kaçanikut,
rreth 20 kilometra larg nga Shtërpca.
Ndërsa në anën tejtër Sali Morina, ish zyrtar
ligjor në zyrën e kryeshefit të Postës së Kosovës
thotë se asnjëherë nuk kanë pranuar zyrtarisht
nga Gjykata Komunale e Rahovecit vërejtje
apo propozim për trajnim.
Pra kjo komunë ofron shërbime postare vetëm
të strukturave paralele, e të cilat shërbime nuk
përdoren nga gjyk atat. Ish gjyk atësi në
Shtërrpce, Musa Konxheli, deklaron për BIRN
se “në këtë komunë është vetëm posta e
udhëhequr nga strukturat paralele dhe nëse
një dërgesë i drejtohet kësaj gjykate përmes
kësaj poste, e njejta nuk vjen fare.” Ai tregon se
gjykata dërgimin e ftesave e bën përmes
postës e cila gjendet në Doganaj të Kaçanikut,
ku fletëdorëzuesit e kësaj gjykate shkojnë në
postë dhe i dorëzojnë ftesat vet.
Në Gjykatën Komunale në Therandë, gjykatësi
Shaban Zeqiraj thekson se fletë-kthesat
kthehen nga ana e PK-së disa ditë pasi të
mbahet seanca gjyqësore për të cilën pala
është ftuar. Edhe kjo gjykatë, ashtu si në
Rahovec, përballet me faktin që posta ftesat i lë
nëpër lok ale, pra nuk ua dërgon palëve
personalisht. Problem të ngjashëm kur
posterët e PK-së i lënë ftesat nëpër lokale ka
edhe Gjykata Komunale e Skenderajit.
Në Gjykatën Komunale në Drenas, ekzistojnë
probleme të njejta me PK-në. Kryetari i kësaj
gjykate, Daut Behrami, thekson se PK nuk
kryen kurrfarë shërbimi në këtë komunë, dhe
se me ta nuk kanë asnjëlloj bashkëpunimi.
Sipas tij, posta nuk kryen asnjë shërbim për
këtë gjykatë.
1. Ekzekutimi i urdhërave të gjykatës nga
policia
Kur pala e kërkuar nga gjykata që të marrë
pjesë në seanca gjyqësore nuk ar r in të
sigurohet përmës dorëzimit të ftesës në
mënyrë të rregullt, ose kur pala refuzon t'i
përgjigjet ftesës, policia është organi i cili
duhet të sigurojë praninë e palës në
procedurë.
Por Fadil Hoxha, menaxher regjional i postës
në Prishtinë thotë se “Si në të gjitha zyret
postare ashtu dhe zyren postare të Drenasit
kryhen të gjitha shërbimet postare. E them me
plotë përgjegjësi se kjo zyre postare është
shumë mirë e menaxhuar dhe është mjaft
profitabile.”
Ad m i n i s t rato r i i G j y k atë s K o m u n a l e të
Gjakovës, Rudin Elezi, thekson se ka bërë disa
herë vërejtje me shkrim ndaj postës mirëpo të
njejtit asnjëherë nuk janë përgjigjur. BIRN ka
k o nt a k t u a r m e Ar s i m B i l a l l i , z y r t a r p ë r
informim në Postën e Kosovës, por nuk ka
marrë përgjigje.
Shtërpca përballet me një problematikë e cila e
dallon nga qytetet tjera. Në këtë komunë,
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
ka raste kur policia nuk i zbaton urdhërarrestet
dhe se atij i duhet që të telefonojnë policinë
para se të mbajë seancat gjyqësore në mënyrë
që të sigurohet që policia do të sjellë të
pandehurit. “Në nëngjes edhe njëherë e
telefonoj policinë për t'i njoftuar për
urdhërarrestet që duhen zbatuar”, thotë Tunaj.
Sipas tij, në rast se pala nuk sillet në gjykatë
policia njofton me shkrim gjykatën brenda
ditës lidhur me arsyet se pse pala nuk është
s j e l l u r. G j i t h a s ht u, g j y k atë s i Tu n a j p ë r
moszbatim të ndonjë urdhërarresti e njofton
direkt komandantin e policisë. Një praktikë të
njejtë e ka edhe Gjykata Komunale e Pejës.
Sipas gjykatëses Hidajete Veseli, në rast të
moszbatimit të ndonjë urdhërarresti gjykata
njofton eprorin e policëve në stacion policor.
Për të siguruar praninë e palës gjykata lëshon
urdhër-arrest të cilën e dërgon në polici,
ndërsa kjo e dyta është e obliguar që të
ekzekutojë urdhërat dhe udhëzimet e marra
nga Gjykata.
Nga hulumtimi i BIRN-it lidhur me këtë, është
konstatuar se disa gjykata janë të kënaqura me
punën e policisë sa i përket zbatimit të
urdhëresave si Gjykata e Qarkut në Prishtinë,
Prizrenit, Ferizaj, Gjykata Komunale e Gjakovës,
Podujevës, Lipjanit, Drenasit, Skenderajit,
Rahovecit, Shtërpcës, Deçanit, Istogut dhe
Vitisë. Ndërsa, disa gjykata kanë probleme
lidhur me këtë çështje si Gjykata e Qarkut në
Prishtinë, Prizrenit, Ferizaj, Gjykata Komunale e
Gjakovës, Podujevës, Lipjanit, Drenasit,
Skenderajit, Rahovecit, Shtërpcës, Deçanit,
Istogut dhe Vitisë.
Neglizhenca e policëve konsiderohet si një
ndër faktorët që shkakton mos efikasitet në
zbatimin e urdhërave të gjykatës.
Ndër problemt kyçe të gjetura gjatë
hulumtimit janë moszbatimi i urdhërarresteve
nga policia dhe mosnjoftimi i gjykatës kur nuk
zbatohen urdhëresat e gjykatës.
Kryetari i Gjykatës së Qarkut në Pejë Sali Mekaj,
thekson se “sa i për ket mos zbatimit të
urdhëresave nga ana e policisë, ekziston
papërgjegjësi e theksuar”. Sipas tij, zyrtarët
policor e neglizhojnë punën e tyre shpesh
edhe me qëllim duke mos vepruar me kohë
d h e d u k e e l ë n ë n ë m o m e nt i n e f u n d i t
zbatimin e urdhërarresteve.
Gjykatësit e Gjykatës Komunale në Kamenicë,
deklarojnë se nuk janë të kënaqur me punën e
policisë sa i përket zbatimit të urdhëresave,
ngase ato nuk zbatohen në më shume se 60
përqind të rasteve. Poashtu në Malishevë,
gjykatësit nuk janë të kënaqur me zbatimin e
urdhëresave nga policia.
Në rastet kur i akuzuari nuk gjendet në vendin
e kërkimit, policia obligohet që për këtë gjë ta
njoftojë kryetarin e gjykatës ose kryetarin e
trupit gjykues të çështjes dhe komandantin e
policisë. Kjo sipas gjykatësit Mekaj ndodh
shumë rrallë.
Policia në Malishevë pranon që nuk është
plotësisht efikase gjatë kryerjes së punës të
tyre. Sipas, Bekim Degaj i cili është komandant
në stacionin policor në Malishevë “urdhëresat
e gjykatës zbatohen përafërsisht në 40 përqind
të rasteve”.
Zbatimi i urdhëresave nga ana e policisë
paraqitet si sfidë edhe në Gjykatën Komunale
të Therandës. Gjykatësi Robert Tunaj thotë se
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
duhet ta lajmerojë edhe stacionin e policise qe
ju ka dergu urdheresa, e po ashtu është dashur
ta njoftojë komandantin e stacionit dhe t'i
tregojë që policia nuk ka vepruar në
urdhëresën e caktuar.
Në Gjilan, ka raste kur gjykatësit ankohen se
policia nuk i lajmëron me kohë se për çfarë
arsye nuk e k anë zbatuar urdhëresën e
gjykatës. Në këtë komunë ka probleme
pothuajse të përditshme, për shkak se rrallë
herë ndodhë që policia ti sjellë të akuzuarit në
gjykatore vetëm me një urdhëresë. Ndodh që
urdhëresa të përsëritet disa herë, thotë
gjykatësi Ilmi Dalipi, gjykatës në Gjykatën e
Qarkut në Gjilan.
Zëdhënësi i Policisë në Pejë, Zeqir Kelmendi, e
mohon mundësinë që policia të mos zbatojë
urdhëresat dhe ai thekson se policia çdo herë
kur dështon të sjell të akuzuarit për çfarëdo
arsye në seancë e lajmërojnë gjykatën.
Ndërsa në Suharekë policia pranon që ky
problem ekziston. Kordinatori i sektorit të
urdhëresave në Stacionin Policor të Suharekës,
Azem Baraliu, thotë “se ka pasur probleme në
zbatimin e urdhëresave të gjykatave, pasi që ka
qenë vetëm një njësi dhe stafi ishte i
pamjaftueshëm”. Kjo njësi është zgjeruar dhe
t a n i j a n ë k atë r n j ë s i , p ra n d a j z b at i m i i
urdhëresave është përmirësuar dukshëm”.
Përkundër kësaj Ismet Hashani, toger në
policinë e Gjilanit, thekson se bashkëpunimi
me gjyk atën është shumë i mirë dhe se
angazhohen të marrin informata për personat
e dyshuar me qëllim të informimit të gjykatave
në mënyrë sa më efikase. Ai deklaron se për
mos realizimin e urdhëresave shkak janë
adresat jo të sakta të të dyshuarve, ngase në
letërnjoftime nuk shënohet adresa e palëve,
por vetëm emri i qytetit.
Rasim Rasimi, gjykatës në Gjykatën e Qarkut në
G j i l a n , t h e k s o n s e k a ra s te k u r s e a n c at
gjyqësore shtyhen për shkak të mos zbatimit
të urdhëresave nga ana e policisë. Në këtë
drejtim ka raste kur seanca shtyhet tri apo më
shumë herë. Raste të mos zbatimit të
urdhëresave të gjykatës nga policia, ka edhe
në gjyk ata tjera, shembull në Gjyk atën
Komunale në Viti, lëndët me numër 143/04;
P.Nr. 53/06, janë shtyrë nga tri herë për shkak
se policia nuk i k a zbatuar urdhëresat e
gjykatës. Njëjtë ndodh edhe në Prishtinë.
Gjykatësi i Gjykatës së Qarkut në Prishtinë,
Rasim Rasimi thotë se lënda me numër P.nr
79/07 është shtyer tri herë pasi që policia nuk
ka zbatuar urdhëresën për sjellje me dhunë të
të pandehurit.
Baki Kelani, zëdhënës në Policinë e Kosovës,
thekson se ka shumë raste kur policia ka hasur
në persona me të njëjtin emër dhe mbiemër,
mirpo që të njejtit nuk kanë qenë personat të
cilët gjykata i ka kërkuar. Sipas policisë,
problem kryesor është
Poashtu Nexhmendin Sejdiu, gjykatës në
Gjykatës së Qarkut në Prishtinë thotë se
Gjykata e Qarkut ballafaqohet me
mosefikasitet të policisë në urdhëresa të
gjykatës. Fillimisht ai tregon se në disa raste
duhet që pos urdhëresës së parë duhet ta
dërgojmë edhe urdherësën e dytë pasi që
policia nuk vepron e as nuk pergjigjet në
kërkesën e parë. Gjykatesi tha se shpesh i
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
pajisur më lista apo harta të adresave.
moskoordinimi i institucioneve në mes vete.
Kelani thote se “institucionet kryesore të
ndërlidhura me ftesat gjyqësore duhet të ulen
dhe ta zgjidhin problemin me ftesat gjyqësore.
Gjykatat konsiderojnë se ekziston nevoja që
postierët të trajtohen në lidhje me rëndësinë e
ftesave gjyqësore dhe se kanë ofruar një gjë të
tillë por Posta e Kosovës mohon të ketë marrë
një ofertë të tillë.
Sipas zyrës për informim të Policisë numri i
realizimit të urdhëresave është në ngritje e
sipër. “Bazuar në raportin vjetor të vitit 2011
dhe krahasimi me vitin 2010 ka ngritje në
realizimin e urdhëresave të gjykatës” shtojnë
zyrtarët policor.
Policia e Kosovës ka raste kur nuk zbaton
urdhërat e gjykatës për të sjellur palët në
seanca gjyqësore dhe se për këtë nuk
informon gjykatën. Por Policia e Kosovës
konsideron që ata janë efikas por kanë kërkuar
që institucionet përgjegjëse të bisedojnë për
një gjë të tillë.
Por ata pranojnë se policia përballet me sfida
që kanë të bëjnë më së shumti me çështjen e
ndërrimit dhe ndryshimit të vendbanimit. “Në
realizimin e urdhëresave të gjykatës janë
evidente disa vështirësi si adresat jo të sakta
apo ndryshimi i adresave të banimit si dhe
vonesat e dërgimit postar dhe kjo kërkon
angazhim të zyrtarëve policor për të hetuar
dhe lokalizuar personin e kërkuar” shprehet
zyra për informin e Policisë së Kosovës.
Përfundim dhe rekomandime:
Ftesat gjyqësorë janë hapi i parë që
ndërmerret nga gjykatat për siguruar proces të
rregullt gjyqësor dhe qasje të barabartë në
gjyk ata. Hulumtimi në terren tregon se
dërgimi i thirrjeve gjyqësore ka mangësi të
mëdha të cilat në baza ditore rrezikojnë palët
që të humbin gjykimet. Në periudhë kohore
më afatgjatë mosdërgimi i ftesave palëve apo
dërgimi i tyre me vonesë ndikon që të shtyhen
seancat gjyqësore. Numri i pamjaftueshëm i
fletdorëzusve, mungesa e listave unike të
adresave, moskoordinimi i institucioneve si
gjykatat, policia dhe posta janë disa prej
arsyeve që kanë ndikuar që
1. Mungesa e komunikimit ndërinstitucional
Gjatë monitorimit disa vjeçar të sistemit
gjyqësor dhe gjatë intervistave me zyrtarë
kompetent të këtyre institucioneve për
qëllime të këtij raporti, BIRN konstaton se
mungon bashkëpunimi dhe koordinimi në
mes të institucioneve të përfshira në dërgimin
e fletdorëzimeve.
Bashkpunim relativisht të mirë kanë gjykatat
me stacionet e Policisë, ndërsa nuk mund të
thuhet se ekziston bashkëpunim i
mjaftueshëm në mes gjykatave me postën dhe
komunat. Ashtu siç u elaborua më lar të,
komunat nuk kanë lista unike të adreasve por
edhe ato që i kanë nuk i kanë dërguar
asnjëherë nëpër gjykata. Në anën tjetër,
gjykatat nuk kanë bërë kërkesa zyrtare për t'u
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Gjykata:
s i s t e m i i d r e j t ë s i s ë t ë m o s j e t ë e fik a s .
