Crna Gora
Opština Plav
STRATEŠKI PLAN RAZVOJA OPŠTINE PLAV
2013-2017
- Nacrt -
Plav, 2013
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
STRATEŠKI PLAN RAZVOJA OPŠTINE PLAV
2013-2017
- Nacrt -
Izrada Strateškog plana razvoja opštine Plav 2013-2017, omogućena je uz pomoć američkog
naroda preko Agencije Sjedinjenih Američkih Država za međunarodni razvoj (USAID). Opština Plav
je u potpunosti odgovorna za sadržaj Strategije, koji ne mora nužno odražavati stavove USAID-a ili
vlade Sjedinjenih Američkih Država."
2
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
SADRŽAJ
UVOD .................................................................................................................................................... 5
KONSULTATIVNA GRUPA ..................................................................................................................... 6
PROCES I PARTNERSTVO ...................................................................................................................... 7
ANALIZA POSTOJEĆEG STANJA ............................................................................................................ 8
1. Opšte informacije ............................................................................................................................. 8
1.1. Geografski položaj ..................................................................................................................... 8
1.2. Geologija ................................................................................................................................... 8
1.3. Hidrologija ................................................................................................................................. 9
1.4. Klima........................................................................................................................................ 10
1.5. Biodiverzitet ............................................................................................................................ 11
2. Demografija, tržište rada i društvene djelatnosti .......................................................................... 12
2.1. Demografski trend .................................................................................................................. 12
2.2. Tržište rada .............................................................................................................................. 14
2.3. Društvene djelatnosti .............................................................................................................. 16
2.3.1. Zdravstvena zaštita .......................................................................................................... 16
2.3.2. Obrazovni sistem.............................................................................................................. 17
2.3.3. Socijalna zaštita ................................................................................................................ 19
2.3.4. Kultura .............................................................................................................................. 20
2.3.5. Sport ................................................................................................................................. 21
3. Privreda .......................................................................................................................................... 22
3.1. Razvoj privrede........................................................................................................................ 22
3.2. Industrija ................................................................................................................................. 23
3.3. Turizam.................................................................................................................................... 23
3.4. Poljoprivreda ........................................................................................................................... 27
3.5. Šumarstvo ............................................................................................................................... 29
3.6. Ribarstvo ................................................................................................................................. 30
4. Tehnička infrastruktura .................................................................................................................. 31
4.1. Saobraćajna infrastruktura ..................................................................................................... 31
4.2. Elektroenergetska infrastruktura ............................................................................................ 32
4.3. Telekomunikacije .................................................................................................................... 34
4.4. Vodovodni sistem.................................................................................................................... 35
4.5. Kanalizacioni sistem i otpadne vode ....................................................................................... 37
4.6. Ostala komunalna infrastruktura ............................................................................................ 38
5. Životna sredina ............................................................................................................................... 39
5.1. Upravljanje otpadom .............................................................................................................. 39
3
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
5.2. Sanitarna kontrola kvaliteta vode i vazduha........................................................................... 39
5.3. Prirodna baština i upravljanje resursima ................................................................................ 40
5.3.1. Zaštićena područja i upravljanje ...................................................................................... 40
5.5.2 Lov i ribolov ....................................................................................................................... 41
5.5.3 Upravljanje šumama ......................................................................................................... 41
5.5.4 Zaštita biodiverziteta........................................................................................................ 41
5.5.5 Kontaminirana mjesta i zagađenje zemljišta, prirodne opasnosti i tehnološki rizici........ 42
6. Administrativni kapaciteti .............................................................................................................. 44
6.1. Organizacija i struktura zaposlenih u lokalnoj samoupravi .................................................... 44
6.2. Tehnički kapaciteti .................................................................................................................. 45
6.3. Postojeća prostorno-planska i strateška dokumenta ............................................................. 45
6.4. Kapaciteti za korišćenje EU fondova ....................................................................................... 46
6.5. Budžet ..................................................................................................................................... 47
SWOT ANALIZA................................................................................................................................... 48
STRATEŠKI DUGOROČNI CILJ (VIZIJA) OPŠTINE .................................................................................. 50
PRIORITETI I MJERE ............................................................................................................................ 50
PROJEKTI ............................................................................................................................................ 52
MONITORING ..................................................................................................................................... 87
FINANSIRANJE .................................................................................................................................... 88
EX-ANTE EVALUACIJA ......................................................................................................................... 90
ANEKS ................................................................................................................................................. 96
4
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
UVOD
U skladu sa Strategijom regionalnog razvoja Crne Gore 2010-2014 i Zakonom o regionalnom
razvoju (Sl. list Crne Gore 20/2011), kao i Pravilnikom o metodologiji za izradu strateškog plana
razvoja jedinice lokalne samouprave, opština Plav pristupila je izradi Strateškog plana razvoja za
period 2013-2017. godine.
Prihvatajući strateško planiranje kao osnovni razvojni mehanizam, izradom Strateškog plana
razvoja 2013-2017, lokalna uprava nastoji da stvori uslove za brži lokalni održivi razvoj Opštine.
Uprkos ekonomskoj krizi, nastoji se da se pronađu alternativni izvori sredstava za dalja ulaganja u
infrastrukturu, smanjenje nezaposlenosti u odnosu na prosjek u državi, da se zaštiti životna sredina
i vodi računa o potrebama najugroženijih grupa građana.
Osnovni razlozi za strateško planiranje proizilaze iż činjenice da svi projekti u bilo kojoj oblasti
lokalnog razvoja zahtijevaju sinhronizovanu i koordinisanu plansku aktivnost na nivou opštine i
države. Drugi razlog je potreba jačanja administrativnih kapaciteta za apsorpciju fondova za svih
pet komponenti IPA podrške, u kontekstu pristupa evropskim fondovima. Kroz adekvatno
strateško planiranje na lokalnom nivou, i institucije sistema (Partnerski savjet za regionalni razvoj,
resorna ministarstva i druge institucije), potrebe razvoja na lokalnom nivou postaju predmetom
razmatranja u određivanju prioriteta i podrške na nacionalnom nivou.
Priprema ovog strateškog dokumenta zasnovana je na participativnom pristupu kroz formiranje
konsultativne grupe čiji su članovi predstavnici različitih segmenata društva, javnu raspravu koja
slijedi, a koja će najširoj javnosti, građanima i privredi, omogućiti da daju svoj doprinos planiranju
razvoja opštine Plav. Participativno strateško planiranje doprinosi stvaranju socijalne kohezije i
pomaže lakše sprovođenje i bolje ostvarenje ciljeva strateških projekata. U tom smislu, lokalna
uprava je nastojala da maksimalno valorizuje doprinos svih članova društva.
Tehnička i stručna pomoć u pripremi Strateškog plana razvoja 2013-2017 pružena je u okviru
USAID-ov Projekta ekonomskog razvoja finansiranog od strane američkog naroda, koji realizuje
CHF International.
5
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
KONSULTATIVNA GRUPA
U skladu sa Pravilnikom o metodologiji za izradu strateškog plana razvoja jedinice lokalne
samouprave, za potrebe procesa strateškog planiranja, opština Plav je formilala konsultativnu
grupu koja je, zajedno sa predstavnicima lokalne uprave, učestvovala u pripremi ovog planskog
dokumenta.
Članovi konsultativne grupe koji su dali značajan doprinos pripremi ovog plana su:
- Orhan Šahmanović, dipl.prav.predsjednik Opštine, koordinator;
- Dzevat Musić, dipl.ecc., Savjetnik predsjednika Opštine, član;
- Izet Hadžimušović,dipl.ing., direktor Direkcije za uređenje prostora,član;
- Salih Šabović,dipl.ecc. član
- Ramo Kolašinac,direktor SMS „Bećo Bašić“ Plav, član;
- mr Šefkija Feratović, prof.dipl.ing.polj.,član;
- Enes Drešković,dipl.ing.polj.,predstavnik NVO,član;
- Kemal Purišić,dipl.ecc.poslanik u Parlamentu CG ,član;
- Branka Đukić,dipl.pravnik,direktorica Centra za socijalni rad, član;
- Dr.Elvis Omeragić, spec.med.,član;
- Dr.Sabina Markišić, spec.med.,direktorica doma zdravlja Plav, član;
- Šukrija Cikotić, dipl.ecc, savjetnik predsjednika Opštine, član;
- Musa Gočaj, direktor zadruge „Aljo Hot“, član;
- Medo Markišić, prof.informatike, direktor OŠ „Bećo Bašić“ Plav,član;
- Salih Gjonbalaj,dipl.prav.,direktor doo„Alpet“ Plav, član;
- Mehmet Gjonbalaj, dipl.ing.,direktor JP Komunalno Plav, član;
- Blažo Turković,direktor doo „Kula“ Plav,član;
- Hilmo Purišić, dipl.ecc.,direktor doo „Brijest“Plav, član;
- Huso Brdakić, direktor LTO Plav, član;
Svi predstavnici Opštinske konsultativne grupe tokom rada su upoznati sa zaduženjima,
obavezama i metodologijom planiranja.
Tokom procesa planiranja obezbijeđeno je da svaki učesnik:
- bude upoznat sa svojim zaduženjima;
- zna željeni rezultat;
- prihvati obaveze i odgovornost za rezultate;
- zna vremenski okvir u kojem je potrebno izraditi i implementirati strategije;
- bude posvećen ostvarivanju željenih rezultata.
Tokom rada Opštinske konsultativne grupe izvršena je izmjena u sastavu zbog potrebe uključivanja
pojedinih struktura.
6
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
PROCES I PARTNERSTVO
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017 rezultat je širokog konsenzusa na različitim nivoima i
to:
konsenzusa radne i konsultativne grupe koju čine predstavnici različitih institucija na
državnom nivou, različitih udruženja i civilnog sektora,
konsenzusa sa građanima opštine
Konsultativni proces radne i konsultaƟvne grupe sproveden je u skladu sa Pravilnikom o
metodologiji izrade strateškog plana jedinica lokalne samouprave. Proces izrade Strateškog plana je
obuhvaƟo sljedeće korake:
1) Formiranje Konsultativne i radne grupe za izradu Strateškog plana razvoja;
2) Analizu postojećeg stanja;
3) Izradu SWOT analize;
4) Razvoj strateškog cilja i definisanje ključnih prioriteta razvoja;
5) Definisanje mjera i projekata;
6) Plan monitoringa i finansiranje.
7) Javnu raspravu
Proces izrade Strateškog plana razvoja opštine Plav je započet formiranjem Opštinske
konsultativne grupe na osnovu Rješenja o firmiranju ospštinske konsultativne grupe za izradu
Strateškog plana razvoja opštine od 20.09.2011. godine od strane Predsjednika.
Na konsitutivnoj sjednici Konsultativne grupe usvojena su pravila rada i u skladu sa istima, u
intervalu od njenog konstituisanja do decembra 2012. godine održano je više od pet sjednica. Na
sjednicama diskutovano je o svakom pojedinom poglavlju sadržanom u dokumentu.
Nacrt Strateškog plana razvoja opštine Plav usvojen je na sastanku Opštinske konsultativne grupe
održanom dana 19.11.2012. godine i donijeta Odlukua o davanju na javnu raspravu Nacrta
Strateškog plana, u trajanju od 12.12. do 27.12.2012. godine.
Shodno regulativi, nakon usvajanja Nacrta Strateškog plana razvoja opštine Plav od strane
Konsultativne grupe, organizovana je javna rasprava u periodu od 12.12.2012. do 27.12.2012.
godine, sa centralnom javnom raspravom održanom 26.12.2012. godine u Plavu , u sali Doma
kulture u Plavu. U periodu javne rasprave, Nacrt Strateškog plana razvoja opštine Plav je bio
dostupan u elektronskom obliku na sajtu opštine, a primjerak se mogao preuzeti na u prostorijama
opštine Plav. Nakon javne rasprave sačinjen je i Izvještaj o sprovedenoj javnoj raspravi o
Strateškom planu razvoja opštine Plav za period 2013-2017. godina.
Po završetku Javne rasprave, sačinjen je i Izvještaj o sprovedenoj javnoj raspravi o Strateškom
planu razvoja opštine Plav za period 2013-2017. godina. Komentari i sugestije pristigli tokom
procesa javne rasprave su razmoteni i integrisani u mjeri u kojoj je to bilo moguće.
Tokom izrade Plana ostvarena je puna saradnja sa Ministarstvom ekonomije preko ex-ante
evaluatora koji se maksimalno uključio u oblikovanje ovoga dokumenta.
7
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
ANALIZA POSTOJEĆEG STANJA
1. Opšte informacije
Opština Plav administrativno pripada sjevernoj regiji. Prema Prostornom planu Crne Gore do 2020.
godine opština Plav pripada Polimskoj zoni. Dvanaesta po veličini u zemlji, ova opština zahvata
prostor od 486 km², odnosno 3,5% ukupne površine Crne Gore sa geografskim koordinatama 42°
35′ 49" SGŠ i 19° 56′ 44" IGD, spada u red opština srednje veličine. U opštini živi 13.108 stanovnika,
od toga 3.800 živi u administrativnom centru – Plavu.
Na teritoriji opštine se nalaze tri mjesna centra i 23 naselja. Opština je administrativno podijeljena
na sedam mjesnih zajednica i to: MZ Plav, MZ Gusinje, MZ Murino, MZ Vusanje, MZ Velika, MZ
Brezojevice i MZ Prnjavor.1
1.1. Geografski položaj
Opština Plav se geografski nalazi u jugoistočnom dijelu Crne Gore, između Prokletija na jugu i
jugozapadu, planina Bogićevice, Starca i Vaganice na istoku, Visitora i Zeletina na zapadu i Mokre
na sjeveru. Teritoriju opštine karakterise planinski reljef razuđen brojnim visovima, klisurama,
strmim padinama i drugim prirodnim fenomenima.
Planinski vijenci koji pokrivaju teritoriju opštine se postepeno izdižu u pravcu jugozapad –
sjeveroistok, sa oboda Zetsko-skadarske potoline i završavaju spletom najviših masiva Bogićevice,
do prevoja Čakora i Rugova, u dužini oko 70 km, gdje se nalaze najviši planinski grebeni, Maja
jezerce (2694 m), na albanskoj teritoriji, Đeravica (2656 m), na kosovskoj i najviši vrhovi Crne Gore:
Maja Kolata (2528 mnv) i Maja Rosit (2525mnv) na plavskoj teritoriji.
Centralni dio prostora zahvata Plavsko-Gusinjska kotlina, koja se prostire u smjeru sjever-jug, čija
je nadmorska visina oko 910 m. Kotlina predstavlja valov pleistocenskog plavskog lednika,
najvećeg na Balkanu, pregrađenog sa sjeverne strane morenskom zaprekom Meterizom i
Glavicama. Kao takva, ona je najdublji i najveći lednički oblik na Prokletijskim planinama. Njeno
dno je ravno, dok su planinske strane neujednačenog izgleda. Dužina kotline iznosi oko 25 km, a
najveća širina oko 5 km. Njom teku glavne rijeke – Ljuca i Lim. U kotlini su smještena glavna naselja
– Plav, Gusinje i Murino.
Čitav predio opštine Plav blago je nagnut prema sjeveru, i u tom pravcu vode svi riječni tokovi, kao
i najvažnija saobraćajna komunikacija. Osim Limskom, padine Prokletija su razbijene brojnim
drugim dolinama, poput Grebaje i Ropojane, koje duboko zadiru u planinski masiv.
1.2. Geologija
Stratigrafija i facijalni sastav terena Plavske opštine su dosta složeni. Teren izgrađuju slojevi i
stijene mlađeg paleozoika, trijasa, jure, krede i kvartara. Pod uticajem raznih geoloških procesa,
formirano je više tipova zemljišta različite produktivne sposobnosti.
1
Administrativna podjela mjesnih zajednica i naselja data je u Aneksu, Tabela 1
8
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Najniži tereni oko doline Ljuče, Plavskog jezera, Lima i Đurićke rijeke sastoje se od pijeska, sitnog
pijeska i šljunka koji ne povezuju male stijene. Podnošljiv kapacitet i nepropustljivost vode varira
kod ovog terena, zbog različitog sadržaja glinenih primjesa. U okolini Plavskog jezera zastupljena su
močvarno-glejna zemljišta, koja su teška zemljišta – glinuse, sa velikim procentom humusa, i koja
se adekvatnom melioracijom mogu pretvoriti u veoma produktivna.
Viši tereni napravljeni su od velikih stijena koje čine šljunak, sitan pijesak i blokovi. Padine Visitora,
zapadno od jezera, napravljene su od kvarca i škriljca, niskog trijasa, a djelovi Prokletija, istočno od
Plavskog jezera, od paleozoičkih škriljaca i pješčara sa konglomeratom i kvarcom. Reljefni pokrivač
je većinom napravljen od braonkaste zemlje. Na velikom dijelu oblasti ta zemlja leži na šljunku i
plodna je pod dobrim terenskim uslovima.
Na osnovu dosadašnjih ispitivanja pedološkog pokrivača u ovom području su najviše zastupljena
smeđa zemljišta na silikatnim stijenama i planinske crnice na krečnjacima. Osnovna odlika svih
zemljišta ovog područja je što su uglavnom plitka i mlada. Dijelom su ovi nanosi izloženi
zamočvarivanju i plavljenju, kao što je slučaj sa plavsko-gusinjskom dolinom na površini od oko 750
hektara.
Na padinama brda i planina, posebno na terenu koji izgrađuju silikatne stijene, dominiraju smeđa
zemljišta koja su manje-više plitka. Kvalitetnija zemljišta su samo na blaže nagnutim oblicima
reljefa i pod prirodnom vegetacijom, osobito šumom koja je u ovoj oblasti dosta zastupljena i
očuvana. Na strmim stranama i pod prorijeđenom vegetacijom zemljišta su plitka i izložena jakoj
eroziji. Iznad gornje granice šume, na planinskim vrhovima Prokletija, stranama i platoima,
preovlađuju vrlo plitka zemljišta, među kojima su na krečnjacima dominantne planinske crnice ili
rendzine, a na silikatnim stijenama smeđa zemljišta i ranker.
1.3. Hidrologija
Prokletije spadaju u hidrografski najbogatije masive. Brojni i raznovrsni hidrografski objekti kao što
su rijeke, izvori, potoci, vrela, jezera, vodopadi i ponori daju značajnu estetsku i pejzažnu
vrijednost ovom masivu. Vodotoci u svom toku kroz Prokletije pripadaju uglavnom kategoriji voda
prve klase, koje se smatraju najčistijim, što znatno povećava njihovu potencijalnu ekonomsku i
komercijalnu vrijednost. Rijeke Prokletija su brze ili plahovite, osim Ljuče koja se odlikuje mirnim
tokom i predstavlja tipsku ravničarsku rijeku u planinskom ambijentu.
Pored brojnih rijeka, na području ove opštine nalaze se i četiri veća jezera: Plavsko, Hridsko,
Visitorsko i Ropojansko, kao i velik broj manjih stalnih ili privremenih jezera i bara.
- Plavsko jezero je ledničkog porijekla. Nastalo je u prostoru koji je bio intenzivno zahvaćen
glacijacijom, nakon koje je voda akumulirana u plavsko-gusinjskom valovu. Ovo je najveće
ledničko jezero u Crnoj Gori, čija površina iznosi 1,99 km². Nalazi se na 906 mnv, sa
maksimalnom dubinom 9,15 m. Maksimalna dužina jezera je preko 2000 m, a širina oko 1500
m. Površina neposrednog sliva je preko 4 km². Plavsko jezero je protočnog tipa i osnovna
obilježja vodnog bilansa daju mu pritoka Ljuča sa svojim slivom i otoka Lim, čije izvorište
predstavlja upravo ovo jezero. Značajan stepen protočnosti vode ovoga jezera ima veliki uticaj
na termički režim i čistoću vode. U prvoj fazi svog postojanja ovo jezero je bilo znatno
prostranije i dublje, dok se u zadnje vrijeme primjećuje trend zamočvarivanja.
- Hridsko jezero, udaljeno od Plavskog 18 km, nalazi se na Prokletijama na 1970 m nadmorske
visine. Površina mu je 33,4 m2, a najveca dubina 5,1m. Okruženo je visokim četinarskim
šumama. Ovo jezero obuhvata strogi režim zaštite - rezervat nacionalnog parka.
9
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
-
Visitorsko jezero nalazi se na planini Visitoru, nastalo u najvišem cirku ove planine na visini od
1735 m. Duboko je oko 4 m, dugo 92 m, a široko 73 m. Ljeti je bistro i modro, a zimi se ledi.
Ropojansko ili Cemerikino (Zmijsko) jezero nalazi se na kraju Ropojanske doline. Njegova
karateristika je što u ljetnjim mjesecima presušuje, ostavljajući zatravnjenu površinu.
Karakteristčno po velikom broju zmija unutar i oko jezera.
Na području opštine Plav nalazi se i velik broj kraških izvora i vrela, od kojih su najpoznatiji Alipašini izvori, kapaciteta 3,5-7 m3 čiste vode za piće i Oko Skakavice iz kojeg ističe rijeka Grlja.
Takođe, rijeke u plavskoj opštini prave i nekoliko vodopada, od kojh je najpoznatiji vodopad Grlje
u Vusanju.
Rijeka Lim, kao nosilac hidro potencijala, izvire iz Plavskog jezera. Vodotoci raspolažu značajnim
hidroenergetskim potencijalom od oko 42,6 MW, koji se može koristiti za proizvodnju energije. Za
istraživanje i izgradnju malih hidroelektrana predviđeni su vodotoci: Babinopoljske rijeke,
Komarače, Veličke rijeke, Murinske rijeke, Đuričke rijeke i Grlje.
1.4. Klima
Područje opštine Plav ima vlažniju subplaninsku klimu, koja na visinama od preko 1000 m
nadmorske visine prelazi u planinsku. Dolinski dio karakteriše umjereno topla i vlažna klima s
toplim ljetom, dok se u višim djelovima javljaju dva klimatska podtipa: umjereno hladna i vlažna
klima s toplim ljetom (na visinama od 1000mnv do 1500mnv) i vlažna borealna klima, veoma
hladne zime sa puno snijega dok su ljeta svježa (na visinama preko 1500mnv). Srednja godišnja
temperatura vazduha iznosi 8,6°C, s tim što se ona u kotlinama i riječnim dolinama kreće između
6° i 9°C. Najtopliji mjesec je jul sa srednjom temperaturom 18,2°C, a najhladniji mjesec januar sa
temperaturom -1°C. Prosječna godišnja vrijednost insolacije u sjevernom i centralnom dijelu je oko
1.800 časova, dok je u južnoj zoni i do 2.000 časova sunčevog sijanja.
Veći dio područja odlikuje se modifikovanim fluviometrijskim režimom padavina, pri čemu se
maksimalne količine izlučuju u kasnoj jeseni i u prvom dijelu zime (oktobar-januar), a minimalne
tokom ljeta (jun-avgust). To je ograničavajući činilac u razvoju poljoprivrede, naročito u zonama
čija je geološka osnova izgrađena od vodopropustljivih krečnjačkih stijena. U vegetacionom
periodu izluči se između 15 i 20% ukupne godišnje količine padavina, a u zimskom čak oko 42%. Za
područje opštine Plav, obimnije sniježne padavine karakteristične su od sredine novembra a
najintenzivnije su u razdoblju decembar-mart. Srednja godišnja suma padavina je 967,2 mm.
Srednja mjesečna suma padavina je najveća u decembru i iznosi 127,7 mm. Snježni pokrivač traje
oko 5 meseci.
Relativna vlažnost vazduha u Plavu nalazi u granicama umjerene povišenosti, između 74 i 77 %. U
zimskom periodu, međutim, ove vrijednosti su u granicama znatno povišenih i visokih iznosa,
između 77 i 85 %. Za razliku od naselja, na većim nadmorskim visinama relativna vlažnost vazduha
je znatno manja.
Planinske skupine Prokletija utiču da je dolinski dio teritorije Plava zaštićen od vjetrova iz
zapadnog, a donekle i iz istočnog kvadranta. Dominira „sjeverac“ u zimskom, a južna i jugozapadna
strujanja u ljetnjoj polovini. Najbitnija karakteristika horizontalnih strujanja vazduha je da
područje Plava ima dosta tišina. Naime, više od pola godine nema vjetrova.
10
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
1.5. Biodiverzitet
Flora u velikoj mjeri ima karakter srednjoevropske flore sa značajnim učešćem arkto-alpijskih i
submediteranskih elemenata. Veliki broj vrsta su endemične, endemoreliktne, reliktne, rijetke, a
mnoge vrste su ljekovite i medonosne. Na teritoriji opštine registrovano je preko 1.700 biljnih
vrsta. Izdvojeno je 40 tipičnih biljnih zajednica, a ekosistemski diverzitet je takođe značajan.
Prisutni su brojni ekosistemi na sniježnicima, planinskim rudinama, silikatima, krečnjacima i
dolomitima. Raznolikosti doprinose i prirodne šumske zajednice lišćara i četinara, zajednice
degradacionih stadijuma klimatogenih ekosistema, livada i pašnjaka i antropogenih polupustinja i
pustinja.
Široko su rasprostranjene šume, karakteristične vertikalne zonalnosti. Na hrastove šume nižih
djelova nastavljaju se bukove, pa mješovito bukovo-jelove šume. Na njih se nadovezuju čiste ili
miješane smrčeve, iznad kojih su reliktne šume munike, kao i mješovite sastojine munike i molike.
Gornju šumsku granicu formira bor krivulj. Na Visitoru je zastupljena i posebna, četinarska vrsta
tisa, koja pokazuje tendenciju nestajanja2. Pored ovih, zastupljene su i druge rijetke vrste: forzicija,
planinski javor, vulfenija, runolist i dr.
Značajno je veliko bogatstvo ljekovitog bilja, divljeg voća i ostalih poljsko-šumskih plodova, između
ostalog, registrovane su lincura, kamilica, glogov cvijet, hajdučka trava, nana, lipov čaj, zanovijet,
pelin i dr. Od šumskih plodova tu su i bororvnica, kleka, maline, jagode, gloginje i šipurak.
Pripadnost alpsko-planinskom biogeografskom regionu ostavila je uticaj i na životinjski svijet koji
karakteriše velika raznovrsnost, pa je tako registrovano oko 60 endemičnih vrsta insekata i oko 130
vrsta dnevnih leptira.
Plavsko jezero odlikuju autohtone vrste riba kao što su Thymallus thymallus (lipljen), Hucho hucho
(mladica), Salmo labrax m. lacustris (blatnjača), Leuciscus cephalus (klen), Chondrostoma nasus
(skobalj), Rutilus rutilus (crvenperka) i druge. Fauna vodozemaca i gmizavaca je raznovrsnog
porijekla. Najznačajniji fenomen koji se javlja na području Prokletija je neotenija. Ova promjena je
važna za individualno razviće, ali i za evoluciju grupa. Prisutni su endemični i reliktni oblici.
Zabilježena je i 161 vrsta ptica, što govori o izuzetnom ornitološkom značaju područja. Njihova
staništa su visokoplaninski regioni, doline Ropojane i Grbaje, šumski ekosistemi, planinska jezera i
rijeke. Među najznačajnijim vrstama ptica su siva čaplja, čaplja kašikara, krža, bradan, bjeloglavi
sup, orao zmijar, jastreb, kobac, mišar, soko lastavičar, sivi soko, lještark i krstokljun.
2
S. Leković, Plavsko-gusinjski region – turizam i održivi razvoj, Plav 2005
11
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
2. Demografija, tržište rada i društvene djelatnosti
2.1. Demografski trend
Kretanje broja stanovnika u periodu 1948 - 2011 bilo je prevashodno uslovljeno strukturom i
rezultatima privrede, razvojem infrastrukture i naseljskih sadržajima, kao i nestabilnim okruženjem
pogotovo u periodu devedesetih. Broj stanovnika u opštini Plav od Drugog svjetskog rata do 1981.
godine je bio u konstantnom rastu sve do 1991. godine. Ratna dešavanja tokom posljednje
decenije prošlog vijeka, sankcije i pad privrednih aktivnosti negativno su uticali na kretanje broja
stanovnika, tako da je na poslednja tri popisa (1991-2011) zabilježen konstantan pad broja
stanovnika. Broj domaćinstava nije pratio trend kretanja broja stanovnika. Najveći broj
domaćinstava zabilježen je 1991. godine.
Posmatrajući zvanične rezultate sa popisa stanovništva, može se konstatovati da razvoj
stanovništva opštine Plav bilježi nepovoljne tendencije koje vode ka produbljivanju sljedećih
demografskih procesa: ukupne i prirodne depopulacije i demografskog starenja.
Tabela 1. Kretanje broja stanovika i domaćinstava (1971-2011)
1948
1953
1961
1971
1981
17330
18913
Stanovništvo 15764
19542
19560
2945
3158
3288
Domaćinstva
3274
3262
Izvor: Monstat
1991
15998
3847
2003
13805
3535
2011
13108
3737
Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2011. godine, u opštini Plav živi 13.108 stanovnika, što
čini 2,1% ukupne populacije Crne Gore i predstavlja smanjenje broja stanovnika od 5,05% u
odnosu na Popis 2003. godine. Ukupan broj domaćinstava prema popisu 2011. godine je iznosio
3737 sa prosječno 3,5 članova u porodici.
U ukupnoj strukturi stanovništva nešto veće učešće 50,84% ima muška populacija (6.664), u
odnosu na 49,16% ženske populacije (6.444). Većina stanovništva živi u ruralnom području 7.718
(55,88%), dok u dva mjesna centra urbanog karaktera (Plav i Gusinje) živi 5.390 (41,12%).
Promjena u broju stanovnika između dva popisa (2003-2011) uticala je na polnu i teritorijalnu
distribuciju stanovništva. U polnoj strukturi stanovništva došlo do pada učešća ženske populacije
koja je na prethodnom popisu činila 50,59% i rasta učešća muške populacije u odnosu na tadašnjih
49,41%. Sa aspekta teritorijalne distribucije stanovništva zabilježen je demografsko pražnjenja,
naročito naselja udaljenijih od opštinskog centra.
Prema popisu iz 2011. godine prosječna starost u opštini Plav je 36,0 godina i spada u stadijum
demografske starosti. Međutim, u odnosu na većinu crnogorskih opština starosna struktura se
može ocijeniti kao povoljna. U međupopisnom periodu zabilježeno je povećanje učešća
stanovništva u okviru starosne grupe 20-60 godina (sa 47,6% na 51,39%), ali na račun smanjenja
učešća starosne grupe do 19 godina (sa 34,9% na 30,7%), što govori o postepenom starenju
stanovništva. Učešće stanovnika u okviru starosne grupe preko 60 godina približno isti (17,89%).
Posmatrajući po polu, negativna komponenta starosne strukture je izraženija kod ženske
populacije sa prosječnom starošću 37,0 godina u odnosu na mušku populaciju 35,4 godina.
Takođe, može se primijetiti da je starosna struktura nepovoljnija u ruralim područjima sa
prosječnom starošću 36,2 godine u odnosu na gradsko područje sa 35,6 godina.
12
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Indeks starenja populacije3 ukazuje da se u narednom periodu može očekivati starenje populacije,
usljed promjena u strukturi mlade i stare populacije. Indeks starenja populacije između dva popisa
je porastao sa 0,50 na 0,58 u 2011. godini, što se može tumačiti kao jedan od ograničavajućih
faktora daljeg razvoja opštine. U poređenju sa nacionalnim nivom (0,70) i Sjevernim regionom
(0,69) opština ima nešto povoljniju strukturu između mladog i starog stanovništva.
Obrazovna struktura stanovništva u opštini Plav je nepovolja, sa dominatnim učešćem lica sa
srednjoškolskim i osnovnim obrazovanjem (71,1% od ukupnog broja stanovnika starijih od 15
godina)4. Takođe, značajno učešće imaju lica bez škole ili sa nepotpunim osnovnim obrazovanjem
18,5%, dok je broj stanovnika koji su završili visoko obrazovanje svega 9,7%. Ukupan broj
nepismenih je iznosio čak 401, što predstavlja stopu nepismenosti od 3,6%.
Grafik 1. Starosna struktura stanovništva
Grafik 2. Obrazovna struktura stanovištva
4.500
60 i više
17,89%
4.095
4.000
0-19
30,72%
3.500
3.160
3.000
2.500
2.000
1.431
1.500
1.000
500
996
457
64
Bez škole
20-60
51,39%
Izvor: Popis 2011, Monstat
Nepotpuna
osnovna
škola
Osnovna
škola
Srednja
škola
Visoko
Nepoznato
obrazovanje
Izvor: Popis 2011, Monstat
Osnovni razlog smanjenja broja stanovnika, uzrokovan je redukovanim privrednim aktivnostima i
ratnim 90-im, što je dovelo do migratornih kretanja stanovništva uglavnom prema razvijenijim
privrednim centrima unutar Crne Gore i inostranstvu, a nešto manje prema gradskim naseljima
unutar opštine. Prema poslednjim podacima5, ukupan broj lica sa područja opštine Plav sa
mjestom boravka u inostranstvu je 7.758. Posledice ovakvog kretanja javljaju se u formi zamiranja
sela i poljoprivrede, starenja stanovništva, smanjenja radno sposobnog stanovništva i odliva
obrazovanog stanovništva. U posljednjih desetak godina zabilježen je konstantan pad nataliteta i
rast mortaliteta. Vitalni indeks6 u opštini Plav smanjen je sa 1,65 (2003) na 1,23 u 2010. godini.