Përfundimisht, kjo është edhe një arsye e cila
rezulton në grumbullimin e lëndëve nëpër
gjykatat e Kosovës.
1. Sekretarët juridikë duhet të shënojnë në
ftesat gjyqësore adresën e plotë dhe të saktë të
palës;
2. Gjykatësit duhet të sigurohen që sekretarët
juridikë shënojnë adresat e palës në thirrje
gjyqësore;
3. Gjykatat duhet të shqiptojnë masa
d i s p l i n o re n d a j fle t d o rë z u e s ve q ë n u k
dorëzojnë thirrjet gjyqësore në mënyrë të
rregullt;
4. Gjakatat duhet të bashkëpunojnë më mirë
me Këshillin Gjyqësor të Kosovës, Policinë e
Kosovës dhe Postën e Kosovës;
Kuvendet komunale:
1. Duhet të përpilojnë një listë unike me
adresat e vendbanimeve;
2. Duhet të dërgojnë listat unike të adresave në
të gjitha gjykatat e Kosovës dhe në Postën e
Kosovës;
Posta e Kosovës:
1. Duhet të bëjë trajnimin e postierëve fletëdorëzues të ftesave gjyqësore;
2. Duhet të kujdesët që fletëdorëzuesit e
postës dorëzojnë ftesat gjyqësore në vendin e
duhur dhe brenda afatit të paraparë ligjor;
3. Duhet të marrë masa disiplinore ndaj
postierëve të cilët nuk dorëzojnë ftesat në
formën e paraparë më ligj;
4. Duhet të ketë koordinim dhe bashkëpunim
më të mirë dhe të vazhdueshëm me gjykatat
dhe policinë;
Këshilli Gjyqësor i Kosovës:
1. Duhet të dyfishojë numrin e fletëdorëzuesve
nëpër gjykata;
2. Duhet të bëjë vlerësimin e performancës së
punës së fletëdorëzuesve;
3. Duhet të marr masa disiplinore dhe tjera të
nevojshme ndaj fletëdorëzuesve që nuk
kryejnë përgjegjësitë e tyre sipas ligjit;
4. Duhet të rrisë bashkëpunimin me Postën e
Kosovës, komunat dhe policinë.
Policia e Kosovës:
Qeveria e Kosovës:
1. Duhet të caktojë urdhëresat e gjykatës të
cilat kanë prioritet për sjelljen e personave të
nevojshëm në gjykatë;
2. Duhet të njoftojë gjykatën për moszbatimin
e urdhëresës dhe arsyen pse nuk është
zbatuar;
3. Duhet të ndërmarrë masa disiplinore ndaj
policëve që nuk zbatojnë urdhëresat e gjykatë;
4. Policia duhet të mbajë kontakte të rregullta
dhe duhet të kordinohet më mirë me gjykata;
1. Duhet të rrisë buxhetin e Këshillit Gjyqësor
të Kosovës për se paku gjysmë milionë euro në
mënyrë që të mundësojë rritjen e numrit të
fletdorëzuesëve në të gjitha gjykatat
05
ENGLISH
Draftet by:
Vlora Osmani and Arlind
Loxha
Researchers/Monitors:
Florent Spahija, Petrit
Kryeziu, Erëlehta Popaj, Ukë
Selimaj, Qazim
Hasanaj, Avdyl Beqiri, Ardian
Lulaj, Leart Kryeziu, Mërgime
Ujkani and Armend Zenelaj.
Monitoring Project
Manager:
Faik Ispahiu, Direc tor of
Internews Kosova dhe
Executive Producer of “Jeta
në Kosovë and “Drejtësia në
Kosovë”TV programmes.
Monitoring Project
Coordinator: Genc Nimoni
©
Copyright © 2013,
Balkan Investigative Reporting Network - BIRN
BIRN reserves all rights to this report and no part of
this publication is subject to reproduction or
retransmission in any mechanical or electronic form,
including photocopying or storing in retrieval
system of materials without the publisher's prior
authorisation in writing. This publication can be
reproduced or transmitted only for non-commercial
purposes. Whosoever intends to use excerpts or
documents from this publication is obliged to clearly
attribute the source wherever and whenever the
excerpts or materials are reproduced.
Should you have any comments, criticism or
suggestions, you are kindly requested to contact the
publisher through any of the following means:
Publisher:
Editor-in-Chief:
Jeta Xharra, BIRN Kosovo
Country Director
Media Development:
Translation:
NSHP Transcript
Design & Print:
One Production
Balkan Investigative Reporting
Network – BIRN (Kosovo)
Mensa e Studentëve, Floor I
10 000 Prishtina, Kosovo
Tel. & Fax: +381 38 22 44 98
E-mail: [email protected]
Web: http://www.birn.eu.com
“This publication is produced with the assistance of the European Union.
Contents of the publication are sole responsibility of BIRN, and not necessarily
re lect the views and opinion of the European Union.”
TABLE OF CONTENTS
Abbreviations
4
Methodology
6
Executive summary
6
1. Unsuccessful naming and renaming of streets
2. Address unification initiative
3. Addresses are not written accurately in official documents
7
9
11
4. Court Couriers
12
5. Irresponsibility and disobedience of parties towards the court
14
6. Role of the Post of Kosovo in the delivery of court summons
16
1. Execution of court orders by the police
1. Lack of an inter-institutional communication
20
22
Conclusion and Recommendations:
23
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
contributing to the delays in resolving court
cases. One of such reasons is the procedure for
serving summonses – the key documents
ensuring the presence of parties in court
hearings. The organization of drafting and
ser ving summonses, which has many
shortcomings, requires immediate attention
of relevant institutions.
Abbreviations
B I R N - Balk ans I nvestigative Repor ting
Network
IPA – Instrument for Pre-Accession Assistance
KJC – Kosovo Judicial Council
MA – Municipal Assembly
CCK – Criminal Code of Kosovo
CPCK – Criminal Procedure Code of Kosovo
LCP – Law on Contested Procedure
LLG - Law on Local Government
PT – Post of Kosovo
KP – Kosovo Police
Methodology
Couriers, officials serving court summonses,
are forced to use various methods to identify
a d d re s s e s, i n t h e a b s e n ce o f a n o ffic i a l
municipal list of accurate addresses of all
residences.
The absence of such lists has led to an initiative
to name and rename streets in 2009, in nearly
all municipalities. Three years later, the process
is yet to result with a unique address system,
and some municipalities have generated new
lists, leaving the old ones still in force.
Co n s e q u e n t l y, t h e d e l i ve r y o f c o u r t
summonses is delayed and more often than
not impossible.
The Law on Address System, which requires
unified address lists with street names, and
maps indicating names and locations of
streets, are the two main documents expected
to resolve the issue with court summonses.
However, the failure to legalize new buildings
and the lack of a law on their legalization are
expec ted to make the created registers
incomplete.
The responsibility of police officers and legal
clerks to accurately identify addresses, namely
their accurate printing, is essential. There are
cases in practice where police officers, who in
criminal matters are the first to receive
information on the parties, are not mindful in
collecting them. On the other hand, court
officials also do not note full addresses of
parties, sufficing with only writing their full
names. This concern was also expressed by the
Post of Kosovo.
This report makes a presentation of
information and findings collected through
various observation, interviews and
researches. Main source of information is the
collected from ten monitors attending and
monitoring over 4600 cour t hearings in
municipal and district courts of Kosovo, in
2010 and 2011. With a view to present the real
situation on court summonses, BIRN has
conducted over one hundred interviews with
relevant persons of responsible institutions.
Finally, existing reports were also used as an
additional source of information.
Executive summary
There were approximately 300 thousand cases
pending resolution in Kosovo's courts only in
2011. The courts only managed to resolve only
100 thousand, leaving a backlog of two thirds
of the total. The insufficient number of judges,
insufficient budget allocated for the judiciary
system, political influences, small office spaces
for holding hearings, are some of the reasons
leading the conclusion that the judicial system
is “still weak”.
However, in practice, there are other reasons
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
responsible to approve decisions on the
naming and renaming of streets and other
public places. All municipalities are obliged to
name all unnamed streets. In addition, they are
forced to unify streets names and eliminate
dual naming and other problems which,
among other, create problems with court
proceedings. Courts issuing summonses
should indicate accurate information of
parties, including name and last name, full
address and ID number.
Further, the report identifies cases when
couriers serve court summonses late, leading
to the undertaking of disciplinary measures
against them. However, monitoring indicates
that court couriers are overtasked. Only, 133
couriers ser ve court summonses for
approximately 300 thousand cases per year;
on average, each court has nearly two couriers,
each serving around 750 summonses per
month, namely in 25 per day. The request of
courts to double the number of couriers was
not fulfilled for budgetary reasons.
The irresponsible failure of citizens to inform
the court on the change of address is another
concern identified, with cases where parties
intentionally avoid receiving summonses to
delay court procedures.
B I R N research has shown that Kosovo's
municipalities have failed to introduce a
unified addresses' system, as elaborated
below.
The streets' naming and renaming process in
municipalities, which is seen as the main
solution in timely delivery of court
summonses, has started in 2009. All
municipalities of Kosovo, with the exception of
Shtërpce municipality, which is yet to start the
procedure, and the municipalities of Drenas
and Theranda, which are in the initial phase of
the process, have completed the street
naming process.
1. Unsuccessful naming and renaming of
streets
The key requirement for courts to initiate and
hold hearings is to ensure the presence of
par ties, which is realized through cour t
summonses, orders and arrest warrants. In
principles, summonses are delivered by mail.
Summonses are drafted by legal clerks, under
judges' supervision, which are then delivered
to parties by court couriers, when a summons
is addressed to parties in the city, or post
couriers, when a summons is delivered outside
of the city. Couriers are obliged to deliver in
relevant addresses, and must receive a written
confirmation. This is all regulated with relevant
applicable laws.
However, the completion of this technical
process has not proven to be a solution to the
issue of addresses in practice. Three years after
the streets' naming and renaming process
star ted, municipalities continue to face
difficulties in street addresses.
However, for a summons to reach the party, an
accurate address is required. The Law on Local
Self-Government (Article 40, par. 9) obligates
municipalities to identify and name
settlements, streets and addresses.
The Municipal Assembly is the body
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
example.
This process was not successful also due to the
fact that the new naming of streets generated
a new list of addresses, leaving the previous
address list still in force. As a result, different
institutions have used different lists for
naming streets. Consequently, there are still
unnamed streets, streets with inaccurate
names, dual names, absence of numbers in
residential buildings.
Although it has completed the street
renaming process, Prishtina, the largest
municipality in the country, continues to face
p r o b l e m s . H a b i b Q o r r i , o ffic i a l i n t h e
Directorate of Public Ser vices in the
Municipality of Prishtina, said that although
the process was completed and that street
names are placed in around 70 per cent of the
city, problems are visible as there is no unified
map listing all proper ties with separate
numbers.
BIRN has identified concrete cases where court
officials have used lists of other institutions, in
the absence of municipal ones.
I n the absence of a municipal map, the
Municipal Court in Prishtina applies three lists
of street names which do not correspond with
each other. For example, it may happen that
the courier, for a case of 2002, initially searches
the name of the relevant list, then finds the
name in the new list available to them, then
make efforts to identify the accurate street
name.
The Peja Municipal Court courier, Besnik
Kabashi, for example, said that streets have
two names and the municipality has never
issued a single map to provide guidance. For
this reason, the Peja Municipal Court courier
uses the water-supply company map.
Another problem associated with the street
renaming process is that new lists have been
created, with no references to the older streets.
This has created difficulties for court couriers,
who had no guidance in the absence of old
street names.
More specifically, couriers of the Municipal
Court in Prishtina tell that there are streets with
more than one name, and cases where one
name is used for two or three streets. For
instance, Street “Adriatiku” is now called
“Edmond Hoxha”; “Isa
Municipalities of Drenas and Therandë are still
in the process of creating working committees
to initiate the process. Shtërpce is the only
municipality where the process hasn't started.
The working committee in the municipality of
Shtërpce is still not established. According to
Havzi Ahmeti, Director of Administration in the
Municipality of Shtërpce, the reason for this is
that the municipality is waiting for the support
of the European Commission to initiate the
address unification process.
To illustrate how the issue with addresses is
reflected in the performance of the judiciary,
BIRN used the Municipality of Prishtina as an
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
official list of street names, the list is not
complete and lacks house numbers. For
example there are over 200 houses in St.
“Bajram Llovca 2” and St. “Avdullah Presheva”,
but only 10 are registered.
Boletini” and its new name is "Sheh Mehmet
Sezai”. Different summonses arrive using all
names for the same street. These names are
also used for other streets. Them, former
“Sremit” Street is now called “Fehmi Lladrovci”,
“Palë Palucaj” and recently was names “Eqrem
Qabej”, and summonses use all such names for
the same street.
Wh i l e G j i l a n h a s at l e a s t o n e l i s t, S a h i t
Bajraktari, courier in the Municipal Court of
Theranda, says that there is no official list of
street names in the court, which creates great
difficulties, as it takes almost half a day to
locate the right address to service a summons.
Another problem in the Municipality of
Prishtina is that names of streets prior 1990 are
also used buy courts, which are not in lists. For
example, Street “Zef Lush Marku” no longer
e x i s t s i n m a p s o r t h e o ffic i a l l i s t o f t h e
Municipality. This street is no called “Ali Hadri”,
yet summonses still arrive using the older
name.
In addition to addresses, street numbers
represent another problem, as there are cases
where there are two houses with the same
number in one street.
For the cases P.nr.1070/08 and P.nr.384/07, it
t o o k t h e M u n i c i p a l Co u r t o f Fe r i z a j t o
postpone the hearing five times, as the address
of a par ty in procedure, a resident from
Prishtina, was not found in full as a result of the
problem with street names in the Municipality
of Prishtina.
Similar problems, with the absence of a single
list or an updated map, despite having
completed the street naming process, exist in
Municipalities of Vushtrri, Deçan, Skenderaj,
Malisheva, Rahovec, Viti and Lipjan.
However, although some municipalities have
produced lists with name street names, they
are not available to the courts of Municipalities
of Prishtina, Peja, Deçan, Podujeva and
Vushtrri.
1. Address unification initiative
Taking into account that different institutions
have used different lists, the Assembly of
Kosovo has adopted the Law on Address
System, the aim of which is to ensure a
unification of addresses. This law obliges every
municipality to carry out its obligation to
define and register addresses, and provides
clear instructions for the
Courts in Therandë and Drenas have no such
lists as the street naming process was only
initiated t wo months ago, whereas the
Municipality of Shtërpce hasn't started the
process yet. Making the official list of street
names and maps with their locations available
to courts by the municipality would greatly
facilitate the courts' performance in delivering
summonses to parties.