3
Indeks starenja predstavlja odnos broja stanovnika od 60 i više godina i stanovnika ispod 20 godina starosti
Obrazovna struktura stanovištva po polu data je u Aneksu, Tabela 2
5
Popis 2003. godine
6
Vitalni indeks predstavlja odnos između živorođenih i umrlih
4
13
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Grafik 4. Unutrašnje migracije7
Grafik 3. Prirodno kretanje stanovništva
250
120
219
200
106
100
191
179
90
100
185
163
156
156
154
120
125
81
76
80
150
133
100
60
137
135
120
131
122
40
50
36
20
0
41
38
36
29
0
2003
2004
2005
2006
2007
Rodjeni
2008
2009
2010
2006
2007
Umrli
2008
Doseljeni
2009
2010
Odseljeni
Izvor: Monstat
2.2. Tržište rada
Smanjena privredna aktivnost uslovljena globalnom ekonomskom krizom, negativni efekti
tranzicije, neadekvatni i zasterjeli školski programi uslovili su porast nezaposlenosti i ozbiljne
strukturne probleme na tržištu rada.
Prema podacima Zavoda za statistiku Crne Gore od 2004. godine, Plav bilježi konstantan pad broja
zaposlenih lica. Najznačajniji pad zaposlenih je zabilježen u 2010. godini od 15,9% u odnosu na
2009. godinu. Trend smanjenja zaposlenih nastavljen je u 2011. godini. Prosječan broj zaposlenih u
prvih deset mjecesi iznosio 1.092 što predstavlja pad od 9,5% u odnosu na isti period 2010.godine.
Posmatrajući polnu strukturu zaposlenih u opštini Plav, dominatno učešće ima muška populacija
koja čini dvije trećine.
Uporedo sa padom broja zaposlenih, zabilježen je i pad nezaposlenosti, što je u krajnjem
rezultiralo najnižom stopom nezaposlenosti posljednjih desetak godina u decembru 2011. godine,
kada je iznosila svega 6,4%. Međutim, pad broja nezaposlenih uzrokovan je migracijama radno
sposobnog stanovništva ka privredno razvijenijim centrima u potrazi za zaposlenjem. Odliv
kadrova, kao osnovnog faktora razvoja, predstavlja ograničavajući faktor za dalji razvoj privrede.
Grafik 5. Prosječna zaposlenost tokom godine
1800
1200
1556
1600
1400
Grafik 6. Broj nezaposlenih
1515
1470
1425
1322
1411
1403
1180
1200
977
1000
964
822
1092
800
719
1000
600
502
800
420
600
458
438
400
292
400
200
200
0
0
2003
2004
Izvor: Monstat
7
2005
2006
2007
2008
2009
2010 I-X 2011
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Izvor: ZZZCG
Lica koja su promjenila mjesto prebivališta unutar granica Crne Gore tj. broj odseljenih i doseljenih lica
14
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Prema podacima na dan 31.12.2011. godine, broj nezaposlenih je iznosio 292, među kojima su 65
lica kratkoročno nezaposlena (do jedne godine čekanja na posao) i 227 dugoročno nezaposlena
lica (preko jedne godine čekanja na posao) od čega 147 čeka na posao duže od tri godine.
Struktura nezaposlenih je nepovoljna i karakteriše je visoko učešće lica sa nižim stepenima stručne
spreme i lica starije starosne dobi. Posmatrano prema školskoj spremi najveće učešće u ukupnom
broju nezaposlenih čine lica sa završenim IV stepenom stručne spreme (86), nekvalifikovana lica
(78) i lica sa III stepenom stručne spreme (64). Negativan aspekt je činjenica da na birou ima i
značajan broj nezaposlenih lica sa VII stepenom stručne spreme.
Na evidenciji Zavoda za zapošljavanje se nalazi 155 lica sa preko 50 godina starosti, što čini 53,08%
od ukupno nezaposlenih lica. Pretežno se radi o licima koja imaju radno iskustvo, većina njih prima
novčanu nadoknadu i teže prihvataju obuke i prekvalifikacije. Otežavajuću okolnost predstavlja i
slaba zainteresovanost poslodavaca za radno angažovanje ove kategorije. Novi tržišni uslovi
privređivanja nameću i nove zahtjeve, tako da poslodavci sve više traže mladu, obrazovanu i
sposobnu radnu snagu, što dodatno produbljuje jaz između ponude i traže radne snage.
Grafik 7. Kvalifikaciona struktura nezaposlenih8 Grafik 8. Starosna struktura nezaposlenih
VII
16,10%
VI
4,11%
Preko 18 do 25
godina
17,47%
I
26,71%
V
0,68%
Preko 25 do 30
godina
9,25%
II
1,03%
IV
29,45%
Preko 50 godina
53,08%
III
21,92%
Preko 30 do 40
godina
6,85%
Preko 40 do 50
godina
13,36%
Izvor: ZZZCG
U opštini Plav postoji kancelarija u sklopu Biroa rada Berane, preko koje Zavod za zapošljavanje
obavlja svoje aktivnosti. Kao posebni programi izdvajaju se: sezonsko zapošljavanje, javni radovi i
stručni radovi-obuke, dokvalifikacije i prekvalifikacije.
Kretanje prosječne bruto i neto zarade u opštini Plav bilježi konstantan rast od 2007. do 2010.
godine. Prosječna neto zarada u prvih jedanaest mjeseci 2011. godine je iznosila 401 Euro, dok je
bruto zarada iznosila 598 Eura, što je znatno ispod prosjeka Crne Gore.
8
I- NKV (nekvalifikovani radnik)
II - PKV (polukvalifikovani radnik)
III- KV (kvalifikovani radnik), SSS/III (srednja stručna sprema/III stepen)
IV- SSS/IV (srednja stručna sprema/IV stepen)
V- VKV (visokokvalifikovani radnik)
VI-VŠ tj.VŠS (viša škola tj. viša školska sprema)
VII- VSS (visoka stručna sprema)
15
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 2. Kretanje bruto i neto zarade (2007 – XI 2011)
Plav
Bruto plata
Neto plata
2007
376
255
2008
493
332
2009
537
386
2010
592
397
I-XI 2011
598
401
Izvor: Monstat
Crna Gora
Bruto plata
Neto plata
497
338
609
416
643
463
715
479
722
484
2.3. Društvene djelatnosti
2.3.1. Zdravstvena zaštita
Zdravstvena zaštita stanovništva na teritoriji opštine Plav se ostvaruje u okviru Doma zdravlja kao
matične ustanove sa sjedištem u Plavu, zdravstvenih stanica u Gusinju i Murini, kao i ambulanti u
Velici i Vusanju. U Domu zdravlja Plav i zdravstvenim stanicama u Gusinju i Murini pružaju se
usluge zdravstvene zaštite primarnog nivoa, dok se usluge sekundarnog nivoa pružaju u okviru
stacionara sa porodilištem organizovane u Domu zdravlja Plav. Od aprila 2010. godine, počela je sa
radom Hitna služba - jedinica Plav koja radi u okviru Zavoda za hitnu medicinsku pomoć Crne Gore.
Slika 1. Organizacija JU Dom zdravlja
IZABRANI DOKTORI:
CENTRI ZA PODRŠKU:
JEDINICE ZA PODRŠKU:
• Izabrani doktor za odrasle;
• Izabrani doktor za djecu;
• Izabrani doktor za žene;
• za plućne bolesti i TBC,
• za dijagnostiku,
• za mentalno zdravlje,
• za prevenciju.
• Jedinica za patronažu,
fizikalnu terapiju primarnog
nivoa i sanitetski prevoz
OSTALE DJELATNOSTI DOMA
ZDRAVLJA:
STACIONAR SA
PORODILIŠTEM
MENADŽMENT I
ADMINISTRATIVNO-TEHNIČKI
POSLOVI
• medicina rada, sportska
medicina i hitna pomoć.
Izvor: JU Dom zdravlja „Dr.Branko Zogović“ Plav
Dom Zdravlja Plav opremljen je medicinskom opremom na zavidnom nivou, a u toku su aktivnosti
za nabavku nove opreme za laboratoriju. Domu zdravlja nedostaje Mikrobiološka laboratorija, RTG
kabinet, Dijalizni centar i fizikalna medicina. U Domu zdravlja je nephodno nastaviti radove na
završetku lifta, remontu starog agregata, uređenju i ograđivanju dvorišta. U cilju stvaranja
optimalnijih uslova za pružanje zdravstvene zaštite potrebno je uređenje Zdravstvene stanice
Gusinje.
U okviru zgrade Doma zdravlja, kao samostalni pravni subjekti, postoje tri stomatološke ordinacije,
u zdravstvenoj stanici Gusinje jedna stomatološka ambulanta i zubna tehnika, dok u Murini postoji
stomatološka ordinacija koja za sada ne radi.
16
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
2.3.2. Obrazovni sistem
Obrazovni sitstem u opštini Plav se obavlja kroz osnovno i srednje obrazovanje. Mrežu obrazovnih
institucija čine tri osnovne škole i srednje škole. U sklopu predškolskog obrazovanja radi JPU
„Dječji vrtić“ Plav.
Predškolsko obrazovanje
Predškolsko vaspitanje je konstituisano kao samostalni dio vaspitanja i obrazovanja. Na području
opštine Plav postoji Dječiji vrtić u Plavu i vaspitne jedinice u Gusinju i Murini, koji su organizovani
kao JPU „Dječji vrtić“ Plav. Ukupno, u sve tri jedinice, trenutno boravi 190 djece raspoređeni kroz
četiri starosne grupe – jaslice, mlađa, starija i mješovita grupa. U dječijim vrtićima vaspitnoobrazovni rad izvodi 26 radnika. Dječji vrtić radi u zadovoljavajućim uslovima i po savremenim
metodama rada.
Tabela 3. Broj djece u vrtićima
JPU „Dječiji vrtić“
Plav
Jaslice
13
Mlađa grupa
37
Starija grupa
44
Mješovita grupa
20 (na albanskom)
Izvor: JPU „Dječji vrtić“ Plav.
Gusinje
25
31
-
Murino
20
Osnovno obrazovanje
Osnovno obrazovanje na teritoriji opštine Plav se sprovodi u okviru tri osnovne škole sa svojim
područnim odjeljenjima i to: OŠ “Hajro Šahmanović” Plav (1.039 učenika), OŠ “Džafer Nikočević”
Gusinje (463 učenika) i OŠ “Petar Dedović” Murino (182 učenika). Shodno potrebama, nastava se
sprovodi na maternjem i na albanskom jeziku. Trenutno osnovnu školu pohađa 1.684 učenika. U
odnosu sa prethodni period (2005-2010), primijetan je pad broja učenika iz godine u godinu, što je
direktna posledica cjelokupnog demografskog trenda u opštini.
Tabela 4. Broj odjeljenja, učenika i nastavnog kadra u osnovnim školama (2005-2010)
Redovni učenici
Odjeljenja
Nastavnici
Broj
završili školu
2009/2010
2008/2009
2007/2008
2006/2007
2005/2006
Izvor: Monstat
86
88
87
90
88
1769
1830
1837
1864
1916
210
292
213
235
253
120
119
119
117
119
JU OŠ „Hajro Šahmanović“ Plav - Škola ima relativno dobre uslove za rad. Škola raspolaže sa 18
učionica opšte namjene i tri kabineta (za biologiju, hemiju i fiziku) i računarsku učionicu
opremljenu 2008. godine savremenim računarima. Takođe, škola posjeduje biblioteku,
kancelarijski prostor, ambulantu i pomoćne prostorije. Područna školska zgrada u Vojnom Selu je
dotrajala, a područnoj školskoj zgradi u Hotima je srušen krov pa se nastava odvija u vojnoj karauli.
Ministarstvo prosvjete i sporta je početkom školske 2011/2012 godine obezbijedilo školi putničko
17
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
vozilo kombi (13 sjedišta) za prevoz učenika, kao i opremu za kabinete (biologije, fizike i hemije).
Fizičko obrazovanje se izvodi u Sportskoj sali koju koristi i JU SŠC ”Bećo Bašić”.
JU OŠ „Džafer Nikočević“ Gusinje - Škola je više puta rekonstruisana i relativno je dobro
opremljena za izvođenje nastave po savremenim standardima. Posjeduje kabinete za fiziku, hemiju
i biologiju, opremljena je računarima i drugim nastavnim sredstvima. Škola posjeduje salu za
fizičku kulturu sa svom neophodnom opremom.
JU OŠ „Petar Dedović“ Murino - Materijalno-tehnička opremljenost škole je dosta dobra. Nastava
se izvodi u adekvatno opremljenim učionicama uz mogućnost primjene didaktičkih i nastavnih
sredstava, što omogućava kvalitet nastavnog procesa na zavidnom nivou. Škola posjeduje salu za
fizičku kulturu sa svom neophodnom opremom.
Srednje obrazovanje
Srednje obrazovanje u opštini Plav postoji od 1965. godine, prvobitno funkcionišući kao istureno
odjeljenje beranske Gimnazije „Panto Mališić“, da bi od 1970. godine bilo konstituisano u okviru
organizovane samostalne ustanove. Od 1980. godine srednje obrazovanje ostvaruje se u
Srednjoškolskom centru „Bećo Bašić“, u kome se nastava proširuje za više struka i zanimanja, a
uvodi se i nastava na albanskom jeziku.
Srednjoškolsko obrazovanje u 2011/12 kroz različita programska usmjerenja pohađa 725 učenika:
331
• Gimnazija – opšti tip (IV stepen)
148
• Zdravstvo, farmacija i socijalna zaštita (IV stepen)
178
• Turizam, ugostiteljstvo i trgovina (IV stepen)
29
• Ekonomski tehničar (IV stepen)
28
• Geodezija i građevinarstvo (IV stepen)
29
• Poljoprivreda i prerada hrane (IV stepen)
43
• Automehaničar (IV stepen)
20
• Automehaničar (III stepen)
Tabela 5. Broj odjeljenja, učenika i nastavnog kadra u srednjim školama (2005-2010)
Redovni učenici
Odjeljenja
Nastavnici
završili III
završili IV
Broj
stepen
stepen
2009/2010
30
667
19
135
68
2008/2009
30
650
26
137
56
2007/2008
27
608
17
86
58
2006/2007
26
551
34
64
49
2005/2006
23
568
46
71
52
Izvor: Monstat
Zgrada u kojoj se nastava realizuje nije do kraja završena i nema upotrebnu dozvolu, tako da se
godinama uslovno koristi što pričinjava probleme za realizaciju pojedinih segmenata svoje
djelatnosti. Veliki problem je neadekvatno riješena krovna konstrukcija, posebno zimi, kada
zamrznu horizontalni slivnici (atrijumi), te dolazi do vlaženja u učionicama i drugim prostorijama u
školi. Za potrebe fizičkog obrazovanja JU SŠC”Bećo Bašić” koristi Sportsku salu koja je locirana u
sopstvenom dvorištu zajedno sa OŠ ”Hajro Šahmanović”.
18
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
2.3.3. Socijalna zaštita
Prema indeksu razvijenosti, opština Plav spada u grupu najnerazvijenih opština sa nivoom
razvijenosti ispod 50% prosjeka za Crnu Goru9. Socijalni položaj stanovništva određen je nivoom
ukupne razvijenosti ovog područja. Prema Zakonu o socijalnoj i dječjoj zaštiti pravo na materijalno
obezbjeđenje porodice, kao osnovno pravo iz socijalne zaštite, ostvaruje porodica, odnosno član
porodice ako je nesposoban za rad ili sposoban u zavisnosti od prihoda i imovine. Zaštita
materijalno neobezbjeđenih porodica opštine Plav, realizuje se ostvarivanjem prava iz socijalne i
dječije zaštite preko Centra za socijalni rad Plav.
Konstantno povećanje broja korisnika socijalnih primanja ukazuje na rast siromaštva. Posebno
zabrinjavajući podatak predstavlja rast broja višečlanih porodica koje su korisnici ovog vida
materijalne zaštite10.
Grafik 9. Korisnici MOP-a
Grafik 10. Struktura korisnika MOP-a
700
592
600
500
461
488
jednočlana
porodica
30,97%
620
579
567
584
petočlana
porodica
24,35%
499
400
300
200
dvočlana
porodica
9,84%
100
0
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
četvoročlana
porodica
20,32%
tročlana
porodica
14,52%
Izvor: Ministarstvo rada i socijalnog staranja
Podsredstvom JU Centra za socijalni rad za opštinu Plav u 2010. godini ostvareni su i drugi oblici
socijalne pomoći kroz: ličnu invalidninu, njegu i pomoć drugog lica, smještaj u ustanovu, smještaj u
drugu porodicu i dodatak za djecu. Iz prikazanog se može uočiti da je broj korisnika socijalnozaštitnih prava visok, naročito MOP-a, što ukazuje na problem siromaštva.
Tabela 6. Oblici socijalne pomoći
Oblici socijalne pomoći
Lična invalidnina
Njega i pomoć drugog lica
Smještaj u ustanovi
Smještaj u drugu porodicu
Dodatak za djecu
Broj korisnika
64 (lica)
242 (lica)
16 (lica)
8 (djece)
285 (porodica)
806 (djece)
Izvor: JU Centar za socijalni rad Plav
U toku 2010. godine započet je projekat izgradnje i otvaranja Dnevnog centra za djecu i omladinu
sa posebnim potrebama. Centar je osnovan odlukom SO dana 31.10. 2011, kao javna ustanova
koja će pružati cjelodnevne usluge djeci i omladini ometenoj u razvoju. Zajedničkim ulaganjem
9
Strategija regionalnog razvoja Crne Gore 2010-2014, Vlada Crne Gore
Korisnici materijalnog obezbjeđenja porodice (2003 - 2011) data je u Aneksu, Tabela 3
10
19
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Ministarstva rada i socijalnog staranja i opštine Plav izvršena je rekonstrukcija zgrade bivše vojne
kasarne u Plavu i opremljene su prostorije za prihvat i boravak, kao i kancelarijski prostor za
osoblje Centra.
2.3.4. Kultura
Nosilac kulturnog život na području opštine Plav je JU Centar za kulturu u čijem sastavu se nalaze:
Dom kulture u Plavu, Dom kulture u Gusinju i Dom kulture „Milija Milačić“ u Murini. Centar za
kulturu u Plavu, kao osnovni nosioc kulturnih aktivnosti, zapošljava 24 lica i bavi se organizovanjem
kulturno-umjetničkih programa. Ovoj ustanovi pripadaju i gradske biblioteke u Plavu, Gusinju i
Murini, čiji ukupni fond knjiga iznosi oko 22.500. Objekti su u dobrom stanju i sa adekvatnim
prostorom. Na području opštine Plav postoje i omladinski domovi i to: u Brezojevicama, Veliki,
Gornjoj Ržanici, Martinovićima i Dolji.
Domovi kulture su u zadovoljavajućem stanju i adekvatno su opremljeni za kulturno-zabavne
manifestacije. Za razliku od njih, omladinski domovi (Brezojevice, Velika, Gornja Ržanica,
Martinoviće i Dolja) nijesu adekvatno opremljeni. Omladinski domovi su jedino mjesto za
omladinske aktivnost stanovnika sa ovih područja i kao takvi su prepušteni omladinskim
aktivistima za održavanje.
Kulturni program opštine Plav upotpunjavaju brojna kultuturna dešavanja i manifestacije od kojih
najznačajnije predstavljaju:
• Zavičajni susreti na Alipašinim izvorima,
• Dani borovnice, dobitnik prestižne nagrade Wild beauty u 2011. godini
• Gusinjsko ljeto
• „Limska regata” - rafting gumenim čamcima,
• Rafting niz Ljuču,
• Tradicionalni susreti u Vusanju,
• Dani behara,
• Dječji maskenbal,
• Likovna kolonija,
• Plavski književni susreti,
• Dani meda
• Međunarodna studentska likovna kolonija “Hrid „
• Projekat „Prokletije bez granica“
Spomenici materijalne kulture, posebno pisani dokumenti, govore da je ovo područje bilo
naseljeno od davnina - svakako od VIII vijeka p.n.e., što potvrdjuje crtež lovca na jelene iz
Gvozdenog doba pronadjen u pećini na Vezirovoj bradi, planini iznad Gusinja. Na teritoriji opštine
Plav se nalaze brojni spomenici materijalne kulture iz srednjeg vijeka i turskog doba, od kojih su
najznačajniji:
• Stara džamija,
• Stara knjižara,
• Crkva Svete Trojice u Brezojevicama,
• Redžepagića kula,
• Džamija „Sultanija“,
• Vezirova džamija u Gusinju.
20
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
U srednjem vijeku na ovom području se nalazilo više utvrdjenja, medju kojima su najznačajnija bila
Plavski – Dizdarev grad, Gusinjski grad “Kršla”, Jerinin grad, Gradac i Čeligrad. Većina ovih
utvrđenja su nestala, ali su svakako interesantna za turiste i arheologe.
2.3.5. Sport
U plavskoj opštini postoji 18 sportskih kolektiva i udruženja, od kojih 14 obavlja trenažnotakmičarski proces sa oko 500 sportista. Sportski klubovi i društva:
• Fudbalski klub „Jezero“ Plav,
• Fudbalski klub „Gusinje“ Gusinje,
• Fudbalski klub „Polimlje“ Murino,
• Šahovski klub „Jezero“ Plav,
• Karate klub „Jezero“ Plav,
• Kik-boks klub „Ariston“ Plav,
• Kajakaški klub „Plavsko jezero“ Plav,
• Ženski rukometni klub „Luna“ Plav,
• Muški rukometni klub „Jezero“ Plav,
• Sportsko ribolovno društvo „Plavsko jezero“ Plav,
• Planinarsko-smučarsko društvo „Kofiljača“ Plav,
• Smučarsko-planinarsko društvo „Karanfil“ Gusinje,
• Planinarsko društvo „Visitor“ Plav,
• Planinarsko-sportski klub „Hrid“ Plav,
• Lovačko sportsko društvo „Maja Karanfil“ Gusinje.
Klubovi i sportska društva se susrijeću sa tehničkim i finansijskim problemima. Takođe, na ovom
području je veoma mali broj zatvorenih sportskih objekata koji su na raspolaganju sportistima,
omladini i građanima. Gradska sportska hala nedavno je završena tako da su stvoreni uslovi za
intezivnije bavljenje malim sportovima i rekreacijom, što će intezivirati i pomoći kvalitetnijem
razvoju dvoranskog sporta u opštini. Pored spotrske hale Plav raspolaže sa još sportskih objekata,
ali stanje pojedinih sportskih objekata nije na zavidnom nivou.
Ostali sportski objekti
• Fudbalski stadion u Plavu (otvoreni tip) - prije tri godine rekonstruisan sa novo-izgrađenim
tribinama i tehničkim uslovima za takmičenje u Prvoj ligi. Rekonstrukcijom je obuhvaćen:
teren, tribine i svlačionice.
• Fudbalski stadion u Gusinju (otvoreni tip) - u toku je rekonstrukcija stadiona za takmičenje
u II ligi. Rekonstrukcijom će biti obuhvaćena infrastruktura, teren i svlačionice.
• Fudbalski stadion u Murini (otvoreni tip) - prije nekoliko godina izgrađen sa potrebnim
uslovima za takmičenje u II fudbalskoj ligi.
• Stadion malih sportova u Plavu (otvoreni tip) - asvaltirana igrališta u neposrednoj blizini
Plavskog jezera, zapušteni tereni i neopremljeni.
• Stadion malih sportova u Gusinju (otvoreni tip) - tereni su davno izgrađeni i oštećeni čestim
poplavama, te ih je neophodno rekonstruisati i opremiti.
U Plavu se održavaju brojne sportske manifestacije, među kojima su najznačajni Ljetni omladinski
turnir u velikom fudbalu, kao i turniri u malom fudbalu u Plavu, Gusinju i Murini, zatim Memorijalni
fudbalski turnir u Murini (povodom bombardovanja Murine), Prvomajski turnir u malom fudbalu u
Gusinju, Rafting na Limu, Planinarski susreti i planinarske ture, takmičenja u orjentiringu,
sportskom penjanju na Prokletijama, planinskom biciklizmu, paraglajdingu, kao i druge sportske
aktivnosti, koje svrstavaju Plav u opštine sa vrlo kvalitetnom ponudom za sportski turizam.
21
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
3. Privreda
3.1. Razvoj privrede
U posljednjih dvadeset godina dogodile su brojne promjene u privrednom razvoju. Pomenute
promjene su imale obilježje zaostajanja i stagnacije u periodu devedesetih godina. Tranzicioni
proces i neuspješno restruktruriranje većih proizvodnih sistema, uslovilo je zatvaranje brojnih
preradjivačkih preduzeća (ŠIK „Bor“, „Titeks“, „Termoplast“ i sl), koja su bila glavna okosnica
privrede opšine Plav.
Privredu opštine Plav karakteriše sektor malih i srednjih preduzeća u okviru kojeg je
najzastupljenija djelatnost usluga (trgovina na veliko i malo, saobraćaj skladištenje i veze,
aktivnosti u vezi sa nekretninama i hoteli i restorani) i mali procenat iz djelatnosti preradjivačke
industrije. Prema podacima Zavoda za statistiku, ukupan broj poslovnih subjekata u 2011. godini je
iznosio 98, od čega je jedno srednje preduzeće, dok ostalo čine mala i mikro preduzeća.
Tabela 7. Poslovni subjekti po klasi veličine
2009
Mala
98
Srednja
2
Velika
0
Izvor: Monstat
2010
94
1
0
2011
97
1
0
Grafik 11. Struktura poslovnih subjekata po djelatnosti
Ostale uslužne djelatnosti
2
Umjetničke, zabavne i rekreativne djelatnosti
2
Državna uprava i odbrana i obavezno socijalno osiguranje
4
Stručne, naučne i tehničke djelatnosti
4
Informisanje i komunikacije
1
Usluge pružanja smještaja i hrane
12
Saobraćaj i skladištenje
5
Trgovina na veliko i na malo, popravka mot. voz. i motocikala
52
Građevinarstvo
5
Prerađivačka industrija
7
Vađenje ruda i kamena
2
Poljoprivreda, šumarstvo i ribarstvo
2
0
10
20
30
40
50
60
Izvor: Monstat, 2011
Uporedo sa rastom broja preduzeća i razvojem uslužnog sektora, rastao je broj zaposlenih u ovom
sektoru, prije svega u oblasti trgovine, dok je značajan pad zaposlenih zabilježen u oblasti
prerađivačke industrije.
Ekonomski razvoj opštine Plav značajno je ograničen zbog nisko-akumulativne strukture privrede
koja bi podspješila dalji razvoj i izostanka pomoći sa nacionalnog nivoa. Pomoć preduzećima je
obezbijeđena iz državnih sredstava preko Investiciono razvojnog fonda u saradnji sa poslovnim
banaka, pri čemu su banke zadržale pravo da procijene rizičnost projekta i mogućnost finasiranja.
22
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Najznačajniji potencijali za razvoj područja opštine Plav su poljoprivredno zemljište, šume,
prirodne ljepote kao turistički resurs, vodni potencijali pogodni za industrijsku i poljoprivrednu
proizvodnju i prirodni kompleksi šumskih plodova i ljekovitog bilja. Održivi razvoj opštine treba
bazirati na valorizaciji ovih resursa i razvoju sektora usluga u oblasti preduzetništva, odnosno
malih i srednjih preduzeća.
3.2. Industrija
Industrijska proizvodnja u periodu 1950 – 1990 godine predstavljala je glavni pokretač svih
privrednih aktivnosti na području opštine Plav. U posleratnom periodu, uglavnom sredstvima za
brzi razvoj nerazvijenih područja izgrađeno je nekoliko manjih pogona drvopreradjivačke (AD “Bor”
i AD “Šumarsko preduzeće” Plav), metalopreradjivačke (AD “Metaloprerada” i AD “Termoplast”
Gusinje) i tekstilne industrije (AD “Maxim” Murino). Po proizvodnom programu i kapacitetima
prilagodjeni su i dimenzionirani prema potrebava večih privrednih sistema u tadašnjoj SFRJ, kakvi
su bili Obod, Titex i drugi.
Raspadom tadašnje SFRJ, urušen je ekonomski sistem, postojeća industrijska postrojenja izgubila
su tržište bivših jugoslovenskih republika. Sankcije i izolacija uticale da se godinama izgubi kontakt
sa informacijama, napretkom nauke i tehnologije i inovacijama. Prelazak sa centralno-planskog na
tržišni sistem, uslovio je brojne probleme u radu preduzeća. Proces tranzicije pokazao je
neodrživost ovakvih sistema, nakon čega je najveći broj firmi pošao pod stečaj, a kasnije ugašene
ili proizvodnja svedena na minimum.
Najznačajnija industrijska preduzeća u opštini Plav predstavljaju firme iz oblasti drvoprerade i
proizvodnje namještaja, kao što su:
• „Alpet“ – (nekadašnji AD ŠIP “Bor”) - Bavi se industrijskom proizvodnjom rezane građe i
trgovinom. Proizvodno-tehničke sadržaje pilanskog pogona čine stovarište oblovine,
stružnici i stovarište rezane građe. Proizvodni kapacitet pogona pilane procijenjen je na
30.000 m³ proreza oblovine na godišnjem nivou. Sektor eksploatacije šuma zapošljava 35
radnika (6 stalnih, 29 sezonskih radnika), sektor finalizacije rezane građe 28 (22 stalna, 6
sezonskih radnika) i sektor pogona finalizacije rezane građe 3 sezonska radnika.
• DOO „Kriva breza“ - Firma proizvodi unutrašnju i spoljnu stolariju, kompletan program
namještaja, patos, lamperija, a ima i pogon za proizvodnju panela. Ima pet stalno
upošljenih radnika, a povremeno se angažuju sezonski radnici. Raspolaže sa 170 m2
prostora i pomoćnim prostorijama.
• DOO „Brijest“ – Firma proizvodi namještaj od punog drveta, kuhinje, spaveće sobe,
apartmane, trpezarijske stolove i klub stolove, stolariju i druge vrste namještaja po
narudžbini. Raspolaže sa poslovnim prostorom od 500 m2 i prodajnim salonom 300 m2.
Firma zapošljava 7 radnika.
3.3. Turizam
Turizam i ugostiteljstvo su prepoznati kao jedan od prioritetnih sektora razvoja opštine Plav.
Opština raspolaže sa značajnim prednostima kada je u pitanju razvoj turizam. Širi prostor Prokletija
predstavlja izuzetno atraktivan potencijal za razvoj brojnih vidova turizma tokom čitave godine.
Zbog specifične klime pojedini prostori mogu biti interesantni kao potencijalne vazdušne banje za
razvoj zdravstvenog turizma. Brojni spomenici materijalne kulture iz srednjeg vijeka i turskog doba
23
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
predstavljaju dobru osnovu za dalji razvoj kulturnog turizma, dok će sveukupna popularizacija
turističke ponude Plava doprinijeti većoj posjećenosti već značajnih manifestacija poput Dana
borovnice, Sportova na vodi, Montenegro Winter Kup-a, Vajarske kolonije, jedriličarske regate i
drugih.
Osim toga, predviđeni su najrazličitiji vidovi sportskog turizma. Pored već popularizovanog skijanja,
snowboardinga i drugih sportova na snijegu, u ovu kategoriju spada i sve popularniji avanturistički
turizam. On može uključiti ograničeni i strogo kontrolisani lovni i ribolovni turizam, zatim
speleologiju, alpinizam, planinski biciklizam i slično.
Takođe, izuzetno vodno bogatstvo oblasti treba planski i održivo koristiti u skladu sa najboljom
poznatom praksom. Neki od oblika avanturističko-sportskog turizma koji se ovdje već u manjem
obimu primenjuju jesu splavarenje i rafting.
Prokletije spadaju u poslednje netaknute divlje predjele u Evropi, sa veoma dobro očuvanim
ekosistemima i izvanrednom raznovrsnošću biodverziteta, kao i endemskim vrstama. U skladu sa
tim, kao i širim strateškim opredeljenjima Crne Gore11 i njenim obavezama koje proističu iz
međunarodnih konvencija o zaštiti biodiverziteta i održivom razvoju, idealan oblik turizma koji
ovde treba promovisati jeste ekoturizam12. U skladu sa pomenutim, moguće je sprovesti i razlilčite
edukativne, stručne programe u cilju unapređenja baštine i prirodnih resursa, čime bi se
podstakao razvoj naučnog turizma.
Jedna od ključnih prepreka za dalji razvoj turizma jeste nedovoljna saobraćajna povezanost sa
drugim djelovima Crne Gore, kao i susjednim državama. Neophodna je sanacija i modernizacija
postojeće saobraćajne infrastrukture. Sa tim u vezi, već se sprovode odredjene aktivnosti, poput
izgradnje novog puta od Gusinja preko Albanije do Bajze, Koplika i Skadra, kao i veze sa
Podgoricom preko Dinoše.