Another example, besides Prishtina, is the
Municipality of Gjilan, where BIRN monitors
have observed that although the court has an
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Kosovo Cadastral Agency, which is aware of
t h e p ro b l e m o f c o u r t s w i t h d e l i ve r i n g
summonses, expects that the project for the
unification of addresses will also resolve this
issue.
entire procedure of naming a street. While the
Law on Local Self-Government gives the right
to municipalities to initiate the street naming
and renaming process, the Law on Address
System provides more detailed instructions
how this naming process should be done.
The unified address system is an essential
component of a country's geographical spatial
data system infrastructure. The unification of
addresses and accurate mapping is one of the
numerous requirements imposed upon
Kosovo by the European Union, in line with the
E U Direc tive on the Use of Spatial Data
Infrastructure (INSPIRE).
Unified lists with street names and maps
indicating names and locations of streets, are
the two main documents expected to resolve
the problem with addresses and,
consequently, issues with court summonses.
Habib Qorri, official in the Public Services
Department in Prishtina, said that this map is
c u r re nt l y b e i n g d ra f te d by t h e K o s ovo
Cadastral Agenc y, in cooperation with
cadastre and urbanism offices, through an
address unification project. This all-inclusive
project is suppor ted by the European
Commission, and it is expected that the maps
will be drafted for the entire territor y of
Kosovo. the aim of the project is to create an
electronic registry of addresses, including
address maps.
However, the registry to be created by the EC
project is not expected to resolve the issue of
the unlegalized buildings. Street naming and
renaming process carried out in most
municipalities doesn't include unurbanized
settlements and new buildings, which are
excluded from the address list.
It is considered that the main reason for the
exclusion of all settlements in address lists is
the absence of a law on legalization. Qazime
Vata, Urbanism Director in Ferizaj, stresses that
the legal basis to enable the legalization of
buildings is missing.
According to Murat Meha, Chief Executive
Officer in the Kosovo Cadastre Agency, there is
no unified address system in Kosovo yet,
therefore, this unification will have an impact
in the timely and duly ser vicing of cour t
summonses.
The Assembly of Kosovo is yet to adopt a law
addressing illegal constructions. The Office of
the Prime Minister of Kosovo has authorized
the Ministry of Spatial Planning to prepare the
legal basis for the legalization of illegal
constructions.
European Commission, through the project
“Support for the Civil Registry Agency and the
Unified Address System”, financed through the
Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA),
aims to resolve Kosovo's problem with
addresses. This projec t was initiated in
December 2010 and is expected to be
completed in November 2013.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
However, it is not only the Police showing
carelessness in the process. Berat Spahiu,
Judge in the Municipal Cour t in Gjilan,
considers that a par t of the blame for
incomplete addresses lies also with the fact
legal secretaries, due to the large number of
summons they draft, in the hastiness they
often do not complete the summonses fully.
In criminal cases, persons reporting a crime do
not complete the information a case
submitted to prosecution must have. This was
also confirmed by Judge Sahit Boroci, who also
blames crime reporters such as forest guards,
KEK guards, and other, who write nothing
more that the name and last name.
When a summons is delivered to a par ty
outside of the city, it is delivered by mail.
Former legal manager in PK, Sali Morina, says
that there are cases when summonses coming
from cour ts in the Post do not have the
minimal data to allow postal delivery of court
summonses.
O ffic i a l o f t h e Po s t o f K o s ovo a l s o h ave
complaints for the municipal level, against
courts' officials on insufficient information in
summonses. Asllan Kastrati, senior officer of PK
for the municipality of Malishevë says that the
courts also fail to
The failure to legalize new buildings makes the
job of couriers servicing summonses very
difficult. The Courier Coordinator of the
Municipal Court in Prishtina, Vehap Hashani,
said that there are buildings which are
constructed in areas where there was only a
single house. Court summonses are marked to
be delivered to the oldest household residing
in the area, disregarding that there are now 5060 households now.
1. Addresses are not written accurately in
official documents
For a summons to reach its target, the most
essential prerequisite is that the full address is
written down. BIRN monitors have observed
that another problem leading to difficulties in
the timely and duly delivery of summonses is
the writing of addresses by relevant people.
The research clearly indicates that all
m o n i t o re d c o u r t s h ave p ro b l e m s w i t h
addresses.
In criminal cases, when the Police establish the
first contact with the victims or suspects, it is
obliged to obtain the address and other
relevant data of such persons. BIRN monitors
and court officials have found that there are
cases where the Police is careless in collecting
such data.
Th e co u r t i e r o f t h e M u n i c i p a l Co u r t i n
Kamenicë, Xhelal Hasani, says that there are
many cases when the Police doesn't accurately
define address or phone numbers of parties,
despite having an obligation to do so. As a
result, the case from the police goes to court
without the basic information, and the case is
t h e n f u r t h e r p ro c e s s e d w i t h t h e s a m e
shortcomings. When a case starts trial and the
party must be summoned to court, there is no
accurate address to duly summon parties in
procedure.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
co u r i e r s m u s t d e l i ve r at l e a s t 2 5 co u r t
summonses per day.
provide all information. According to him,
t h e re a re c a s e s w h e n s u m m o n s e s o n l y
indicate the name or the parents' names,
despite being aware that there might be other
people with the same name.
The P K Direc tor for the Municipalit y of
Theranda, Haki Hoti, also has remarks on the
drafting of summonses by the Court, criticising
the court for the failure to complete accurate
addresses. According to him, the cour t
summonses only have one full name, and no
other data.
PK Spokesperson in Lipjan, Menduh Abazi,
said for B IRN that cour ts often write the
accurate address in an envelope, but when the
party receives the summons, he/she
understands that it involves another person.
Collecting accurate data on the parties is an
obligation and must respected by the Courts,
Police, Post of Kosovo as well as the parties. The
failure to write full addresses made many
hearings to be postponed, as it was impossible
to ensure the presence of the other party in
court procedure as a result of completing them
in time.
The minimum number of court summonses to
be delivered for a single case is four. For
example, in a criminal matter, the court must
deliver summonses for the accused, public
prosecutor and possibly the defence attorney
and witnesses or experts.
Dividing the number of summonses that must
be delivered for 300,000 cases by 133 couriers,
and accounting for the delivery of at least four
summonses per case, it results that each
courier must deliver 25 summonses per day, or
9000 per month.
This average is extracted using the annual
number of cases in courts in 2011
(approximately 300.000) and the number of
couriers Kosovo-wide (133).
1. Court Couriers
Timely deliver y of cour t summonses by
couriers directly affects the course of court
procedures.
As stated above, outdated maps and lists are
the key documents guiding couriers in the
servicing of summonses for court hearings.
However, BIRN monitors have observed that in
addition to difficulties with addresses, couriers
are overwhelmed with the large number of
summonses they must deliver in a day.
According to the BIRN monitoring team's
calculations, for more than three years,
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
intentionally failed to informed her husband
(the claimant). As a result of this error, the
husband (claimant) lost the case after the
j u d g e co n c l u d e d t h at h i s a b s e n ce wa s
intentional, indicating a withdrawal from the
claim-suit. Later, the husband filed a complaint
and the cour t returned the case to trial,
revoking the decision and reissuing
summonses.
T h i s i s a l s o c o n fir m e d b y t h e c o u r t
administrator, Sejdi Sadiku, from the Municipal
Court in Ferizaj, which has three couriers, each
tasked with the delivery of 30 to 35 court
summonses per day. according to him, the
number of summons' delivery is very large and
overwhelming for a single courier.
Court continue to request the recruitment of
additional. In Kosovo, there are 133 couriers
serving in 54 courts; two couriers per court, on
average.
According to the court rules, a courier showing
negligence in the job may be subjected to
disciplinar y measures. Despite the legal
possibility for disciplinary measures against
couriers, they are issued only rarely.
Kosovo Judicial Council provides payments of
over half a million euro for the current couriers.
Municipal Court in Lipjan is one of the courts
which initiated a disciplinar y procedure
against a courier for negligence. The President
of this Court, Gani Zabeli, told BIRN that one
courier will face a disciplinary committee,
because of negligence in the job.
Hence, this could be the main reason why
complaints are addressed to most courts on
the performance of couriers.
Judges of the Municipal Court in Prishtina
complain that couriers deliver summonses
two to three days prior to the hearing. It
happens in such cases that the confirmation of
the receipt of the summons reaches the court
several days after the hearing was held. In
addition, there are cases when summonses are
returned unsigned by the receivers in the
Municipal Court in Prishtina, contrary to the
applicable laws.
On the other hand, couriers say that their
greatest problem is with inaccurate addresses,
unnumbered houses, the large area they cover,
etc. Some courts have an insufficient number
of couriers, others have none.
There are other cases in Prishtina of serious
violations of legal procedures in the delivery
and receipt of summonses. Although the law
on contested procedure doesn't allow for the
delivery of notices to persons participation in
the procedure as the opposed party, there
have been such cases reporters in practice.
In the Municipal Court in Prishtina, there were
cases when two spouses were par ties in
procedure and the courier has left both
summonses to the wife, and the wife
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
parties in this procedure have not informed
the court on their change of address. As a
result, current address available to the court is
the parties' old address, not in use.
The main request of couriers in the Municipal
Court in Prishtina is to increase their staff to at
least four couriers. This court has submitted an
official request to the Kosovo Judicial Council
to allow the recruitment of additional couriers.
K J C did not approve the request of the
Municipal Cour t in Prishtina because of
budget constraints. According to Vehbi
Behluli, Director of the Budget and Finance
Department in the Secretariat of the Kosovo
Judicial Council, based on the applicable
legislation,, KJC is responsible for the increase
of the number of couriers. According to him,
from 2010 until now, courts have submitted 78
requests to increase the number of couriers.
All courts' requests were sent by the Kosovo
Judicial Council to the Ministry of Finance;
however, there were all rejected due to budget
constraints.
The justification of the request filed by the
Municipal Court of Prishtina states that “before
the war, our municipality had nearly half the
number of people, and there were 12 court
couriers”. Currently, there are eight couriers in
the Municipal Court in Prishtina.
1. Irresponsibility and disobedience of parties
towards the court
According to the rules of the court, parties in
procedure are obliged to inform the court if
they change their address of residence.
According to BIRN monitors, in the majority of
cases, parties in judicial procedure do not
inform the court changes in addresses. This has
a direct impact in postponing hearings, delays,
and additional costs for the judicial system.
The Municipal Court in Prizren, since 2008, is
reviewing the case P.nr.256/08 only because
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Another challenge of the Kosovo judicial
system is the delivery of court summonses to
the minority communities. The President of
the Municipal Court in Rahovec, Agim Metbala,
said that there “is a significant problem with
the delivery of summonses to the Serbian
community. In most cases, they do not receive
summonses with the frequent justification
that the person in question is in Serbia.”
According to Judge Skender Qoqaj from the
Municipal Court in Prizren, parties usually fail
to inform the cour t on the change of
residential addresses, presenting a major
obstacle for the court.
BIRN has identified cases where parties have
lost the case because the court, in the absence
of an address, could not ensure their presence.
The courts also make efforts to inform parties
though announcement boards. Specifically,
the claim-suit for the case C.nr.131/06 in the
M u n i c i p a l C o u r t i n Fe r i z a j w a s fin a l l y
considered as withdrawn. As a result, the party
has lost the right to a trial.
For 259 cases of Serbs in Hoqa e Madhe which
are presently in the Municipal Cour t in
Rahovec, who live in the town, the procedure
was terminated as they rejected to receive
court summonses.
The Court's courier, Iliaz Isma, stated that “since
it is convenient for the parties not to receive
the summons, they force their children to tell
couriers that the person sought by the court is
not at home, or is out of the country”.
The Municipal Court in Podujevë also faces
with this problem. According to the couriers of
t h e co u r t , t h e re a re m a ny c a s e s w h e re
summonses are returned with the inscription
“address doesn't exist”, or “vacant house”.
According to them, “this could also happen
because of the fact that many people have
changed their places of residence and failed to
inform the court”. BIRN monitors conclude that
all municipalities have similar problems where
parties fail to inform the court on the change of
addresses.
In addition to the couriers, official from the
Post of Kosovo also had remarks on the
behaviour of citizens with court summonses.
Asllan Kastrati, PK Official working in the
region of Malishevë, stated that the
irresponsibility of parties is a major concern.
“People frequently lie the court, claiming that
they are not in the specified address, in
Based on this monitoring, parties have not
only failed to inform the court on the change of
address, but there are also numerous cases
where parties rejected the receipt of the
summons and seek different ways to turn their
back to their responsibilities.
According to the Courier in the Municipal
Court in Prishtina, there are cases where the
party doesn't open the door to receive the
summons, stating that they are not the person
in question, although the couriers is confident
that this the right person to receive the
summons.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
the police.
order not to receive the summons. Our
mailmen are not police officers, and cannot
verify whether the addresses are accurate or
not” said Kastrati.
If the Public Prosecutor fails to appear without
a valid justification, the court adjourns the
hearing, and informs a senior Public
Prosecutor.
The couriers in Lipjan express concerns for
several cases of intimidation against them.
Muharrem Hyseni, courier in the Municipal
Court in Lipjan, stated that “in addition to many
other problems which couriers face, there are
cases where they are threatened by parties in
procedure.”
Although rarely, there are cases when courts
have exercised their competences and issued
fines. Judge Bardh Maksuti from the Municipal
Court in Gjakovë, fined witnesses H. Q., S. V.,
a n d F. S h , i n c a s e s C . n r. 1 4 2 0 / 0 4 a n d
C.nr.160/10, with 15 Euros, as they failed to
appear before the court after being duly
summoned. Similar cases where parties refuse
to accept summons exist in other courts as
well.
Failure to receive the summons may result in
different consequences, from the loss of the
case, to the imposition of a fine.
In civil procedure, according to the law, of the
claimant fails to appear in the first session
(preparatory session), respectively in the main
hearing, after being duly summoned by the
court, the court considers that the party has
withdrawn from the claim. In such cases, if the
opposite party, the respondent, fails to appear
in court after being duly summoned, the court
has the right to hold the hearing in his/her
absence.
6. Role of the Post of Kosovo in the delivery
of court summons
Delivery of summonses within the city is
carried out by court couriers. If summonses are
addressed to persons outside of cities where
the courts are located, the delivery is done by
mail.
If either the claimant or the respondent lose
the case, or if the case is heard in their absence,
witnesses or parties in procedure fails to
a d h e re to t h e co u r t s u m m o n s w i t h o u t
reasonable justification, the court can issue
fines of up to 500 Euros. If witnesses fail to
adhere to court orders even after the punitive
measure, the court can send the witness to
imprisonment.
In criminal procedures, of the defendant fails
t o re s p o n d t o t h e c o u r t s u m m o n s a n d
provides no reasonable justification for the
absence, the cour t then issues an arrest
warrant, to ensure his/her presence through
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
On the other hand, Besa Gaxherri, Director of
PK in Peja, said she is not informed on this
problem, and added that if cour ts have
dissatisfactions they can file lawsuits against
the Post.