Turistički kapaciteti
Nekada najveće turističko preduzeće u opštini - AD „Plavsko jezero“ danas ne radi. Privatizacijom
je prodato privatnom preduzeću „Jastreb“ iz Podgorice. Nakon promjene vlasničke strukture u
„Jastreb-u“, plavski hotel je stavljen pod hipoteku i na taj način ostao zarobljen za dalja ulaganja.
Hotel posjeduje smještajne kapacitete sa ukupno 260 ležajeva.
Posljednjih godina prisutan je sve veći rast turističkih smještaja. Značajniji smještajni kapaciteti u
opštini Plav si:
• Hotel „Kula Damjanova“, Vojno selo - 87 ležajeva,
• Hotel „Rosi“, Gusinje - 40 ležajeva,
• Prenoćište „Đerdan“, Plav - 20 ležajeva,
• Prenoćište „Canović“, Plav - 20 ležajeva,
• Bungalovi „Aqva“, Plav - 18 ležajeva,
• Restoran „Gusinjska kula“ - 16 ležajeva,
• Prenoćište „Santea“, Gusinje - 10 ležajeva,
• Eko -planinarsko naselje“Hrid“-26 ležajeva,
• Planinarski dom u Grebajama-10 ležajeva,
11
Strategija razvoja turizma Crne Gore do 2020. godine (Ministrastvo turizma i održivog razvoja, 2008. god.)
prepoznaje njegovanje pejzaža i prirode kao osnovu razvoja turizma .
12
Ministarstvo turizma (2005): Program razvoja planinskog turizma u Crnoj Gori.
24
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
•
•
Eko-katun „Grebaje“- 27 ležajeva,
Ostala prenoćišta u privatnom smještaju - 50 ležajeva.
Trenutno postoje skromni kapaciteti orijentisani na ekoturizam, koji predstavljaju dobru osnovu za
dalje unapređenje i proširenje kapaciteta sličnog tipa.
Razvoj turizma zavisi i od stručnih i sposobnih kadrova. Postojeća kadrovska struktura u ovoj branši
nije zadovoljavajuća. Prema podacima lokalnih službi u novembru 2011. godine sektor turizma i
ugostiteljstva je zapošljavao 146 stalnih i 75 sezonskih radnika.
Prema podacima Monstata ukupan broj turista u 2011. godini je iznosio 1.609 i ostvareno je 4.366
noćenja, što govori da se prosečan turista zadržava 2,7 noći. Značajno je napomenuti da postoji
pozitivan trend turističkih posjeta i noćenja, posebno inostranih gostiju. Međutim, pored trenda
rasta gostiju i noćenja posjećenost je još uvijek na niskom nivou. Poređenja radi, treba imati u vidu
da je prosjek na nacionalnom nivou 6,4 noćenja po turistu. Podaci Monstata pokazuju da ovo nije
slučaj u sjevernim opštinama, već pre svega važi za primorje. Uprkos tome, uz adekvatnu
valorizaciju svih potencijala Plavskog područja, realno je očekivati značajan produžetak turističke
sezone u opštini.Turistička ponuda nije dovoljno razgranata s obzirom na turističke resurse koji
postoje i koji se mogu koristiti, pa u narednom periodu treba uložiti napore stvarati raznovrsniju
turističku ponudu kroz brži razvoj i povezivanje svih segmenata u prepoznatljiv turistički proizvod
Tabela 8. Turistička posjeta i noćenja
Gosti
Ukupno
2005
73
2006
2007
2008
377
2009
2220
2010
1686
2011
1649
Izvor: Monstat
Noćenja
Strani
29
180
1337
1055
843
Ukupno
615
413
5624
4027
2122
Strani
470
204
1847
2254
1067
Prosječan broj noćenja po
turisti
Ukupno
Strani
8,4
16,2
1,1
1,1
2,5
1,4
2,4
2,1
2,7
2,9
Primjenom opštih i posebnih kriterijuma, na ovom području su izdvojene zone dominantnih
turističkih sadržaja. To su primarne i sekundarne zone, vikend zone i zone tranzitnog i gradskog
turizma.13
Primarne turističke zone
Ove zone zahvataju prostore sa najbrojnijim i najvrijednijim razvojnim potencijalima, a karakterišu
ih najveća gustina i atraktivnost turističkih motiva, ekološka stabilnost, autentičnost i raznovrsnost
ekosistema u kontaktnoj zoni nacionalnog parka “Crnogorske Prokletije”.
• Zona Plavsko jezero - Kofiljača zahvata prostor koji okružuje gradsko naselje Plav, gdje
Plavsko jezero, sa izvorištern Lima, predstavlja prvorazrednu prirodnu i ekološku vrijednost
i najkompleksniji turistički motiv Prokletija, pogodan za skijaške terene (lokalitet Paljevi),
gdje su pretežno zastupljeni travnati tereni sa povoljnim nagibima i pogodnim sniježnim
13
Radović M, Marić R. Crnogorske Prokletije: priroda, ljudi, turizam, razvoj. Podgorica: Ministarstvo turizma Crne
Gore, IEN Beograd, 2002.
25
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
•
•
uslovima. Zona je dobro povezana putnom infrastrukturom uz dolinu Đuričke rijeke,
odnosno Jasenice i Hotske rijeke.
Zona područja Gusinja - Zahvata južni i jugoistočni obod plavsko-gusinjske kotline, koji u
graničnom prostoru prema Albaniji završava grupom najviših cmogorskih vrhova. Istočno
od Gusinja uzdiže se vegetacijom bogata planina Bor (2.106 m) sa izvanrednim skijaškim
terenima. Dugoročni razvoj turizma na prostoru ove zone može integralno valorizovati
raskošnu i atraktivnu prirodu ledničkih valova Vusanja i Grbaje, predjela Bjeliča, Karanfila,
Popadije i Valušnice. Veoma je specifičan, rijedak i atraktivan i tok lijeke Grlje (Skakavice),
koji u svom proboju kroz kanjonski usjek Vusanja pravi pet vodopada, od kojih najviši ima
visinu od 25 m.
Zona Babino polje - Bogićevica je tipičan visokoplaninski prostor koji zauzima centralnu
poziciju u okviru crnogorskih Prokletija. Nalazi se u istočnom dijelu opštine Plav i čini
granično područje sa susjednom Albanijom i planinskim obodom Kosova. U ovoj zoni
formirano je nekoliko prostranih visokoplaninskih lanaca alpskog izgleda i karakteristika na
sjeveroistoku, na koje se u obliku potkovice nadovezuju vrhovi Bogićevice na jugu i
jugoistoku, dok se u centralnom i zapadnom dijelu nalazi visokoplaninski masiv Krš
Bogićevica (2.374 m) i Hridsko jezero, smješteno u prostranom cirku na padinama
pomenute planine, na nadmorskoj visini od 1.970 m. Prirodni uslovi ove zone omogućavaju
izgradnju vrlo moćnog visinskog zimsko-sportskog centra. Prema studiji Analiza mogućnosti
razvoja zimskog turizma u Jugoslaviji, OECD Ženeva (1968), Prokletije posjeduju ukupnu
denivelaciju staza za skijanje u dužini od 105.950 m. Od ukupnog zbira denivelacija
smučarskih staza na plavski dio Prokletija otpada 46.525 m.14
Sekundarne turističke zone
Ove zone karakteriše uži sadržaj i manja raznolikost turističkih potencijala, pa samim tim i niži
stepen njihove turističke atraktivnosti, u odnosu na primarne zone.
• Zona planine Visitor - Ova zona posjeduje brojne prirodne, ekološke i pejzažnoambijentalne vrijednosti i izvrsne uslove za razvoj planinarstva, alpinizma, lovnog, ekoturizma i izletničkog turizma. Rijedak kuriozitet Visitorskog jezera predstavlja ploveće
ostrvo (sada poluostrvo) koje je formirano na njegovoj površini. Ova zona se nalazi u okviru
rezervata prirode, tako da prilikom valorizacije ovog prostora treba strogo voditi računa o
daljim aktivnostima. Prema Studiji OECD, Visitor predstavlja izdvojeno skijaško područje, s
ukupnim zbrojem denivelacija skijaških staza od 1.190 m. Međutim, u studiji Skijališta Crne
Gore kao faktor turističkog razvoja konstatiovano je da su skijaški potencijali Visitora
znatno veći od onih koji su prikazanih u Studiji OECD. Na Visitoru trasirano 7 potencijalnih
skijaških staza, ukupne dužine oko 19 km i kapaciteta 5.413 skijaša na sat. Staze se spuštaju
s vrhova Plane (2.211 m) i somina (2.138 m) u pravcu Visitorskog jezara, mramorje i Velike
grope.15
• Zona Murino - Velika – Čakor – Ova zona zahvata prostor uz regionalni put Murino-ČakorPeć, od sela Gornja Ržanica na zapadu do Bjeluhe na istoku i od Planinice (2.077 m) na
sjeveru do Djevojačkog krša (2.040 m) i Šabove glave (1.908 m) na jugu i veoma je značajna
za turističku valorizaciju NP “Prokletije”, koji se nalazi u neposrednoj blizini. Polazeći od
prirodnih, saobraćajnih i ekoloških uslova dominantni vidovi turizma koje treba razvijati su:
sportsko-rekreativni, izletničko-rekreativni i tranzitni. Prema Studiji OECD, skijaški tereni
Čakora i Velike raspolažu sa 3.840 m denivelacija potencijalnih skijaških staza.
14
15
dr Knežević M. Turistički resursi i potencijali Prokletija, Priština: Grigorije Božović, 1995
Nikčević R. Skijališta Crne Gore kao faktor razvoja. Nikšić: Unireks, 1993
26
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Zone vikend, gradskog i tranzitnog turizma
Ove zone su očekivane prateće pojave razvoja primarnih i sekundarnih zona opštine. Naime,
predviđanja su da bi se sa izgradnjom novih saobraćajnica i povećanjem obima turističke ponude,
razvio i određen broj vikend naselja. Paralelno, u gradskoj zoni treba planirati za kongresni,
poslovni, kulturni i druge srodne oblike turizma. Shodno ekološkim mogućnostima treba
predvidjeti i lokacije za potencijalne auto-kampove i druge uslužne punktove neophodne turistima
u tranzitu.
Pri daljem planiranju turističkih aktivnosti, prije svega skijaških terena i sportskog centra, treba
uzeti u obzir moguće uticaje na životnu sredinu i planirati shodno statusu NP Prokletije i rezervatu
prirode Hridsko jezero.
3.4. Poljoprivreda
Opština Plav raspolaže sa 8.143 ha obradivog poljoprivrednog zemljišta (5.494 ha - livade, 1.985 ha
– oranice, 612 ha - voćnjaci) i 16.589 ha pašnjka, što ukupno čini 24.732 ha, odnosno oko 51%
ukupne površine opštine ili 4,77% od ukupnog poljoprivrednog zemljišta Crne Gore. Ovo područje
karakterišu povoljni uslovi za gajenje svih vrsta kontinentalnog voća. Pod voćnjacima se nalazi 612
ha, mada je ta površina na terenu veća, jer su znatne površine livada i okućnica zasadjene voćem.
Poljoprivreda i proizvodnja hrane imaju značajnu ulogu u privrednom razvoju opštine Plav. Opšta
karekteristika u poljoprivredi je niska produktivnost rada koja proizilazi iz različitih uzroka, a jedan
od tih uzroka je nizak tehnički nivo poljoprivredne proizvodnje. U poljoprivrednoj proizvodnji je
prisutno sve manje korišćenje pesticidnih sredstava, kao tendencija ka organskoj proizvodnji svih
poljoprivrednih vrsta.
U voćarstvu dominantnu proizvodnju čine šljiva, jabuka i kruška.16 Druge kulture voća su neznatno
zastupljene u domaćinstvima, a iako postoje one se obično koriste za potrebe domaćinstva, a ne za
potrebe tržišta. U posljednjih desetak godina prisutan je trend stvaranja voćnjaka pod malinom,
koja se isključivo gaji kao kultivisana biljka. Na teritoriji opštine postoji oko 10 ha pod ovom
kulturom. Karakteristično za voćarsku proizvodnju je da je ona najvećim dijelom ekstezivnog tipa i
odvija se uglavnom u okućnicama.
Proizvodnju povrća karakteriše nedostatak intenzivne njivske proizvodnje. Tretman povrtarstva
kao dodatne djelatnosti podstakao je proizvodnju malih količina, prije svega za lokalno tržište.
Nedovoljno je razvijena proizvodnja povrća u zaštićenom prostoru (staklenici i plastenici).
Najzastupljenija je proizvodnja krompira i pasulja.17
Poljoprivredne površine pod pašnjacima i livadama ostale su skoro nepromijenjene, zbog očitog
smanjenja brojnosti populacije preživara. Dio tih površina permanentno prelazi u šumsko
zemljište. To je naročito karakteristično za pašnjake. Djelimično se taj gubitak nadoknadjuje na
račun površina pod livadama koje se iz istih razloga pretvaraju u pašnjake.
Prirodne livade čine preko 90% ukupnih površina pod livadama, dok su sijani travnjaci i lucerišta
zastupljeni samo na manjim površinama bolje organizovanih gazdinstava. Prosječni prinosi na
16
17
Proizvodnja voća je data u Aneksu, Tabela 4
Proizvodnja krompira i pasulja je data u Aneksu, Tabela 5
27
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
livadama su relativno niski, jer se na znatnom dijelu površina ne primjenjuju nikakve agrotehničke
mjere.
Od pojedinih grana poljoprivrede stočarstvo ima najveći ekonomski značaj. Poseban je značaj
stočarstva u tome što se putem gajenja preživara iskorišćavaju manje produktivne površine
(pašnjaci i livade), koje preovlađuju u strukturi ukupnih poljoprivrednih površina.
Ukupan stočni fond na teritoriji opštine Plav prema, podacima poljoprivrednog popisa iz 2010.
godine, iznosi: ovaca - 11.726 grla, krava - 3.757 grla, koza - 985 grla, svinja - 925 grla, konja 319 grla, živine - 9.076 komada i košnica pčela - 1.700 društava.
Stanje u stočarstvu je daleko ispod potencijala. Iz strukture poljoprivrednenog zemljišta se vidi da
postoji značajan potencijal za razvoj stočarstva se ne koriste u dovoljnoj mjeri. Poljoprivredna
gazdinstva koja se bave isključivo poljoprivredom i žive od nje, ekstenzivnog su karaktera, pa
objektivni prihod po jedinici proizvoda značajno zaostaje za prihodom koji bi se mogao ostvariti u
organizovanom intezivnom modelu proizvodnje.
Na području opštine Plav postoje značajni kompleksi samonikle šumske borovnice. Prema nekim
ranijim ispitivanjima, borovnica u ovom kraju je specifičnog sastava, jer sadrži puno vitamina,
bakra i gvoždja, kao i antocijane i tanine. Procijenjeni rod je izmedju 500-800 tona godišnje.
Područje je bogato i drugim vrstama šumskih plodova (gljive, jagode, ogrozd, malina, kupina, divlje
voćke i dr.) kao i brojnim vrstama ljekovitog bilja.
Na teritoriji opštine Plav postoje tri zemljoradničke zadruge: ZZ „Plav“ – Plav, ZZ „Aljo Hot“ –
Gusinje i ZZ „Murino“ – Murino. Međutim, ovi nekada veoma uspješni kolektivi , nosioci razvoja
poljoprivrede, sa velikim otkupom tržišnih viškova poljoprivrednih proizvoda, šumskih plodova i
ljekovitog bilja, danas većinom nisu u funciji izuzev ZZ „Murino“. Zakonom o povratu
poljoprivrednog zemljišta vlasnicima su vraćene brojne poljoprivredne površine, koje kasnije nijesu
privedene namjeni.
Nakon privatizacije ZZ „Murino“, novi vlasnik je na osam hektara ogradio zemljište i priveo ga
namjeni. Zasađeno je pet hektara maline i hektar heljde, kao i aronija i valerijana. Cjelokupno
zemljište pokriveno je sistemom za navodnjavanje i iskopana su dva bunara. U sklopu poslovne
zgrade napravljena je hladnjača i sušara za sušenje Ijekobilja i drugih plodova. Planira se izgradnja
hladnjače za duboko zamrzavanje kao i pogon za preradu voća. U okviru ZZ „Aljo Hot“ – Gusinje
postoji klanica sagrađena 1987/1988.godine, koja je 2003. godine kompletno renovirana, ali
nikada nije puštena u funkciju.
Podrška razvoju poljoprivrede se realizuje preko Agrobudžeta, kojeg Valda donosi svake godine. U
okviru mjera agrarne politike kroz Agrobudžet razrađena je tržišno-cjenovna politika, politika
ruralnog razvoja, poslovi od javnog interesa, zatim socijalni transferi staračkim poljoprivrednim
domaćinstvima, a posebno su razrađene mjere u oblasti ribarstva.
28
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
3.5. Šumarstvo
Šume predstavljaju jedan od najznačajnijih prirodnih resursa razvoja, iako to u dosadašnjem
periodu nije adekvatno valorizovano. Šume u ovoj oblasti se ubarajaju u najkvalitetnije u Crnoj
Gori i pripadaju Limskom šumsko-privrednom području.
Na teritoriji opštine Plav šume i šumska zemljišta zauzimaju površinu od 29.829 ha, od čega 25.270
ha ili 84,7% je u državnom vlasništvu. Ukupna teritorija pod šumama inosi 22.967 ha, dok
neobrasle površine (za pošumljavanje i kamenjari) zauzimaju 6.862 ha. Najveći dio površine šuma
zauzimaju visoke šume (12.107 ha ili 52,7%) koje mjestimično imaju prašumski karakter, zatim
zaštitne šume (7.789 ha ili 33,9%) i na kraju šikare i izdaničke šume (3.071 ha ili 23,4%).
Tabela 9. Površine šuma i šumskih zemljišta (ha)
vlasništvo
visoke
šume
izdanačke
šume
Državno
Privatno
Ukupno
Izvor: Uprava
9493
844
282
7789
2614
1945
12107
2789
282
7789
za šume- Područna jedinica Plav 2012
šikare
zaštitne
šume
neobrasle površine
za
ostalo
pošum.
2517
4345
2517
4345
svega
25270
4559
29829
U pogledu drvne zapremine, opština Plav posjeduje oko 5 miliona m3, prosječno 221,6 m3/ha što je
značajno iznad prosjeka u Crnoj Gori, čime prokletijske šume spadaju među najbogatije i
najproduktivnije šume. U strukturi ukupne drvne zapremine četinari čine 64,4% ukupne drvne
zapremine šuma. Najzastupljenije vrste drveća su bukva, smrča i jela.
Tabela 10. Drvna masa po tipovima uzgoja i vrstama (m3 b.d.m.)
vlasništvo i namjena
četinari
državne ekonomske šume
1840049
državne zaštitne šume
859863
private šume
575342
Ukupno
3275254
Izvor: Uprava za šume- Područna jedinica Plav 2012
lišćari
939472
586435
288348
1814055
ukupno
2779521
1446298
863690
5089509
Kod državnih ekonomskih šuma kojima gazduje Šumska uprava Plav, zapreminski prirast četinara
je 56.954 m3, a prirast lišćara 27.234 m3. Po Opštoj šumsko-privrednoj osnovi, za područje opštine
je određen sječivi etat za četinare od 16.774.123 m3 i za lišćare od 19.387 m3. Sječivi etat četinara
je 70,5% manji od godišnjeg prirasta, dok je kod lišćara sječivi etat manji za svega 28,8% od
godišnjeg prirasta lišćara.
Kada je u pitanju prirast privatnih šuma, kod četinara iznosi 6.189 m3, a lišćara 5.380 m3. Sječivi
etat ovih šuma je 4.120 m3 za četinare i 4.256 m3 za lišćare.
29
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 11. Godišnji prirast , etat (m3 b.d.m.)
Prirast
vlasništvo i namjena
četinari lišćari svega
državne ekonomske šume 56954 27234 84188
državne zaštitne šume
26087 16642 42729
private šume
6189
5380
11569
Ukupno
89230 49256 138486
Izvor: Uprava za šume- Područna jedinica Plav 2012
četinari
16774
Etat
lišćari
19387
svega
36161
4120
20894
4256
23643
8376
44537
etat/prirast
(%)
43,0
72,4
32,2
Državne šume na području Plava prostorno su podijeljene na šest gazdinskih jedinica:
• “Babino Polje Treskavac”
2936 ha
• “Trokuz- Ribnjak”
3390 ha
• “Gusinjske šume”
8879 ha
• “Lipovica- Visitor”
2066 ha
• “Čakor- Visitor”
3491 ha
• “Babina Gora- Šipovica- Vag.” 4568 ha
• Privatne šume
4559 ha
Na području opštine Plav eksploataciju šuma vrše koncesionari, pravna i fizička lica, u vidu pogona
za proizvodnju drvne mase uglavnom primarne faze - pilane ili pogoni niskog stepena obrade.
Posmatrajući strukturu namjene sječe drveća može se uočiti da se pretežno koristi za proizvodnju
trupaca, tehničkog i prostornog drveta. Izdate koncesije na teritoriji opštine Plav su:
• GJ “Trokuz-Ribnjak (2008. godine) - koncesija ističe 2023. godine.
• GJ “Čakor-Visitor” (2008. godine) - koncesija ističe 2023. godine.
Za gazdinsku jedinicu “Babino Polje-Treskavac” data je koncesija 2008. godine, međutim sa
konceionarima je raskinut ugovor.
Šumski ekosistemi opštine Plav su izloženi višestrukim pritiscima koji prijete da dovedu do
neodrživog korišćenja, prije svega kroz nekontrolisane, neplanske aktivnosti i prekomjerne
eksploatacije prirodnih resursa. Najznačajniji problemi koji imaju negativan uticaj na stanje šuma
predstavljaju: nepostojanje integralnog upravljanja šumskim ekosistemima, dotrajala i
neprilagođena sredstva za eksploataciju šuma, slaba ili neadekvatna otvorenost šuma,
nekorišćenje visokokvalitetne vrste za obnavljanje šuma i neadekvatan sistem protivpožarne
zaštite.
3.6. Ribarstvo
U ribolovnim vodama opštine Plav, po stručnim istraživanjima i nalazima, utvrđeno je da žive 24
riblje vrste iz više familja, sto je prilično rijedak primjer raznovrnosti ribljeg fonda na tako malom
geografskom prostoru. Ta osobina predstavlja potencijal za razvoj sportsko - rekreativnog ribolova
i ribolovnog turizma, pri čemu se najznačajnije vrste: lipjen, pastrmka blatnjača, mladica, potočna
pastrmka, stuka, skobalj, klen, manić, mrena.
Pored sportskog ribolova na rijekama, uzgojem pastrmke u ribnjacima bavi se 3 preduzetnika:
• Musić, Bogaiće
• Feratović, Višnjevo
• Đuričanin, Đurička Rijeka
30
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
4. Tehnička infrastruktura
4.1. Saobraćajna infrastruktura
Putnu infrastrukturu opštine Plav sačinjava mreža magistralnih i regionalnih putava i lokanih i
nekategorisanih puteva. Dva najznačajnija putna pravca su:
- regionalni putni pravac Andrijevica-Murino-Plav-Gusinje, sa asfaltnom podlogom, ukupne
dužine kroz opštinu Plav 22 km, i
- magistralni putni pravac Murino-Velika-Čakor-Bjeluha, asfaltiran, dužine 32 km.
Opština Plav ima razgranatu mrežu lokalnih puteva. Prosječna gustina lokalnih i nekategorisanih
puteva je 0,598 km/km2. Prema vrsti kolovoznog zastora 80,0 km lokalnih puteva je sa asfaltnim
kolovoznim zastorom tj. (27,5%), a preostali dio u dužini od 210,6km (72,5%) je sa zemljanim
kolovoznim zastorom. Asfaltni kolovoz je u urađen za potrebe lakog saobraćaja (do 7 tona), mada
se putem odvija i saobraćaj sa znatno težim teretnim vozilima. Imajući sve to u vidu, stanje lokalne
putne mreže je veoma loše.
Naseljena mjesta, a posebno mjesni centri Plav i Gusinje, imaju uređene ulice sa dovoljnom
širinom i sve su asfaltirane, što omogućava dobar i lak prilaz vozila skoro do svih objekata.
Kvalitetni asfaltirani lokalni putevi su u prigradskim naseljima, prema daljim selima uglavnom su
asfaltirani starosti 10-15 godina sa oštećenom asfaltnom podlogom, a seoski putevi na višim
predjelima su makadamski i nekategorisani. Sa aspekta tehničko eksploatacionih karakteristika
širina kolovoza se kreće od 2,8 do 5,0 m.
Tabela 12. Pregled dužine lokalnih puteva18
Lokalni putevi (kategorisani)
Lokalni putevi (nekategorisani)
Dužina Asfaltirano
Gustina
Dužina
(km)
(%)
(km/km²)
(km)
92
86,9
0,189
198,6
Izvor: Mapa resursa, Ministarstvo ekonomije
Asfaltirano
(%)
-
Gustina
(km/km²)
0,683
Ukupno
Dužina
(km)
290,6
Gustina
(km/km²)
0,598
Javni saobraćaj se odvija autobuskim i taksi prevozom sa dosta reduciranim saobraćajnim linijama
poslije tranzicije i privatizacije „Ivangrad prevoza“. Usluge javnog prevoza vrši nekoliko privatnih
prevoznika. Stalne autobuske linije su zastupljene prema Beranama, Podgorici i Peći. Autobuske
stanice u Plavu i Gusinju su privatizovane. Javni saobraćaj nije na zavidnom nivou od ukidanja
kombi prevoza, jer je nedovoljan broj autobuskih linija prema opštinama u okruženju i važnim
privrednim i turističkim centrima. Na lokalnom nivou je nedovoljan broj autobuskih linija. U Plavu
usluge prevoza pruzaju „Elan –kompany“ sa 5 autobusa i linijama unutar Crne Gore, i „City-taxi“ –
prevoz luksuznim malim autima na svim relacijama u Crnoj Gori i okruzenju.
Naročito je izražen problem stacionirana putničkih i teretnih vozila jer nema prostora za njihovo
uređivanje i izgradnju. Ovaj problem usložnjava velika stopa motorizacije, što čini nivo
bezbjednosti učesnika u saobraćaju nezadovoljavajućim. Takođe, izražen je problem parkiranja
vozila na kolovozima i trotoarima. Problem prestavljaju i neadekvatno uređeni pješački prelazi za
potrebe invalidnih lica.
18
Napomena: Podatak o ukupnoj dužini lokalnih puteva treba uzeti sa rezervom s obzirom da ne postoji Registar
lokalnih puteva, te da podaci o ukupnoj dužini puteva nisu do kraja precizirani
31
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Na regionalnom putu Andrijevica-Murino-Plav-Gusinje, urađena su proširenja lokalne autobuske
stanice, dok na lokalnim putevima nema proširenja niti označenih taxi stajališta. Zbog porasta
broja vozila prisutan je problem nedostatka parking prostora u svim mjesnim centrima.
Otvaranjem putnog pravca prema Podgorici preko Albanije otvaraju sve velike mogućnosti za
poboljšanje putne povezanosti i ekonomske valorizacije područja opštine Plav. Od posebnog
značaja je inicijativa za otvaranje puta Plav-Dečani-Peć, preko Bogićevice koji bi opštinu najkraćim
putem vezao za Kosovo.
4.2. Elektroenergetska infrastruktura
Područje opštine Plav napaja se električnom energijom dalekovodom 35 kV iz trafostanice 110/35
kV; 30 kVA locirane u Andrijevici. Ovakva jednostrana veza predstavlja slabu kariku u snabdijevanju
konzumnog područja opštine Plav, a pouzdanost napajanja svih potrošača koji nemaju rezervni
izvor napajanja svodi na sigurnost i ispravnost predmetnog 35kV-nog dalekovoda Andrijevica-PlavGusinje.
− Iz trafostanice ”35/10 kV Rudopolje”; (2,5+4) MVA u Plavu, a preko dva kablovska i četiri
nadzemna 10 kV-na voda (od 10 instalisanih) napajaju se trafostanice 10/0,4 kV sa područja
Plava i Murine ukupne instalisane snage iznosi 11,79 MVA. Sa ovih trafostanica se obezbjeđuje
elektrosnabdijevanje za 4353 potrošača (3864 domaćinstva i 489 ostali potrošači).
− Iz trafostanice ”35/10 kV Gusinje”; 2,5 MVA sa tri (od 10 instalisanih) 10kV-na kablovska
odvoda napajaju se trafostanice 10/0,4 kV u rejonu Gusinja čija ukupna instalisana snaga
iznosi 4,15 MVA. Sa ovih trafostanica se obezbjeđuje elektrosnabdijevanje za 1773 potrošača
(1626 domaćinstva i 147 ostali potrošači).
Mreža srednjeg napona - 10 kV sastoji se od kablovskih vodova u gradskom području i vazdušnih
vodova van gradskog područja. Niskonaponskom mrežom prostor opštne Plav obuhvaćeno je
98% naseljenih teritorija čiji su potrošači priključeni na mrežu. Međutim analiza prosmatranih
podataka ukazuje da je stanje na mreži nezadovoljavajuće najviše zbog starosti instalacije i
improvizovanih rješenja te se javljaju česti prekidi u snabdijevanju.
Tabela 13. Broj i snaga trafostanica
TS 35/10kV
TS 10/0,4kV
STR 10/0,4kV
Broj TS
Ins.snaga
Broj TS
Ins.snaga
Broj TS
Ins.snaga
kom
MVA
kom
MVA
kom
MVA
19
10,36
58
5,58
2
9
Izvor: EPCG, ED Berane, 2012
Struktura transformatorskih jedinica i distributivne mreže dati su u sljedećoj tabeli. Predmetnom
tabelom nijesu obuhvaćene transformatorske jedinice koje se nalaze u vlasništvu pravnih lica.
32
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 14. Specifičnosti trafostanica, mreža i postrojenja
r.b.
Naziv
Dužina ili broj
Snaga transf.
1
Dalekovod 35 kV(km)
(kVA)
30,85
2
Dalekovod 10 kV(km)
1600
81,50
3
NN mreža 0.4 kV(km)
1000
271,10 km
Ukupno NV (km)
630
383,45 km
4
Broj stubova 35 kV
400
265
5
Broj stubova 10 kV
250
1358
6
Broj stubova 0.4 kV
160
6777
Ukupno stubova
100
7
VN mreža 10KV(km)
50
12,80
8
NN mreža 0.4KV(km)
Ukupno
25,23
Ukupno KV (km)
38,03
Izvor: EPCG, ED Berane, 2012
broj TS
(kom)
12
7
7
3
19
29
77
Inst.snaga
(kVA)
7560
2800
1750
480
1900
1450
15.940
Na teritoriji opštine Plav ima ukupno 77 distributivnih trafostanica 10/0,4 kV, čija je ukupna
instalisana snaga 15.940 kVA. napaja 6.129 potrošača, od toga 5.490 potrošača u kategoriji
domaćinstva i 639 potrošača u kategoriji ostale potrošnje. Trafostanice 10/0,4 kV su u manjem
broju zidane ili blindirane, dok je veći broj ovih postrojenja stubnog tipa. Napajanje gradskih
naselja električnom energijom vrši se pretežno podzemnim, a u manjoj mjeri nadzemnim
vodovima.
Prosječna instalisana snaga po potrošaču iznosi 2,71 kW za rejon Plava i 2,34 kW za rejon Gusinja,
što ne zadovoljava ni minimalni potreban nivo instalisane snage za potrošače u ruralnim
područjima, a takođe ni potrošače sa gradskog područja čija minimalna snaga po potrošaču ne bi
trebala biti manja od 8-12 kW po potrošaču obzirom da se grijanje vrši i drugim izvorima.
Prosječan broj korisnika električne energije po trafostanicama iznosi 79,60.
Za potrošače sa područja opštine Plav u 2010. godini Distribucija je preko trafostanica 10/0,4 kV
predala 23.193.660 kWh, a u 2011. godini 22.866.900 kWh električne energije što predstavlja
smanjenje potrošnje od 1,4% u odnosu na prethodnu godinu. Pad potrošnje rezultat je smanjenja
kupovne moći postojećih potrošača (domaćinstva) pod uticajem pada životnog standarda, kao i
prostim smanjenjem radne aktivnosti privrednih subjekata u toku tranzicionih procesa.
Na osnovu odnosa preuzete (22.866.900 kWh) i isporučene (17.377.569 kWh) energije u 2011.
godini proizilazi da su gubici (tehnički i komercijalni) iznosili 5.489.331 kWh ili 24%. Učešće
srednjeg napona u ukupnoj potrošnji iznosi 0,11%
Na osnovu energetskih kapaciteta postojećih objekata dat je tabelarni prikaz opterećenja, po
trafostanicama sa bitnim elektroenergetskim karakteristikama. Vlasništvo nad objektima koji
koriste srednji napon je kod privrednih subjekata. U pregledu je dato i stanje niskonaponske
distributivne mreže i strukture potrošača (srednji napon, domaćinstava, ostala potrošnja), ukupna
opterećenost, odnosno angažovanost trafostanice.
33
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 15. Angažovana snaga po trafo rejonima i naponskim nivoima
r.b.
PTS 35/10 kV
DTS 10/0,4 kV Potrotošači Domaćinstva Ostali pot.
broj
broj
broj
Naziv
Ang.snaga
Inst.snaga
(kVA)
(kVA)
na 10 kV
na 0,4 kV
na 0,4 kV
11.790
2
3.864
489
4.430
1 TS 35/10 kV Plav
1.670
2 TS 35/10 kV Gusinje
4.150
1
1.626
147
Izvor: EPCG, ED Berane, 2012
Ukupna angažovana snaga na 35/10kV naponskom nivou iznosi 6,1 MVA pa iz navedenog proizilazi
da trafostanice 35/10kV posjeduje znatnu rezervu 32% na ovom naponskom. Analizom podataka
prikazanih može se zaključiti da postoje uska grla u snadbijevanju električnom energijom za
odrerđene zone i ona se ne mogu otkloniti bez značajnijih investicionih zahvata. Naravno, postoje
lokaliteti koji energetski nijesu preopterećeni i na kojima se može, bez posebnih uslova, omogućiti
priključenje novih potrošača ili dozvoliti povećanje potrošnje postojećim kupcima.
4.3. Telekomunikacije
Tržište komunikacija u Crnoj Gori posljednjih godina prate mnogobrojne pozitivne promjene koje
se tiču liberalizacije i decentarlizacije. Promjene u sektoru komunikacija su počele 2001. godine
donošenjem Zakona o telekomunikacijama. Ipak, analizirajući stepen razvoja informacionog
društva u sjevernom regionu, samim tim i u Plavu, pokazatelji ukazuju da on još uvijek zaostaje u
odnosu na centralni i južni region Crne Gore.
Fiksna telefonija
Telefonska mreža u Plavu je u potpunosti digitalizovana. Sve područne centrale su sa mjesnom
centralom povezane optičkim kablovima. Optičkim kablom povezana je i mjesna centrala sa
glavnom centralom u Beranama. Broj priključaka fiksne telefonije na teritoriji opštine iznosi 2.919.
Mobilna telefonija
Području opštine Plava je pokriveno signalom mobilne telefonije, i to putem usluga tri operatera:
„T-Mobile“, „M-tel“ i „Telenor“, sa sistemom baznih stanica (T-Mobile, Telenor i M-Tel).
Pokrivenost područja opštine mobilnom telefonijom je zadovoljavajuća. Pokrivenost teritorije
servisima mobilne telefonije je približno ista za sve operatore i iznosi preko 95%. Podaci po
opštinama nisu dostupni iz razloga zato nije završena registracija prepaid korisnika.
Internet
Svi operatori fiksne i mobilne telefonije koji posjeduju licence su potencijalni davaoci Internet
servisa i servisa prenosa govora preko Interneta. Kod širokopojasnog pristupa Internetu, i dalje je
dominantan ADSL, a pojavili su se i prvi kablovski operatori. Broj korisnika interneta je u stalnom
porastu i skoro je udvostručen u odnosu na 2008. godinu.
34
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Grafik 12. Broj korisnika ADSL-a
857
900
797
800
700
600
511
500
400
300
200
100
0
2008
2009
2010
Izvor: Agencija za elektronske komunikacije
i poštansku djelatnost
Radio-difuzija
Pokrivenost područja opštine radio i TV signalom je zadovoljavajuća. Na teritoriji opštine postoji
državni javni radio – difuzni servisi, lokalni javni radio – difuzni servisi, komercijalni emiteri (radio i
TV stanice), kablovski i bežični operatori za distribuciju radio i TV programa do krajnjih korisnika.
Usluge prenosa i distribucije signala radija i TV za potrebe javnih radio-difuznih servisa „Radio Crne
Gore” i „Televizija Crne Gore” vrši JP Radio-difuzni centar Crne Gore čiju okosnicu čine radio-relejni
punktovi na Bjelasici i repetitori na poziciji: Vusanje, Gusinje, Kofiljača i Pepiče koji opslužuju sve
korisnike u opštini, mada u mnogim slučajevima ova usluga se vrši preko satelita. Na ovom
području postoji lokalna televizija „Glas Plava“, kao i lokalne radio stanice „Gusinje“ i „Luna“.
Pokrivenost signalom ovih medija je relativno dobra.
4.4. Vodovodni sistem
Iako teritorija opštine obiluje raznovrsnim hidrografskim objektima, oni nijesu adekvatno
iskorišteni, pa vodosnabdijevanje naselja ne zadovoljava potrebe građana. Vodosnabdijevanje se
realizuje sa izvorišta koja su smiještena u zoni podnožja planina. U plavskoj opštini postoje tri
nezavisna sistema za snadbijevanje mjesnih centara vodom i to: Plav, Gusinje i Murina.
Plav se snabdijeva vodom iz izvora “Jasenica”, koji se nalazi u zoni Đurička Rijeka putem cijevovoda
dužine 4,25 km. Vodni sistem Plava, osim bližeg gradskog područja, delimično uključuje i nekoliko
okolnih ruralnih naselja, (Prnjavor, Skič, Brezojevica i Vojno Selo) koja se nalaze nizvodno.
Uključivanjem tih naselja područje grada koje je pokriva vodovodni sistem zahvata 7,2 km². U
Gusinju je izgrađen lokalni vodovodni sistem, kapaciteta 5 l/s, ali ima problema distributivnim
sistemom vode. Ostala sela se snabdijevaju vodom direktno sa više drugih izvora.Murino se
snabdijeva vodom sa izvora “Malev vir” udaljenog 3.500m ima kapacitet od 10-40 l/s, a zahvaćena
voda sa izvorišta je 5 l/s.
Pored izuzetno povoljne hidrografije u Plavu se osjeća hronična nestašica vode u sušnom periodu
(polovina naselja Plava). U Gusinju se nestašica osjeća na visočijim kotama naselja i višim
spratovima objekata. Sistemu za vodosnadbijevanje Murina, u vrijeme sušnih perioda, takođe
znatno opada izdašnost izvorišta. Na seoskom područjima nestašica se osjeća u dijelu Prnjavora,
Brezojevice, Kruševu, Martinovicu.
35
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 16. Vodovodna infrastruktura
Vodovodna mreža
Kapacitet izvorišta (lit/s)
Vrsta i prečnik vodovodne mreže
Dužina vodovodne mreže (km)
Godina gradnje
Broj domaćinstava priključenih na mrežu
Broj pravnih lica priključenih na mrežu
Zahvaćena voda voda (m³ / god.)
Fakturisana voda za fizička lica (m³ / god.)
Fakturisana voda za pravna lica
(m³ / god.)
Gubici u mreži (%)
Izvor: Lokalna uprava
Plav
15
Ab,Pvc
Ø250;100
15
1970
1.468
210
473040
211427
Gusinje
8
Murino
5
Pvc Ø 150
Pvc Ø 100
10.5
1972
820
70
252000
118000
7.5
1980
125
20
157000
18000
2558
8852
2520
55
50
87
Vodovodni sistem je star u prosjeku 25-30 godina i kao takav ima česte kvarove i puno internih
gubitaka. Vodovodne cijevi u lokalnoj mreži u Plavu su zastarjele i napravljene su od azbesta
(glavni vodovi – profila 250 mm i 110 mm) i plastike, što predstavlja problem po zdravlje ljudi i
životnu sredinu, a takođe prouzrokuje ogromne gubitke u mreži koji se procjenjuju na više od pola
količine dopremljene vode u cjevovod. Dužina vodovoda je oko 15 km, od čega primarni
distributivni vod u Plavu iznosi 5 km, a dužina sekundarne mreže 10 km. Vodovod u Gusinju ima
distributivnu mrežu dugu 10,5 km. Primarna lokalna mreža je od azbesta u dužini od 4 km (profila
150 i 100 mm), a sekundarna od plastičnih cijevi dužine oko 6,5 km. Vodovod u Murinu realizovan
je dovodnim cjevovodom od plastike profila 100mm, dužine 5,5 km, a lokalna distributivna mreža
od oko 2 km dužine izvedena je od plastičnih cijevi.
Na osnovu prikazanih podataka može se zaključiti da postoji osnovana pretpostavka o
nenamjenskoj potrošnji kao i o priključenju većeg broja potrošača koji nijesu evidentirani jer su
gubici od 50-87% nerealni za sistem izgrađen od PVC cijevi.
Na području opštine postoje crpilišta za snabdijevajnje tehnološkom vodom i smještena su u
sljedećim organizacijama:
- “Alpet” u Brezojevicama, čije se postrojenje nalazi u neposrednoj blizni puta Plav-Murino u
predjelu Rambalovih lugova. Kapacitet ovog crpilišta je 2 litra u sekundi, a crpni bunar je
dubine 6m i prečnika 2 m.
- “Obod”,”Titex” i “Termoplast” koje su oni koristili za interne potrebe.
Za gradski vodovod u Plavu urađena je projektna dokumentacija za zamjenu postojećih cijevi. U
postojećem plavskom vodovodu ugrađen je hlorinator na bazi soli, dok se tokom 2012. godine
očekuje ugradnja hlorinatora u Gusinju i Murini.
36
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
4.5. Kanalizacioni sistem i otpadne vode
Kanalizaciona infrastruktura u opštini Plav strukturno je sastavljena od tri sistema za mjesne centre
Plav, Gusinje i Murina, i sastoji se od:
- fekalne kanalizacione mreže i
- atmosferske kanalizacione mreže
Fekalna kanalizacija u opštini zasnovana je na tri separaciona sistema po mjesnim centrima kao i
vodovodni sistemi koji su realizovani na ovom području. Sva tri mjesna centra imaju izrađene
studije o kanalizacionoj mreži. Postojeće kanalizacije nemaju uređaje za prečišćavanje, već se
otpadne vode neprerađene ispuštaju u rijeke Ljuču, Plavsku rijeku i Lim.
Tabela 17. Kanalizaciona infrastruktura
Fekalna kanalizaciona mreža
Fekalna kanalizaciona mreža dužina u (km)
Vrsta cjevovoda kanalizacione mreže
Prečnik cjevovoda kanalizacione mreže
Godina gradnje
Broj domaćinstava priključenih na mrežu
Broj pravnih lica priključenih na mrežu
Atmosferska kanalizaciona mreža
Dužina kanalizacione mreže u (km)
Vrsta i prečnik cjevovoda-primarna mreža
Godina gradnje
Izvor: Lokalna uprava
Plav
12
PVC
Ø 250;200
1992
1050
210
Gusinje
5,5
Murino
0,5
AB,PVC
Ø 200
1993
838
70
AB,PVC
Ø 150
1995
50
20
2,82
PVC Ø 600
1992
1,93
PVC Ø 400
1993
0,4
PVC Ø 400
1995
U Plavu je izgrađena kanalizaciona mreža dužine oko 15 km, sa plastičnim cijevima profila 250 i
200 mm, a duž glavne saobraćajnice u gradu i dio kanalizacije za atmosfersku vodu. Na nju je
priključeno oko 90% domaćinstava. Oko 80% stanovništva bez kanalizacione mreže se služi
septičkim jamama, a 20% ispušta otpadne vode direktno u rijeku.
U Gusinju je urađen veći dio fekalne kanalizacione mreže dužine 5.5 km, koja opslužuje oko 40%
stanovnistva, ali je najveći komunalni problem ove varoši ispuštanje otpadnih voda bez
prethodnog prečišćavanja u rijeku Ljuču preko koje dospijevaju u Plavsko jezero i Lim .
U Murinu nema gradske kanalizacije, jer ovo naselje nema karakteristike urbanog naselja veće
gustine naseljenosti. Seoska naselja Prnjavor i Bogaice zbog veće gustine naselja realizovala su
projekat izgradnje kanalizacije.
Glavni izvor zagađivanja voda na ovom prostoru je industrija koja sada van funkcija sa svojim
atmosferskim, fekalnim i tehnološkim otpadnim vodama, u kojima se nalaze različiti zagađujuće
materijali. Pored industrijskih kapaciteta, veliki uticaj na zagađenje površinskih i podzemnih voda
imaju i komunalne otpadne vode koje se neprečišćene ispuštaju u vodotokove.
Kada su u pritanju otpadne vode, Plav i Gusinje imaju osnovni cjevovod koji drenira vode na
najbližim mjestima. U Plavu postoji postrojenje za preradu zasnovano na sistemu biodiska, ali nije
u funkciji.
37
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Centralizovan sistem odvođenja otpadnih voda ne postoji već se otpadne vode ispuštaju u bujične
vodotokove na više lokacija ili se za odvođenje otpadnih voda koriste “septičke jame”. Ove
septičke jame su u stvari infiltraciona okna sa vodopropusnim dnom. Za prostor Plava urađena je
studija izvodljivosti za prečišćavanje otpadnih voda.
4.6. Ostala komunalna infrastruktura
Ulične i javne površine
Ulične i javne površine nijesu na visini potreba grada koji ima pretenzije da bude istaknuta
turistička destinacija. Mali broj ulica je uređen u dijelu kolovoza, što otežava njihovo održavanje.
Ostali elementi javnih površina u centrima gotovo da ne postoje. Ulični trotorari su djelimično
uređeni, nedovljne širine ili uzurpirani od strane automobila usljijed nedostatka parking prostora,
čime se onemugućava nesmetano kretanje pješaka. Neuređeni trotoari duž ulica ugrožavaju
bezbijednost svih učesnika u saobraćaju. Plav je jedna od rijetkih opština koja nema centralni
gradski trg, niti druge površine namjenjene isključivo pješacima.
Javna rasvjeta
Većina glavnih ulica posjeduje uličnu rasvjetu. Gradska i prigradska naselja su pokrivena javnom
rasvjetom, kao i sela duž regionalnog puta Murino-Plav-Gusinje, i Murino-Čakor. Kvalitet ovih
objekata je različit u zavisnosti od kvaliteta upotrijebljenih stubova, raspona između njih i
upotriebljenih svjetiljki.
Parking prostori
Zbog porasta broja vozila prisutan je problem nedostatka parking prostora u mjesnim centrima:
Plavu, Gusinju i Murinu. Postojeći parking prostori su nedovoljno uređeni i nedovoljni za trenutne i
buduće potrebe. Uslijed nedostatka parking prostora, izražen je problem parkiranja vozila na
kolovozima i trotoarima.
Pijace
U sva tri mjesna centra postoje novoizgrađene pijace, sa prostorom za zelenu, poljoprivrednoprehrambene i ostalu robu. Pijace posjeduju parking prostor koji ne zadovoljava trenutne
potrebe, što je posebno izraženo tokom pazarnog dana. Ovaj problem je posebno izražen jer
usluge pijace koristi stanovništvo izvan mjesnih centara. Stočna pijaca je izgrađena prije nekoliko
godina i nalazi se u Plavu.
Groblja
Grobljima gazduju i upravljaju organi Vjerskih zajednica, jer su odvojena muslimanska, pravoslavna
i katoličko groblje. Sva groblja su ograđena i skrmno uređena, bez ambicija da se urede kao
posebni urbani elementi sa urđenim stazama, zelenim površinama i obodnim drvoredima.
Uređenje riječnih korita
Rječna korita su uređena kroz mjesne centre Plav, Gusinje i Murino, a regulacija vodotoka je
vršena na potezima gdje ugrožavaju komunalne objekte. Krajem 2010. godine, poplave su
napravile velike štete: odnijeti su mostovi, lokalni putevi, glavni cjevovod gradskog vodovoda Plav.
U narednom periodu, najveći dio šteta treba da sanira Direkcija javnih radova (Postoji elaborat).
Osim uređenih djelova korita, postoje određeni djelovi koji su potpuno neuređeni, zbog čega
mijesu privlačni za korisnike. Vodotoci rijeka se dodatno ugrožavaju dodatnim brojnim dviljim
deponijama.
38
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
5. Životna sredina
Prirodna sredina područja opštine Plav još uvijek je sačuvana od ozbiljne devastacije. Uglavnom
zahvaljujući izolovanosti područja, malom nivou urbanizacije i slaboj privrednoj razvijenosti,
odnosno malom stepenu industrijalizacije i odsustvu „prljavih“ tehnologija. Ipak, uočavaju se sve
veće posledice djelovanja čovjeka u prostoru, prevashodno kroz neracionalno ili neadekvatno
gazdovanje šumom, kao i zagađivanjem životne sredine smećem i otpadnim vodama.
5.1. Upravljanje otpadom
Poslovi sakupljanja, transporta i odlaganja komunalnog otpada povjereni su Javnom preduzeću za
komunalno – stambenu djelatnost. Tehnička opremljenost Preduzeća je veoma loša. Komunalni
otpad se odvozi jednom sedmično prema utvrđenom programu na gradsko odlagalište. Postojeće
odlagalište komunalnog otpada je neadekvatno odlagalište privremenog karaktera, površine 4000
m2 udaljeno 3 km od grada, a koje se koristi od 1999. godine. Na prostoru odlagališta godišnje se
odloži oko 4.830 m3 otpada sakupljenog sa teritorije urbanog dijela opštine Plav. Godišnja količina
otpada koja se sakupi u naselju Gusinje iznosi 3.450 m3. Ovaj otpad se odlaže na odlagalištu
Grnčar.
Veliki problem je što ne postoji adekvatna deponija čvrstog otpada, jer se komunalni i industrijski
otpad deponuje na neuslovnim i privremenim deponijama u Komarači i Grnčaru. Česte su pojave
da građani i pravna lica deponuju komunalni i industrijski otpad na tzv. divljim deponijama i u
koritima vodotoka, kojih je registrovano 20. Značajne količine takvog otpada putem vodotoka
dospiju u Plavsko jezero i Lim. Očekuje se da će problem odlaganja čvrstog otpada biti riješen
izgradnjom regionalne deponije u Beranama za četiri opštine sjevera, koja bi trebala biti završena
tokom 2013. godine.
Jedan od hroničnih problema otpada u gradskom jezgru Plava predstavlja veća količina pilotine
nastale aktivnostima pilane koja je nekada tu poslovala. Pilotina nije adekvatno deponovana, pa
određene količine dospijevaju u Lim, dok je sami prostor u centru grada na ovaj način uzurpiran.
Postojeća oprema komunalnih preduzeća za odnošenje čvrstog otpada, održavanje ulica, lokalnih
puteva i vodotoka, čišćenje snijega, uglavnom je zastarjela, te je u narednom periodu neophodno
obnoviti. Neophodno je obezbijediti slijedeću opremu: kamion kiper (2 kom.), utovarna lopata (1
kom.), buldožer (1 kom.), univerzalni rovokopač (1 kom.), snjegočistač (1 kom.).
5.2. Sanitarna kontrola kvaliteta vode i vazduha
Opština Plav nije obuhvacena državnim programom monitoringa vazduha, a kako ne postoje veći
privredni sistemi koji bi ga ugrožavali, dok je velika površina teritorije pokrivena šumama, smatra
se da je kvalitet vazduha u opštini dobar.
Što se kvaliteta voda tiče, monitoringom je utvrđen pad kvaliteta vodotokova na teritoriji opštine.
Najviše zabrinjava podatak da raste stepen zagađenja voda Grnčara i Ljuče, naročito ljeti kad je
nivo vode nizak, pa se zbog temperature, sadržaja amonijaka i koliformnih bakterija ove vode
svrstavaju u treću klasu, dok je koncentracija fosfata van klase.
39
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Slično je sa Plavskim jezerom, gdje je pad kvaliteta zabilježen u protekle dvije godine, kad su mnogi
mjereni parametri kvaliteta vode bili van propisane klase: temperatura vode, sadržaj gvožđa,
amonijaka i fosfata bio je u A2 klasi, odnos Ca/Mg i sadržaj nitrita u A3, a saturacija van klase.
Mikrobiološki parametri bili su u A1 klasi. Voda je, pak, bila ispravna za kupanje.
Pad kvaliteta vode pripisuje se porastu ljudskih aktivnosti na obalama vodotokova, prvenstveno
direktnom ispuštanju komunalnih voda.
5.3. Prirodna baština i upravljanje resursima
5.3.1. Zaštićena područja i upravljanje
Bogatstvo živog svijeta i autenticne prirodne vrijednosti ovog kraja formalno su dobile status
zaštite kao nacionalni park 2009. godine. Nacionalni park Prokletije obuhvata prostor 16630 ha,
što čini 34,22% ukupne teritorije opštine Plav. Ukupna granica parka duga je 123,1 km, i to kroz
opštinu Plav 72,6 km, dok je granica sa Kosovom 2,8 km, a sa Albanijom 47,7 km. U okviru njega
definisana su dva rezervata, i to Hridsko jezero i Volušnica, ukupne površine 1052 ha.
Prilikom izrade studije opravdanosti za proglašenje Prokletija nacionalnim parkom, predloženo je
da Plavsko jezero sa najužom okolinom dobije status zaštićenog objekta prirode u kategoriji
spomenika prirode, kao i da područje Visitora, dio oko Visitorskog jezera, bude proglašeno
rezervatom prirode. Takođe, u susjednoj Albaniji i Kosovu postoje inicijative za uspostavljanje
režima zaštite njihovih djelova Prokletija, čime bi se u budućnosti kreiralo prekogranično zaštićeno
područje, koje bi bilo jedno od najvećih takvih u Evropi. Realizacija ovih oblika zaštite tek predstoji.
Upravljanje Nacionalnim parkom Prokletije je pod ingerencijom Javnog preduzeća za nacionalne
parkove Crne Gore (JPNP), čija se uprava nalazi u Podgorici. Uprava parka sa relevantnim službama
treba da bude formirana u Plavu. Do sada je u tom procesu samo odabran direktor, dok ostale
službe predviđene organizacijom preduzeća (administrativna, za edukaciju promociju i odnose sa
lokalnim stanovništvom i služba zaštite) treba da budu formirane, a kancelarije parka
uspostavljene. Takođe, proces obilježavanja granica parka na terenu na osnovu prostornog plana
posebne namjene tek treba da bude izvršen.
Osim toga što jos nijesu uspostavljene strukture u okviru nacionalnog parka, jedan od ključnih
problema predstavlja nepostojanje Prostornog plana opštine Plav kao i Prostornog plana posebne
namjene za NP Prokletije. Zbog toga, trenutno nije moguće izvršiti obilježavanja granica parka na
terenu, a posljedica su i konflikti u korištenju prostora i resursa između parka, lovačkih i
ribolovačkih društava, koncesionara na šume (odnosno Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i
šumarstva koje izdaje koncesije), kao i sa lokalnim stanovništvom zbog nekontrolisanje gradnje
objekata, sječe i drugog. To je jedan od glavnih problema koji treba riješiti definisanjem korištenja
prostora i razgraničavanjem nadležnosti različitih institucija.
Kašnjenje sa uspostavljenjem ovih struktura, donošenjem i implementacijom plana upravljanja ne
ide u prilog zaštiti prirodnih vrijednosti ovog područja koje su izložene negativnim antropogenim
uticajima, prvenstveno neadekvanom iskorištavanju šuma i krivolovu. S tim u vezi, jedan od
prioritetnih zadataka uprave NP ali i opštine i drugih relevantnih službi je i edukacija stanovništva i
rad na podizanju svijesti o ekološkim pitanjima.
40
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
5.5.2 Lov i ribolov
Na teritoriji Plava nalaze se dva lovišta. Jedno koje zahvata 32.820 ha, od cega 7.500 ha zabrana,
nalazi se u zapadnom pojasu terotorije opštine i njime upravlja lovačko društvo Hridsko jezero iz
Plava. Drugo lovište površine je 15.780 ha, od čega je 2.000 ha zabrana, i nalazi se u istočnom
dijelu teritorije opštine. Njime upravlja lovačko društvo Maja Karanfil iz Gusinja.
U ovim lovištima love se srne, divlje svinje, divokoze, zečevi, jarebice kamenjarke, medvjedi,
vukovi, lisice, jazavci, kune bjelice. Procjene brojnog stanja postoje, ali se smatra da nijesu
precizne, i da je dinamika populacija pojedinih vrsta nepovoljna u odnosu na kapacitet njihovih
staništa. Od uspostavljanja NP Prokletije, lov u okviru parka je zabranjen, ali zbog nepostojanja
adekvatne prostorno-planske dokumentacije i razgraničenja u nadležnostima institucija, na ovom
prostoru prisutan je krivolov. Dodatni faktor koji na to utiče je i nepostojanje svijesti kod lokalnog
stanovništva, a problem su i prelasci lovaca iz Albanije i Kosova preko državne granice, što takođe
nije pod adekvatnom kontrolom.
Što se tiče stanja na ribolovnim vodama, takođe su prisutni slučajevi krivolova, prvenstveno
korištenjem mreža i agregata na Plavskom jezeru. Sportsko-ribolovna društva iz Plava rade na
kontroli i sankcionisanju lica uhvaćenih u krivolovu relativno uspješno.
Kad je krivolovu pitanju na teritoriji opštine Plav, primijećeno je da oni nijesu posljedica lošeg
socio-ekonomskog položaja lokalnog stanovništva, jer se krivolovnim radnjama ne bavi socijalno
ugroženo stanovništvo zbog obezbjeđivanja hrane ili dodatnih prihoda od prodaje, već su u pitanju
materijalno-obezbijeđene osobe kojima to predstavlja vid rekreacije, što upućuje na vrlo nizak nivo
svijesti o ovakvim aktivnostima i njihovim ekološkim posljedicama.
5.5.3 Upravljanje šumama
Šumarstvo Prokletija još uvijek predstavlja privrednu granu koja ostvaruje dohodak na bazi
eksploatacije drvne mase za potrebe drovprerade. Zbog privredne nerazvijenosti ovog planinskog
prostora, ono se nije afirmisalo u domenu rekreacije i turizma. Nedovoljna otvorenost šuma
predstavlja ograničavajući faktor razvoja šumarstva, zbog čega se znatan dio šuma ne koristi, dok
se otvorene šume, naročito one u blizini puteva, često pretjerano i neracionalno eksploatišu.
Takođe, usljed ograničenja korištenja šumskih resursa zbog uspostavljanja nacionalnog parka,
očekuje se da će pritisak na nezaštićena šumska područja biti pojačan.
Međutim, u perspektivi, polazeći od sve većeg značaja opšte-korisnih funkcija šuma i trendova
privrednog i turističkog razvoja, treba očekivati sve veće angažovanje šumarstva u rekreacionoturističkoj djelatnosti. U tom cilju potrebno je šume tehnički urediti, tj. izgraditi nove i kvalitetne
puteve, ili rekonstruisati postojeće sa svim pratećim objektima-parkiralištima, vidikovcima,
stazama, kao i sa odgovarajućim smještajnim objektima.
5.5.4 Zaštita biodiverziteta
Osim dijela Prokletija koji je dobilo formalnu zaštitu proglašenjem nacionalnog parka, na teritoriji
opštine Plav prepoznate su i drugi lokaliteti od značaja za zaštitu biodiverziteta. Tu spadaju dolina
Lima i Visitor koji su prepoznati kao Emerald staništa, po kriterijumim Bernske konvencije, a time
predstavljaju i buduća staništa Natura 2000 ekološke mreže od značaja za očuvanje biodiverziteta
na nivou Evropske unije.
41
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Masiv Prokletija i Plavsko jezero su takođe prepoznati kao važna staništa za stanovanje ptica (IBA
područja). Planinski dio kao gnjezdilište za više od 43% ukupne ornitofaune registrovane u Crnoj
Gori, što ga čini najznačajnijim staništem ptica u kontinentalnom dijelu države, a jezero kao
gnijezdilište ptica močvarica, kao i ugroženog prdavca (Crex crex), koji ovdje ima najveću
populaciju. Ove teritorije tek treba da dobiju formalne oblike zaštite.
U Brezojevicama je 1993. godine osnovana botanička bašta Velemun u kojoj je predstavljena flora
Prokletija, sa ciljem popularizacija flore Prokletija, očuvanja i zaštite njenih genetičkih resursa i
edukacije stanovnistva.
5.5.5 Kontaminirana mjesta i zagađenje zemljišta, prirodne opasnosti i tehnološki rizici
Požari
Šumski požari su prirodni činilac karakterističan za mnoge tipove šuma i sastavni su dio dinamike
ovih ekosistema. Ali usled ljudskog faktora, požari se događaju mnogo češće nego prirodnim
putem nanoseći velike štete šumskim resursima i imanju stanovništva. Šumski sistemi u opštini
Plav generalno su izloženi srednjem riziku od šumskih požara, pošto je veći deo šumske površine
pokriven širokolisnim drvećem koje je manje podložno požarima nego četinarsko. Područja koja su
naknadno ponovno naseljena četinarima su smanjena i umetnuta su između hrastovih i bukovih
šuma. Međutim, treba imati u vidu da se opština nalazi na planinskom terenu i pošumljene strmi
obronci pogoduju brzom širenju fronta vatrene stihije.
Mjere prevencije i borbe protiv požara: uključuju njegovanje listopadnih i mješovitih sadnica koje
su manje osjetljive na vatru, uspostavljanje i održavanje sastava šumskih i nešumskih parcela,
otuđenje šuma iz naselja, izgradnja puteva i parkirališta, rezervoara za vodu koji bi se koristili za
borbu protiv vatre, kao i sprečavanje napuštanja sela. Naročito važno je postavljanje rezervoara za
vodu pripremljenih za gašenje požara kao i prevencija požara, kroz kreiranje mozaične seoske
sredine (kombinacija šuma, livada, polja). Intenzivno rasprostranjeno stočarstvo ima takođe
posebnu ulogu u kontroli zapaljivih materija i može da se iskoristi kao sredstvo upravljanja
prevencijom požara.
Poplave
Teritorija opštine je bogata površinskim vodenim tokovima i većim vodenim površinama koje u
vrijeme obilnih padavina i topljenja sniježnih nanosa izazivaju materijalne štete, a u jednom dijelu
mogu da ugroze i živote ljudi. U tom pogledu su posebno problematične rijeke Grnčar, Dolja, Vruja,
Ljuča, Đurićka, Plavska, Komaracka, Babinopoljska, Hotska, Velička, kao i Kruševački i Brezojevicki
potoci.
Do sada je zabelježeno brojno izlivajnje ovih tokova iz svojih korita, sa posljedicama odnošenja
plodnog zemljišta u priobalnim djelovima, oštećenja građevinskih objekata, mostova, puteva.
Posebno velike stete su prisutne prilikom izlivajnja rijeke Grnčar i Kruševačkog potoka, koji imaju
direktan uticaj na stanovništvo. Ostale rijeke ne mogu da ugroze stanovništvo, ali ugrožavaju
zemljište, infrastrukturu i plave poljoprivredno zemljište. Poplave na području opštine se dešavaju
skoro svake godine, i to u periodima novembar-decembar zbog obilnih padavina i februar-april,
kada se otapa snijeg. U poslednjim poplavama koje su zadesile ovu opštinu, krajem 2010. godine,
došlo je do naglog porasta vodostaja Lima i svih pritoka u njegovom slivu što je dovelo do izlivanja
vode iz rječnih korita i prouzrokovalo velike materijalne štete u plavnim područjima.U opštini Plav
se često plavna podučja koriste kao urbanizovano zemljište ili se komunalna infrastrukura gradi na
42
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
područjima koja odgovaraju priobalnoj vegetaciji (teren pod jovom, kamenjari, vrbaci i slično) čime
se remete prirodne obaloutvrde i zaštita od poplava i drugih procesa erozije.
Među ključnim uzrocima poplava je nekontrolisana eksploatacija mineralnih sirovina u koritu
rijeke Grnčar, pa je ovo jedan od problema na koje posebno treba obratiti pažnju.
Klizišta
Pod klizištem se podrazumijeva kretanje strmina, tj. kretanje stjenovite, zemljane mase ili nanosa
niz padinu. To uključuje bilo koji tip kretanja mase (što isključuje eroziju), osim slijeganja i
obrušavanja krasa. Ona se mogu pojaviti i na šumovitim obroncima, osim kada je stjenoviti
supstrat na većoj dubini i kada je padina od ledničkog, aluvijalnog, zemljišta morena itd. Klizišta
izazivaju parametri kao što je tip stijene, zemljište, vegetacija, vlažnost, kiša, konfiguracija terena i
seizmička aktivnost, pri čemu ljudski faktor u planinskim područjima, prvenstveno pretjerana sječa
vegetacije, otvaranje puteva, loše poljoprivredno planiranje može da predstavlja katalizator ovog
fenomena.
Erozija
Jedan od ključnih ekoloških problema opštine je proces nestajanja Plavskog jezera. Studijama je
utvrđeno da se za posljednih 30 godina površina jezera smanjila za 12%, i da se taj trend nastavlja.
Uzrok ove pojave su erozivni procesi koji su posljedica neadekvatnog upravljanja u čitavom slivu,
prvenstveno kroz otvaranje šumskih predjela kao i eutrofikacija zbog neadekvatnog ispuštanja
otpadnih voda.