According to the law, the Post of Kosovo is
obliged to do the delivery of court summonses
to parties. For this service the Post of Kosovo is
paid by the Kosovo Judicial Council in millions
of euros. According to the statistics available to
BIRN, in 2011 KCJ has paid the Post around 5.5
million euros.
In Ferizaj, there is a conviction that mailmen
are not aware of the importance of court
summonses. The President of the Municipal
C o u r t i n Fe r i z a j , B a s h k i m H y s e n i , a l s o
expressed dissatisfaction on the performance
o f m a i l m e n , a n d a d d e d t h at t h e y m u s t
undergo trainings to be aware of the
importance of delivering summonses.
However, despite all such expenditures,
problems in delivering summons by the post is
among the most noted problems in most
municipalities, with some exceptions in
municipalities who enhanced the cooperation
with the Post.
For the defendant in the case P.nr.1060/08, the
post has concluded the person lives abroad.
Later police verification concluded that the
person lives in the addresses stated by the
cour t in the summons, namely in Village
Pleshinë, Municipality of Ferizaj.
Of 18 monitored courts by BIRN, the Municipal
Courts of Prishtina, Peja, Ferizaj, Rahovec,
Skenderaj, Malisheva, Podujeva, Drenas, Vitia,
Shtërpce, Theranda and Lipjan are not satisfied
with the work of PK in delivering summonses.
Courts with a good cooperation with the PK
are: Courts in Prizren, Kamenica, Vushtrri and
Deçan.
A m o n g t h e r e a s o n s f o r i n e ffic i e n c y i n
delivering summonses by the Post, according
to BIRN and supported by court officials, are
the following: failure to deliver summonses in
accurate addresses, insufficient knowledge of
delivery procedures for the handover of court
summonses.
Criminal Judge of the Municipal Court in
Prishtina said that the biggest problem is with
the Post, which doesn't deliver summonses in
accurate addresses.
In Peja, the President of the District Court, Sali
Mekaj, puts the biggest blame for the nondelivery of summonses to mailmen who,
according to him, must undergo relevant
trainings.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
rather collects them all and delivers them in
grocery stores in villages.”
However, post officials also have complaints in
the manner summons are drafted by the
courts.
Arsim Bilalli, Information Official in the Post of
Kosovo, denies this allegation. According to
him mailmen carry out their duties in line with
the law and it cannot happen that a mailman
leaves a summons in a “grocery store” as stated
by President Gashi. According to Mr. Bilalli, if
such cases have indeed happened, the Post
has strict disciplinary rules which are promptly
and strictly applied.
Mailmen coordinator in Ferizaj, Hajrush Azemi,
c o m p l a i n s t h a t c o u r t s d e l i ve r o p e n e d
summons, without due attention to parties'
confidentiality.
Confidentiality of summonses is guaranteed
with the law which expressively states that a
summons is delivered in a sealed envelope.
Despite this requirement, court summonses
are mailed opened with all personal data
disclosed, including the reason for
summoning the party in the court, risking the
parties' privacy, says Mr. Azemi.
Dissatisfactions with the performance of the
Post are also expressed by the Municipal Court
in Rahovec. The President of this Court, Shaqir
Zika, said that the court has issued several
remarks against the post. Furthermore, the
President of the court stated that “mailmen,
only to say they have done their job, deliver
summonses to children to sign”.
On the other hand, Gani Zabeli, President of
the Municipal Court in Lipjan, stated that there
are many cases where addresses, including the
person in question, are known for the entire
town of Lipjan, while the summons
confirmation receipt is returned by mailmen
with the inscription “address requested does
not exist”.
There are cases in Lipjan when the President of
the Court assumed the role of the mailman. For
the case E.226/08, this court, after receiving a
return to sender information from the post
with the reasoning that the address doesn't
exist, the President of the Court with a court
staff member, assumed the role of the mail
delivery persons and identified the person to
whom the summons was addressed two
weeks earlier, who was living in the same
address.
In addition, Judge Avdurrahman Gashi of the
same Court has complaints to post services.
Gashi stated “that the post not only that
doesn't deliver summonses in person, but
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
municipality, and that they no cooperation
whatsoever. According to him, Post carries out
no services for this court.
In the municipal level, Post officials admit that
there are cases where mailmen may not fully
apply regular procedure for delivering
summonses. According to Ismail Nurshaba,
post controller in Rahovec, their mailmen carry
out their duties duly and strive to locate
accurate addresses, “but admits that there
might be cases where mailmen may leave
summonses in small grocery stores or village
schools”.
However, Fadil Hoxha, Post Regional Manager
in Prishtina said: “Just as all post offices, the one
in Drenas performs all postal services. I can
confidently state that this postal office is wellmanaged and quite profitable.”
Municipal Court of Gjakova Administrator,
Rudin Elezi, stated that many written remarks
against the post, without ever receiving a
reply. BIRN contacted Arsim Bilalli, Information
Official in the Post of Kosovo, but did not
receive an answer.
In these cases, mailmen consider that they
have delivered summonses, but when parties
appear in court, the state that no summons
was delivered by the court.
Shaqir Zika, President of this Court, added that
he proposed the Post, namely its mailmen, to
come to court and make a presentation on
legal procedure and importance of delivering
summonses, but the post did not respond to
this proposal.
Shtërpce faces problems which is different
from other tows. In this municipality, the Post
of Kosovo has no open offices, forcing the
cour t to use post ser vices of Doganaj in
K a ç a n i k , a b o u t 2 0 k i l o m e t re s f a r f ro m
Shtërpce.
On the other hand, Sali Morina, former legal
officer in the office of the Post CEO, said they
never received a formal training proposal by
the Municipal Court in Rahovec.
Therefore, this municipality only provides
postal services from parallel structures, which
are not used by the courts. Former Judge in
Shtërpce, Musa Konxheli, told BIRN that “this
municipality only has an operational post
managed by parallel
In the Municipal Court in Theranda, Judge
Shaban Zeqiraj said that confirmation receipts
are sent by the P K several days after the
hearing involving the party in procedure is
held. This court, similar to that of Rahovec, has
seen cases where summonses are delivered in
shops, without any personal delivery. The
Municipal Court in Skenderaj faces a similar
problem where PK postmen left summonses in
shops.
In the Municipal Court in Drenas, there are
similar problems with the PK. The President of
the Court, Daut Behrami, said that PK performs
virtually no services of this nature in their
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
not satisfied with the enforcement of orders by
the police.
structures, and if a letter is sent by the court to
this post, it will not be delivered.” He also said
that the court delivers summonses by mail,
using the post located in Doganaj, Kaçanik,
where couriers of the court go the post office
to deliver summonses in person.
The Police in Malisheva admit that they are not
fully efficient in their performance. According
to Bekim Degaj, Commander of the Police
Station in Malishevë, “court orders are enforced
in nearly 40 per cent of cases”.
1. Execution of court orders by the police
Enforcement of court orders by the police is a
significant challenge also for the Municipal
Court of Theranda. Judge Robert Tunaj says
that there are cases where the police fail to
enforce arrest warrants and that he is forced to
call the police prior to holding a hearing to
ensure that the defendants will appear before
the court. “I call the police first thing in the
morning to inform them on the arrest warrants
they must enforce”, said Tunaj. According to
him, if the party will not be brought in court,
the police inform the court in written within
the day, specifying the reasons for such failure.
Judge Tunaj also directly informs the Police
Commander on the non-enforcement of an
arrest warrant. A similar practice is applied by
the Municipal Court in Peja. According to
Judge Hidajete Veseli, in case an arrest warrant
is not enforced, the court notifies the relevant
police superior.
When the parties summoned by the court fail
to appear through the duly deliver y of
summonses, or if a party rejects to abide, the
police must ensure the presence of the party in
procedure.
To ensure the presence of the party, the court
issues an arrest warrant, forwarded to the
police, which is then obliged to execute
instructed by the Court.
BIRN Research concluded that some courts are
s at i s fie d w i t h t h e wo r k o f t h e p o l i ce i n
executing court orders, such as the District
Court in Prishtina, Prizren, Ferizaj, Municipal
Courts of Gjakova, Podujeva, Lipjan, Drenas,
Skenderaj, Rahovec, Shtërpce, Deçan, Istog
a n d Vi t i a . H o w e v e r, s o m e c o u r t s h a v e
problems for such matters, including the
District Court in Prishtina, Prizren, Ferizaj,
Municipal Court in Gjakova, Podujeva, Lipjan,
Drenas, Skenderaj, Rahovec, Shtërpce, Deçan,
Istog and Vitia.
One of the main problems identified in the
research relates to the non-execution of arrest
warrants by the police and the failure to inform
the court when court orders are not enforced.
Judges of the Municipal Court in Kamenicë
stated that they are not happy with the work of
the Police in enforcement of court orders, as
they are not enforced in more than 60 per cent
of cases. In addition, in Malisheva Judges are
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
more times. Cases of non-enforcement of
court orders by the police also exist in other
courts, including the Municipal Court in Viti,
where cases 143/04; P.Nr. 53/06, have been
adjourned three times as a result of the Police's
failure to enforce cour t orders. A similar
situation is in Prishtina. The District Court
Judge in Prishtina, Rasim Rasimi, said that the
case number P.nr 79/07 was adjourned three
times after the police failed to enforce the
order to forcefully bring the defendant before
the court.
The negligence of the Police is considered a
key factor for the inefficiency in enforcing
court orders.
The President of the District Court in Peja, Sali
Mekaj, stated: “As far as the enforcement of
court orders by the police is concerned, there is
a noted lack of responsibility”. According to
him, police officers neglec t their duties
frequently, and often do not process them in
time, leaving the enforcement for the last
minute.
Nexhmendin Sejdiu, Judge of the District
Court in Prishtina, also said that the District
C o u r t f a c e s w i t h p o l i c e i n e ffic i e n c y i n
enforcing court orders. Initially, he said that in
several cases a second court order must be
issued, after the police fail to respond to the
first. The Judge also said that notices must be
frequently sent to the Station Commander,
indicating that the police has failed to enforce
a certain order.
In cases when the accused is not located in the
searched location, the police are obliged to
inform the President of the Court, or the
Presiding Judge in the matter, and the Police
Commander. According to Judge Mekaj, this
rarely happens.
The Police Spokesperson in Peja, Zeqir
Kelmendi, denies the possibility that the Police
fails to apply orders and says that whenever
the police fail to bring a defendant, for any
reason, before the court, they immediately
inform the court.
In Gjilan, judges complain that the police fail
to inform then in time on the grounds for
f a i l i n g t o e n f o r c e a c o u r t o r d e r. T h i s
municipality virtually has daily problems, as it
rarely happen that the police bring a
defendant in the courtroom with a single court
However, in Suharekë, the Police admit that
this problem does exist. The cour t order
section coordinator in the Police Station in
Suharekë, Azem Baraliu, said that “there were
problems in implementing court orders,
because there was only one unit and there was
an insufficient number of staff”. This unit is
expanded and there are now four units in total;
hence, the enforcement of court orders has
significantly improved”.
Rasim Rasimi, Judge in the District Court in
Gjilan, stated that there are cases where court
hearings are adjourned due to nonenforcement of order by the police. There are
cases where the session is adjourned three or
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
order issued. It happens that the court order
must be repeatedly issued within a day, said
Ilmi Dalipi, Judge in the District Court in Gjilan.
1.Lack of an inter-institutional
communication
After extensive monitoring of the judicial
s ys te m a n d n u m e ro u s i n te r v i e ws w i t h
competent officials of institutions for purposes
of this report, BIRN concluded that there is a
lack of cooperation and coordination between
institutions involved in delivering summonses.
Despite such claims, Ismet Hashani, Lieutenant
in the Gjilan Police, said that the cooperation
with the Court is very good, and that they
strive to get hold of information on suspects, to
inform the court efficiently. He stated that the
reason for the failure to enforce court orders lie
with inaccurate addresses of suspects, as ID
cards do not include addresses of parties, but
rather only the name and name of town.
A relatively better cooperation exists between
courts and Police Stations, which cannot be
said for the cooperation between courts and
the Post and municipalities. As explained
above, municipalities have no unique lists of
addresses, and where they exist, they are not
shared with the courts. On the other hand,
courts have not made formal requests to
acquire address lists and maps.
Baki Kelani, spokesperson in the Kosovo Police,
said that in many cases the Police identified
more than one person with the same name,
but were not the persons sought by the court.
According to the police, the main problem is
lack of coordination between institutions.
Kelani said that “main institutions relevant for
court summonses must sit and discuss the
problem, and find a solution.
Courts consider that there is a need to provide
trainings for mailmen, on the importance of
court summonses. Courts claim that this has
been offered, but the Post of Kosovo denies to
have received such a request.
According to the Information Office of the
Police, the number of enforced court orders is
increasing. “Comparing the annual report of
2011 with that of 2010, there is an increase in
executing court orders” added the police
officers.
There are cases in the Kosovo Police where
court orders are not enforced, to bring parties
in court hearings, and the courts are not
subsequently notified on such failures.
However, they admit that the police face with
challenges largely related to changes of place
of residence. “When enforcing court orders,
s e ve r a l d i ffic u l t i e s a re v i s i b l e, i n c l u d e
inaccurate addresses or changes of residences,
and delays in postal delivery, and this requires
t h e e n g a g e m e n t o f p o l i c e o ffic e r s t o
investigate and identify the person sought
after”, stated the official of the Information
Office of the Kosovo Police.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
For the Kosovo Police:
However, Kosovo Police believes they are
efficient, and has requests relevant institutions
do discussion on the issue.
1.To put a priority in court orders requiring
relevant persons to be brought in court;
2.To inform the court of failures to enforce
court orders, specifying the reasons for such
failure;
3.To undertake disciplinary measures against
police officers who fail to enforce court orders;
4.The police must keep regular contacts and
ensure proper coordination with courts;
Conclusion and Recommendations:
C o u r t S u m m o n s e s a r e t h e fir s t s t e p
under taken by the cour ts to ensure due
process and equal access in courts. Field
researches have shown that the delivery of
court summonses has many weaknesses,
which puts a litigating party at risk of losing the
trial. When the non-delivery or late deliveries
of summonses continue for a longer period,
court hearings are adjourned. The insufficient
number of cour t couriers, lack of unified
address lists, lack of coordination by
institutions such as Courts, Police and Post, are
some of the reasons leading to an inefficient
justice system. Ultimately, this is another
reason contributing to the extensive backlog
in Kosovo's Courts.