Ukoliko se ovakav trend nastavi, predviđa se značajno reduciranje površine, a time i funkcija
jezera, što će se odraziti i na dinamiku rijeke Lim. To može imati ogromne posljedice na lokalnu
klimu, biodiverzitet, hidrografiju, a time i poljoprivredu, energetiku i turizam. Stoga održavanje
Plavskog jezera treba da bude prioritet opštine, i da se bazira na principima ekološkog upravljanja
na čitavoj teritoriji slivnog podrucja.
Seizmički rizik
Stupanj seizmičkog intenziteta pokazuje da zona opštine Plav pripada grupi zona sa mogućim
udarima snage 7 ° na MCS skali.
43
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
6. Administrativni kapaciteti
6.1. Organizacija i struktura zaposlenih u lokalnoj samoupravi
Organizacija i rad organa opštine Plav definisani su statutom i drugim propisima, u skladu sa
Zakonom o lokalnoj samoupravi. Organi opštine Plav su Skupština opštine, koja predstavlja
zakonodavnu vlast i Predsjednik opštine, koji predstavlja izvršnu vlast.
Prema Odluci o organizaciji i načinu rada lokalne uprave, lokalna uprava u Plavu organizovana je
kroz sekretarijate, direkcije i službe.
Tabela 18. Organizacija i struktura zaposlenih po organima lokalne samouprave
Sekretarijati
Broj zaposlenih
Sekretarijat za privredu, razvoj i finansije
37
Sekretarijat za opštu upravu
22
Sekretarijat za uređenje, imovinu i zaštitu
9
Sekretarijat za inspekcijske poslove
10
Direkcije
Direkcija za uredjenje prostora i investicije
3
Službe
Služba Predsjednika Opštine
10
Služba za skupštinske poslove
4
Služba zaštite
24
Izvor: Lokana samouprava
Radi obezbjeđivanja vršenja poslova od neposrednog interesa za lokalno stanovništvo opština Plav
je osnovala javna preduzeća:
• Javno preduzeće za komunalno-stambene djelatnosti,
• Javna ustanova centar za kulturu,
• Javna ustanova za djecu ometenu u razvoju „Lipa”.
Ukupan broj zaposlenih lica u jedinicama lokalne samouprave iznosi 119, od čega:
Prema polu:
• Ukupan broj zaposlenih muškog pola – 91,
• Ukupan broj zaposlenih ženskog pola – 28.
Prema obrazovanju:
• Osnovnoškolsko obrazovanje – 13,
• Srednjoškolsko obrazovanje – 40,
• Više obrazovanje – 13,
• Fakultetsko obrazovanje – 53.
Prema radnom stažu:
• Broj zaposlenih do 5 godina radnog staža – 26,
• Broj zaposlenih od 5 do 10 godina radnog staža – 11,
• Broj zaposlenih od 10 do 15 godina radnog staža – 26,
• Broj zaposlenih od 15 do 20 godina radnog staža – 13,
• Broj zaposlenih od 20 do 25 godina radnog staža – 17,
• Broj zaposlenih sa više od 25 godina radnog staža – 26.
44
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Aktivnosti upravljanja ljudskim resursima u lokalnoj samoupravi dodijeljene su Sekretarijatu za
opštu upravu. Prema Aktu o sistematizaciji ovaj Sekretarijat predviđa jednu poziciju za višeg
savjetnika za radne odnose i upravljanje ljudskim resursima. Planiranje kadrova se trenutno ne
sprovodi, niti je to predviđeno Odlukom o organizaciji. Ne postoji pisana opštinska procedura za
postupak zapošljavanja kao cjeline. Prema Odluci o organizaciji, obuka i razvoj kadrova su, takođe,
dodijeljeni ovom Sekretarijatu, a to predviđa pripremu programa za profesionalno usavršavanje
državnih službenika. Uz to, Sekretarijat je zadužen za nadgledanje i ocjenjivanje radnih učinaka.
Ovi poslovi se trenutno ne izvršavaju. Postojeći budžet za obuku i razvoj u opštini Plav iznosi 537 €.
Sistem vrijednovanja učinaka rada koji su predložile centralne vlasti još uvijek nije uveden.
Optimizacija broja zaposlenih i racionalizacija redovnih troškova predstavljaju jedan od izazova
jedinica lokalne samouprave u narednom periodu. U saradnji sa Ministarstvom finansija, svaka
jedinica lokalne samouprave izvršila je detaljnu analizu potrebnog broja službenika i namještenika,
broja organa lokalne uprave i javnih službi i analizu neophodne optimizacije resursa. Procjena je da
oko 10% zaposlenih u JLS predstavlja višak radne snage. Evidentan je nedostatak stručnih kadrova
u mnogim granama razvoja, pa je neophodno usmjeriti aktivnosti ka stručnom usavršavanju i
podizanju nivoa stručnosti kroz razne edukativne programe.
6.2. Tehnički kapaciteti
Završena je rekonstrukcija opštinske zgrade i izgrađen dodatni dio, čime je obezbijeđeno oko
600m2 novog kancelarijskog prostora sa građanskim birom i višenamjenskom salom. Stvoreni su
mnogo bolji uslovi rada službenika i namještenika, a posebno bolji uslovi servisiranja potreba
građana. Realizacijom projekta „Građanski biro“ građani na jednom mjestu mogu podnijeti sve
vrste zahtjeva, dokumenata, zatim da izmiruju svoje poreske obaveze, kao i da ostvaruju prava iz
nadležnosti komunalne policije, urbanizma i uređenja prostora.
6.3. Postojeća prostorno-planska i strateška dokumenta
Važan pokazatelj razvijenosti lokalnih samouprava je ažurnost u donošenju strateških
dokumenata. Rokovi važenja lokalnih planskih dokumenata19 su u najvećem broju istekli, jer nijesu
mijenjani u dužim vremenskim intervalima zbog nepostojanja finansijskih sredstava. U narednom
periodu neophodno je raditi na izradi novih dokumenata u skladu sa Zakonom o uredjenju
prostora i izgradnji objekata, koji će biti osnov za buduće planske aktivnosti i razvoj područja
opštine Plav.
Prostorno urbanistički plan
Novi Prostorno urbanistički plan je u izradi. Zbog nedostatka sredstava za izradu PUP-a, opština
Plav je uključena u tzv. LAMP – „Projekat zemljišne administracije i upravljanja“, koji se preko
Ministarstva održivog razvoja i turizma finansira iz sredstava Svjetske banke. Izabran je obrađivač –
španska firma „Planet Cluster“. Rok za izradu PUP-a je bio maj 2011. Rok nije ispoštovan, jer je
došlo do određenih komplikacija u realizaciji projekta. Donešena je Odluka o izradi strateške
procjene uticaja na životnu sredinu Prostorno–urbanističkog plana opštine Plav.
19
Planski dokumenti opštine Plav dati su u Aneksu, Tabela 9
45
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Generalni urbanistički plan
Postojeći Generalni urbanistički plan Plava usvojen je 1988. godine i obuhvata površinu od 441,75
ha. ("Sl.list SRCG br.26/88“). U kasnijem periodu su donešene Izmjena i Dopuna GUP-a Plav za
prostor koji zahvata DUP-a Plav „Centar“.
Detaljni urbanistički planovi - DUP
Pokrivenost područja detaljnim urbanističkim planovima i Lokalnim studijama lokacija iznosi 256,1
hektara, što predstavlja 0,53 % ukupne površine opštine. Izmjene i dopune planova rađene su
samo za uže gradske zone, vezane uglavnom za legalizacuju privremenih poslovnih objekata tih
poslovno atraktivnih djelova. One čine prosečno 9,3 % od ukupne površine koja je zahvaćena tim
planovima, dok se preostale površine 91,7 % uglavnom koriste za individualnu stambenu izgradnju.
Postojeća lokalna strateška dokumenta
Stupanjem na snagu Zakona o regionalnom razvoju Crne Gore („Službeni list CG“ br. 20/11),
opština je u obavezi da donese strateški plan razvoja, čija je izrada u toku. Pored ovog osnovnog
strateškog dokumenta, postoji potreba za izradom sektorskih strategija. Postojeća lokalna
strateška dokumenta su: Strateški plan razvoja opštine (2004-2008), Višegodišnji investicioni plan
opštine (2009-2013) i Strategija razvoja turizma (2010-2020).
6.4. Kapaciteti za korišćenje EU fondova
Od 2008. godine je počela obuka službenika Opštine Plav, predstavnika lokalnih NVO i
predstavnika MSP. Bilo je više seminara i radionica u Plavu, ali i drugim crnogorskim opštinama. U
Opštini Plav postoji Koordinacioni tim za apliciranje prema EU fondovima. Nekoliko službenika je
obučeno za pripremanje aplikacija i implementaciju odobrenih projekata.
Na pisanju projekata angažovano je osoblje Biznis centra Plav koje je zavrsilo kurseve za pisanje i
implementaciju IPA-projekata tokom 2011/12.godine. Biznis centar je u 2011. godini aplicirao sa 5
projekata kod USAID-a i uspješno realizovao 4, koji su se odnosili na stvaranje uslova za
poboljšanje poslovnog okruženja, razvoj turizma i zaštite životne sredine.
Od početka realizacije IPA programa - sredstava predpristupne pomoći, Opština Plav je više puta
aplicirala. U prethodne dvije godine, pripremljen je jedan projekat koji je odobren u okviru
dostupnih fondova EU „Podrška reformi lokalne samouprave u Crnoj Gori“ - IPA Program, a
aplikacija je za projekat izgradnje vatrogasnog doma u Plavu. Budžet projekta iznosi 251.290,79 €.
Realizacija projekta je u toku.
Prioritetne potrebe za jačanje apsorpcionih kapaciteta prepoznate su u: većim finansijskim
sredstvima na raspolaganju za pripremu i sprovođenje projekata, bolje osposobljenim
zaposlenima, boljoj saradnji sa jednicima lokalne samouprave, boljoj organizaciji i upravljanjem u
okviru lokalne smaouprave i boljim tehničkim uslovima rada.
Kada su u pitanju specifične vještine pripreme i sprovođenja projekata finansiranih iz EU fondova
postoji potreba za: boljim znanjem engleskog jezika, pripremi projektne dokumentacije,
izvještavanjem o napretku projekta, evaluaciji projekta i poznavanju postupka procijene uticaja na
životnu sredinu.
46
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
6.5. Budžet
Tabela 19. Budžet od 2006. do 2011. godine
Tekući
Kapitalni
Ukupno
2006
1.046.690,32
154.005,49
1.200.695,81
2007
1.431.051,89
373.539,38
1.804.591,27
2008
1.939.338,29
1.127.718,26
3.067.056,55
2009
1.479.624,00
1.407.225,00
2.886.849,00
2010
1.525.891,00
541.000,00
2.066.891,00
2011
1.843.999,80
229.141,00
2.073.140,80
Izvor: Lokana samouprava
Tabela 20. Struktura prihoda od 2006. do 2011. godine
2006
Sopstveni i ostali
prihodi
Transakcije,
donacije i pomoć
Pozajmice i
krediti
Ukupno
2007
2008
2009
2010
2011
696.036,99
916.657,93 1.078.246,63 1.113.744,43
975.070,13 1.026.729,32
513.217,00
814.272,87 1.799.417,43 1.616.527,31
822.521,30
939.677,04
105.000,00
269.250,00
/
/
250.000,00
158.905,98
1.209.253,99 1.835.930,80 3.127.664.06 2.889.177,72 2.066.841,43 1.966.406,36
Izvor: Lokana samouprava
47
SWOT ANALIZA
SWOT analiza predstavlja presjek svih faktora koji utiču na stanje i razvoj opštine Plav. Snage i slabosti su unutrašnji pozitivni i negativni elementi na
koje se može uticati, dok su šanse i prijetnje spoljašnji pozitivni i negativni faktori na koje se ne može uticati, ali se mogu predvidjeti, usaglašavati, i
može im se prilagođavati. SWOT analiza izrađena je u skladu sa dosadašnim rezultatima analize.
SNAGE
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Raspoloživi ljudski resursi
Kadrovi sa specijalističkim znanjima
Postojanje SŠC sa raznim profilima obrazovanja
Blizina fakulteta u Beranama, Bijelom Polju, Novom Pazaru, Prištini
Ekološki očuvana sredina i nizak stepen prljave industrijske tehnologije.
Prirodni resursi
- hidropotencijal
- biodiverzitet
- planine sa mnoštvom geo-elemenata
- šumsko bogatstvo četinara i lišćara
- plodno zemljište
- atraktivne turističke lokacije
- šumsko voće i ljekovito bilje
Prisutnost NP „Prokletije“
Turistički kapaciteti
Komunalna infrastruktura - vodovod i kanalizacija u sva tri mjesna centra (Plav,
Gusinje i Murino)
Razvijena telekomunikaciona mreža
Dobra elektroenergetska pokrivenost opštine
Postoje pijace sa komunalnim uslugama u svim mjesnim centrima
Razvijena mreža lokalnih i nekategorisanih puteva
Višegodišnji investicioni plan razvoja Opštine
Sektorske studije i strategije
Master plan upravljanja čvrstim otpadom i izgradnja Regionalne deponije u
Beranama za 4 opštine
Master plan upravljanja vodama rijeke Lim sa pritokama
SLABOSTI
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Depopulacija
Starenje stanovništva
Odliv mladih i školovanih ljudi na rad u inostranstvo
Dugoročna nezaposlenost
Strukturna neravnoteža između ponude i tražnje na tržištu rada
Neusklađenost odredjenih programa stručne srednje škole sa potrebama tržišta
Nedostatak kadrova sa znanjem stranih jezika, poznavanjem elektronskih
komunikacija i dr.
Nezavršena zgrada JU SŠC „Bećo Bašić“ Plav
Neadekvatno saniranje otpadnih voda i čvrstog otpada
Divlje deponije-smetlišta
Kašnjenje realizacije projekta Regionalne deponije čvrstog otpada
Kašnjenje realizacije master plana upravljanja vodama rijeke Lim sa pritokama
Ispust fekalne kanalizacije u vodotoke i Plavsko jezero
Neplanska eksploatacija šuma na erozivnim terenima
Erozivno zasipanje Grnčara, Ljuče i Plavskog jezera
Neadekvatan sistem zaštite i regulacije vodotoka od poplava, odrona i klizišta
Bespravna gradnja
Nedostatak katastra o postojećim prirodnim resursima (poljoprivreda, šumarstvo,
vodoprivreda)
Kašnjenje implementacije Zakona o Nacionalnim parkovima
Nizak stepen privredne razvijenosti i sketora MSP-a
Mala sopstvena akumulacija sredstava lokalne zajednice
Nerazvijena privredna infrastruktura (ne postoje privredne zone, biznis inkubatori,
klasteri)
Neriješeni imovinsko-pravni odnosi
Zastarjeli i spor transfer tehnologije
Komplikovane administrativne procedure
Usitnjeni posjedi poljoprivrednih gazdinstava
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
ŠANSE
Prilagođavanje programa nastave potrebama biznisa
Realizacija Programa aktivne politike zapošljavanja
Dijaspora
Valorizacija prirodnih resursa
Skijaški potencijali na planini Bogićevici
Razvoj malog i srednjeg preduzetništva
Razvoj biznis zona
Novi trendovi u turizmu (sport, ruralni sadržaji, agroturizam, zdravstveni turizam,
lovni turizam)
Novi trendovi razvoja zdrave/organske hrane
Pakovanje vode za piće
Razvoj malih hidroelektrana
Brendiranje plavske borovnice kao Crnogorskog brenda
Korišćenje raznih mogućnosti udruživanja, prvenstveno klastera
Izgradnja puta Gusinje –Podgorica preko Albanije
Izgradnja magistralnog puta Plav-Dečani, preko Bogićevice
Rekonstrukcija i otvaranje puta Murino-Peć, preko Čakora
Regionalno povezivanje i razvoj klastera
Evropske integracije
Korišćenje sredstava dostupnih EU fondova
Realizacija projekta regionalne deponije za četiri opštne
Primijena EU propisa o zaštiti životne sredine
Zaštita, revitalizacija i valorizacija Plavskog jezera
Decentralizacija upravljanja razvojem
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Zastarjela elektro mreža
Vodovodna mreža u Plavu, Murinu i Gusinju građena azbestnim-(kancerogenim)
cijevima
Nepostojanje uređaja za prečišćavanje otpadnih voda
Loša saobraćajna povezanost
Neadekvatan kvalitet lokalnih puteva
Neadekvatna opremljenost JP za komunalno – stambenu djelatnost
Zastarjeli prostorno-urbanistički plan lokalne samouprave
PRIJETNJE
Nastavak depopulacije stanovništva
Nastavak starenja stanovništva
Odliv stručnog kadra
Nedostatak sredstava za realizaciju projekata
Nedovoljna konkurentnost domaćih proizvoda na međunarodnom tržištu
Nelojalna konkurencija
Rad na crno/siva ekonomija
Nedovoljne subvencije u poljoprivredi
Globalna ekonomska kriza
Dugi sudski procesi i rješavanje imovinsko-pravnih odnosa
Globalna konkurencija, masovna proizvodnja
Moguće nesuglasnosti između politika razvoja lokalnih samouprava i države
Neprepoznavanje značaja prekogranične saradnje
Neadekvatna zaštita Plavskog jezera kao prirodnog rezervata i turističke atrakcije
Nedovoljna zainteresovanost države za izgradnju puta za Dečane i otvaranje
turističkih potencijala Bogićevice
Problemi usaglašavanja interesa opština na projektu Regionalne deponije
Kašnjenje JP „Nacionalni parkovi“ u implementaciji Zakona o nacionalnim
parkovima
Devastacija šuma
Neplanska eksploatacija šljunka i pijeska
Nelegalna gradnja
Erozija poljoprivrednog zemljišta duž rječnih tokova
Elementarne nepogode
Usporen proces decentralizacije
Nesprovođenje donesenih razvojnih planova
49
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
STRATEŠKI DUGOROČNI CILJ (VIZIJA) OPŠTINE
Na osnovu analize stanja, SWOT analize i prepoznatih potencijala za razvoj opštine Plav, u okviru
ovog Strateškog plana razvoja za period 2013-2017. godine, definiše se sledeći strateški cilj razvoja
opštine (vizija):
Opština Plav, turistička destinacija, saobraćajno integrisana, sa međunarodno prepoznatim
zaštićenim prostorom, gdje se optimalno koriste razvojni resursi i potencijali; sa poboljšanim
uslovima života stanovništva i sa usporenim negativnim demografskim trendovima.
PRIORITETI I MJERE
Prioritetne oblasti, odnosno prioriteti treba da doprinesu postizanju strateškog cilja. Svaki prioritet
predstavljen kroz niz mjera u nekom sektoru/oblasti i predstavljaju okvir za pripremu i izradu
konkretnih razvojnih projekata.
Prioritet 1
Razvoj i unapređenje društvenih djelatnosti
Mjera 1.1 Unapređenje uslova za izvođenje obrazovanja
1. Projekat: Sanacija i rekonstrukcija krovne konstrukcije sa pokrivačem
JUSMŠ ”Bećo Bašić” Plav
Mjera 1.2 Unapređenje uslova za sportsko-rekreative aktivnosti i fizičku kulturu
2. Projekat: Izgradnja sportske sale u Gusinju
Mjera 1.3 Unapređenje javnih površina, očuvanje i zaštita spomenika kulture
3. Projekat: Uređenje javnih površina (trg, parkovi i dr.) i zaštita kulturnoistorijskih spomenika
Prioritet 2
Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1 Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
4. Projekat: Rekonstrukcija i otvaranje magistralnog puta Plav – Bogićevica
– Dečani
5. Projekat: Završetak dionice puta Gusinje - Granični prelaz Grnčar u
dužini 5,5 km
6. Projekat: Rekonstrukcija lokalnog puta Plav - Vojno selo - Gusinje u
dužini 10,5 km
7. Projekat: Izgradnja sjeverne zaobilaznice puta Limski most-Rudo poljeSkić-Korita
8. Projekat: Proboj, rekonstrukcija i asfaltiranje lokalnih i nekategorisanih
puteva i gradskih ulica u sva tri mjesna centra
9. Projekat: Rješavanje problema parking prostora u Plavu, Gusinju i
Murini
Mjera 2.2 Izgradnja komunalne infrastrukture i unapređenje komunalnih usluga
10. Projekat: Zaštita vodoizvorišta i rekonstrukcija vodovodne mreže u
Plavu, Gusinju i Murini
11. Projekat: Izgradnja i rekonstrukcija kanalizacione mreže i postavljanje
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Gusinju i Plavu
12. Projekat: Izgradnja nove i proširenje fekalne kanalizacione mreže na
potezu Gusinje – Plav (sa obje strane Ljuče i Plavskog jezera) sa
izgradnjom postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u
Brezojevicama (Pjeskovi)
13. Projekat: Opremanje JP za komunalno-stambene djelatnosti
Prioritet 3
Razvoj i unapređenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1 Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoj preduzetništva
14. Projekat: Prostorno-urbanistički plan opštine Plav sa strateškom
procjenom uticaja na životnu sredinu
15. Projekat: Izrada lokalne planske dokumentacije
16. Projekat: PPPN NP “Prokletije”
17. Projekat: Izrada plana stimulativnih mjera za investitore
18. Projekat: Izrada web portala opštine Plav
19. Projekat: Izrada priručnika investicionih mogućnosti u opštini Plav
Mjera 3.2 Razvoj poljoprivrede, revitalizacija sela i proizvodnja eko-hrane
20. Projekat: Razvoj klastera na području opštine Plav
21. Projekat: Melioracija doline Ljuče za razvoj poljoprivrede
Mjera 3.3 Unapređenje, promocija i raznovrsnost turističke ponude
22. Projekat: Izrada turističke mape opštine Plav
23. Projekat: Uređenje turističkih lokacija: Hridsko i Visitorsko jezero, Oko
skakavice, dolina Grebaje
24. Projekat: Uređenje Alipašinih izvora
25. Projekat: Uređenje prostora oko vodopada Grlje sa izgradnjom galerije
Prioritet 4
Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.1 Unapređenje sistema upravljanja otpadom
26. Projekat: Uređenje prostora u centru Plava između gradskog stadiona i
doma zdravlja (uklanjanje drvog otpada)
27. Projekat: Sanacija divljih deponija
28. Projekat: Sanacija odlagališta otpada i izgradnja transfer stanice za
kratkoročno odlaganje otpada
Mjera 4.2 Zaštita i valorizacija Plavskog jezera i vodenih tokova
29. Projekat: Studija zaštite, revitalizacije i valorizacije Plavskog jezera
30. Projekat: Čišćenje dna Plavskog jezera
31. Projekat: Regulacija rijeke Grnčar, Dolja i Grlja
32. Projekat: Uređenje korita rijeke u Plavu, Gusinju i Murini
51
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
PROJEKTI
U skladu sa prethodno definisanim dugoročnim ciljem i prioritetima, slijedi pregled projekata čija
realizacija je planirana u okviru Strateškog plana razvoja opštine Pav za period 2012 - 2017.
Realizacija projekata u okviru usaglašenih prioriteta i mjera je u funkciji je ostvarenja strateškog
cilja opštine Plav. Pregled predloženih projekata sadrži informacije: kratak opis projekta,
predložene aktivnosti, očekivane rezultate i indikatore, partnere i okvirni budžet. Za pojedine
projekte u trenutku izrade Strateškog plana nisu poznati svi detalji. Ovo se posebno odnosi na
neophodna budžetska sredstva, kao i pojedine indikatore. Neophodna sredstva u okviru pojedinih
projekata zahtijevaju da se prethodno uradi glavni projekat, dok neki indikatori nisu kvatifikovani,
iako su definisani.
Projekat 1: Sanacija i rekonstrukcija krovne konstrukcije sa pokrivačem JUSMŠ ”Bećo Bašić” Plav
Prioritet 1: Razvoj i unapređenje društvenih djelatnosti
Mjera 1.1: Unapređenje uslova za izvođenje obrazovanja
Aktivnosti:
- Izrada projekta
- Raspisivanje tendera za izbor izvođača radova
- Izvođenje radova u skladu sa projektom
- Monitoring
Opis projekta:
Projekat obuhvata sanaciju i rekonstrukciju krovne konstrukcije sa pokrivačem JUSMŠ ”Bećo Bašić”
Plav. Krovna konstrukcija sa pokrivačem je neuslovna i zastarjela, te u toku zimskih mjeseci prokišnjava i
čini štetu objektu škole, otežavajući nastavni proces. U cilju unaprađenja uslova nastavnog procesa
potrebno je izvršiti kompletnu sanaciju krovnog pokrivača.
Očekivani rezultati:
Rekonstrisan krov zgrade škole i bolji uslovi za rad u školi
Ciljne grupe:
Učenici
Nastavno osoblje škole
Indikatori:
Rekonstruisan krov JUSMŠ ”Bećo Bašić”
Potencijalni partneri:
Ministarstvo prosvjete i sporta
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Formiranje tima koji će pratiti i nadzirati radove i podnositi izvještaje Ministarstvu, školi i lokalnim
organima Opštine.
Period implementacije
Do kraja 2013
Budžet:
35.000,00 EUR
Ministarstvo prosvete i sporta 100 %
52
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 2: Izgradnja sportske sale u Gusinju
Prioritet 1: Razvoj i unapređenje društvenih djelatnosti
Mjera 1.2: Unapređenje uslova za sportsko-rekreative aktivnosti i fizičku kulturu
Aktivnosti:
- Izrada tehničke dokumentacije za projekat
- Raspisivanje tendera i odabir izvođača
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Mjesni centar Gusinje nema sportsku salu za đake i omladinu, pa je izgradnja sale od velikog značaja za
razvoj sporta i fizičke kulture. Sportska sala će da stvori uslove za intezivno bavljenje malim sportovima i
rekreacijom što će u mnogome pomoći daljem razvoju dvoranskog sporta u Gusinju.
Očekivani rezultati:
Izgrađena sportska dvorana
Poboljšani uslovi za razvoj sporta
Ciljne grupe:
Učenici OŠ „Džafer Nikočević“
Omladina i sportisti Gusinja
Indikatori:
Izgrađen sportski objekat unaprijed definisane površine (u m2)
Potencijalni partneri:
Ministarstvo prosvjete i sporta.
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Formiranje tima za praćenje i kontrolu realizacije projekta
Prihvatanje radova od strane komisije za tehnički pregled
Period implementacije
Do kraja 2014
Budžet:
1.800.000,00 EUR
Ministarstvo prosvete i sporta 100%
53
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 3: Uređenje javnih površina (trg, parkovi i dr.) i zaštita kulturno-istorijskih spomenika
Prioritet 1: Razvoj i unapređenje društvenih djelatnosti
Mjera 1.3: Unapređenje javnih površina, očuvanje i zaštita spomenika kulture
Aktivnosti:
- Formiranje nadzornog tijela za praćenje zaštite javnih površina na godišnjem nivou
- Izrada projekata
- Priprema tenderske dokumentacije i izbor izvođača radova
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
Uređenje javnih površina (trgova, parkova, zelenih površina) obuhvata niz aktivnosti kojim se želi
unaprijediti postojeće stanje. Konkretne aktivnosti javnih površina, datih u nastavku, biće detaljno
razrađene kroz pojedinačne projekte uređenja. Takođe, napraviće se snimak stanja kulturno-istorijskih
spomenika na osnovu koga će se donijeti odluka o restauraciji.
- Uređenje trga „Stari bunar“ u Plavu
- Uređenje prostora ispred Doma kulture u Plavu
- Uređenje parkova i spomen parkova
- Zaštita i restauracija kulturno-istorijskih spomenika
Očekivani rezultati:
Uređene javne i zelene površine,
Zaštićeni i restaurirani kulturno-istorijski spomenici
Ciljne grupe:
Građani
Turisti
Indikatori:
Broj izrađenih projekata za uređenje ili restauraciju
Broj i površina uređenih javnih površina
Broj zaštićenih i resauriranih kulturno-istorijskih spomenika
Potencijalni partneri:
Lokalna uprava
Komunalna preduzeća
Zavod za zaštitu spomenika kulture Crne Gore
Donatori
Rizici:
Nije usvojen prostorno - planski dokument
Neriješeni imovinsko-pravni odnosni
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Formiranje tima za praćenje i kontrolu realizacije projekta koji će pratiti dinamiku i kvalitet radova i
podnositi izvještaje i Lokalnoj upravi.
Period implementacije
Kontinuirano (2013-2017)
Budžet:
200.000,00 EUR
Direkcija za saobraćaj 40%
Ministarstvo kulture 30%
Opština 30%
54
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 4: Rekonstrukcija i otvaranje magistralnog puta Plav – Bogićevica - Dečani
Prioritet 1: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1: Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
Aktivnosti:
- Izrada projektno-tehničke dokumentacije
- Priprema tenderske dokumentacije i izbor izvođača radova
- Izvođenje radova (izgradnja mosta, vijadukta i tunela)
- Monitoring
Opis projekta:
Putni pravac Plav – Dečane preko Bogićevice planiran je Prostornim planom Crne Gore, kao magistralni
put. Buduća trasa puta prolazi dolinom Komarače i Babinopoljske rijeke, gdje je već izgrađen i asfaltiran
lokalni put. Ovaj put otvara najveće prirodne potencijala opštine Plav i biće najpovoljnija saobraćajna
veza Kosova sa Crnom Gorom. U razvojnim planovima opština Plav i Dečane ovaj putni pravac slovi kao
tzv. “turistički put”, imajući u vidu skijaške kapacitete denivelacija s obje strane granice i druge prirodne
vrijednosti koje je moguće turistički valorizovati. Ukupna dužina planirane trase je 33 km, preko
teritorije opštine Plav oko 21 km i opštine Dečani 12 km.
Očekivani rezultati:
Izgrađeni magistralni put sa pratećim sadržajima
Bolja saobraćajna povezanost sa Kosovom
Ciljne grupe:
Građani Crne Gore i Kosova,
Privrednici
Turisti
Indikatori:
Asfaltiran puta u dužini 21 km
Potencijalni partneri:
Vlade Crne Gore i Kosova,
Lokalna uprava Dečane,
Komisija EU u Crnoj Gori i Kosovu
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Neriješeni imovinsko-pravni odnosi
Monitoring i evaluacija
Biće određeni nadzorni organi koji će pratiti dinamiku i kvalitet radova i podnositi izvještaje državnim
organima Crne Gore i Kosova i lokalnim upravama dvije opštine.
Period implementacije
pet godina
Budžet:
16.000.000,00 EUR
Komisija EU 75%
Vlada CG 20%
Opština 5%
55
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 5: Završetak dionice puta Gusinje - Granični prelaz Grnčar u dužini 5,5 km
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1: Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
Aktivnosti:
- Izrada eksproprijacionog elaborata
- Radovi na putu
- Monitoring
Opis projekta:
U razvojnim planovima opštine Plav putni pravac Plav-Podgorica preko Albanije, predstavlja najveću
pretpostavku bržeg razvoja Plava, Limske doline, kao i šireg okruženja. Ukupna vrijednost projekta je
2.100.000,00 €, investitor je Direkcija za javne radove Vlade CG. Radovi su počeli u septembar 2011.
godine i planirani da se završe do kraja 2012. Opština Plav je obezbijedila sredstva za realizaciju
eksproprijacionog elaborata.
Očekivani rezultati:
Izgrađen magistralni put sa pratećim sadržajima
Bolja saobraćajna povezanost sa Podgoricom i Albanijom
Ciljne grupe:
Građani Crne Gore i Albanije
Privrednici
Turisti
Indikatori:
Asfaltiran put u dužini 5,5 km
Potencijalni partneri:
Direkcija za javne radove Vlade Crne Gore
Rizici:
Monitoring i evaluacija
Određen je nadzorni organ koji prati dinamiku i kvalitet radova i podnosi izvještaje Direkciji javnih
radova i lokalnim organima Opštine.
Period implementacije
Do kraja 2013
Budžet:
2.100.000,00 EUR
Direkcija javnih radova 100%
56
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 6: Rekonstrukcija lokalnog puta Plav- Vojno selo- Gusinje u dužini 10,5 km
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1: Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
Aktivnosti:
- Izrada projektno-tehničke dokumentacije
- Priprema tenderske dokumentacije i izbor izvođača radova
- Radovi na putu (nasipanje tampona, valjanje, priprema starog sloja asfalta, asfaltiranje)
- Monitoring
Opis projekta:
Lokalni put Plav- Vojno selo - Gusinje trenutno nije u adekvatnom stanju i neophodno je izvršiti
rekonstrukciju i proširenje trase. Idejnim projektom je predviđeno da se postojeća kolovozna traka,
proširi sa 1x3m na 2x3m, sa biciklističkom stazom 2x1m, pješačkom stazom 1,6m i dr.
Očekivani rezultati:
Proširen put i poboljšana drenaža puta
Bolja saobraćajna povezanost naselja koja se nalaze duž ovog puta
Ciljne grupe:
Lokalna domaćinstva i korisnici prostora (vlasnici turističkih, poljoprivrednih i drugih privrednih
objekata)
Indikatori:
- Izgrađen lokalni dvosmjerni put Plav-Vojno Selo-Gusinje u dužini od 10,5 km po predhodno
usvojenom izvođačkom projektu.
- Postojeća kolovozna traka proširina sa 1x3m na 2x3m, sa biciklističkom stazom 2x1m i
pješačkom stazom 1,6m
Potencijalni partneri:
Direkcija javnih radova
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava u budžetu opštine.
Nepostojanje projektne dokumentacije.
Monitoring i evaluacija
Biće određen nadzorni organ koji će pratiti dinamiku i kvalitet radova i podnositi izvještaje Direkciji
javnih radova i lokalnoj upravi.
Period implementacije
Dvije godine
Budžet:
4.500.000,00 EUR
Direkcija javnih radova 100%
57
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 7: Izgradnja sjeverne zaobilaznice puta Limski most-Rudo polje-Skić-Korita
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1: Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
Aktivnosti:
- Revizija projektno-tehničke dokumentacije
- Priprema tenderske dokumentacije i izbor izvođača radova
- Radovi na putu
- Izgradnja mosta na Plavskoj rijeci
- Monitoring
Opis projekta:
Sjeverna zaobilaznica put Limski most-Rudo polje-Skić-Korita po Projektu će biti dvosmjerna cesta koja
prolazi povoljnom trasom (ravnicom) kroz Rudo polje, do sela Skić, gdje je potrebno postojeći lokalni
put rekonstruisati i proširiti. Projektom je predviđeno da se postojeća kolovozna traka, proširi sa 1x3m
na 2x3m sa pješačkom stazom 1,6m. Preko Plavske rijeke je predviđena izgradnja armirano-betonskog
mosta dužine 18 m. Zaobilaznicom će se usmjeriti saobraćaj šumskog transporta, koji se sada odvija
jedinom saobraćajnicom kroz centar Plava - čaršiju, a planirana trasa predstavlja početnu dionicu
budućeg puta Plav - Dečani.
Očekivani rezultati:
Izgrađeni dvosmjerni put
Izgrađen armirani betonski most
Bolja saobraćana povezanost naselja duž puta
Rasterećen teretni saobraćaj u centru grada
Ciljne grupe:
Lokalno stanovništvo
Privrednici
Turisti
Indikatori:
Postojeća kolovozna traka proširena sa 1x3m na 2x3m, sa pješačkom stazom 1,6m
Izgrađen armirano-betonski most dužine 18 m.
Potencijalni partneri:
Direkcija javnih radova Vlade Crne Gore
Rizici:
Neriješeni imovinsko-pravni odnosni
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Biće određen nadzorni organ koji će pratiti dinamiku i kvalitet radova i podnositi izvještaje Direkciji
javnih radova i lokalnoj upravi.
Period implementacije
Dvije godine
Budžet:
1.400.000,00 EUR
Direkcija javnih radova 100%
58
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 8: Proboj, rekonstrukcija i asfaltiranje lokalnih i nekategorisanih puteva i gradskih ulica u
sva tri mjesna centra
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1: Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
Aktivnosti:
- Utvrđivanje liste lokalnih i nekategorisanih puteva za rekonstrukciju na godišnjem nivou
- Izrada projekata i rješavanje imovinsko-pravnih odnosa
- Priprema tenderske dokumentacije i raspisivanje tendera za izbor izvođača radova
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
a) Proboj puteva
- Paljevi-Ruža
- Vusanje-Ljeskova
- Gropa-Visitor
- Polja-Vragonos
b) Sanacija i rekonstrukcija lokalnih i nekategorisanih puteva:
- Bajrovića Katun-Hridsko jezero
- Luke-Bajrovića Katun
- Prnjavor-Polja
- Gornje Bogajice - Ravna Njiva
c) Asfaltiranje lokalnih puteva:
- Plav - Meteriz – Glavice - Rudo polje
- Magaze-Prnjavor
- Bogajiće-Paljevi
- Kruševo-Martinoviće
- Vodopad Grlja-Oko skakavica
- Plav-Vardište-Budojevice
d) Izgradnja i rekonstrukcija gradskih saobraćajnica u sva tri mjesna centra (budžet za realizaciju
gradskih saobraćajnica će naknadno biti određen nakon izrade projektne dokumentacije)
Očekivani rezultati:
Probijeni novi lokalni putevi, rekonstrisani lokalni putni pravci i asvaltirani lokalni putevi koji će
omogućiti bolju saobraćajnu povezanost naselja duž pomenutih puteva
Ciljne grupe:
Građani, turisti, privrednici i drugi pravni subjekti.
Indikatori:
Broj i dužina u km probijenih, rekonstruisanih i asfaltiranih planiranih lokalnih i nekategorisanih puteva.
Potencijalni partneri:
Vlada Crne Gore, Delegacija Evropske Unije u Crnoj Gori i druge međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak prostorno - planskih dokumenata
Neriješeni imovinsko-pravni odnosni
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Biće određen nadzorni organ koji će pratiti dinamiku i kvalitet radova i podnositi izvještaje Direkciji
javnih radova i lokalnoj upravi.
Period implementacije
Kontinuirano (2013-2017)
59
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Budžet:
460.000,00 EUR
Opštine 80%
Građani i donatori 20%
Projekat 9: Rješavanje problema parking prostora u Plavu, Gusinju i Murini
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.1: Unapređenje postojeće i izgradnja nove saobraćajne infrastrukture
Aktivnosti:
- Izrada elaborata o problemu parking prostora u Mjesnim centrima: Plavu, Gusinju i Murini
- Rješavanje imovinsko-pravnih odnosa
- Priprema tenderske dokumentacije i raspisivanje tendera za izbor izvođača radova
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
Problemi nedostatka parking prostora su izraženi u sva tri mjesna centra, posebno u Plavu i Gusinju,
zbog čega se vozila parkiraju na kolovoznim trakama ulica, što otežava saobraćaj i ugrožava učesnike u
saobraćaju, posebno u blizini škola i Bolnice.
Očekivani rezultati:
Izgrađeni parkinzi u mjesnim centrima
Ciljne grupe:
Građani, posjetioci, privrednici i drugi pravni subjekti.
Indikatori:
Površina parking prostora
broj mjesta za parkiranje
Potencijalni partneri:
Lokalni privatnici koji bi bili zainteresovani za zakup parking prostora
Rizici:
Nedostatak urbanističko- planskih dokumenata
Neriješeni imovinsko-pravni odnosni
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Biće određen nadzorni organ koji će pratiti dinamiku i kvalitet radova i podnositi izvještaje Direkciji
javnih radova i lokalnoj upravi.
Period implementacije
12 mjeseci
Budžet:
350.000,00 EUR
Opština 100%
60
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 10: Zaštita vodoizvorišta i rekonstrukcija vodovodne mreže u Plavu, Gusinju i Murini
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.2: Izgradnja komunalne infrastrukture i unapeđenje komunalnih usluga
Aktivnosti:
- Izrada planske i projektne dokumentacije;
- Raspisivanje tendera za izvođača radova;
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
Vodosnadbijevanje naselja ne zadovoljava potrebe gradjana. U Plavu se osjeca hronična nestašica vode u
sušnom periodu (polovina naselja Plav), dok u Gusinju visočije kote naselja i na višim spratovima osjecaju
takođe nestašicu. U Murinu tokom suše takođe znatno opada izdašnost izvorišta. Na seoskom podrucju
nestašica se osjeća u dijelu Prnjavora, Brezojevice, Kruševa, Martinovića.
Vodovodne cijevi u lokalnoj mreži u Plavu su zastarjele i napravljene su od azbesta (glavni vodovi – profila
200 mm i 110 mm) i plastike (ostali vodovi). Ta okolnost izaziva ogromne gubitke u mreži koji se
procjenjuju na više od pola količina dopremljene vode u cjevovod. Dužina vodovoda je oko 5,2 km, profila
300 i 280 mm, primarni distributivni vod u Plavu je oko 5 km, a dužina sekundarne mreže je oko 10 km. U
Gusinju je vodovod od plasticnih cijevi dužine 6,5 km. Primarna lokalna mreža je takodje od azbesta u
dužini od oko 4 km i to profila 150 i 100 mm, a sekundarna od plastičnih cijevi dužine oko 6 km. U Murinu
je dovodni cjevovod od plastike dužine 5,5 km a lokalna mreža oko 2 km duga i izvedena od plastičnih
cijevi. Iz tog razloga neophodno je hitno izvršiti rekonstrukciju vodovodne mreže.
Očekivani rezultati:
Rekonstruisane vodovodne mreže u Gusinju, Plavu i Murini
Riješen problem nestašice vode i smanjeni gubici na vodovodnoj mreži
Ciljne grupe:
Građani, posjetioci, privrednici i drugi pravni subjekti.
Indikatori:
Dužina rekonstuisane vodovodne mreže po naseljima
Gubici na mreži prije i posle rekonstukcije
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Delegacija Evropske Unije
Druge međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak projektne dokumentacije postojećih vodovodnih mreža
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Realizaciju projekta pratiće predstavnici lokalne samouprave i Ministarstva održivog razvoja i turizma, kao i
druge nadležne institucije za ovu djelatnost.
Period implementacije
2013 - 2015. god.
Budžet:
1.200.000,00 EUR
TIKA 65%
Američka ambasada 25%
Opština 10%
61
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 11: Izgradnja i rekonstrukcija kanalizacione mreže i postavljanje postrojenja za prečišćavanje
otpadnih voda u Gusinju i Plavu
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.2: Izgradnja komunalne infrastrukture i unapeđenje komunalnih usluga
Aktivnosti:
- Izrada planske i projektne dokumentacije;
- Rješavanje imovinsko-pravnih odnosa;
- Raspisivanje tendera za izvođača radova;
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
Postojeći kanalizacioni sistem u nekim djelovima Plava i Gusinja potrebno je rekonstruisati kao i obuhvatiti
prigradska naselja u gradski sistem. Ne postoje crpne stanice i uređaj za prečišćavanje otpadnih voda ni u
Plavu ni Gusinju, već se otpadne vode kanalizacije Gusinje ispuštaju u Ljuču (pritoku) Plavskog jezera, a
kanalizacije Plava u Lim. Postavljanjem uređaja za prečišćavanje otpadnih voda u Gusinju i na obali Lima,
značajno bi se doprinijelo očuvanju biodiverziteta putem ekonomske valorizacije prostora u oblasti
poljoprivrede i turizma.
Očekivani rezultati:
Izgrađena i rekonstruisana kanalizaciona mreže
Postavljeno postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda u Gusinju i Plavu
Ciljne grupe:
Građani i privredni subjekti na ovom prostoru
Indikatori:
Izgrađena postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda (kapacitet postojenja)
Rekonstruisana i dograđena kanalizaciona mreže u Gusinju i Plavu (dužina)
Broj objekata priključenih na fekalnu kanalizaciju
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Republika Slovačka
Delegacija Evropske Unije
Druge međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak planske dokumentacije
Neriješeni imovinsko-pravni odnosni
Monitoring i evaluacija
Realizaciju projekta pratiće predstavnici lokalne samouprave i Ministarstva održivog razvoja i turizma, kao i
druge nadležne institucije za ovu djelatnost.
Period implementacije
Početak izrade Glavnog projekta, odnosno sama izgradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i
kanalizacione mreže, očekuje se u 2013 god. a implementacija bi trajala do kraja 2015 god.
Budžet:
9.500.000 EUR
Vlada Slovačke 4%, EU fondovi 75%, lokalna zajednica 21%
62
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 12: Izgradnja nove i proširenje fekalne kanalizacione mreže na potezu Gusinje – Plav (sa obje
strane Ljuče i Plavskog jezera) sa izgradnjom postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u
Brezojevicama (Pjeskovi)
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.2: Izgradnja komunalne infrastrukture i unapeđenje komunalnih usluga
Aktivnosti:
- Izrada planske i projektne dokumentacije;
- Rješavanje imovinsko-pravnih odnosa;
- Raspisivanje tendera za izvođača radova;
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
Projekat kanalizacionog cjevovoda sa prečistačem od Gusinja sa lijeve I desne obale Ljuče i Plavskog jezera,
treba da obuhvati sve otpadne vode u dužini oko 12 km do uređaja za prečišćavanje pored obale Lima.
Uređaji za prečišćavanje će koristiti i za tretman otpadnih voda kanalizacije Plava i Brezojevica. Ovim
sistemom će biti obuhvaćen tretman oko 80% otpadnih voda opštine Plav.
Projekat će biti rađen nakon izrade Studije zaštite, revitalizacije i valorizacije Plavskog jezera.
Očekivani rezultati:
Izrađen Cjevovod kanalizacije od Gusinja do Murine
Ugrađeni uređaji za prečišćavanje otpadnih voda
Unapređenje stanja životne sredine
Ciljne grupe:
Građani i privredni subjekti na ovom prostoru
Indikatori:
Izgrađen cjevovod dužine 2x12 km
Broj objekata priključenih na fekalnu kanalizaciju
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Delegacija Evropske Unije
Druge međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak planske dokumentacije
Neriješeni imovinsko-pravni odnosni
Monitoring i evaluacija
Realizaciju projekta pratiće predstavnici lokalne samouprave i Ministarstva održivog razvoja i turizma, kao i
druge nadležne institucije za ovu djelatnost.
Period implementacije
Početak izrade Glavnog projekta, odnosno sama izgradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i
kanalizacione mreže, očekuje se u 2013 godine, a implementacija bi trajala do kraja 2015 god.
Budžet:
10.000.000,00 EUR
Vlada CG 80%
JP NP „Prokletije“ 10%
Opština 10%
63
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 13: Opremanje JP za komunalno-stambene djelatnosti
Prioritet 2: Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjera 2.2: Izgradnja komunalne infrastrukture i unapeđenje komunalnih usluga
Aktivnosti:
- Izvrsiti popis nedostajućih osnovnih sredstava i opreme
- Raspisati tender za javnu nabavku osnovnih sredstava i opreme
- Monitoring
Opis projekta:
Javno preduzeće za komunalno stambene djelatnosti nije adekvatno opremljeno građevinskom
operativom, saobraćajnim sredstvima i drugom tehničkom opremom, zbog zastarjelosti i amortizacije i
nedovoljnih finansijskih sredstava za obljavljanje tehničke operative kako bi rad bio efikasan, a javni
interes ostvaren.
Projektom se predviđa nabavka: dva snijegočistača, buldozer, višenamjenska građevinska mašina,
kamioni za odnošenje čvrstog otpada (smećare), oprema za eksploataciju šljunka i pijeska.
Očekivani rezultati:
Adekvatna opremljenosti komunalnog preduzeća
Ciljne grupe:
Lokalno stanovnistvo
Preduzetnici i privredni subjekti.
Indikatori:
Nabavljeno:
dva snijegočistača,
buldožer,
višenamjenska građevinska mašina,
kamioni za odnošenje čvrstog otpada (smećare),
oprema za eksploataciju šljunka i pijeska
Potencijalni partneri:
- JKP
- Ministarstvo odrzivog razvoja i turizma,
- Međunarodne finansijske institucije
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Opština ce biti zadužena za pracenje sprovođenja aktivnosti
Period implementacije
2013-2017
Budžet:
600.000,00 EUR
Ministarstvo za održivi razvoj i turizam i IPA fondovi 75%
Opština i JP za komunalne djelatnosti 25%
64
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 14: Prostorno-urbanistički plan opštine Plav sa strateškom procjenom uticaja na životnu sredinu
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1: Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoja preduzetništva
Aktivnosti:
- Donošenje Odluke o izradi Prostorno - urbanističkog plana Opštine Plav 2010.god.
- Ustupanje izrade ovog Plana izvršno je na osnovu međunarodnog javnog poziva kroz jedinstvenu
tendersku proceduru
- Izrada PUP-a i SPU
- Vođenje javnih rasprava
- Donošenje Odluke o usvajanju PUP-a i SPU
Opis projekta:
Prostorno-urbanistički plan se radi za prostor cijele opštine (486 km), a generalni urbanistički koncept za
opštinsko središte i za važnija opštinska naselja. Paralelno sa izradom PUP-a predvidjena je izrada Strateške
procjene uticaja na životnu sredinu na osnovu Zakona o strateškoj procjeni uticaja na životnu sredinu
("Službeni list RCG" broj 80/05). PUP opštine Plav se realizuje po predviđenim fazama, a završetak i
usvajanje se očekuje do kraja 2012. godine.
Očekivani rezultati:
Usvojen PUP za opštinu Plav što je preduslov za poboljšanje i unapređenje poslovnog ambijenta, gradnju
objekata, privlačenje investitora, komunalno opremanje zemljišta
Ciljne grupe:
Lokalno stanovnistvo
Preduzetnici i privredna društva
Javne i druge ustanove
Indikatori:
Usvojen PUP opštine Plav
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma,
Svjetska banka
Rizici:
Nedostatak potrebnih informacija u cilju izrade što kvalitetnijeg PUP-a
Monitoring i evaluacija
Radni tim LAMP projekta, Ministarstva održivog razvoja i turizma
Period implementacije
PUP opštine Plav se realizuje po predviđenim fazama
Budžet:
250.000,00 EUR
MNE-LAMP-P106906, koji sprovodi Ministarstvo održivog razvoja i turizma i Svjetska Banka uz pomoć
lokalne kancelarije za Razvojni Program Ujedinjenih Nacija (UNDP)
65
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 15: Izrada lokalne planske dokumentacije
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1: Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoja preduzetništva
Aktivnosti:
- Donošenje Odluka o izradi Detaljnih urbanističkih planova
- Izbor obrađivača plana na raspisanim tenderima
- Izrada DUP-ova
- Vođenje javnih rasprava
- Donošenje Odluka o usvajanju DUP-ova
Opis projekta:
Prostorno-urbanistički plan se radi za prostor cijele opštine (486 km), a generalni urbanistički koncept za
opštinsko središte i za važnija opštinska naselja.
1. Plan uredjenja naselja Gusinje–proširenje radi velikog interesovanja za gradnju 150, ha
2. Plan uredjenja naselja Murino 29,25 ha
3. DUP “Plavsko jezero” –proširenje tako da obuhvati cjelokupnu obalu jezera i njegovu valorizaciju
kao najtnačajnijeg resursa za razvoj ljetnjeg turizma (kupališni i drugi vidovi turizma) 140 ha
4. Urbanistički projekat “Bogićevica” –tako da obuhvati visokoplaninski prostor koji zauzima
centralnu poziciju u okviru crnogorskih Prokletija i njegovu valorizaciju kao najznačajnijeg resursa
za razvoj zimskog turizma 1000, ha
5. Urbanistički projekat “Grebaje” –tako da obuhvati prostor koji zauzima značajnu poziciju za razvoj
alpinističkog i drugih vidova turizma . 20, ha
6. Prostor sa obije strane regionalnog puta Murino – Gusinje, zbog velikog interesovanja za gradnju 200 ha
Očekivani rezultati:
Izrađeni i usvojeni predloženi planski dokumenti, što je preduslov za poboljšanje i unapređenje poslovnog
ambijenta, gradnju objekata, privlačenje investitora, komunalno opremanje zemljišta.
Ciljne grupe:
Lokalno stanovnistvo
Preduzetnici i privredna društva
Investitori
Indikatori:
Izrađeni planski dokumenti
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Međunarodne organizacije
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava za realizaciju projekta
Monitoring i evaluacija
Sekretarijat za uređenje prostora i imovinu opštine Plav će vršiti nadzor radova
Period implementacije
Kontinuirano (2013-2017)
Budžet:
160.000,00 EUR
Opština 100%
66
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 16: PPPN NP „Prokletije“
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1: Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoja preduzetništva
Aktivnosti:
- Odluka o pristupanju izradi PPPN NP „Prokletije“
- Izrada Nacrta Plana
- Javna rasprava
- Izrada Prijedloga Plana
- Usvajanje Plana
- Monitoring
Opis projekta:
Prostorni plan posebne namjene (PPPN) donosi se za djelove teritorije Opštine koji je od posebnog značaja
za lokalnu samoupravu i Crnu Goru i koji zahtjeva poseban režim uređenja i korišćenja. Donošenjem PPPN
NP „Prokletije“ stvoriće se pretpostavke za razvoj, racionalnu organizaciju prostora, zaštitu prirodnih
dobara od izuzetnog nacionalnog značaja i zaštitu životne sredine.
Proces izrade uključuje: pripremne poslove; analizu postojećeg stanja; izradu više scenarija i odabir
najpovoljnijeg u saradnji sa ključnim zainteresovanim stranama; izradu Nacrta plana i pribavljanje mišljenja
nadležnih ministarstava, institucija na državnom i lokalnom nivou; javna rasprava; izradu Predloga plana;
konačnu verziju Plana i usvajanje PPPN.
Očekivani rezultati:
Izrađen PPPN Prokletije i stvorena formalna i planska pretpostavke za osmišljen razvoj, organizaciju i
uređenje prostora NP Prokletija
Ciljne grupe:
Korisnici prostora: stanovništvo, privrednici i budući investitori.
Indikatori:
Odluka o pristupanju izradi PPPN
Izrađen PPPN Prokletije
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Lokalna uprava
Donatori
Rizici:
Nedostatak finasija
Nedostatak podataka za kvalitetnu obradu plana
Monitoring i evaluacija
Ministarstvo održivog razvoja i turizma će biti zaduženo za monitoring izrade plana
Period implementacije
Budžet:
650.000,00 EUR
MNE-LAMP-P106906, koji sprovodi Ministarstvo održivog razvoja i turizma i Svjetska Banka uz pomoć
lokalne kancelarije za Razvojni Program Ujedinjenih Nacija (UNDP)
67
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 17: Izrada plana stimulativnih mjera za investitore
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1: Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoja preduzetništva
Aktivnosti:
- Odluka o propisivanju olakšica u dijelu plaćanja naknade za komunalno opremanje građevinskog
zemljišta
- Odluka o propisivanju niže stope poreza na nepokretnosti
- Odluka o podsticajnim mjerama za razvoj preduzetništva
Opis projekta:
Razvoj preduzetništva kroz navedene aktivnosti ogleda se kroz privlačenje investitora za izgradnju objekata
za proizvodnju pod povoljnijim uslovima.
Očekivani rezultati:
Veći broj investitora za izgradnju proizvodnih objekata
Ciljne grupe:
Preduzetnici sa područja opštine Plav
Poljoprivredni proizvođači
Ostali preduzetnici
Indikatori:
Porast broja privrednih subjekata
Potencijalni partneri:
Privredna društva
Lokalna samouprava
Banke
Rizici:
Kreditna politika-nepovoljni krediti
Nemogućnost prodaje proizvoda
Monitoring i evaluacija
Praćenje realizacije projekta od strane zaposlenih u organima lokalne uprave.
Period implementacije
Konstatni proces (2013-2017)
Budžet
Posebna sredstva u budžetu nije potrebno izdvajati
već se konkretna pomoć realizovati kroz navedene olakšice
68
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 18: Izrada web potala opštine Plav
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1: Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoja preduzetništva
Aktivnosti:
- Određivanje osobe i/ili tima koja će raditi na realizaciji izrade internet prezentacije
- Izbor izvođača, odnosno web – dizajnera i hosting operatera
- Postavljanje web portala na web server
- Određivanje osobe koja će uređivati i ažurirati prezentaciju i obuka
Opis projekta:
Web portalom predstaviće se potencijali i resursi opštine. Na ovaj način poboljšaće se: turistička
prezentacija opštine, informisanost građana, potencijalnih investitora i ostalih zainteresovanih strana.
Takođe projekat treba da omogući veću transparentnost rada organa lokalne uprave, interaktivnost i
pravovremeno pružanje informacija širokoj javnosti. Izrada internet prezentacije treba da obuhvati:
- Izradu web sajta u dvojezičnoj varijanti (crnogorski i engleski jezik)
- Postavljanje analitike posjećenosti web sajta, upitnika o kvalitetu prezentacije (ocjena od strane
korisnika), kao i opcije za pretraživanje na samom sajtu;
Razvoj CMS (Content Management System) sistema za upravljanje web sajtom - aplikacija za
kreiranje, editovanje, upravljanje i objavljivanje sadržaja web sajta.
Očekivani rezultati:
Web portal opštine funkcionalan i redovno ažuriran
Poboljšana informisanost građana
Povećana transparentnost rada lokalne samouprave
Ciljne grupe:
Stanovništvo opštine
Javnost u Crnoj Gori i okruženju
Potencijalni turisti i investitori
Indikatori:
Mjesečni broj posjetilaca internet prezentacije
Broj komentara posjetilaca web-a
Potencijalni partneri:
Turistička organizacija
Centar za kulturu
Ministarstvo za informaciono društvo
Zainteresovani preduzetnici i privredna društva
Rizici:
Nizak nivo korišćenja interneta od strane građana.
Monitoring i evaluacija
Osnivanje radne grupe sastavljene od predstavnika opštine koja će vršiti nadzor nad realizacijom projekta,
njegovu ocjenu i koja će podnijeti izvještaj lokalnoj upravi.
Period implementacije
Tri mjeseca za izradu i postavljanje prezentacije na internet.
Konstantan proces praćenja, ažuriranja i poboljšanja izgleda web portala.
Budžet:
1.200 EUR
Opština i Donatori
69
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 19: Izrada priručnika investicionih mogućnosti u opštini Plav
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.1: Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoja preduzetništva
Aktivnosti:
- Određivаnje timа zа izradu priručnika za investitore
- Anаlizа situаcije
- Izrada priručnika za potencijalne investitore
- Priprema i izrada promotivnog materijala (prospekti, brošure i sl.)
- Promocija u medijima
- Prisutnost na sajmovima u zemlji i inostranstvu
Opis projekta:
Ovaj dokument definiše investicione potencijale i prioritete u realizaciji konkretnih projekata i to iz
oblasti komunalne infrastrukture, poljoprivrede, turizma i ostalih djelatnosti, kao i mogućnost ulaganja
po principu privatno-javnog partnerstava. Priručnik za investitore na crnogorskom i engleskom jeziku koji
bi trebao da obuhvati:
1. Uvod
2. Istorijski razvoj
3. Osnovni podaci - geografski položaj, prirodne karakteristike, klima, teritorija i stanovništvo, javne
službe i ustanove
4. Postojeće stanje u privredi i potencijali – opis stanja infrastrukture i potencijala iz oblasti:
turizma, industrije, poljoprivrede, energetike i ostalih privrednih djelatnosti
5. Mogućnost investiranja po principu privatno – javnog partnerstva
6. Pomoć, olakšice i subvencije koje Opština nudi investitorima
Očekivani rezultati:
Kvalitetna prezentacija investicionih mogućnosti
Dostupnost informacija potencijalnim investitorima u zemlji i inostranstvu
Povećan broj potencijalnih investitora
Ciljne grupe:
Privredni subjekti
Potencijalni domaći i strani investitori
Indikatori:
Izrađen priručnik investicionih mogućnosti
Broj distribuiranih priručnika za potencijalne investitore
Broj medijskih objava
Broj prisustva na sajmovima
Broj domaćih i inostranih potencijalnih investitora na početku i poslije godinu dana/ dvije godine
Potencijalni partneri:
Biznis centar Plav
TO Plav
Ministarstvo ekonomije/MIPA
Preduzetnici
Donatori
Rizici:
Pad investicione aktivnosti i nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Osnivanje radne grupe za praćenje projekta sastavljene od predstavnika Opstine, Biznis centra, turističke
organizacije, ostalih subjekata koja će vršiti nadzor realizacije projekta i njegovu ocjenu i koja će podnijeti
izvještaj partnerima u projektu
Period implementacije:
12 mjeseci
Budžet: 20.000,00 EUR
Opština 20%, Vlada CG 10%, Donatori 70%
70
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 20: Razvoj klastera na području opštine Plav
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.2: Razvoj poljoprivrede, revitalizacija sela i proizvodnja eko-hrane
Aktivnosti:
- Organizovanje sastanaka sa predstavnicima lokalnih MMSP u cilju promocije klastera
- Organizovanje sastanaka sa predstvanicima susjednih opština i Zajednicom opština CG u cilju što
efikasnije pripreme i podrške razvoju klastera
- Izrada promotivnih prospekata o klasterima
- Postavljanje linkova internet stranica formiranih klastera na sajt opštine
- Finansijska pomoć članovima klastera kroz programe podrške, bilo samostalno ili kroz učešće u EU i
drugim fondovima
- Administrativna pomoć članovima klastera
- Poboljšanje cjelokupne infrastrukture na teritoriji budućih klastera
Opis projekta:
Mikro, mala i srednja preduzeća (MMSP) su ključna za razvoj konkurentnog privatnog sektora. U Plavu, kao
i na nacionalnom nivou, sektor MMSP je jako značajan, posebno u pogledu učešća ovog sektora u ukupnoj
zaposlenosti i izvozu. Zbog svoje male veličine, MMSP se suočavaju sa značajnim preprekama u rastu.
MMSP imaju ograničen pristup proizvodnim, finansijskim i naučnim resursima u poređenju sa većim
konkurentima, kao i ograničen uticaj na definisanje politike podrške i usluga. Budući da nijesu u
mogućnosti da uđu u formalni sektor ili da prerastu u velike poslovne jedinice, razvojni potencijal MMSP-s
ostaje u velikoj mjeri neiskorišćen. U cilju postizana bolje konkurentnosti MMSP kako na domaćem, tako i
na ino tržištima, u razvijenim ekonomijama se koriste klasteri kao dobar alata za postizanje definisanih
ciljeva.
Razvoj klastra ima za cilj da omogući bolje tržišne sposobnosti svakog pojedinačnog preduzeća ili
preduzetnika kroz udruženo djelovanje kako u predproizvodnim procesima, tako i u dijelu tržišnog
nastupa.
Klasteri su obećavajuća okruženja za razvoj veza koje povećavaju konkurentnost. To su geografske
koncentracije srodnih preduzeća i pridruženih institucija. Firme u klasteru se nalaze u prostornoj blizini,
proizvode slične ili srodne robe ili usluge i imaju pomoć od čitavog lanca institucija za podršku. Unutar
klastera, firme mogu prevazići problem izolacije i iskoristiti prednosti postizanja kolektivne efikasnosti, što
prije svega proizlazi iz organizacije zajedničkih aktivnosti među firmama (npr. kolektivna nabavka sirovina
ili zajedničko reklamiranje, ili zajednička/podijeljena upotreba opreme) i između firmi i institucija za
podršku (npr. pružanje tehničke pomoći od strane poslovnih udruženja ili ulaganja u infrastrukturu od
strane javnog sektora). Na osnovu učešća u zajedničkim poduhvatima, klasterske firme imaju potencijal da
postignu rezultate koje preduzeća pojedinačno ne mogu postići.
Pravci održivog ekonomskog rasta kroz uvođenje klastera u opštini Plav su usmjereni ka razvoju
poljoprivredne proizvodnje i prerade hrane, turizma i drvoprerade. Resursi u ovim sektorima privrede koji
se nalaze na teritoriji opštine nisu ili su nedovoljno iskorišćeni. Buduće aktivnosti treba da su oslonjene na
sledeće faktore:
- Utvrđeno je da u opštini Plav MMSP koja proizvode niz srodnih ili istih proizvoda mogu da
koegzistiraju u karakterističnim geografskim lokacijama, bilo da se radi samo o MMSP koja se nalaze
na opštinskoj teritoriji ili zajedno sa MMSP iz susjednih opština;
- U opštini već postoje kolektivne strukture poljoprivrednih proizvođača i nepoljoprivrednih subjekata
(npr. zadruge, udruženja) koje se mogu iskoristiti kao podrška razvoju klastera;
- Plav, kao i ostale opštine u Crnoj Gori igraju ključnu ulogu u obezbjeđenju lokalnog ekonomskog
razvoja određenog regiona. Imajući u vidu postojanje institucionalnog okvira u zemlji (Zajednica
opština), opštine mogu predstavljati pokretač razvoja klastera;
- Postoje različiti programi za podršku razvoju klastera, koji bi obezbijedili poboljšanje finansijske
podrške, inputa znanja, tehnološkog transfera, marketinških mogućnosti, tvininga klastera
71
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
(povezivanja), i postizanje drugih rezultata (npr. EU);
Održivi razvoj kojim se zadovoljavaju potrebe sadašnjih, bez ugrožavanja mogućnosti budućih generacija
da zadovolje svoje potrebe, na primjeru Plava je izuzetno kompleksan zbog nivoa zaštite kao zaštićene
zone. Poljoprivreda, s jedne strane, kao osnovna djelatnost lokalnog stanovništva čini sve specifičnosti i
zaštitne vrijednosti u plavskom okruženju posebno vrijednim i poveznim. Dok je, s druge strane, ovo jedno
od najkvalitetnijih visokoplaninskih područja za savremene aktivnosti cjelogodišnjeg turizma i rekreacije,
kulturološke prezentacije, ekološki ekskluzivnu poljoprivredu i druge aktivnosti komplementarne turizmu.