For the Courts:
1.Legal Secretaries must write full and accurate
addresses in court summonses;
2.Judges to ensure that legal secretaries write
addresses of parties in court summonses;
3.To issue disciplinary measures against
c o u r i e r s w h o f a i l t o d u l y d e l i ve r c o u r t
summonses;
4.To ensure proper cooperation with the
Kosovo Judicial Council, Kosovo Police and the
Post of Kosovo;
For Municipalities:
For the Kosovo Judicial Council:
1.To approve unified lists of residential
addresses;
2.To disseminate address lists in all courts of
Kosovo, and the Post of Kosovo;
1.To double the number of couriers in courts;
2.To conduct performance appraisals for court
couriers;
3 . To u n d e r t a k e d i s c i p l i n a r y a n d o t h e r
necessary measures against couriers who fail
to carry out their duties in line with the law;
4.To enhance the cooperation with the Post of
Kosovo, Municipalities and the Police.
For the Post of Kosovo:
1.To ensure that postmen delivering court
summonses receive relevant trainings;
2.To ensure that post couriers deliver court
summonses in the right addresses, within the
legal deadline;
3.To undertake disciplinary measures against
postmen who do not deliver summonses in
the legal manner;
4 . To e n s u r e b e t t e r c o o r d i n a t i o n a n d
cooperation with the courts and the police;
For the Government of Kosovo:
1.To increase the budget for the Kosovo
Judicial Council for at least half a million Euro,
to allow the recruitment of court couriers in all
courts
05
SRPSKI
Autor:
Vlora Osmani i Arlind Loxha
Istraživači/posmatrači:
Fljorent Spahija, Petrit
Krueziu, Erljehta Popaj, Uk
Seljimaj,
Ćazim Hasanaj, Avdilj Bećiri,
Ardian Ljuljaj, Ljeart Krueziu,
Mergime Ujkani i
Armend Zeneljaj.
Kordinator projekta monitoringa:
Genc Nimoni
Urednica:
Jeta Džara, direktorka BIRN-a
za Kosovo
©
Copyright © 2013,
Balkanska mreža istraživačkog novinarstva - BIRN
BIRN zadržava sva prava. Nijedan deo ove publikacije se
ne sme reprodukovati ili prenositi u bilo kom obliku,
mehaničkom ili elektronskom, uključujući i
fotokopiranje i bilo koji drugi sistem čuvanja podataka,
bez pismenog odobrenja izdavača. Publikacija se može
reprodukovati ili prenositi, samo ako se koristi u
nekomercijalne svrhe. Svako korišćenje citata i/ili
podataka iz ove publikacije uslovljeno je obavezom
naznake izvora odakle su citati i/ili podaci preuzeti.
Za svaku ocenu, primedbu, kritiku ili sugestiju, obratite
nam se putem dole ponuđenih kontakt informacija.
Izdavac:
Lektorka:
Ivana Stevanović
Razvoj medija:
Dizajn i print:
One Production
Balkanska mreža istraživačkog
novinarstva – BIRN (Kosovo)
Studentska menza, I sprat,
Tel. & Fax: +381 38 22 44 98
E-mail: [email protected]
Ueb: www.birn.eu.com
“Ova publikacija je objavljena uz pomoć Evropske Unije. Sadržaj ove
publikacije isključiva je odgovornost BIRN-a, i ni na koji način ne zastupa
zvanične stavove Evropske Unije.”
Skraćenice
Metodologija
Izvršni rezime
1. Neuspešno imenovanje i preimenovanje ulica
2. Inicijativa za unifikaciju adresa
3. Adrese se ne upisuju tačno u zvaničnim dokumentima
4. Sudski dostavljači
5. Neodgovornost i neposlušnost stranaka prema sudu
6. Uloga Pošte Kosova u uručivanju sudskih poziva
7. Izvršenje sudskih naloga od strane policije
8. Nedostatak međuinstitucionalne komunikacije
Zaključak i preporuke
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Ali, na praktičnom nivou postoje i drugi razlozi
koji doprinose odugovlačenju rešavanja
sudskih predmeta. Jedan od tih razloga je i
postupak primopredaje dostavnica, kao
glavnog dokumenta kojim se obezbeđuje
prisustvo stranaka na sudskim raspravama.
Organizacija njihovog sastavljanja i uručivanja,
koja je izuzetno manjkava, zahteva
momentalnu pažnju nadležnih institucija.
Skraćenice
B I R N – Balk ansk a mreža za istraživačko
novinarstvo
IPA – Instrument za pretpristupnu pomoć
SSK – Sudski savet Kosova
SO – Skupština opštine
KZK – Krivični zakon Kosova
ZKPK – Zakon o krivičnom postupku Kosova
ZPP – Zakon o parničnom postupku
ZLS – Zakon o lokalnoj samoupravi
PK – Pošta Kosova
KP – Kosovska policija
Dostavljači, kao osobe odgovorne za
uručivanje sudskih poziva primorani su da
koriste različite metode za pronalaženje
adresa, u odsustvu opštinskih zvaničnih lista
sa tačnim adresama svih naselja.
Odsustvo tih lista dovelo je do pokretanja
procesa imenovanja i preimenovanja ulica u
2009. godini, u kojem su učestvovale skoro sve
opštine. Tri godine kasnije, taj proces nije
rezultirao jedinstvenim listama adresa, ali je u
nekim opštinama učinio da se sačine nove
liste, ostavljajući i dalje na snazi stare liste
adresa. Posledično, dostava poziva kasni, a
često je i nemoguća.
Metodologija
U ovom izveštaju predstavljene su informacije
i nalazi prikupljeni putem praćenja, intervjua i
različitih istraživačkih izveštaja. Glavni izvor
informacija je materijal prikupljen od strane
deset posmatrača koji su propratili više od
četiri hiljade i šest stotina (4.600) ročišta u
opštinskim i okružnim sudovima na Kosovu,
2010. i 2011. godine. Sa ciljem da se prikaže što
realnije stanje u odnosu na sudske pozive,
BIRN je sproveo više od stotinu intervjua sa
relevantnim osobama iz nadležnih institucija.
Konačno, kao dodatni izvor korišćeni su i
postojeći izveštaji.
Izvršni rezime
Samo u toku 2011. godine, oko 300 hiljada
predmeta čeka da bude rešeno od strane
kosovskih sudova. Od toga, sudovi su uspeli da
reše samo oko 100 hiljada predmeta, a ostalo je
nerešeno dve trećine zaostalih predmeta. Mali
broj sudija, nedovoljna budžetska sredstva
izdvojena za pravosudni sistem, politički
uticaji, male prostorije za održavanje suđenja,
neki su od razloga koji dovode do toga da se
pravosudni sistem smatra “i dalje slabim”.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
sudskih rasprava, ima obezbeđenje prisustva
stranaka, koje ostvaruje putem sudskih poziva,
naloga i naloga za hapšenje. Pozivi se u
principu šalju poštom. Poziv ispisuju pravni
sekretari pod nazorom sudija, a taj poziv
strankama uručuju sudski dostavljači, kada se
poziv dostavlja stranci na području grada ili
poštansk i dostavljači k ada poziv treba
dostaviti van grada. Dostavljači su dužni da
uruče pozive na određenim adresama, o čemu
moraju da dobiju pismenu potvrdu. Sve ovo je
regulisano važećim zakonima.
Zakon o adresnom sistemu, na osnovu kojeg
će se sačiniti jedinstvene liste sa nazivima ulica
i karte u kojima će se prikazati nazivi i lokacija
ulica, su dva glavna dokumenta za koje se
očekuje da će rešiti problem sa sudskim
pozivima. Međutim, očekuje sa da će
nelegalizacija novih objekata i nepostojanje
zakona o njihovoj legalizaciji, uticati na to da
sačinjene liste ne budu potpune.
Odgovornost policijskih službenika i pravnih
sek retara da tačno identifik uju adrese,
odnosno da ih tačno upišu je od suštinskog
značaja. Situacija na terenu pokazuje da
postoje slučajevi kada policijski službenici, koji
su u krivičnim predmetima prvi koji dobijaju
informacije o strankama, ne vode računa o
njihovom nakupljanju. S druge strane, i sudski
službenici ne upisuju punu adresu stranaka,
ograničavajući se samo na upisivanje imena i
prezimena stranaka. Ovu zabrinutost je izrazila
i Pošta Kosova.
Nadalje, izveštaj identifikuje i slučajeve da
dostavljači uručuju sudske pozive sa
k a š n j e n j e m , a p ro t i v n j i h s u z b o g to g a
preduzete i disciplinske mere. Međutim, na
osnovu monitoringa proizilazi da su oni
preopterećeni. Samo 133 dostavljača uručuje
pozive za 300 hiljada predmeta u toku godine,
a svaki sud u proseku ima dva dostavljača.
Svaki od njih uručuje oko 750 poziva mesečno
ili 25 dnevno. Zahtev sudova da se udvostruči
broj dostavljača nije realizovan zbog budžeta.
Neodgovornost građana koji ne obaveštavaju
sud o promeni stana, takođe je identifikovana
k ao zabrinjavajuća, a identifikovani su i
slučajevi kada stranke namerno odbijaju
prijem poziva u cilju odugovlačenja sudskih
predmeta.
Međutim, da bi takav poziv stigao do stranke,
potrebna je tačna adresa. Zakon o lokalnoj
samoupravi (član 40. tačka 9) obavezuje
opštinu da identifikuje i imenuje naselja, ulice i
adrese.
Skupština opštine je nadležni organ koji
donosi odluku o imenovanju i preimenovanju
ulica i drugih javnih mesta. Sve opštine su
dužne da imenuju ulice koje nemaju naziv.
Takođe, dužne su da objedine nazive za ulice
koje imaju dvostruke nazive i da otklone druge
probleme koji, između ostalog, nastavljaju da
prouzrokuju probleme za sudske postupke.
Sudovi iz koji poziv polazi, moraju da u njemu
naznače tačne podatke stranaka, uključujući
ime, prezime, punu adresu i broj lične karte.
BIRN-ovo istraživanje je pokazalo da kosovske
opštine do sada nisu uspele u tome da imaju
jedinstven adresni sistem, što je razrađeno u
daljem tekstu ovog izveštaja
1. Neuspešno imenovanje i preimenovanje
ulica
Sud, kao osnovni uslov za početak i održavanje
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
U Glogovcu i Suvoj Reci opštine su još uvek u
fazi formiranja radnih komisija za pokretanje
ovog procesa, a taj proces nije pokrenut jedino
u opštini Štrpce. U opštini Štrpce, radna
komisija uopšte nije formirana. Prema rečima
Havzi Ahmetija, direktora administracije u
Skupštini opštine Štrpce, razlog za
nepokretanje procesa je taj što ova opština
čeka Evropsku komisiju da pokrene projekat za
unifikaciju adresa.
Proces imenovanja i preimenovanja ulica u
opštinama, koji se smatrao ključnim rešenjem
za blagovremeno dostavljanje poziva
strankama, pokrenut je 2009. godine. Sve
kosovske opštine, izuzev opštine Štrpce, koja
još uvek nije pokrenula proces imenovanja i
preimenovanja ulica i opština Glogovac i Suva
Reka koje su na početku tog procesa, završile
su imenovanje ulica.
Međutim, tehnički završetak ovog procesa nije
rešio problem sa adresama u praksi. Tri godine
posle pok retanja procesa imenovanja i
preimenovanja ulica, opštine se i dalje
suočavaju sa problemom uličnih adresa. Ovaj
proces se nije pokazao uspešnim zato što je
preimenovanje ulica koje je proizvelo novu
listu adresa, istovremeno ostavilo u primeni i
prethodnu listu adresa. Posledično, različite
institucije su koristile različite liste sa nazivima
ulica. Kao rezultat toga, još uvek postoje ulice
bez naziva, ulice sa netačnim nazivima,
dvostrukim nazivima, a nedostaju i brojevi na
stambenim objektima.
Kao ilustrativan slučaj kako se problem sa
adresama odražava na rad pravosuđa, BIRN je
uzeo opštinu Priština.
Najveća opština u zemlji, Priština, iako je
završila proces imenovanja ulica i dalje ima
problema sa adresama. Habib Ćori, službenik u
Direkciji za javne službe u Skupštini opštine
Priština, kaže da su uprkos tome što je u gradu
Prištini završen proces imenovanja ulica i što su
u 70 odsto grada postavljene tabele sa
nazivima ulica, problemi evidentni, zato što do
sada nije postojala jedinstvena karta u kojoj bi
se svak a nek retnina označila posebnim
brojem.
BIRN je zabeležio konkretne slučajeve kada su
sudski službenici koristili liste drugih institucija
u odsustvu onih opštinskih.
Na primer, dostavljač Opštinskog suda u Peći,
Besnik Kabaši, ističe da ulice imaju po dva
naziva i da opština nikada nije obezbedila
jedinstvenu kartu po kojoj bi se oni orijentisali.
Iz tog razloga, dostavljači Opštinskog suda u
Peći koriste kartu vodovoda.
Sledeći problem koji je javio prilikom
preimenovanja ulica od strane opština, jeste
činjenica da su sačinjene nove liste u kojima
nije postojao nikakav poziv na stare nazive
ulica. To je otežalo rad sudskih dostavljača koji
nisu znali kako da se orijentišu u odsustvu
starih naziva ulica.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
liste zbog toga što je proces imenovanja ulica
pokrenut tek pre dva meseca. Opštinski sud u
Štrpcu pak ne poseduje novu listu sa nazivima
ulica iz razloga što proces imenovanja ulica u
ovoj opštini nije ni pokrenut. Ukoliko bi
opštine dostavile sudovima zvaničnu listu sa
nazivima ulica i kartama sa njihovim
položajem, bilo bi to veliko olakšanje za rad
sudova u uručivanju poziva strankama.
U odsustvu opštinske karte, Opštinski sud u
Prištini koristi tri liste sa nazivima ulica koje se
međusobno ne poklapaju. Na primer, dešava
se da dostavljač za predmet iz 2012. godine,
prvo traži naziv ulice u odgovarajućoj listi, a
potom nalazi naziv u novoj listi koju poseduju, i
tako pokušava da utvrdi tačan naziv ulice.
Tako, dostavljači Opštinskog suda u Prištini,
navode da postoje ulice sa više od jednog
naziva, a ima i slučajeva da se isti naziv koristi za
dve – tri ulice. Na primer ulica “Adriatiku” sada
nosi naziv “Edmond Hoxha”; “Isa Boletini”, a
najnoviji naziv je "Sheh Mehmet Sezai”. Pozivi
stižu na sve nazive za istu ulicu. Takođe, ovi
nazivi postoje i za druge ulice. Zatim, bivša
“Sremska” nosi naziv “Fehmi Lladrovci”, “Pal
Palucaj”, a ta ista ulica sada ima naziv “Eqrem
Ćabej” i pozivi stižu na sve navedene nazive za
istu ulicu.
Drugi primer, osim Prištine je i opština Gnjilane
u kojoj su BIRN-ovi posmatrači primetili da i
pored toga što sud poseduje zvaničnu listu sa
nazivima ulica, ona nije potpuna i ne sadrži
brojeve kuća. Na primer, u ulicama “Bajram
Lovca 2” i “Avdullah Presheva” ima više od 200
kuća, a registrovano je samo njih 10.
Dok opština Gnjilane ima barem jednu listu,
Sahit Bajraktari, dostavljač u Opštinskom sudu
u Suvoj Reci navodi da taj sud nema nijednu
zvaničnu listu sa nazivima ulica što i dalje
stvara velike poteškoće, budući da za jedan
poziv “moramo da tražimo stranku skoro pola
dana”, izjavljuje Bajraktari.
U opštini Priština, problem predstavljaju i
nazivi ulica od pre 1990. godine, koji se ne
nalaze u listama, a sudski spisi se i dalje šalju na
te adrese, kao što na primer ulica “Zef Lush
Marku” ne postoji ni u kartama, niti u zvaničnoj
opštinskoj listi. Sada ta ulica ima naziv ul. “Ali
Hadri”, a pozivi i dalje stižu na ulicu “Zef Lush
Marku”.
Pored adresa, problem predstavljaju i brojevi
ulica zato što ima slučajeva da u jednoj ulici
dve kuće nose isti broj.
Za predmete P.br. 1070/08 i P.br. 384/07,
Opštinski sud u Uroševcu je morao pet puta da
odlaže ročište zbog toga što je osoba, stranka u
postupku, bila stanovnik Prištine,
Slične probleme imaju i opštine Vučitrn,
Dečani, Srbica, Mališevo, Orahovac, Vitina i
Lipljan koje, iako su završile proces imenovanja
ulica, ponovo imaju problema sa adresama,
b u d u ć i d a n e m a j u j e d i n s t ve n u l i s t u i l i
ažuriranu kartu.
Međutim, uprkos činjenici da u nekim
opštinama postoje nove liste sa nazivima ulica,
te liste ne poseduju opštinski sudovi u Prištini,
Peći, Dečanima, Podujevu i Vučitrnu.
Sudovi u Suvoj Reci i Glogovcu nemaju takve
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Evropska komisija putem projekta “Podrška
Agenciji za civilnu registraciju i jedinstveni
adresni sistem”, koji je finansiran iz Instrumenta
za prepristupnu pomoć (IPA), ima za cilj da reši
problem koji Kosovo ima sa adresama. Ovaj
projekt je pokrenut u decembru 2010. godine i
očekuje se da bude završen u novembru 2013.
godine.
tako da se nije uspelo u tome da se obezbedi
njena puna adresa usled problema koje
opština Priština ima sa nazivima ulica.
1.Inicijativa za unifikaciju adresa
S obzirom na to da su različite institucije
koristile različite liste, Skupština Kosova je
usvojila Zakon o adresnom sistemu, čiji cilj je
unifikacija adresa. Ovim zakonom se sve
opštine obavezuju da iz vrše obavezu
određivanja i evidentiranja adresa, kao i da
pruže precizna uputstva o čitavom postupku
određivanja naziva ulice. Dok se Zakonom o
lokalnoj samoupravi opštini daje pravo da
pokrene proces imenovanja i preimenovanja
ulica, Zakon o adresnom sistemu pruža
detaljna uputstva o tome na koji način treba
izvršiti to imenovanje.
Katastarska agencija Kosova koja je upoznata
sa problemom koje sudovi imaju sa
dostavljanjem poziva, očekuje da će projekat
za unifikaciju adresa rešiti i taj problem.
Jedinstveni adresni sistem je sastavni deo
infrastrukture geoprostornih podataka jedne
zemlje. Među mnogobrojnim kriterijumima
koji su postavljeni pred Kosovo da bi bilo deo
Evropske unije nalazi se i kriterijum unifikacije
adresa i tačnog određivanja lokacija koji se
z a s n i v a n a D i re k t i v i E v ro p s k e u n i j e z a
uspostavljanje infrastrukture prostornih
podataka (INSPIRE).
Jedinstvene liste sa nazivima ulica i karte u
kojima će se prikazati nazivi i mesto gde se
ulice nalaze su dva ključna dokumenta za koje
se očekuje da će rešiti problem sa adresama, a
samim tim i problem sa sudskim pozivima.
Međutim, ne očekuje se da će registar koji će se
uspostaviti projektom Evropske unije rešiti i
problem identifikacije nelegalizovanih naselja.
Imenovanje i preimenovanje koje je obavljeno
u većini opština, nije obuhvatilo i neurbana
naselja i nove objekte, koji nisu uvršteni u listu
adresa.
Habib Ćori, službenik u Direkciji za javne službe
u Prištini, kaže da je Katastarska agencija
Kosova izradila kartu u saradnji sa katastarskim
kancelarijama za urbanizam putem projekta za
unifikaciju adresa. Projekat je podržan od
strane Evropske komisije i ima sveobuhvatni
k arakter, a očekuje se da će te k ar te biti
izrađene za celu teritoriju Kosova. Cilj projekta
je uspostavljanje elektronskog registra adresa,
uključujući i karte adresa.
Prema rečima Murata Mehe, izvršnog direktora
u Katastarskoj agenciji Kosova, na Kosovu za
sada ne postoji jedinstveni adresni sistem, tako
da će ta unifikacija uticati i na blagovremeno i
uredno dostavljanje poziva.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
Dostavljač Opštinskog suda u Kamenici,
Dželjalj Hasani navodi da ima mnogo slučajeva
kada policija ne definiše tačno adrese stranaka
i brojeve telefona, iako je njena obaveza da to
uradi. Kao rezultat toga, predmet iz policije
odlazi u sud bez tih osnovnih informacija, a
predmet se prosleđuje dalje sa istim
nedostacima. Kada započne suđenje u
predmetu i kada stranka treba da se pozove na
suđenje, sud nema tačnu adresu kako bi
uredno pozvao stranke.
Međutim, policija nije jedina koja pokazuje
nemarnost. Berat Spahiu, sudija u Opštinskom
sudu u Gnjilanu, smatra da jedan deo krivice za
netačno popunjavanje adresa snose i pravni
sekretari koji zbog velikog broja poziva koje
ispisuju, često u velikoj žurbi, te pozive
nepopunjavaju pravilno.
Kada je reč o krivičnim delima, u mnogim
slučajevima prijavitelji krivičnih slučajeva ne
kompletiraju informacije koje su potrebne u
slučaju prijavljenom organima gonjenja
(krivična prijava). To potvrđuje i sudija Sahit
Boroci, koji krivi i prijavitelje
Konstatovano je da je nepostojanje zakona o
legalizaciji glavni razlog za neuvrštavanje svih
naselja u liste adresa. Ćazime Vata, direktorka
za urbanizam u Uroševcu, ističe da ne postoji
zakonski osnov koji bi omogućio legalizaciju
objekata.
Skupština Kosova još uvek nije usvojila zakon o
tretiranju bespravnih objekata. Kancelarija
premijera je ovlastila Ministarstvo za prostorno
planiranje da pripremi zakonski osnov za
legalizaciju bespravnih gradnji.
Nelegalizacija novih objekata otežava rad
dostavljačima u uručivanju poziva.
Koordinator dostavljača u Opštinskom sudu u
Prištini, Vehap Hašani, kaže da ima zgrada koje
su izgrađene na imovinama na kojima je ranije
bila jedna kuća. Trenutno se pozivi za tu adresu
šalju na ime porodice koja je ranije živela u toj
kući, a dešava se da sada u tim zgradama živi
50-60 porodica.
1.Adrese se ne upisuju tačno u zvaničnim
dokumentima
K ako bi poziv stigao do svog primaoca,
osnovni uslov je da se upiše puna adresa. Na
osnovu BIRN-ovog monitoringa, zaključujemo
da je nekompletiranje adrese od strane
odgovornih osoba još jedan problem koji
o n e m o g u ć ava b l a g ov re m e n o i u re d n o
dostavljanje poziva. Iz sprovedenog
istraživanja se primećuje da svi praćeni sudovi
imaju probleme sa adresama.
U krivičnom predmetima, policija ima prvi
kontakt sa žrtvama ili osumnjičenima za
krivična dela i dužna je da pribavi adresu i
druge podatke tih osoba. BIRN-ov monitoring i
sudski službenici su našli da postoje slučajevi
kada se policija pokazuje nesavesnom u
prikupljanju tih podataka.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
strane dostavljača direktno utiče na vođenje
sudskih postupaka.
k r i v i č n i h d e l a , k a o š to s u č u v a r i š u m a ,
službenici Kosovske energetske korporacije i
drugi, koji osim imena i prezimena ne upisuju
ništa drugo.
Kada se poziv dostavlja stranci van grada, šalje
se poštom. Bivši menadžer za pravna pitanja u
PK, Salji Morina kaže da postoje slučajevi kada
pozivi koji dolaze iz suda u poštu ne sadrže ni
minimum podataka, što dostavljanje tih
poziva čini nemogućim.
I na opštinskom nivou, službenici Pošte Kosova
se žale na sudske službenike zbog manjka
informacija u pozivima. Aslan K astrati,
odgovorno lice PK u opštini Mališevo, ističe da
ni sudovi ne upisuju sve podatke u pozive.
Prema njegovim rečima, postoje slučajevi kada
se u pozivima upisuju samo ime ili ime oca, a
poznato je da u jednom naselju može biti više
osoba sa istim imenima.
Primedbe na način na koji sudovi sastavljaju
pozive, ima i direktor PK u opštini Suva Reka,
Haki Hoti, koji kritikuje sud zbog
n e k o m p l e t i ra n j a t a č n i h a d re s a . Pre m a
njegovim rečima, poziv iz suda stiže samo sa
imenom i prezimenom, i ne sadrži nijedan
drugi podatak.
Portparol PK u Lipljanu, Menduh Abazi je za
BIRN izjavio da sud često na koverti ispisuje
adresu jedne osobe, a kada stranka primi poziv
saznaje da se radi o drugoj osobi.
Pribavljanje tačnih podataka o strankama je
dužnost i obaveza i mora se poštovati, kako od
strane sudova, policije, Pošte Kosova, tako i
samih stranaka. Netačno popunjavanje adrese
dovelo je do toga da mnoga ročišta nisu
održana zbog toga što je bilo nemoguće
obezbediti prisustvo stranke zbog nepotpunih
informacija koje su rezultat toga što nisu
pravovremeno kompletirane.
Kao što je ranije objašnjeno, karte i liste koje su
zastarele predstavljaju ključne dokumente koji
orijentišu dostavljače prilikom dostavljanja
poziva za učešće stranaka u sudskim
raspravama.
Međutim, BIRN-ov monitoring je utvrdio da su
dostavljači, pored poteškoća koje imaju sa
adresama, preopterećeni velikim brojem
poziva koje treba da uruče u toku dana.
Prema obračunu tima BIRN-ovih posmatrača,
koji duže od tri godine prate sudske rasprave,
proizilazi da jedan dostavljač u toku dana treba
da uruči najmanje 25 sudskih poziva.
1. Sudski dostavljači
Blagovremeno i uredno dostavljanje poziva od
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
početka ročišta. U takvim slučajevima, dešava
se da potvrda da je stranka primila poziv stigne
u sud nekoliko dana posle održavanja sudske
rasprave. Takođe, u Opštinskom sudu u Prištini
postoje slučajevi da se pozivi vraćaju
nepotpisani od strane primaoca, što je u
suprotnosti sa važećim zakonima.
Najmanji broj sudskih poziva koji se moraju
uručiti za jedan predmet je četiri. Na primer, u
sudskom predmetu krivične prirode sud treba
da uruči pozive za optuženog, javnog tužioca,
eventualno branioca optuženog i svedoka ili
veštaka.
Kada se broj poziva koji se moraju uručiti za
300 000 predmeta podeli na 133 dostavljača,
zasnovano na kriterijumu da se za jedan
predmet uručuju najmanje četiri poziva,
proizilazi da svaki dostavljač treba da dostavi
25 poziva dnevno ili 9 000 poziva mesečno.
U Prištini, takođe ima ozbiljnih slučajeva
povrede zakonskih procedura primopredaje
poziva. Iako po Zakonu o parničnom postupku
nije dozvoljeno uručivanje spisa osobi koja
učestvuje u postupku kao protivnik osobe
kojoj treba dostaviti spis, u praksi su zabeleženi
i takvi slučajevi.
Ovaj prosek je izveden uzimajući za osnov
godišnji broj predmeta koje su sudovi imali u
radu u toku 2011. godine, a koji dostiže cifru od
približno 300 000 sudskih predmeta i broj
dostavljača na celom Kosovu, kojih je 133.
U Opštinskom sudu u Prištini bilo je slučajeva u
kojima su stranke bili suprug i supruga, a
dostavljač je oba poziva predao supruzi (i poziv
za supruga), koja namer no uopšte nije
obavestila supruga (tužioca). Kao rezultat te
greške dostavljača, suprug (tužilac) je izgubio
sudski spor budući da je sudija zaključila da je
on namerno
To je potvrdio i Sejdi Sadiku, administrator u
Opštinskom sudu u Uroševcu, koji ima tri
dostavljača„od kojih je svaki zadužen da u toku
jednog dana dostavi 30 do 35 sudskih poziva“.
Prema njegovim rečima, broj dostavnica je
veoma veliki i predstavlja veliki teret za
dostavljača.
Sudovi i dalje traže povećanje broja
dostavljača jer je njihov trenutni broj
nedovoljan. Na Kosovu ima 133 dostavljača
koji služe u 54 sudova, tako da proizilazi da
prosečan broj dostavljača u jednom sudu
iznosi dva.
Sudski savet Kosova isplaćuje oko pola miliona
evra za te dostavljače.
Dakle, ovo je možda glavni razlog za to što u
većini sudova sudije upućuju pritužbe na rad
dostavljača.
Sudije Opštinskog suda u Prištini se žale da
dostavljači uručuju pozive dva do tri dana pre
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
podneli kosovski sudovi prosledio
Ministarstvu finansija, međutim isti nisu
odobreni zbog budžetskih ograničenja.
odsustvovao i, sledstveno, da je odustao od
tužbe. Suprug je kasnije uložio žalbu, a sud je
vratio predmet na ponovno suđenje, ukidajući
odluku i ponavljajući pozive.
U obrazloženju zahteva Opštinskog suda u
Prištini se navodi “ova opština je pre rata imala
otprilike 50 odsto manje stanovnika nego što
ih ima sada, a broj dostavljača je bio 12”. U
Opštinskom sudu u Prištini trenutno ima osam
dostavljača.
Prema sudskim pravilima, ako dostavljač
zapostavlja posao, protiv njega se mogu
preduzeti disciplinske mere. Iako se zakonski
protiv dostavljača mogu izreći disciplinske
mere, retki su slučajevi u kojima se to i desilo.
Opštinski sud u Lipljanu je jedan od sudova
koji je za slučaj zapostavljanja posla od strane
dostavljača pokrenuo disciplinski postupak.
Predsednik ovog suda, Gani Zabelji je izjavio za
BIRN da je jedan dostavljač na disciplinskoj
komisiji, upravo zbog nemara prema poslu.