Sektor poljoprivredne proizvodnje i prerade hrane obuhvata relaƟvno veliki broj potencijalnih klastera za
proizvodnju različiƟh grupa proizvoda, uključujući uzgoj i preradu proizvoda “živoƟnjskog porijekla”
(mliječni proizvodi, meso, jaja, med), ribe, svježeg i prerađenog voća (jabuke, kruške, šljive, rakija, sušeno
voće), povrće, žitarice, pečurke i drugi šumski plodovi. U klasterima iz sektora turizma, umrežavanje je
mnogo češće nego što je to slučaj u drugim sektorima, i zahvaljujući različitim programima podrške koji su
do danas sprovedeni u ovom sektoru, on se smatra najnaprednijim. Međutim, potencijal za uspostavljanje
bolje povezanosti ovog klastera sa klasterom poljoprivrede još uvijek nije u potpunosti iskorišćen. Stoga
turizam može poslužiti kao nosilac pružanja podrške u ujedinjenim grupama preduzeća, posebno u
sjevernom regionu, kao i u sprovođenju aktivnosti koje mogu unaprijediti povezanost klastera („tvining
klastera“) i koje mogu generisati multiplikativne efekte.
Povezivanjem turizma sa ekološkom poljoprivredom bi imalo dvostruku korist. Putem ekološke hrane
ponuđene na turističko tržište došlo bi do obogaćivanja turističke ponude u sferi gastronomije koja bi
prvenstveno namijenjena turistima sa većom platežnom moći. Dok bi poljoprivrednici ostvarili šire
mogućnosti plasmana svojih dobara te bi se na takav način podstakao razvoj ekološke poljoprivrede u
Plavu. Lokalno stanovništvo čini nosioce etno-vrijednosti i radnu snagu za aktivnosti komplementarne
turizmu i zaštiti prirode, kao što su planinska poljoprivreda, šumarstvo, vodoprivreda, proizvodnja čiste
energije, zanatska prerada i dr. Stanovništvo treba edukovati, pospješivati ka agroturizmu, narodnoj
radinosti, proizvodnji zdrave hrane i dr. Turizam treba da bude jedana od prioritetnih djelatnosti u našoj
opštini upravo zbog toga što je u stanju da pomiri potrebe za očuvanjem prirode, odgovarajući nivo
poljoprivrednih aktivnosti i očuvanje kultutrnog naslijeđa.
Sve buduće aktivnosti opštinske administracije vezane za razvoj klastera će biti usmjerene ka pružanju
podrške preduzećima i samostalnim proizvođačima sa teritorije naše opštine kako bi se što uspješnije i
efikasnije uklopili u buduće klastere, kako one koji se nalaze samo na teritoriji Plava, tako i one koji
povezuju više opština zajedno sa Plavom.
Očekivani rezultati:
Diverzifikacija ruralne ekonomije
Povećavanja zaposlenosti;
Supstitucija uvoza;
Povećan društveni proizvod i izvoz
Veći broj preduzeća u opštini
Povećаn broj turistа
Poboljšanje kvaliteta životne sredine u selima kroz podršku upravljanja zemljištem
Ciljne grupe:
Lokalna MSSP
Lokalno stanovništvo
Lokalna samouprava
Indikatori:
Procenat zaposlenosti
Broj novootvorenih preduzeća posmatrano na godišnjem nivou
Broj novih preduzetnika posmatrano na godišnjem nivou
Broj dobijenih kreditnih linija
72
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Potencijalni partneri:
Opština Plav
Zajednica opština CG
Lokalni biznis centar
Lokalna turistička organizacija
NTO
Ministarsvo ekonomije
Ministarstvo turizma i održivog razvoja
Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja
Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća
IRF
Donatori (EU fondovi, USAID – CHF...)
Rizici:
Nedovoljna upoznatost preduzeća sa mogućnostima koje pruža klaster
Nedovoljna zainteresovanost preduzeća i preduzetnika za učešće u klasterima
Nedostatak finansijskih sredstava
Nepovoljno stanje cijelokupne infrastrukture i poslovnog okruženja
Monitoring i evaluacija
Osnivanje radne grupe za praćenje projekta sastavljene od predstavnika svih zainteresovanih učesnika na
projektu koje će vršiti nadzor realizacije projekta i njegovu ocjenu i koja će podnijeti izvještaj partnerima u
projektu
Period implementacije
Konstatni proces (2013-2017)
Budžet:
Vrijednost budžeta će naknado biti određen u zavisnosti
od broja klastera koji će se sprovoditi i aktivnosti opštine
73
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 21: Melioracija doline Ljuče za razvoj poljoprivrede
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.2: Razvoj poljoprivrede, revitalizacija sela i proizvodnja eko-hrane
Aktivnosti:
- Izvršiti reviziju Elaborata «Poljoprivredna osnova doline Ljuče»(iz 1960. godine)
- Projekat melioracije
- Izbor izvođača radova putem tendera
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Opština Plav na svom području ima 4,77% obradivih poljoprivrednih površina Crne Gore. Elaborat koji je
uradjen još 1960. godine pod nazivom «Poljoprivredna osnova doline Ljuče», na studiozan način dokazuje
da je moguće, nakon sprovodjenja agro i hidromelioracije barljivog zemljišta u Plavsko-Gusinjskoj dolini
pored rijeke Ljuče, dobiti 712 ha kvalitetnog obradivog zemljišta. Ovo zemljište bi bilo pogodno
prevashodno za proizvodnju stočne hrane za približno 4.500 goveda za period od 8 mjeseci stajskog uzgoja.
Očekivani rezultati:
- Pripremljen projekat meliorizacije
- Izvedeni radovi u cilju meliorizacije terena i povećanje poljoprivrednog obradivog zemljišta
Ciljne grupe:
- Stanovnistvo opštine, preduzetnici, farmeri, poljoprivrednici
Indikatori:
- Pripremljen projekat meliorizacije
- Broj hektara dobijenog obradivog zemljišta
Potencijalni partneri:
Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, medjunarodni donatori (UN, GiZ, JICA, EBRD,
Svjetska banka, GEF…)
Rizici:
- Nedostatak finansijskih sredstava za realizaciju projekta
- Imovinsko-pravni odnosi
Monitoring i evaluacija
Nadzorni organi koje će imenovati Opština imaće zadatak da prate realizaciju projekata i redovno informišu
partnere u projektu
Period implementacije
2013-2017
Budžet:
3.500.000,00 EUR
Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja,Opština, IPA
74
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 22: Izrada turističke mape opštine Plav
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.3: Unapređenje, promocija i raznovrsnost turističke ponude
Aktivnosti:
- Inventarizacija svih turistickih atrakcija i usluga na teritoriji opštine
- Pripremanje publikacije (mapa sa pratećim informatorom): grafički dizajn i štampanje
- Promovisanje publikacije
Opis projekta:
Plavska opština obiluje prirodnim vrijednostima i kulturnim desavanjima koji se od potencijalnog
interesa za turiste. Medjutim, informacije o tome su ili slabo dostupne, ili raštrkane između različitih
organizacija i agencija, pa turistima nijesu lako dostupne.
Ovim projektom bi se pripremila publikacija koja bi te informacije objedinila, tako da turisti imaju jasnu
predstavu šta im se od aktivnosti nudi na teritoriji opštine Plav, kao i kome i kako da se obrate u
različitim situacijama.
Očekivani rezultati:
- Pripremljena i publikovana mapa/katalog turističke ponude Plava
- Poboljšana turistička ponuda i veći broj noćenja
- Poboljšana bezbjednost turista (zbog pristupacnosti informacija, olakšanog snalaženja itd)
- Veći prihodi od turizma
Ciljne grupe:
- Lokalni turistički radnici/privrednici (agencije, vodiči, vlasnici smještajnih objekata itd)
Indikatori:
- Nacrt i krajnja verzija publikacije
- Broj aktivnosti na promociji publikacije (sajmovi, pominjanje umedijima…)
- Zadovoljstvo turista (kroz ankete)
Potencijalni partneri:
- NP Prokletije (JPNPCG), NTO, LTO, Ministarstvo održivog razvoja i turizma, međunarodne
organizacije, NVO, turističke agencije
Rizici:
- Nedostatak finansijskih sredstava za pripremu i publikovanje promotivnog materijala
- Nedovoljna medijska propraćenost
Monitoring i evaluacija
- LTO će vršiti promociju publikacije kroz svoje redovne aktivnosti
- LTO će sprovoditi anketiranje posjetioca u cilju kvantifikovanja zadovoljstva informacijama i
kvalitetom turističkih usluga
Period implementacije:
6 mjeseci
Budžet:
50.000,00 EUR
Opština 100%
75
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 23: Uređenje turističkih lokacija: Hridsko i Visitorsko jezero, Oko skakavice, dolina Grebaje
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.3: Unapređenje, promocija i raznovrsnost turističke ponude
Aktivnosti:
- Izrada planske i projektne dokumentacije
- Raspisivanje tendera za izvođače radova
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Hridsko jezero nalazi se na nadmorskoj visini od 1.970 m i zajedno sa Visitorskim jezerom (1.820 m), Okom
skakavice i Dolinom Grebalje predstavlja izuzetan potencijal i turističku atrakciju. Kao prirodne i turistički
atraktivne vrijednosti, sve ih treba zaštititi od divlje gradnje i drugih oblika ugrožavanja i investicionim
projektima obezbjediti njihovu pristupačnost i punu valorizaciju. Sem toga potrebno je i obezbijediti
adekvatan mobilijar i sadržaje (izgradnja i markacija kvalitetnih biciklističkih i pješačkih staza) kako bi se
turistima omogućili optimalni uslovi za uživanje u prirodnim ljepotama ovog kraja.
Očekivani rezultati:
Četiri turistički valorizovane lokacije.
Ciljne grupe:
Građani
Turisti
Indikatori:
Površina uređenih prostora
Dućina izgrađenih i markiranih pješačkih i biciklističkih staza
Postavleni mobilijar
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Realizaciju projekata pratiće predstavnici lokalne samouprave i Ministarstva održivog razvoja i turizma, kao
i druge nadležne institucije za ovu djelatnost.
Period implementacije
2013. - 2014. god.
Budžet:
200.000,00 EUR
Opština 100%
76
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 24: Uređenje Alipašinih izvora
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.3: Unapređenje, promocija i raznovrsnost turističke ponude
Aktivnosti:
- Revizija projektne dokumentacije
- Raspisivanje tendera za izvođače radova
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Alipašini izvori u Gusinju nalaze se u podnožju planine Vezirova brada, masiva Prokletija i udaljeni su oko
1,5 km od Gusinja. Radi se o nizu od oko 25 izvora koji formiraju rijeku Vruju. Izvori imaju izdašnost od
oko 2,5 - 7 m3/s. Obzirom da je jedno od najvećih izvorišta u Crnoj Gori, relativno blizu naselja, vrlo je
posjećeno mjesto i poznato kao izletište. Projektom je predviđeno rekonstrukcija kamenih zidova i
zapreka, postavljanje drvenih mostova, uređenje obala, postavljanje parkovskog i komunalnog mobilijara i
dr.
Očekivani rezultati:
Alipašini izvori zaštićeni dovedeni u adekvatno stanje za dalju turističku valorizaciju.
Ciljne grupe:
Građani, posjetioci, turisti, privrednici i preduzetnici.
Indikatori:
Broj postavljenih drvenih mostova
Komunalni i parkovski mobilijar
Rekonstruisani kameni zidovi
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Druge međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Realizaciju projekata pratiće predstavnici lokalne samouprave i Ministarstva održivog razvoja i turizma, kao
i druge nadležne institucije za ovu djelatnost.
Period implementacije
2013. - 2014. god.
Budžet:
250.000,00 EUR
Opština 100 %
77
Strateški
plan razvoja
opštine
Plav 2013-2017,
Projekat 25: Uređenje prostora
oko vodopada
Grlje
sa izgradnjom
galerijeNacrt
Prioritet 3: Razvoj i unapeđenje privrednih djelatnosti
Mjera 3.3: Unapređenje, promocija i raznovrsnost turističke ponude
Aktivnosti:
- Izrada planske i projektne dokumentacije;
- Raspisivanje tendera za izvođača radova;
- Izvođenje radova
- Prijem radova
- Monitoring
Opis projekta:
Prostor oko vodopada i kanjona Grlje u Vusanju, predstavlja prirodni fenomen od izuzetnog značaja za
turističku valorizaciju. Zaštita prostora je neophodna zbog moguće neplanske gradnje objekata u
neposrednoj blizini ovog prirodnog dragulja. Izgradnjom galerije bi se upotpunio ambijentalno-pejzažni
ambijent ovog kraja.
Očekivani rezultati:
Zaštićen prostor oko vodopada Grlje
Izrađene galerije
Turistička valorizacija prostora
Ciljne grupe:
Građani, posjetioci, turisti.
Indikatori:
Odluka o zaštiti prostora
Površina uređenog prostora
Izgrađena galerija
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma
Druge međunarodne institucije
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava
Monitoring i evaluacija
Realizaciju projekta pratiće predstavnici lokalne samouprave i Ministarstva održivog razvoja i turizma, kao i
druge nadležne institucije za ovu djelatnost.
Period implementacije
dvije godine
Budžet:
60.000,00 EUR
Opština 100%
78
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 26: Uređenje prostora u centru Plav između gradskog stadiona i doma zdravlja
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.1: Unapređenje sistema upravljanja otpadom
Aktivnosti:
- Izrada elaborata
- Uklanjanje veće količine pilotine iz centra grada
- Adekvatno deponovanje pilotine
- Revitalizacija oslobodjenog prostora
- Monitoring
Opis projekta:
Prestankom rada pilane koja je bila locirana u samom centru grada, ostala je veća količina neadekvatno
deponovane pilotine, koja predstavlja ekološki problem, a uzurpira vrijedan prostor u samom centru
grada. Stoga je potrebno pilotinu ukloniti a zatim i pristupiti valorizaciji i revetalizaciji tog prostora.
Očekivani rezultati:
- Ljepši izgled grada
- Pilotina potpuno uklonjena iz centra grada
- Prostor iskorišten u druge svrhe
Ciljne grupe:
Gradsko stanovništvo Plava
Indikatori:
- Procjena potreba za uklanjanje pilotine (izvjestaj o količini, potrebnoj infrastrukturi i ljudstvu)
- Pilotina uklonjena sa lokacije
- Prostor se koristi u druge svrhe u skladu sa odlukom Opstine
Potencijalni partneri:
Preduzetnici zainteresovani za briketiranje pilotine (ukoliko se ista za to može iskoristiti)
JKP
Rizici:
Nedostatak interesovanja za uklanjanje pilotine
Nepostojanje adekvatne lokacije za odlaganje pilotine
Monitoring i evaluacija
Opština ce vršiti nadzor nad uklanjanjem pilotine i donijeti odluku o prenamjeni i korištenju prostora
nakon uklanjanja
Period implementacije
Do kraja 2013. godine
Budžet:
100.000,00 EUR
Opština 100%
79
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 27: Sanacija divljih deponija
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.1: Unapređenje sistema upravljanja otpadom
Aktivnosti:
- Izvrsiti evidenciju divljih deponija
- U saradnji sa javnim komunalnim preduzecem, NVO, preduzetnicima, zainteresovanim
gradjanima, izvrsiti uklanjanje otpada sa divljih deponija
- Izvršiti saniranje degradiranog zemljišta
- Sprovesti edukativno kampanju u cilju podizanja svijesti javnosti i sprečavanja pojava divljih
deponija u budućnosti
Opis projekta:
Formiranje divljih deponija čvrstog otpada na teritoriji Opštine postalo je sve učestalije. Ove deponije
predstavljaju problem po životnu sredinu (prvenstveno zemljište i vode), potencijalni su izvor zaraza, a i
narušavaju pejzažno-ambijentalne vrijednosti teritorije.
Osnovna aktivnost projekta bila bi uklanjanje otpada sa lokaliteta na kojima su se deponije spontano
formirale. Medjutim, da bi rezultati projekta bili dugoročni i održivi, on mora da se bavi i uzrocima
nastajanja divljih deponija, pa aktivnosti moraju da obuhvate i edukativni rad sa lokalnim
stanovništvom, prvenstveno onim iz prigradskih naselja gdje divlje deponije i nastaju.
Očekivani rezultati:
- Inventar divljih deponija
- Potpuno uklanjanje čvrstog otpada sa divljih deponija
- Povećana svijest stanovništva o zaštiti životne sredine
Ciljne grupe:
Lokalno stanovništvo
Indikatori:
- Broj uklonjenih divljih deponija
- Broj akcija čišćenja
- Broj održanih radionica i drugih edukativnih i promotivnih dogadjaja
- Plan monitoringa lokacija
Potencijalni partneri:
JKP Plav, NP Prokletije (JPNPCG), Ministarstvo održivog razvoja i turizma, Ministarstvo poljoprivrede i
ruralnog razvoja, Ministarstvo prosvete i sporta i obrazovne institucije, NVO
Rizici:
Nemogućnost uklanjanja otpada zbog neadekvatnih uslova (vozila, ljudstvo, nepristupačnost lokacija)
Ponovno stvaranje deponija zbog nedovoljne svijesti lokalnog stanovnistva o štetnosti koju prouzrokuju
divlje deponije
Monitoring i evaluacija
- Opština će biti zadužena za praćenje i sprovođenje aktivnosti
- JKP će vrsiti dugoročno praćenje stanja lokaliteta u cilju sprečavanja nastanka novih deponija i
periodično i po potrebi dostavljati izvještaje o stanju na terenu.
Period implementacije
12 mjeseci
Budžet:
50.000,00 EUR
Opština 100%
80
Strateški
plani razvoja
opštine
Plav
2013-2017,
Nacrt
Projekat 28: Sanacija odlagališta
otpada
izgradnja
transfer
stanice
za kratkoročno
odlaganje otpada
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.1: Unapređenje sistema upravljanja otpadom
Aktivnosti:
- Formiranje radne grupe
- Izrada projektno-tehničke dokumentacija
- Sanacija odlagališta
- Izgradnja transferne stanice
- Monitoring
Opis projekta:
Postojeće odlagalište komunalnog otpada je neadekvatno odlagalište privremenog karaktera, površine
4000 m2 udaljeno 3 km od grada, a koje se koristi od 1999. godine. Na prostoru odlagališta Komarača
godišnje se odloži oko 4.830 m3 otpada sakupljenog sa teritorije urbanog dijela opštine Plav. Godišnja
količina otpada koja se sakupi u naselju Gusinje iznosi 3.450 m3. Ovaj otpad se odlaže na odlagalištu Grnčar.
Postojeće deponija čvrstog otpada su neuslovne jer se komunalni i industrijski otpad deponuje na
neuslovnim i privremenim deponijama bez tretiranja. Kao takva, ova odlagališta ne odgovarju namjeni i
predstavljaju potencijalnu opasnost za zagađivanje ne samo neposrednog lokaliteta već i šire. Pritom,
odlagališta su neuređena i neobezbijeđena, dok se otpad uništava samozapaljivanjem što je u suprotnosti
sa standardima EU.
Imajući u vidu trenutno stanje deponija nužno je uraditi kompletnu sanaciju odlagališta. Takođe, da bi se
kontrolisano upravljalo otpadom, izradiće se transfer stanica za sakupljanje čvrstog otpada. Sakupljeni
otpad u transfer stanici će se razdvajati i/ili kompaktirati prije transfera do regionalne sanitarne deponije
koja je Prostornim planom i Strateškim master planom upravljanja otpadom predviđena u Beranama.
Očekivani rezultati:
Sanirano odlagalište i izgrađena i funkcionalna transfer stanica za odlaganje čvrstog otpada.
Ciljne grupe:
Lokalno stanovništvo
Privredni subjekti i svi drugi proizvođači otpada i zagađivači životne sredine
Indikatori:
Projektno-tehnička dokumentacija sanacije odlagališta otpada
Izgrađena transfer stanice za odlaganje otpada
Količina sakupljenog otpada
Potencijalni partneri:
Lokalno stanovništvo
Ministrstva turizma i ruralnog razvoja
NVO
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstva za tu namjenu
Nezainteresovanost građana
Monitoring i evaluacija
Formiranje radne grupe za praćenje i realizaciju projekta.
Period implementacije
Dvije godine
Budžet:
150.000,00 EUR
Opština 55%
Ministarstvo turizma i održivog razvoja 45%
81
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 29: Studija zaštite, revitalizacije i valorizacije Plavskog jezera
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.2: Zaštita i valorizacija Plavskog jezera i vodenih tokova
Projekat se odnosi i na druge prioritete i mjere, jer Plavsko jezero predstavlja jedan od osnovnih
vrijednosti opštine jer utiče na biodiverzitet, lokalnu klimu, kao i na razvoj turizma, poljoprivrede i
drugih privrednih grana
Aktivnosti:
- Oformiti tim strucnjaka iz relevantnih oblasti (geografija-hidrografija, meteorologija,
geologija…, biologija/ekologija, inžinjerstvo…)
- Izvrsiti procjenu faktora koji utiču na proces nestajanja jezera i predložiti mjere i aktivnosti za
njihovo uklanjanje kroz aktivni ekoloski menadžment i inžinjering
- Izrada studije
- Izvršiti promotivnu kampanju u javnosti o ovom pitanju
- Pripremiti predloge projekata za obezbjeđivanje sredstava za aktivnosti vraćanja jezera u
provobitno stanje
Opis projekta:
Nestajanje ledničkih jezera je prirodan proces koji traje stotinama i hiljadama godina. Međutim, kad je
u pitanju Plavsko jezero, zadnjih decenija primijećen je znatno ubrzan trend smanjenja njegove
površine. Dosadašnja istraživanja pokazala su da je to posljedica antropogenih uticaja, prvenstveno
neadekvatnog ispuštanja otpadnih voda iz domaćinstava i poljoprivrede, otpada i erozije u čitavom
slivnom području jezera zbog lošeg upravljanja prirodnim ekosistemima zbog čega se gube njihove
regulatorne funkcije. Kako je Plavsko jezero jedan od osnovnih faktora za razvoj opštine, s obzirom da
joj daje autentične pejzažno-ambijentalne vrijednosti, predstavlja osnov za razvoj turizma, utiče na
lokalnu poljoprviredu, kao i hidrodinamicki režim rijeke Lim, onda njegovo očuvanje spada u prioritetne
djelatnosti.
Ovaj projekat ima za cilj da izvrši detaljnu naučnu analizu faktora koji utiču na nestajanje jezera i da
predlozi set mjera za njihovo otklanjanje u što skorijoj budućnosti. Studija predstavlja polaznu osnovu
za realizaciju makroprojketa zaštite, revitalizacije i valorizacije Plavskog jezera.
Očekivani rezultati:
- Oformljen stručni tim
- Izrađena stručna studija sa mjerama sprečavanja nestajanja jezera
- Šira javnost obavijestena o ovom problemu
- Pripremljeni predlozi projekata i identifikovani izvori sredstava za projekte ekološke restoracije
jezera (uklanjanje faktora ugrožavanja, aktivan ekoloski inžinjering – npr. kopanje i uklanjanje
akumuliranih sedimenata, sprečavanje erozije kroz pošumljavanje i sl)
Ciljne grupe:
- Stanovništvo opštine i Crne Gore
- Privredni sektor Crne Gore (energetika, poljoprivreda, turizam)
Indikatori:
- Formiranje stručnog tima
- Broj radionica, seminara, terenskih posjeta strucnog tima za izradu studije
- Nacrt i finalna verzija studije
- Broj predloga projekata za aktivnosti zastite jezera
- Broj aktivnosti na informisanju javnosti o ovom problemu (prezentacije, radionice, pojavljivanja
u medijima i na stručnim skupovima, broj publikacija…)
Potencijalni partneri:
Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, Univerziteti sa relevantnim fakultetima, naučnoistraživacke institucije (Hidrometeoroloski zavod, Centar za ekotoksikoloska istraživanja, Geološki
zavod, Agencija za zaštitu životne sredine…), NP Prokletije (JPNPCG), Elektroprivreda, preduzetnici
zainteresovani za flaširanje vode, vlasnici poljoprivrednih i drugih privrednih (industrijskih) objekata,
koncesionari na šume i eksploataciju sljunka, međunarodni donatori (UN, GiZ, JICA, EBRD, Svjetska
banka, GEF…)
82
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Rizici:
- Nedostatak finansijskih sredstava za istrazivanja i izradu studije
- Faktori koji uticu na nestanak jezera se intenziviraju i ubrzavaju proces nestajanja
Monitoring i evaluacija
Osnivanje radne grupe za praćenje projekta sastavljene od predstavnika Opštine i ostalih subjekata koja
će vršiti nadzor realizacije projekta i njegovu ocjenu i koja će podnijeti izvještaj partnerima u projektu
Period implementacije
Do kraja 2013
Budžet:
300.000,00 EUR
Ministarstvo turizma i održivog razvoja 40%
Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja 30%
Opština 10%
Donatori 20%
83
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 30: Čišćenje dna Plavskog jezera
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.2: Zaštita i valorizacija Plavskog jezera i vodenih tokova
Aktivnosti:
- Implementacija Studije zaštite revitalizacije i valorizacije Plavskog jezera
- Projekta za čišćenje dna jezera.
- Izbor izvođača radova putem tendera.
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Projekatom batimetrijskog i geodetskog snimanja Plavskog jezera (uradio Hidrometeorološki zavod
Crne Gore 2009. godine) urađen je detaljan hidrografski i geodetski premjer i kartiranje jezera sa
neposrednim obodom. Površina Plavskog jezera smanjila se za 19.5 ha ili oko 10%, za period od oko 40
godina.Takođe se smanjila i zapremina jezera oko 17%, jer je debljina mulja na dnu jezera i po nekoliko
metara.
Bujna akvatična vegetacija koju čine ševar, rastavić i lokvanj zahvatila je obalski pojas i brzo se širi ka
centralnom, najdubljem djelu jezera i ozbiljno ugrožava prirodni i izvorni integritet jezera i zahtijeva
odgovarajuće mjere u njegovoj zaštiti.
Projektom čišćenja jezerskog dna pijesak i mulj će se locirati na obalnom pojasu radi izgradnje pješčane
plaže.
Očekivani rezultati:
- Očišćeno dno Plavskog jezera
Ciljne grupe:
Stanovništvo opštine i Crne Gore,
Indikatori:
- Povećana zapremina jezera
- Smanjena prisutnost akvatične vegetacije u jezeru
Potencijalni partneri:
Ministarstvo održivog razvoja i turizma, Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, Geoloski
zavod, Agencija za zastitu zivotne sredine,Hidro-meteorološki zavod, NP Prokletije (JPNPCG),
medjunarodni donatori (UN, GiZ, JICA, EBRD, Svjetska banka, GEF…)
Rizici:
Nedostatak finansijskih sredstava za realizaciju projekta
Monitoring i evaluacija
Državni nadzorni organ će pratiti realizaciju projekta i redovno informisati organe partnera u projektu
Period implementacije
2013 – 2015 god.
Budžet:
250.000,00 EUR
Ministarstvo turizma i održivog razvoja 40%
Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja 30%
Opština 10%
Donatori 20%
84
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 31: Regulacija rijeke Grnčar, Dolja i Grlja
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.2: Zaštita i valorizacija Plavskog jezera i vodenih tokova
Aktivnosti:
- Oformiti radni tim stručnjaka iz oblasti vezanih za vode (geografija-hidrografija, ekologija,
poljoprivreda, šumarstvo…)
- Izvršiti inventarizaciju vodnih potencijala (nadzemni i podzemni tokovi, izvorišta…) kao i faktora
ugrožavanja (izvori zagađenja, oblici upravljanja slivnim područjem poput sječe šuma i
eksploatacije šljunka i pijeska i dr.)
- Pripremiti projekte regulacije rijeka
- Izbor izvođača radova putem tenderaIzvođenje radova
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Ove tri rijeke i njihovi slivovi zbog geološkog sastava terena, odnose velike količine materijala u rijeku
Ljuču, a ona u Plavsko jezero. Korita ovih rijeka i priobalni pojas, zbog velikih nanosa šljunka i pijeska
predstavljaju bazu za eksploataciju od strane koncesionara koji bez adekvatne kontrole državne i
lokalne inspekcije i nadležnog Ministarstva koje gazduje prirodnim sirovinama doprinose pojavama
nekontrolisane erozije i deponovanja materijala u basen Plavskog jezera.
Cilj ovog projekta je da se pripremi plan zaštite ovih rijeka, spreči eutrofikacija i racionalizuje
eksploatacija mineralnih sirovina, urade obaloutvrde zbog promjena vodotokova i šteta koje čine
prilikom poplava.
Očekivani rezultati:
- Izrađen projekat regulacije tri rijeke
- Poboljšan kvalitet vode po hemijskim, fizickim i bioloskim parametrima
- Smanjene količine erozivnog materijala
- Regulisani vodotokovi rijeke Grnčar, Grlja i Dolja
Ciljne grupe:
- Lokalna domaćinstva i korisnici prostora (vlasnici turističkih, poljoprivrednih i drugih privrednih
objekata)
- Lokalno stanovništvo
Indikatori:
- Plan zaštite Rijeka
- Izgrađeni obaloutvrdi
Potencijalni partneri:
- Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, vlasnici poljoprivrednih i drugih privrednih
(industrijskih) objekata, koncesionari na eksploataciju šljunka
Rizici:
- Nedostatak sredstava za izvršavanje terenskih i drugih stručnih analiza
- Veliki obim faktora ugrožavanja (ispuštanje komunalnih voda veoma učestalo, prevelika
eksploatacija šuma u slivnom području izaziva eroziju,
- Nedostatak finansijskih i drugih resursa za uklanjanje faktora ugrozavanja i sanaciju vodenih
objekata
Monitoring i evaluacija
Nadzorni organ koji će činiti predstavnici lokalne samouprave, ministarstava i drugi partneri će pratiti
implementaciju i redovno izvještavati ostale partnere u projektu
Period implementacije
2013-2014
Budžet:
120.000,00 EUR
Vlada CG 75%
Opština 25%
85
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Projekat 32: Uređenje korita rijeke u Plavu, Gusinju i Murini
Prioritet 4: Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjera 4.2: Zaštita i valorizacija Plavskog jezera i vodenih tokova
Aktivnosti:
- Pripremiti projekte uređenja korita rijeka
- Izbor izvođača radova putem tendera
- Izvođenje radova
- Monitoring
Opis projekta:
Korita rijeka kroz uža gradska jezgra i priobalni pojas, zbog njihove pejzažno-ambijentalne važnosti, će
se urediti popločavanjem kamenim elementima, sa obezbjeđenjem višenamjenskih ulaganja, kako bi
uređene obale osim zaštitne i estetske imale i funkcionalne vrijednost za boravak u prirodi, šetanje
obalom i td.
Cilj ovog projekta je da korita rijeka budu uređena u skladu sa potrebama zaštite i turističke valorizacije
Očekivani rezultati:
Regulisana korita Plavske rijeke, Grnčara i Vruje u Gusinju, Lima i murinske rijeke u Murini
Kvalitet vode po hemijskim, fizickim i bioloskim parametrima
Turistička valorizacija
Ciljne grupe:
- Lokalna domaćinstva i korisnici prostora (vlasnici turističkih, poljoprivrednih i drugih privrednih
objekata)
Indikatori:
- Projekti uređenja korita
- Površina uređenih površina duž rijeka
Potencijalni partneri:
- Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, vlasnici poljoprivrednih i drugih privrednih
objekata.
Rizici:
- Nedostatak sredstava za izvršavanje terenskih i drugih stručnih analiza
- Veliki obim faktora ugrožavanja (ispuštanje komunalnih voda veoma učestalo.
- Nedostatak finansijskih i drugih resursa za uklanjanje faktora ugrožavanja i sanaciju vodenih
objekata
Monitoring i evaluacija
Nadzorni organ će pratiti implementaciju i redovno izvještavati partnere u projektu
Period implementacije
2013-2015
Budžet:
500.000,00 EUR
Vlada CG 75%
Opština 25%
86
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
MONITORING
U namjeri da se prati ostvarenje Strateškog plana razvoja, lokalna uprava će uspostaviti
mehanizam monitoringa sa ciljem efikasne implementacije Strateškog plana i upotrebe resursa,
kao i mjerenja efekata koji se postižu realizacijom predviđenih projekata. Tri člana Konsultativne
grupe biće imenovana da vrše monitoring sprovođenja Strateškog plana razvoja i da o tome
izvještavaju koordinatora Grupe.
Monitoring će biti zasnovan na prikupljanju relevantnih informacija za svaki projekat pojedinačno,
i to u dijelu:
- procesnih indikatora (faza u kojoj se nalazi realizacija projekta, a koja će pratiti realizaciju
aktivnosti),
- finansijskih indikatora (opredijeljeni i realizovani budžet, za projekte čija realizacija je u
toku),
- fizičkih indikatora, koji će obuhvatiti prikupljanje podataka o učincima i rezultatima.
Za prikupljanje podataka biće zaduženi rukovodioci projekata, u saradnji sa partnerima koji
učestvuju u sprovođenju pojedinačnih projekata. Rukovodioci projekata će o učincima,
rezultatima, procesnim i finansijskim indikatorima izvještavati tročlanu grupu za monitoring, koji
će objedinjavati podatake za potrebe sastanaka sa članovima Konsultativne grupe. U skladu sa
Pravilnikom o metodologiji za izradu strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave,
koordinator Konsultativne grupe će pripremati izvještaj o sprovođenju Strateškog plana razvoja i
dostavljati ga Ministarstvu ekonomije.