S druge strane, dostavljači se opravdavaju
n a vo d e ć i d a n a j ve ć i p ro b l e m i m a j u s a
netačnim adresama, kućama bez brojeva,
velikom površinom teritorije koju pokrivaju,
itd. Neki sudovi imaju dovoljan broj
dostavljača, a u nekoliko drugih njihov broj je
nedovoljan.
Glavni zahtev koji imaju dostavljači u
Opštinskom sudu u Prištini jeste da se njihov
broj poveća na najmanje četiri dostavljača. Taj
sud je podneo z vanični zahtev Sudskom
savetu Kosova za povećanje broja dostavljača.
Međutim, ovaj potonji nije usvojio zahtev
Opštinskog suda u Prištini zbog nedovoljnog
budžeta. Prema Vehbi Behljuljiju, direktoru
Odeljenja za budžet i finansije u Sekretarijatu
Sudskog saveta Kosova, SSK je na osnovu
zakona na snazi odgovoran za povećanje broja
dostavljača. Prema njegovim rečima, od 2010.
godine do sada od sudova je primljeno 78
zahteva za povećanje broja dostavljača.
Sudski savet Kosova je sve te zahteve koje su
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
“nenaseljena kuća”. Prema njima, “ovo se
možda dešava i zbog činjenice da su posle rata
mnogi stanovnici promenili prebivalište, a o
tome nikada nisu obavestili sud”. Na osnovu
BIRN-ovog praćenja, može se zaključiti da
takve probleme, kada stranke ne obaveštavaju
sud o promeni adrese, imaju sve opštine bez
izuzetka.
5. Neodgovornost i neposlušnost stranaka
prema sudu
Prema sudskim pravilima, stranke koje su
uključene u sudske postupke dužne su da
obaveste sud u slučaju promene prebivališta,
odnosno o promeni svoje adrese.
Na osnovu BIRN-ovog praćenja, može se
oceniti da stranke koje učestvuju u sudskim
postupcima u većini slučajeva ne obaveštavaju
sud pri promeni adrese. To direktno utiče na
odgađanje sudskih rasprava, odugovlačenje
predmeta i dodatne troškove za pravosudni
sistem.
Zasnovano na istom praćenju, stranke ne samo
da ne obaveštavaju sud o promeni adrese, već
postoje i brojni slučajevi kada stranka odbija
da primi poziv i na razne načine izbegava svoju
odgovornost.
Prema dostavljaču Opštinskog suda u Prištini,
postoje i slučajevi kada stranka uopšte ne
otvara vrata da uzme poziv, izjavljujući da nije
osoba koju traže, iako dostavljač zna da je to
osoba za koju je izdat poziv.
Opštinski sud u Prizrenu, od 2008. godine
odgađa predmet P.br. 256/08 upravo zbog
toga što stranke u ovom postupku nisu
obavestile sud kada su promenile prebivalište.
Kao posledica toga, trenutna adresa koju
poseduje sud je stara adresa stranaka na kojoj
one više ne žive.
Sledeći izazov za pravosudni sistem na Kosovu
jeste dostavljanje sudskih poziva manjinskim
zajedinicama. Predsednik Opštinskog suda u
Orahovcu, Agim Metbalja kaže da “veoma
veliki problem predstavlja uručivanje poziva
Srbima. U većini slučajeva oni ne primaju
pozive i uvek tvrde da je osoba koju tražite u
Srbiji”.
Prema sudiji Skenderu Ćoćaj, u Opštinskom
sudu u Prizrenu, stranke obično ne prijavljuju
promenu adresa prebivališta i to je velika
prepreka za sud.
BIRN je identifikovao slučajeve kada je stranka
izgubila sudski spor iz razloga što sud, u
nedostatku adrese, nije mogao da pozove
stranku. U stalnim naporima, sudovi su
obaveštavali stranke i putem oglasne table. U
konkretnom slučaju, tužba u predmetu C.br.
131/06 u Opštinskom sudu u Uroševcu se na
kraju smatrala povučenom. Kao rezultat svega
toga, stranka je izgubila pravo na suđenje.
Opštinski sud u Podujevu ima isti problem.
Prema dostavljačima tog suda, postoje mnogi
slučajevi kada se povratnica vraća sa
naznakom “nepostojeća adresa” ili
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
pravo da održi sudsku raspravu u njegovom
odsustvu.
Za 259 predmeta Srba iz Velike Hoče, koji se
nalaze u Opštinskom sudu u Orahovcu, a koji
ž i ve u to m i s to m gra d u, o b u s t av l j e n j e
postupak zbog njihovog odbijanja da prime
sudske pozive.
Ako s jedne strane, tužilac ili tuženi trpe štetu ili
gubitkom sudskog spora ili razmatranjem u
njihovom odsustvu, tada u slučajevima kada se
svedok ne odazove na sudski poziv i odbije
poziv bez opravdanih razloga, sud može da
izrekne novčanu kaznu do 500 evra. Ako
svedok i posle te kaznene mere ne posluša sud,
tada sud ima pravo da zatvori svedoka.
U tom sudu, dostavljač Iljiaz Isma ističe da
“stranke, s obzirom da im ne odgovara da
prime sudski poziv, teraju decu da izađu i kažu
dostavljačima da osoba koju traži sud nije u
kući ili da je u inostranstvu”.
U krivičnom postupku, ako okrivljeni ne
odgovori na sudski poziv i ne opravda svoj
izostanak, njegovo prisustvo se obezbeđuje
prinudnim privođenjem od strane policije, a na
osnovu naloga za hapšenje.
Osim dostavljača, i službenici Pošte Kosova
imaju primedbe na ponašanje građana u
odnosu na pozive od sudova. Aslan Kastrati,
odgovorno lice za PK u Mališevu, kaže da je
neodgovornost samih stranaka veliki problem.
“Stranke često lažu da nisu na toj adresi, kako
ne bi primile poziv. Naši poštari nisu policajci, a
nemaju ni mogućnost da provere da li su
stranke zaista na toj adresi ili ne”, kaže Kastrati.
Ako na sudski poziv ne odgovori javni tužilac, u
tom slučaju sud odlaže pretres, a o odsustvu
tužioca obaveštava višeg javnog tužioca.
Dostavljači u Lipljanu izražavaju zabrinutost
zbog nekoliko slučajeva pretnji koje su im
upućene. Muharem Hiseni, dostavljač u
Opštinskom sudu u Lipljanu, ističe da “pored
m n o g i h d r u g i h p ro b l e m a s a k o j i m a s e
dostavljači suočavaju, postoje i slučajevi kada
im stranke prete”.
Odbijanje prijema sudskih poziva, može da
rezultira različitim posledicama, od gubitka
sudskog spora do kažnjavanja.
U parničnom postupku, u skladu sa zakonom,
ako tužilac ne dođe na prvo ročište
(pripremno ročište), odnosno na sudsku
raspravu, iako je uredno pozvan, sud smatra da
je stranka odustala od svog zahteva, a tužbu
može da smatra povučenom. U slučaju da se na
ovaj poziv ne odazove druga strana, dakle
tuženi, koji je uredno pozvan na pripremno
ročište, odnosno na sudsku raspravu, sud ima
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
se: nedostavljanje poziva na tačne adrese,
neobučeni poštari, nepoznavanje procedura
primopredaje sudskih poziva.
Zasnovano na ovim ovlašćenjima nađeno je
nekoliko slučajeva, mada retkih, kada su
sudovi izrekli novčane kazne. Sudija Bardh
Maksuti iz Opštinskog suda u Đakovici je
kaznio sa po 150 evra svedoke H. Ć., S. V. i F. Š. u
predmetima: C.br.1420/04 i C.br.160/10 zato
što se isti nisu odazvali sudu, iako su bili
pozvani. Takve slučajeve, da stranke odbijaju
da prime pozive, imaju i drugi sudovi.
Krivični sudija Opštinskog suda u Prištini,
izjavljuje da najveći problem imaju sa poštom
koja ne dostavlja pozive na tačnu adresu.
6.Uloga Pošte Kosova u uručivanju sudskih
poziva
U Peći, sudija Okružnog suda, Salji Mekaj
glavnu krivicu za nedostavljanje poziva
svaljuje na poštare, koji se, po njegovom
mišljenju, moraju obučiti.
U r u č i v a n j e p oz i v a u gr a d u v r š e s u d s k i
dostavljači, a kada se poziv upućuje izvan
grada u kome se nalazi sud, dostavljanje se vrši
putem pošte.
S druge strane, Besa Gadžeri, direktorka PK u
Peći, ističe da nije obaveštena o tom problemu
i dodaje da sud, ako nije zadovoljan, može da
podigne tužbu protiv pošte.
Pošta je na osnovu zakona dužna da izvrši
uručivanje sudskih poziva strankama. Sudski
savet Kosova za tu uslugu plaća milionske
sume Pošti Kosova. Na osnovu statistike
pribavljene od strane BIRN-a, SSK je u toku
2011. godine platio Pošti oko 5,5 miliona evra.
U Uroševcu postoji ubeđenje da poštari nisu
svesni važnosti sudskih poziva. I predsednik
Opštinskog suda u Uroševcu, Baškim Hiseni,
izražava nezadovoljstvo u
M eđutim, upr kos svim tim troškovima,
problem sa dostavljanjem poziva od strane
pošte je jedan od najznačajnijih problema u
većini opština, ali ima i opština koje su našle
zajednički jezik sa poštom.
Među 18 sudova koje je BIRN pratio, opštinski
sudovi u Prištini, Peći, Uroševcu, Orahovcu,
Srbici, Mališevu, Podujevu, Glogovcu, Vitini,
Štrpcu, Suvoj Reci i Lipljanu su nezadovoljni
radom PK na dostavljanju poziva. Sudovi koji
imaju dobru saradnju sa P K su sudovi u
Prizrenu, Kamenici, Vučitrnu i Dečanu.
Kao neki od razloga, konstatovani od strane
BIRN-a i potkrepljeni i od strane sudskih
službenika, koji prouzrokuju neefikasnost u
dostavljanju poziva od strane pošte pominju
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
nedelje ranije, a koju radnici PK nisu našli, živi
upravo toj adresi.
vezi sa radom poštara i dodaje da je istima
potrebna obuka o važnosti dostavljanja poziva
strankama.
I sudija istog suda, Avdurahman Gaši ima
pritužbe na poštanske usluge. Gaši navodi da
“pošta ne samo da ne uručuje lično pozive, već
ih štaviše sve stavlja na gomilu, a dešava se i da
pozive ostavljaju u seoskim prodavnicama.”
U ovom sudu, za okrivljenog u predmetu P.br.
1060/08, pošta je konstatovala da živi u
inostranstvu, a nakon provere od strane
policije, utvrđeno je da ta osoba živi na adresi
koju je sud naznačio u pozivu, odnosno u selu
Plešine, opština Uroševac.
Arsim Biljali, službenik za informisanje u Pošti
Kosova demantuje tak vu st var. Prema
njegovim rečima, poštari obavljaju svoj posao
u skladu sa zakonom, i ne može se desiti da
poštar ostavi poziv u “prodavnici”, kako navodi
predsednik Gaši. Prema g. Biljali, ako bi i bilo
takvih slučajeva, pošta ima stroga disciplinska
pravila, a za takve slučajeve se mogu izreći
oštre mere.
M e đ u t i m , n a d r u g o j s t ra n i , i p o š t a n s k i
službenici se žale da sudovi ne pripremaju
pozive u skladu sa zakonom.
Koordinator poštara u Uroševcu, Hajruš Azemi
se žali da sudovi dostavljaju otvorene pozive,
te da u tim slučajevima podaci stranaka nisu
nimalo poverljivi.
I Opštinski sud u Orahovcu je nezadovoljan
radom pošte. Predsednik tog suda, Šaćir Zika
kaže da je taj sud više puta podnosio pritužbe
protiv pošte. Pored toga,
Po v e r l j i v o s t p o z i v a j e z a g a r a n t o v a n a
zakonom, koji izričito navodi da se okrivljenom
poziv dostavlja u zapečaćenom pismu. Uprkos
tome, sud dostavlja otvorene pozive, tako da
poštari mogu da pročitaju sve lične podatke,
uključujući i razlog zbog kojeg se stranka
poziva, čime se ugrožava privatnost stranke,
žali se g. Azemi.
Gani Zabelji, predsednik Opštinskog suda u
Lipljanu, izjavljuje da postoji mnogo slučajeva
u kojima su adresa, pa čak i sama osoba,
poznati u gradu Lipljanu, a poštari vraćaju
povratnicu sa naznakom “tražena adresa ne
postoji”.
U Lipljanu ima slučajeva kada sam predsednik
suda preuzima ulogu poštara. U ovom sudu su
za predmet E. 226/08, nakon prijema
povratnice od pošte, u kojoj je konstatovano
da ta adresa ne postoji, predsednik suda i još
jedan radnik preuzeli ulogu dostavljača poziva
i utvrdili da osoba kojoj je poziv poslat dve
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
problemi sa PK. Predsednik tog suda, Daut
Behrami ističe da PK ne obavlja nikakvu uslugu
u ovoj opštini, i da sa njima nemaju nikakvu
vrstu saradnje. Prema njegovim rečima, pošta
ne obavlja nijednu uslugu za ovaj sud.
predsednik suda izjavljuje da “samo kako bi
rekli da su uradili svoj posao, ima slučajeva
kada poštari daju deci pozive da ih potpišu”.
Na opštinskom nivou, poštanski službenici
priznaju da možda ima slučajeva kada poštari
ne sprovode redovnu proceduru raspodele
poziva. Ismailj Nuršaba, kontrolor pošte u
Orahovcu kaže da njihovi poštari valjano
obavljaju posao i da se trude da pronađu tačne
adrese, ali prihvata činjenicu da „možda i ima
slučajeva da su poštari ostavljali pozive u
malim prodavnicama ili seoskim školama“.
Međutim, Fadilj Hodža, regionalni menadžer
pošte u Prištini kaže: „Kao i u svim drugim
poštanskim kancelarijama i u poštanskoj
k ancelariji u Glogovcu, obavljaju se sve
poštanske usluge. Kažem sa punom
odgovornošću da se ovom poštanskom
kancelarijom veoma dobro upravlja i da je vrlo
profitabilna.“
U tim slučajevima, poštari smatraju da su
raspodelili pozive, ali kada stranke dođu u sud
izjavljuju da nikada nisu dobili bilo kakav poziv
od suda.
Administrator Opštinskog suda u Đakovici,
Rudin Eljezi ističe da je nekoliko puta u pisanoj
formi upućivao prigovore protiv pošte, ali da
oni nikada nisu odgovorili. BIRN je kontaktirao
sa Arsimom Biljali, službenikom za
informisanje u Pošti Kosova, ali nije dobio
odgovor.