Monitoring realizacije Strateškog plana razvoja mora da omogući pravovremeno i potpuno
izvještavanje lokalne uprave i resornog ministarstva, ali i svih zainteresovanih subjekata odnosno
svih stanovnika i institucija na teritoriji opštine Plav.
87
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
FINANSIRANJE
Imajući u vidu obim sredstava koja su dostupna opštinama, finansiranje investicija iz budžeta
opština će izvjesno biti najmanje zastupljen model finansiranja, dok će akencat biti na finansiranju
i realizaciji projekata iz državnih fondova, fondova EU i drugih donatora. Drugi najčešći model
finansirana investicija odnosiće se na projekte koje će finansirati država ili EU i drugi donatori, a
koje će sprovoditi Opština.
Lokalna uprava će nastaviti sa jačanjem administrativnih kapaciteta kako bi bila u mogućnosti da
blagovremeno osmisli i aplicira za fondove donatora, uključujući EU, kao i da ispuni sve potrebne
uslove za finansiranje projekata iz državnog budžeta. Za projekte koje planira da realizuje u okviru
Strateškog plana razvoja, pored okvirnog budžeta, lokalna uprava je prepoznala i potencijalne
partnere uz čiju podršku, finansijsku i tehničku, će biti moguće realizovati navedene projekte.
U određivanju prioritetnih projekata, pored mogućnosti za finansiranje bilo iz kapitalnog budžeta,
bilo iz državnog budžeta ili sredstvima donatora, lokalna uprava će se voditi sledećim kriterijuma:
- Uticaj projekta za strateški cilj Opštine,
- Izvodljivost,
- Vremenski okvir za realizaciju,
- Uticaj na investicije i nova radna mjesta,
- Učešće poslovnog sektora,
- Uslađenost sa ostalim prioritetima i projektima.
Strateškim planom je data lista projektnih ideja za koje će Lokalna samouprava donijeti Akcioni
plan. Akcionim planom će se definisati prioritetni projekti i dinamika realizacije projekata u
zavisnosti od dostupnosti finansijskih sredstava i zainteresovanosti privatnog sektora za realizaciju
projekata putem privatno-javnog partnerstva.
88
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Mjera 1.1
Unapređenje uslova za izvođenje obrazovanja
Mjera 1.2
Mjera 1.3
Prioritet 2
Mjera 2.1
Mjera 2.2
Unapređenje uslova za sportsko-rekreative
aktivnosti i fizičku kulturu
Unapređenje javnih površina, očuvanje i zaštita
spomenika kulture
Razvoj i unapređenje infrastrukture
Unapređenje postojeće i izgradnja nove
saobraćajne infrastrukture
Izgradnja komunalne infrastrukture i
unapređenje komunalnih usluga
0
0
0
0
0
2.035.000
0
35.000
0
0
0
0
0
35.000
0
1.800.000
0
0
0
0
0
1.800.000
60.000
140.000
0
0
0
0
0
200.000
2.638.000
19.200.000
19.575.000
150.000
1.000.000
1.995.000
1.552.000
46.110.000
1.518.000
11.200.000
12.000.000
0
0
0
92.000
24.810.000
1.120.000
8.000.000
7.575.000
150.000
1.000.000
1.995.000
1.460.000
21.300.000
Donacije
JU i JP
UKUPNO
1.975.000
Lokalna
zajednica
60.000
EU fondovi
Državni budžet
(budžet drugih
opština)
Razvoj i unapređenje društvenih djelatnosti
Lokalni budžet
Prioritet 1
JP NP Prokletije
Procjena sredstava i struktura finansiranja
Prioritet 3
Razvoj i unapređenje privrednih djelatnosti
724.000
902.000
0
0
0
0
15.200
5.141.200
Mjera 3.1
Unapređenje poslovnog ambijenta i razvoj
preduzetništva
164.000
902.000
0
0
0
0
15.200
1.081.200
Mjera 3.3
Razvoj poljoprivrede, revitalizacija sela i
proizvodnja eko-hrane
0
0
0
0
Mjera 3.4
Unapređenje, promocija i raznovrsnost turističke
ponude
560.000
0
0
0
0
0
0
560.000
Prioritet 4
Unapređenje i zaštita životne sredine
442.500
917.500
0
0
0
0
110.000
1.470.000
Mjera 4.1
Unapređenje sistema upravljanja otpadom
232.500
67.500
0
0
0
0
0
300.000
Mjera 4.2
Zaštita i valorizacija Plavskog jezera i vodenih
tokova
210.000
850.000
0
0
0
0
110.000
1.170.000
3.864.500
22.994.500
19.575.000
150.000
1.000.000
1.995.000
1.677.200
54.756.200
UKUPNO
20
3.500.000
Projekat će se finansirati iz sredstava lokalnog budžeta, državnog budžeta i sredstava EU. Pojedinačno učešće biće naknadno definisano.
3.500.000
20
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
EX-ANTE EVALUACIJA
Predgovor
Proces ex-ante evaluacije Strateškog plana razvoja opštine Plav vršen je od strane nezavisnog exante evaluatora kojeg je angažovalo Ministarstvo ekonomije. Sam proces ex-ante evaluacije
podrazumijeva praćenje izrade Strateškog plana razvoja, vršenje izmjena, dopuna i modifikacija,
zajednički sa članovima Opštinske konsultativne grupe na čelu sa koordinatorom, a u cilju
unapređenja kvaliteta dokumenta. Takođe, ex-ante evaluacija uključuje internu i eksternu analizu
usklađenosti Strateškog plana razvoja.
Cilj ex-ante evaluacije jeste procjena mogućnosti sprovođenja Strateškog plana razvoja, kao i
transparentnosti, a ista se ostvaruje razmatranjem različitih programskih pitanja, na koja je
potrebno dostaviti mišljenja, predloge, evantualno sugestije i poželjne izmjene.
Strateški plan razvoja opštine Plav sadrži 10 poglavlja: Konsultativna grupa; Proces i partnerstvo;
Analiza postojećeg stanja; SWOT analiza; Strateški dugoročni cilj (vizija) opštine; Prioriteti i mjere;
Projekti; Monitoring, Finansiranje i predmetno Ex-ante evaluacija. Dakle, navedena struktura
Strateškog plana razvoja usklađena je sa sadržajem predloženim u Pravilniku o metodologiji za
izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave.
Proces izrade Strateškog plana razvoja i ex-ante evaluacije
Proces ex-ante evaluacije odvijao se fazno, tačnije paralelno sa koracima koje su realizovala tijela u
Opštini zadužena za izradu Strateškog plana razvoja. Ključni koraci:
- Rješenjem br. 031-779 prvobitno je formirana Opštinska konsultativna grupa, čiji je sastav
promijenjen i utvrđen novim Rješenjem br. 031-765. Opštinsku konsultativnu grupu čine
predstavnici velikog broja zainteresovanih strana i ista broji 19 članova, uključujući
koordinatora.
- Usvajanje Strateškog plana razvoja od strane Opštinske konsultativne grupe vršilo se fazno,
po poglavljima, nakon usaglašavanja sa evaluatorom.
- Konačan tekst Nacrta Strateškog plana razvoja, Opštinska konsultativna grupa usvojila je na
sjednici održanoj 19.11.2012. godine i isti je predložen predsjedniku Opštine na utvrđivanje
i stavljanje na Javnu raspravu, o čemu je donešena i Odluka.
- Javna rasprava trajala je od 12.12. do 27.12.2012. godine, nakon čega je većina predloga i
sugestija uvršteno, kako bi se finalizovao Predlog Strateškog plana razvoja koji će biti
upućen na saglasnost Ministarstvu ekonomije.
Fazna ex-ante evaluacija
I Konsultativna grupa
Predstavljena je struktura Opštinske konsultativne grupe zadužene za izradu Strateškog plana
razvoja, koju čine predstavnici različitih zainteresovanih strana: lokalne samouprave i javnih
preduzeća, privrednika, zdravstvenih, socijalnih i obrazovnih ustanova, kulture, NVO sektora i
zadruga, što je u skladu sa preporukama Pravilnika o metodologiji za izradu Strateškog plana
razvoja jedinice lokalne samouprave.
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
II Proces i partnerstvo
Ovo poglavlje konkretno daje uvid u proces izrade Strateškog plana razvoja, pri čemu je potvrđeno
da je na istom intenzivno radila Opštinska konsultativna grupa i u skladu sa pravilima procedure, tj.
od početnog formiranja Opštinske konsultativne grupe, do Javne rasprave.
III Analiza postojećeg stanja
Posmatrano po fazama, struktura Analize postojećeg stanja je usklađena sa strukturom koja je
data u Pravilniku o metodologiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave.
Prvo poglavlje je detaljno, raspolaže velikim brojem relevantnih podataka koji se odnose i na 3-5
prethodnih godina, tako da je vršena adekvatna analiza, tendencije kretanja i poređenje sa
podacima na nacionalnom nivou. Takođe, konkretno su predočene kako prednosti, tako i
nedostaci, odnosno problemi sa kojima se suočava Opština, što znači da je predstavljeno stvarno,
realno stanje Opštine sa ciljem da se postojeći potencijali valoriziju i iskoriste na adekvatan način i
da se starteški pristupi rješavanju prepoznatih problema i izazova.
IV SWOT analiza
Analogno, kao takva III faza predstavlja dobru osnovu i uvod u IV fazu. U SWOT analizi kroz snage,
slabosti, šanse i prijetnje u još većoj mjeri je konkretizovano ono što je identifikovano u Analizi
postojećeg stanja. SWOT analiza je sažeta i fokusirana na glavne oblasti obrađene u III poglavlju.
V Strateški dugoročni cilj (vizija) opštine
Definisana vizija je jasna i prihvatljiva sa drštvenog stanovišta i iz ugla zaštite životne sredine.
Fokusirana je na par segmenata čime su integrisane prioritetna oblasti razvoja, koje su razrađene u
sledjećem poglavlju, ali istovremeno je postavljena široko i sveobuhvatno. Na taj način, postavka
vizije razvoja Opštine zadovoljava kriterijume date u Pravilniku o metodologiji za izradu Strateškog
plana razvoja jedinice lokalne samouprave.
VI Prioriteti i mjere
U ovom poglavlju predstavljena je lista prioriteta, mjere i projekata, pri čemu je među njima,
uključujući i viziju, uspostavljena logična veza. Mjere jasno proizilaze iz sveobuhvatno postavljenih
prioriteta koji su usklađenji sa prioritetima posebno definisanim za Sjeverni region u Strategiji
regionalnog razvoja Crne Gore, 2010-2014. Projekti realni i prihvatljivi za postavljeni period
Strateškog plana razvoja i ispunjavaju uslove efektivnosti, efikasnosti, uticaja, relevantnosti i
održivosti.
VII Projekti
Važno je napomenuti kvalitet opisa projekata koji je odrađen u ovom poglavlju. Opis projekata
sumira sve informacije od značaja za sagledavanje zrelosti i realnosti odabira projekata i na taj
način porkiva dio koji se odnosi na poglavlje – Monitoring. Slijedi da opisi projekata sadrže
finansijske podatke i predstavljaju osnov za procjenu mogućnosti njihove realizacije, što je zapravo
zadatak anlize interne usklađenosti koja će biti data u nastavku.
VIII Monitoring
Monitoring predstavlja značajnu komponentu strateškog planiranja za čije je sprovođenje
neophodno raspolagati informacijama finansijskog i fizičkog karaktera, kao i proceduralnim
indikatorima za sve projekte po mjerama i prioritetima. Kao što je navedeno, opis projekata sadrži
sve indikatatore neophodne za prvi element na kojem se zasniva monitoring - sistem informacija,
dok je drugi element usmjeren na prikupljanje podataka, što je zadatak rukovodioca projekta u
91
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
saradnji sa partnerima koji učestvuju u sprovođenju pojedinačnih projekata. Integrisanje podataka
vršiće tri imenovana člana Opštinske konsultativne grupe.
IX Finansiranje
Poglavlje daje procjenu strukture finansiranja planiranih projekata i modele finansiranja istih. U
okviru interne analize biće više riječi o procjeni realnosti realizacije planiranih projekata, dok je iz
ovog poglavlja bitno izdvoijiti zaključak da će finansiranje projekata iz budžeta Opštine biti
najmanje zastupljen model finansiranja, odnosno da su za najveći dio sredstava kao izvori
finansiranja identifikovani državni budžet, EU fondovi, lokalne zajednice i donatori.
Analiza usklađenosti
Interna usklađenost
Interna usklađenost predmetnog Strateškog plana razvoja ostvarena je ne samo metodološki, već i
sadržajno i to kroz logično posmatranje svakog pojedinačnog problema i izvođenje zaključaka o
onome što treba uraditi da bi se stanje mijenjalo, odnosno poboljšalo. Zapravo, analiza interne
usklađenosti sastvoji se iz dva dijela. Prvi dio se odnosi na povezanost Analize postojećeg stanja i
SWOT analize, dok drugi dio podrazumijeva analizu povezanosti postavljenih prioriteta,
pripadajućih mjera i projekata sa procjenama finansijskih sredstava neophodnih za realizaciju istih.
Kao što je navedeno u dijelu fazne ex-ante evaluacije, uočljiva je dobra povezanost Analize
postojećeg stanja i SWOT analize. Kako su u III poglavlju kroz prikaz stanja navedene prednosti, ali i
nedostaci, odnosno problemi sa kojima se suočava Opština, isti su konkretizovani u SWOT analizi
kroz snage i slabosti, kao kategorije internog karaktera. Dakle, SWOT analiza naslanja se na Analizu
postojećeg stanja, tako da se navedeni potencijali ili problemi u jednoj od oblasti u okviru III
poglavlja, kroz konkretnu identifikaciju snaga, slabosti, šansi i prijetnji prepoznaju u SWOT analizi.
Drugi dio analize interne usklađenosti usmjeren je na procjenu povezanosti finansijkih sredstava
neophodnih za realizaciju definisanih projekata. Konkretno, procjena tih sredstava za period od 5
godina je 54.756.200 eura, što je na godišnjem nivou prosječno 10.951.240,00 eura, uključujući
sredstva: lokalnog budžeta, državnog budžeta, EU fondova, Javnih ustanova i Javnih preduzeća,
lokalne zajednice i donacija. Broj planiranih projekata za isti period je 32, koji su raspoređeni kroz 4
prioriteta, odnosno 10 njima pripadajućih mjera, pri čemu je među nijma uspostavljen logičan
slijed i veza. Najveći broj projekata planiran je u okviru III prioriteta – Razvoj i unaprjeđenje
privrednih djelatnosti (12) i II prioriteta - Razvoj i unaprjeđenje infrastrukture (10). Najveća
finansijska sredstva neophodna su za realizaciju II prioriteta, odnosno za unaprjeđenje saobraćajne
i komunalne infrastrukture.
O realnosti planiranih prijekata prilično je teško govoriti, imajući u vidu da su oni različitog karatera
i različitih vrijednosti. Međutim, kada se u obzir uzmu planirana finansijska sredstva za realizaciju
projekata, koja su prilično realna, može se reći da je i broj planiranih projekata uz svoje vrijednosti
odgovarajući i realno ostvarljiv. Zapravo, u prilog tome je analiza prikaza budžeta Opštine
prethodnih godina i planiranih stradstava loklanog budžeta za realizaciju postavljenih projekata.
Tačnije, ukupan kapitalni budžet za prethodnih pet godina iznosio je 3.738.623,64 eura, što je u
prosjeku 747.724,73 eura godišnje, pri čemu je od 2008. godine ovaj iznos u padu. Na drugoj
strani, planirani iznos sredstadava loklanog budžeta za realizaciju projekata u periodu od pet
godina je 3.864.500,00 eura, što je na godišnjem nivou prosječno 772.900,00 eura. Analogno, u
poređenju sa godišnjim prosjekom ostvarenog kapitalnog bužeta za prethodnih pet godina,
92
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
planirana kapitalna sreadstva jesu ambiciozna, ali i realna, pa samim tim i realizacija postavljenih
projekata.
Takođe, važno je napomenuti da su prioriteti i mjere prilično široko postavljene, tako da uz
adekvatan monitoring, tj. praćenje realizacije Strateškog plana razvoja, ukoliko bude značajnijih
odstupanja koja bi se negativno odrazila na stapen realizacije Plana, isti će se korigovati i svesti na
mjeru koja bude prihvatljiva i realna. Isto tako, ukoliko bude mogućnosti za realizaciju novih
projekata koje trenutno nije moguće predvidjeti, njihovo uključivanje, a samim tim i realizacija je
takođe moguća.
Eksterna usklađenost
Kada je riječ o analizi eksterne usklađenosti, može se reći da se ona sastoji iz dva segmenta. Jedan
segmenat predstavlja analiza usklađenosti Strateškog plana ravoja sa Prostornim planom Crne
Gore do kraja 2020. godine i Nacionalnom strategijom razvoja Crne Gore. Usklađenost Strateškog
plana razvoja sa Pravilnikom o meodologiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne
samouprave i Strategijom regionalog razvoja Crne Gore, 2010-2014. godine, kroz prikaz ciljeva,
prioriteta i njima pripadajućih mjera, čini drugi segment analize eksterne usklađenosti.
Prema Prostornom planu Crne Gore do 2020. godine, gradovi oko masiva Bjelasice, zajedno sa
Plavom i Rožajama, treba da formiraju sistem komplementarnih centara. Plav i Rožaje treba da
budu centri opštih servisa, industrije i poljoprivrednih servisa, unapređujući i podržavajući razvoj
male privrede i turizma u područjima Komova, Hajle (lokaliteti Skrivena i Turjak), Prokletija i
Plavskog jezera. Intenziviranje poljoprivrede, posebno stočarstva, treba da bude glavni pravac
razvoja ovog regiona. Takođe, u Nacionalnoj strategiji održivog razvoja Crne Gore postavljena su tri
stuba održivog razvoja: ekonomski razvoj, životna sredina i prirodni resursi i društveni razvoj, što
se može povezati sa vizijom, odnosno dugoročnim strateškim ciljem i prioritetima definisanim u
okviru SPR Opštine. Dakle, na osnovu definisanih prioriteta i mjera, može se zaključiti da je
usklađenost Strateškog plana razvoja opštine Plav sa Prostornim planom Crne Gore do 2020.
godine i Nacionalnom strategijom održivog razvoja Crne Gore, kao element eksterne usklađenosti,
uspješno izvršena.
O usklađenost sa Pravilnikom o metodologiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne
samouprave, koja se ogleda u sadržajnom i strukturalnom smislu Strateškog plana razvoja, bilo je
riječi o faznoj ex-ante evaluaciji i može reći da je ostvarenana visokom nivou. Usklađenost sa
Strategijom regionalnog razvoja Crne Gore, 2010-2014. godine prikazana je tabelarno u nastavku,
kroz poređenje prioriteta i mjera Sjevernog regiona kojem pripada opština Plav, definisanim u
Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore, 2010-2014. godine, sa jedne strane, i prioriteta i mjera
navedenih u Strateškom planu razvoja Opštine, sa druge strane:
93
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Usklađenost prioriteta i mjera SRR Crne Gore i SPR opštine Plav
Prioritet I
Mjere u
okviru
Prioriteta I
Prioritet II
Mjere u
okviru
Prioriteta II
Prioritet III
Mjere u
okviru
Prioriteta
III
Prioritet IV
Mjere u
okviru
Prioriteta
IV
Prioriteti i mjere Sjevernog regiona
prema Strategiji regionalnog
razvoja Crne Gore, 2010-2014.
Razvoj ljudskih potencijala
- unapređenje tržišta rada i sistema
zapošljavanja
- jačanje kapaciteta lokalnih
samouprava za strateško planiranje
i korišćenje EU fondova i drugih
raspoloživih izvora finansiranja
- promovisanje društvene inkluzije
- ulaganje i izgradnja sistema
doživotnog obrazovanja
Poboljšanje konkurentnosti
razvojem poslovne infrastrukture i
okruženja
- izgradnja i opremanje privrednih
zona, biznis inkubatora,
poslovno-razvojnih centara
- primjena nisko karbonskih
tehnologija
- komunkacione mreže,
promovisanje novih ICT-a
Razvoj komunalne, javne i putne
infrastrukture
- održavanje i unapređenje
komunalne i javne infrastrukture,
prije svega upravljanje otpadnim
vodama i otpadom
- izgradnja, održavanje i
unapređenje putne infrastrukture
(željezničkog, vazdušnog i drumskog
saobraćaja)
- veći stepen bezbjednosti u
saobraćaju
Poboljšanje konkurentnosti održivim
korišćenjem priovrednih, ruralnih i
kulturnih resursa
- dalje unapređenje ruralnog i novih
vidova turizma (biciklizam,
splavarenje, lovni turizam i sl.)
- izgradnja zimskih centara i
potrebe turističke infrastrukture
- promocija regionalnih klastera radi
jačanja turističkog potencijala
- održivi razvoj poljoprivrede
Prioriteti i mjere Strateškog plana
razvoja opštine Plav, 2013-2017.
Prioritet I
Razvoj i unapređenje društvenih
djelatnosti
Mjere u
okviru
Prioriteta I
(2/3)
- unapređenje uslova za izvođenje
obrazovanja
- unapređenje uslova za sportskorekreativne aktivnosti i fizičku kulturu
/
/
Prioritet II
Razvoj i unapređenje infrastrukture
Mjere u
okviru
Prioriteta II
- unapređenje postojeće i izgradnja
nove saobraćajne infrastrukture
- izgradnja komunalen infrastrukture i
unapređenje komunalnih usluga
Prioritet I
Mjere u
okviru
Prioriteta I
(1/3)
Prioritet III
Razvoj i unapređenje društvenih
djelatnosti
- unapređenje javnih površina,
očuvanje i zaštita spomenuka kulture
Razvoj i unapređenje privrednih
djelatnosti
94
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Prioritet V
Mjere u
okviru
Prioriteta V
- održivi razvoj šumarstva i
vodoprivrede
- razvoj energetike (obnovljivi izvori
energije, primjena mjera
energetske efikasnosti i sl.)
- razvoj prerađivačke industrije na
održivi način
- valorizacija prirode i kulturne
baštine
Unapređenje sistema upravljanja
prirodnim resursima i zaštita
životne sredine
- održivo upravljanje i korišćenje
prirodnih resursa
- nisko karbonski razvoj
- komunalna infrastruktura i zaštita
životne sredine
Mjere u
okviru
Prioriteta III
- unapređenje poslovnog ambijenta i
razvoj preduzetništva
- razvoj poljoprivrede, revitalizacija
sela i proizvodnja eko-hrane
- unapređenje, promocija i
raznovrsnost turističke ponude
Prioritet IV
Unapređenje i zaštita životne sredine
Mjere u
okviru
Prioriteta IV
- unapređenje sistema upravljanja
otpadom
- zaštita i valorizacija Plavskog jezera i
vodenih tokova
Na osnovu tabelarnog prikaza može se zaključiti da prioriteti Strateškog plana razvoja opštine Plav
uglavnom korespondiraju sa prioritetima Sjevernog regiona prema Strategiji regionalnog razvoja
Crne Gore, 2010-2014. godine, što znači da je ostvaren i ovaj segment eksterne usklađenosti.
Zaključak
Ex-ante evaluacija daje odgovore na dva ključna pitanja:
1. Interna i eksterna usklađenost Strateškog plana razvoja
2. Uticaj Strateškog plana razvoja na socijalna i ekonomska pitanja
Dakle, na osnovu izvršenih analiza i svega prethodno navedenog može se zaključiti da Strateški
plana razvoja ispunjava uslove interne i eksterne usklađenosti na veoma zadovoljavajućem nivou.
Kada je riječ o uticaju na socijalna i ekonomska pitanja, isti se može sagledati kroz definisanu
viziju, pripadajuće prioritete i mjere, ali posebno kroz broj i karakter planiranih razvojnih projekata
koji su svakako usmjereni na unapređenje kvaliteta života u opštini Plav sa socijalnog i
ekonomskog stanovišta. Broj planiranih razvojnih projekata definisanih Strateškim planom razvoja
i prije svega nivo finansijskih sredstava neophodnih za njihovu realizaciju postavljeni su
ambiciozno, ali uz uključivanje sredstava EU fondova i donatora, prilično realno. Strateški plan
razvoja sadrži konkretne predloge rješenja postojećih problema i kao takav predstavlja dobru
osnovu za odgovore na izazove sa kojima se suočava Opština, kako bi se unaprijedila razvojna
komponenta.
95
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
ANEKS
Tabela 1. Administrativna podjela mjesnih zajednica i naselja
Mjesne zajednice
MZ Gusinje
MZ Vusanje
MZ Plav
MZ Prnjavor
MZ Velika
MZ Murino
MZ Brezojevica
Naselja
Dolja
Dosuđe
Grnčar
Gusinje (g)
Kolenovići
Kruševo
Martinovići
Višnjevo
Vusanje
Bogajići
Desni Meteh
Đurička Rijeka
Hoti
Plav (g)
Skić
Vojno Selo
Prnjavor
Novšići
Velika
Gornja Rženica
Mašnica
Murino
Brezojevica
Broj stanovnika
Broj domaćinstava
Broj stanova
3596
1042
1447
643
176
200
6045
1528
2223
965
245
297
365
144
296
990
310
531
945
292
446
Izvor: Prvi rezultati - Popis stanovništva,domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011, Monstat
Tabela 2. Obrazovna struktura stanovištva
Školska sprema
Bez škole
Osnovna škola
Nepotpuna osnovna škola
Osnovna škola
Srednja škola
Visoko obrazovanje prema
Viša škola i prvi stepen fakulteta
starom sistemu obrazovanja
Visoka škola, fakultet/ akademija
Postdiplomske magistarske studije
Doktorat
Visoko obrazovanje prema
Osnovne akademske studije
novom sistemu obrazovanja- Osnovne primjenjene studije
Bolonjska deklaracija
Postdiplomske specijalističke studije
Postdiplomske magistarske studije
Bez odgovora
Ukupno
Izvor: Popis 2011, Monstat
Ukupno
457
1.431
3.160
4.095
376
554
18
8
17
4
12
7
64
10.203
%
4,48
14,03
30,97
40,14
3,69
5,43
0,18
0,08
0,17
0,04
0,12
0,07
0,63
100,00
96
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 3. Korisnici materijalnog obezbjeđenja porodice (2003 - 2011)
jednočlana dvočlana tročlana
porodica
porodica porodica
2003
188
52
62
2004
185
59
62
2005
179
62
61
2006
188
59
79
2007
191
59
76
2008
188
56
75
2009
185
58
90
2010
192
61
90
Izvor: Ministarstvo rada i socijalnog staranja
četvoročlana
porodica
71
84
91
111
104
105
105
126
petočlana
porodica
88
98
106
155
149
143
146
151
Ukupno
461
488
499
592
579
567
584
620
Tabela 4. Proizvodnja voća
broj
rodnih
stabala
2006 25000
2007 26000
2008 20000
2009 24000
2010 26070
Izvor: Monstat
Jabuke
prinos, tona
ukupno
po
stablu,
kg
625,0
520,0
400,0
960,0
522,0
25,0
20,0
20,0
40,0
20,0
broj
rodnih
stabala
900
12000
10000
12000
13000
Kruške
prinos, tona
ukupno
po
stablu,
kg
18,0
240,0
200,0
360,0
260,0
20,0
20,0
20,0
30,0
20,0
broj
rodnih
stabala
83000
81000
60000
62000
62000
Šljive
prinos, tona
ukupno
po
stablu,
kg
2075,0
2025,0
1200,0
1240,0
1240,0
25,0
25,0
20,0
20,0
20,0
Tabela 5. Proizvodnja krompira i pasulja
požnjevena
površina, ha
2006
2007
2008
2009
2010
Izvor: Monstat
400
380
390
400
451
Krompir
prinos, tona
ukupno
6000,0
3800,0
4680,0
6000,0
5408,0
po ha
15,00
10,00
12,00
15,00
11,99
Pasulj
prinos, tona
požnjevena
površina, ha
ukupo
po ha
45
112,0
0,70
50
109,0
0,50
40
119,0
0,60
40
84,00
0,60
70
112,0
0,60
97
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 6. Proizvodnja žita
Kukuruz
požnjeven
prinos, tona
a
površina,
po
ha
ukupno
ha
2006
300
2007
260
2008
270
2009
250
2010
300
Izvor: Monstat
390,0
260,0
297,0
275,0
330,0
1,30
1,00
1,10
1,10
1,10
Ječam
požnjeven
prinos, tona
požnjeven
a
a
površina,
površina,
ha
ha
ukupno po ha
10
10
2
5
2
13,0
11,0
2,0
8,0
2,0
1,30
1,10
1,20
1,50
1,20
Raž
prinos, tona
ukupo
po ha
5,0
2,0
5,0
8,0
3,0
1,30
1,00
1,30
1,50
1,30
4
2
4
5
2
Tabela 7. Proizvodnja krmnog bilja
Lucerka
požnjeven
prinos, tona
a
površina,
po
ukupno
ha
ha
2006
25
75,0
3,00
2007
20
60,0
3,00
2008
20
60,0
3,00
2009
50
200,0
4,00
2010
81
243,0
3,00
Izvor: Monstat
požnjeven
a
površina,
ha
5613
5519
5494
5243
5181
Livade
prinos, tona
ukupno
14009,0
11018,0
11048,0
6264,0
10350,0
po
ha
2,50
1,99
2,01
1,20
2,00
Pašnjaci
prinos, tona
požnjeven
a
površina,
po
ukupo
ha
ha
16546
14216,0 0,86
16520
10801,0 0,65
16551
6272,0
0,38
16551
3688,0
0,22
16481
3688,0
0,22
Tabela 8. Stoka, živina i košnice
2006
2007
2008
2009
2010
Goveda
krave i
ukupno steone
junice
5216
3139
6326
3224
5583
2807
4980
2628
6733
3254
Svinje
krmače i
ukupno suprasne
nazimice
481
79
902
438
787
548
624
364
787
546
Ovce
ukupno
19258
22628
20940
22249
25392
Konji
kobile i
ovce za
ukupno ždrebne
priplod
omice
15263
551
31
18479
446
105
16279
374
90
15936
414
61
19589
446
105
Živina Košnice
7014
3993
7946
5261
8431
1190
877
1083
995
1525
Izvor: Monstat
98
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
Tabela 9. Planski dokumenti opštine Plav
Lokalni planski dokumenti
Površina
Prostorni plan Opštine Plav
Izmjena i dopuna PP za izgradnju benzinske
pumpe
GUP Plav
486 km2
Godina
donošenja
1988
0,50 ha
2009
441,7 ha
1988
Izmjene i dopune GUP-a Plav
66,70 ha
2010
Plan uređenja naselja Gusinje
Plan uređenja naselja Murino
DUP „Plavsko jezero“
92,27 ha
29,25 ha
61,93 ha
1983
1982
1982
DUP Plav „Centar“
66,70 ha
2010
DUP Plav „Glavice“
DUP Plav „Magaze“
60,97 ha
4,6 ha
1988
2000
Izmjene i dopune DUP „Plavsko jezero“
1,6 ha
2005
Izmjene i dopune DUP „Plavsko jezero“
2,2 ha
2000
Izmjene i dopune DUP „Plavsko jezero“
0,8 ha
2005
1,2 h a
1991
ARHING Bijelo Polje
2,62 ha
6,29 ha
1991
2000
3,45 ha
2005
0,27 ha
2005
1,35 ha
2008
ARHING Bijelo Polje
RZUP Podgorica
Arhitektonski fakultet
Beograd
Arhitektonski fakultet
Beograd
URBANPROJEKT
Čačak
0,50 ha
2005
0,16 ha
2010
0,35 ha
2011
Izmjene i dopune DUP-a uređenje naselja
Gusinje
Begluci
Begluci
Begluci
Izmjena i dopuna DUP Plav „Magaze“
Lokalna studija lokacije za fabriku za
pakovanja vode
Lokalna studija lokacije za izgradnju
benzinske pumpe
Lokalna studija lokacije “Industrijsko
poslovni centar Same” u Brezojevici
Izmjene i dopune DUP „Glavice“ –
Autobuska stanica
Obrađivač
CEP Beograd
URBANPROJEKT
Čačak
CEP Beograd
URBANPROJEKT
Čačak
CEP Beograd
CEP Beograd
CEP Beograd
URBANPROJEKT
Čačak
CEP Beograd
RZUP Podgorica
Arhitektonski fakultet
Beograd
RZUP Podgorica
Arhitektonski fakultet
Beograd
BZUP Herceg Novi
URBANDESIGN
Rožaje
URBANDESIGN
Rožaje
99
Strateški plan razvoja opštine Plav 2013-2017, Nacrt
USAID Projekat ekonomskog razvoja
13. jula bb
84300 Berane, Crna Gora
Tel/Fax: +382/51-233-846
+382/51-233-846
www.egp.me
[email protected]
100
Download

Plav