Šaćir Zika, predsednik ovog suda, dodaje da je
predložio pošti, tačnije njenim poštarima da
dođu u sud i da im se održi predavanje o
zakonitom načinu i važnosti dostavljanja
poziva, međutim pošta nije odgovorila na taj
poziv.
Štrpce se suočava sa problemom koji se
razlikuje od problema u drugim gradovima. U
ovoj opštini, Pošta Kosova uopšte nema svoju
kancelariju, što dovodi do toga da sud koristi
usluge pošte koja se nalazi u selu Doganaj,
udaljenom oko 25 kilometra od Štrpca.
A na drugoj strani, Salji Morina, bivši pravni
službenik u Kancelariji načelnika Pošte Kosova,
kaže da nikada zvanično nisu primili primedbe
ili predlog za obuku od Opštinskog suda u
Orahovcu.
U Opštinskom sudu u Suvoj Reci, sudija Šaban
Zećiraj, ističe da PK vraća povratnice tek
nekoliko dana posle održavanja sudske
rasprave na koju je stranka pozvana. I ovaj sud
se, isto kao u Orahovcu, suočava sa činjenicom
da pošta ostavlja pozive u lokalima, odnosno
da ih ne dostavlja lično strankama. Sličan
problem, da poštari PK ostavljaju pozive u
lokalima, ima i Opštinski sud u Srbici.
I u Opštinskom sudu u Glogovcu, postoje isti
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
hapšenje od strane policije i neobaveštavanje
suda kada se sudski nalozi ne izvrše.
Znači, ova opština pruža poštanske usluge
samo paralelnih struktura, koje usluge sudovi
n e k o r i s t e. B i v š i s u d i j a u Š t r p c u , M u s a
Kondželji, izjavljuje za BIRN „u ovoj opštini
p o s t o j i j e d i n o p o š t a k o j o m u p r av l j a j u
paralelne strukture, a ako se neka pošiljka
uputi ovom sudu preko te pošte, ista nikada ni
ne stiže“. On nam je ispričao da sud slanje
poziva obavlja preko pošte koja se nalazi u
Doganaju u opštini Kačanik, tako što
dostavljači ovog suda odlaze u poštu i sami
predaju pozive.
Sudije Opštinskog suda u Kamenici kažu da
nisu zadovoljni radom policije u pogledu
izvršenja naloga, jer se oni ne izvršavaju u više
od 60 odsto slučajeva. Takođe i sudije u
Mališevu nisu zadovoljni izvršenjem naloga od
strane policije.
Po l i c i j a u M a l i š e v u p r i z n a j e d a n i j e u
potpunosti efikasna u obavljanju svog posla.
Prema rečima Bekima Degaj, komandira
policijske stranice u Mališevu “sudski nalozi se
izvršavaju u otprilike 40 odsto slučajeva”.
7. Izvršenje sudskih naloga od strane
policije
Izvršenje naloga od strane policije predstavlja
izazov i u Opštinskom sudu u Suvoj Reci. Sudija
Robert Tunaj kaže da ima slučajeva kada
policija ne izvršava naloge za hapšenje i da on
mora da pozove telefonom policiju pre nego
što održi sudske pretrese kako bi bio siguran
da će policija privesti okrivljenog. “U jutarnjim
satima još jednom telefoniram policiji kako bih
ih obavestio o nalozima za hapšenje koji treba
da se izvrše”, kaže Tunaj. Prema njegovim
rečima, u slučaju kada se stranka ne dovede
pred sud, policija u toku dana pismeno
obaveštava sud o razlozima za to što stranka
n i j e d o v e d e n a . Ta k o đ e, s u d i j a Tu n a j o
neiz vršenju nekog naloga za hapšenje
obaveštava direktno komandira policije. Sličnu
praksu ima i Opštinski sud u Peći. Prema sudiji
Hidajete Veselji, u slučaju neizvršenja nekog
naloga za hapšenje, sud obaveštava
nadređenog oficira u policijskoj stanici.
Kada se prisustvo stranke za koju sud traži da
učestvuje u sudskim pretresima ne obezbedi
urednim uručivanjem poziva ili kada stranka
odbije da se odazove pozivu, policija je organ
koji treba da obezbedi prisustvo stranke u
postupku.
U cilju da obezbedi prisustvo stranke, sud
izdaje nalog za hapšenje koji prosleđuje
policiji, a ona je dužna da izvršava naloge i
uputstva koje dobije od suda.
I z B I R N -ovog istraživanja u vezi sa tim,
utvrđeno je da su neki sudovi zadovoljni
radom policije u pogledu izvršenja naloga, a ti
sudovi su Okružni sud u Prištini, Prizrenu,
Uroševcu, Opštinski sud u Đakovici, Podujevu,
Lipljanu, Glogovcu, Srbici, Orahovcu, Štrpcu,
Dečanima, Istoku i Vitini. Ipak, neki sudovi
imaju problema po ovom pitanju, kao Okružni
sud u Prištini, Prizrenu, Uroševcu, Opštinski sud
u Đakovici, Podujevu, Lipljanu, Glogovcu,
Srbici, Orahovcu, Štrpcu, Dečanima, Istoku i
Vitini.
Među ključnim problemima, identifikovanim
tokom istraživanja su neizvršavanje naloga za
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
da su na primer u Opštinskom sudu u Vitini,
predmet sa brojem 143/04 i P. nr. 53/06,
odgođeni po tri puta zbog toga što policija nije
izvršila sudske naloge. Isto se dešava i u Prištini.
Sudija Okružnog suda u Prištini, Rasim Rasimi
kaže da je predmet sa brojem P.br. 79/07
odgođen tri puta zbog toga što policija nije
i z v r š i l a n a l o g z a p r i n u d n o p r i vo đ e n j e
okrivljenog.
Nemarnost policajaca se smatra jednim od
faktora koji prouzrokuju neefik asnost u
izvršenju sudskih naloga.
Predsednik Okružnog suda u Peći, Salji Mekaj
ističe da “što se tiče neizvršenja naloga od
strane policije, postoji izrazita neodgovornost”.
Prema njegovim rečima, policijski službenici
zapostavljaju svoj posao, često i namerno, tako
što ne postupaju pravovremeno i ostavljajući
izvršenje naloga za hapšenje za poslednji
minut.
I Nedžmedin Sejdiu, sudija u Okružnom sudu u
Prištini kaže da se Okružni sud suočava sa
neefikasnošću policije u izvršenju sudskih
naloga. Na početku je istakao da u nekim
slučajevima, osim prvog naloga, moraju da
pošalju i drugi nalog zbog toga što policija ne
postupa niti odgovara na prvi zahtev. Sudija je
potom rekao da često mora da obaveštava i
policijsku stanicu da joj je poslat nalog, a
morao je i da obaveštava komandira stranice i
da mu kaže da policija nije postupila prema
određenom nalogu.
U Gnjilanu ima slučajeva da se sudije žale da ih
policija neobaveštava na vreme o tome iz kog
razloga nisu izvršili sudski nalog. U ovoj opštini
ima gotovo svakodnevnih problema zbog
toga što se retko dešava da policija dovede
optuženog u
U slučajevima kada se optuženi ne nađe na
mestu na kome se traži, policija je dužna da o
tome obavesti predsednika suda ili
predsednika sudskog veća u predmetu i
komandira policije. To se, prema sudiji Mekaj,
veoma retko dešava.
Portparol policije u Peći, Zećir Keljmendi
negira mogućnost da policija ne izvršava
naloge, i ističe da policija svaki put kada iz bilo
kog razloga ne uspe da dovede optuženog na
ročište, o tome obaveštava sud.
S druge strane u Suvoj Reci policija priznaje da
postoji ovaj problem. Koordinator sektora za
naloge u policijskoj stanici u Suvoj Reci, Azem
Baraljiu kaže da je “bilo problema u izvršenju
sudskih naloga, zbog toga što je postojala
samo jedna jedinica, a i broj osoblja je
nedovoljan”. Ta jedinica je proširena i sada
postoje četiri jedinice, tako da je izvršenje
naloga znatno poboljšano”.
Rasim Rasimi, sudija u Okružnom sudu u
Gnjilanu, ističe da postoje slučajevi kada se
sudski pretresi odgađaju zbog neizvršenja
naloga od strane policije. U tom pogledu, ima
slučajeva kada se ročište odgađa po tri ili više
puta. Slučajeva neizvršenja sudskih naloga od
strane policije ima i u drugim sudovima, tako
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
sudnicu samo sa jednim nalogom. Dešava se
da se nalog ponavlja po nekoliko puta, kaže
sudija Iljmi Daljipi, sudija u Okružnom sudu u
Gnjilanu.
8.Nedostatak međuinstitucionalne
komunikacije
Na osnovu višegodišnjeg praćenja
pravosudnog sistema i intervjua sa nadležnim
službenicima tih institucija za potrebe ovog
izveštaja, BIRN nalazi da nedostaje saradnja i
koordinacija između institucija koje učestvuju
u dostavljanju otpremnica.
Nasuprot tome, Ismet Hašani, poručnik u
policiji u Gnjilanu, ističe da je saradnja sa
sudom veoma dobra i da se angažuju da
pribave informacije o osumnjičenim osobama
u cilju što efikasnijeg informisanja sudova.
Pored toga, navodi da su netačne adrese
osumnjičenih razlog za neizvršenje naloga,
pošto se u ličnim kartama ne naznačava adresa
stranaka, već samo naziv grada.
Relativno dobra saradnja postoji između
sudova i policijskih stranica, ali se ne može reći
da postoji dovoljna saradnja sudova sa poštom
i opštinama. Kao što je prethodno
obrazloženo, opštine nemaju jedinstvene liste
adresa, a i one koje imaju nikada nisu dostavili
sudovima. Na drugoj strani, sudovi nisu
dostavljali zvanične zahteve za dobijanje liste
adresa ili karata.
Baki Keljani, portparol u Kosovskoj policiji
ističe da postoji mnogo slučajeva kada je
policija naišla na osobe sa istim imenom i
prezimenom, ali to nisu bile osobe koje je sud
tražio. Prema policiji, glavni problem je
nekoordinacija između institucija. Keljani kaže
da “glavne institucije koje imaju veze sa
sudskim pozivima, treba da zasednu i reše
problem sa sudskim pozivima”.
Sudovi smatraju da postoji potreba da se
poštari obučavaju o važnosti sudskih poziva,
pri čemu su i ponudili takvu obuku, ali Pošta
Kosova poriče da je dobila takvu ponudu.
Prema Kancelariji za informisanje Kosovske
policije, broj iz vršenja naloga se stalno
povećava. “Na osnovu godišnjeg izveštaja za
2011. godinu, zabeleženo je povećanje u
izvršenju sudskih naloga u odnosu na 2010.
godinu”, dodaju policijski službenici.
Postoje slučajevi kada Policija Kosova ne
sprovodi sudske naloge za dovođenje stranaka
na sudske pretrese, i da o tome ne obaveštava
sud. Međutim, Kosovska policija smatra da je
efikasna, ali je zatražila da nadležne institucije
razgovaraju po ovom pitanju.
Međutim, priznaju da se policija suočava sa
izazovima koji se uglavnom odnose na pitanje
promene prebivališta. “U izvršenju sudskih
naloga očigledne su izvesne poteškoće, kao
netačne adrese ili promena adresa stanovanja,
kao i kašnjenje poštanske dostave, i zbog toga
je potrebno angažovanje policijskih
službenika da istraže i lociraju traženu osobu”,
kažu u Kancelariji za informisanje Kosovske
policije.
05
RAPORT PËR
REPORT ON
IZVEŠTAJ O
FTESAT GJYQËSORE JUDICIAL SUMMONSES SUDSKIM POZIVIMA
1.Treba da utvrdi koji sudski nalozi imaju
prioritet za dovođenje potrebnih osoba u sud;
2.Treba da obaveštava sud o neizvršenju
naloga i razlogu zbog kojeg nije izvršen;
3.Treba da preduzme disciplinske mere protiv
policajaca koji ne izvršavaju sudske naloge;
4.
Policija treba da održava redovne
kontakte i da ima bolju koordinaciju sa
sudovima;
Zaključak i preporuke:
S u d s k i p oz i v i s u p r v i k o ra k k o j i s u d ov i
preduzimaju kako bi obezbedili pravičan
sudski postupak i jednak pristup sudovima.
Istraživanje na terenu pokazuje da u
uručivanju sudskih poziva postoje velike
manjkavosti koje svakodnevno prete
strankama da izgube suđenja. Nedostavljanje
poziva strankama i njihovo dostavljanje sa
kašnjenjem u dužem vremenskom periodu
utiče na odgađanje sudskih rasprava.
Nedovoljan broj dostavljača, nedostatak
jedinstvenih lista adresa, nekoordinacija
institucija, kao što su sudovi, policija i pošta,
neki su od razloga koji su uticali na to da
pravosudni sistem ne bude efikasan. Konačno,
to je još jedan razlog koji dovodi do
nagomilavanja predmeta u sudovima na
Kosovu.
Sudovi:
1.Pravni sekretari treba da upisuju kompletne i
tačne adrese stranaka u sudskim pozivima;
2.Sudije treba da osiguraju da pravni sekretari
upisuju adrese stranaka u sudskim pozivima;
3.Sudovi treba da izriču disciplinske mere
protiv dostavljača koji ne uručuju uredno
sudske pozive;
4.Sudovi treba da sarađuju bolje sa Sudskim
savetom Kosova, Kosovskom policijom i
Poštom Kosova;
Skupštine opština:
Sudski savet Kosova:
1 . Tr e b a d a s a č i n e j e d i n s t v e n u l i s t u s a
adresama naselja;
2.Treba da dostave jedinstvene liste adresa
svim sudovima na Kosovu i Pošti Kosova;
1.Treba da udvostruči broj dostavljača u
sudovima;
2.Treba da izvrši procenu radnog učinka
dostavljača;
3.Treba da preduzme disciplinske i druge
neophodne mere protiv dostavljača koji ne
izvršavaju svoje obaveze u skladu sa zakonom;
4.Treba da poveća saradnju sa Poštom Kosova,
opštinama i policijom;
Pošta Kosova:
1.Treba da obavi obuku poštara dostavljača
sudskih poziva;
2 . Tr e b a d a v o d i r a č u n a d a d o s t a v l j a č i
dostavljaju sudske pozive na pravom mestu i u
zakonom propisanom roku;
3.Treba da preduzme disciplinske mere protiv
poštara koji ne uručuju pozive na zakonom
propisan način;
4.Treba da ima bolju i stalnu komunikaciju i
saradnju sa sudovima i policijom;
Vlada Kosova:
1.Treba da poveća budžet Sudskog saveta
Kosova za najmanje pola miliona evra, kako bi
omogućila povećanje broja dostavljača u svim
sudovima.
Kosovska policija:
05
Download

Shkarko - Emisioni Jeta në Kosovë