LISTA PREDLOŽENIH AMANDMANA NA ZAKON O ZAŠTITI POTROŠAČA OD 2010. GODINE Nacrt pripremili Thierry Bourgoignie rukovodilac projekta i glavni pravni ekspert i Tatjana Jovanić mlađi ekspert u oblasti prava* *Predložene amandmane za članove 127. do 131. pripremila je Grazyna Rokicka, glavni ekspert za zaštitu potrošača 25. septembar 2012. godine
I. UVODNE ODREDBE 2 Član 1. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Predmet Scope Ovim zakonom uređuju se osnovna prava potrošača, uslovi i sredstva zaštite potrošača, prava i obaveze udruženja i saveza čija je oblast delovanja ostvarivanje ciljeva zaštite potrošača, uspostavljanje sistema vansudskog rešavanja potrošačkih sporova, kao i prava i obaveze državnih organa u oblasti zaštite potrošača. This Law regulates the fundamental rights of the consumers, conditions and means of consumer protection, rights and responsibilities of the consumer protection organisations, establishment of the system of out‐of‐court settlement of consumer disputes and the rights and responsibilities of the state institutions in the area of consumer protection. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 3 Član 2. 1. Sadašnja odredba: Srpski Osnovna prava potrošača Osnovna prava potrošača, u smislu ovog zakona, jesu prava na: 1) zadovoljavanje osnovnih potreba ‐ dostupnost najnužnijih proizvoda i usluga, kao što su hrana, odeća, obuća i stambeni prostor, zdravstvena zaštita, obrazovanje i higijena; English Fundamental rights of consumers Fundamental rights of the consumers, in accordance with the terms of this law, are: 1) The right to satisfaction of basic needs – Accessibility to vital products and services, such as foodstuffs, clothes, footwear, housing facilities, health care, education, and hygiene; 2) bezbednost ‐ zaštita od robe i usluga koje su opasne 2) The right to safety ‐ Protection from goods and po život, zdravlje, imovinu ili životnu sredinu ili robe čije services which are dangerous to life, health, property, je posedovanje ili upotreba zabranjena; or to the environment, or the use or owning of which is prohibited; 3) obaveštenost ‐ raspolaganje tačnim podacima koji su neophodni za razuman izbor ponuđene robe i usluga; 3) The right to be informed – Obtaining correct information required for a conscious choice from 4) izbor ‐ mogućnost izbora između više roba i usluga among the offered goods and services; po prihvatljivim cenama i uz garanciju kvaliteta; 4) The right to choose – Possibility of choice among a 5) učešće ‐ zastupljenost interesa potrošača u postupku number of products and services, at acceptable prices donošenja i sprovođenja politike zaštite potrošača i and with quality guarantee; mogućnost da preko udruženja za zaštitu potrošača bude zastupljen u postupku usvajanja i sprovođenja 5) The right to be heard – Observance of consumer politike zaštite potrošača; interests in the process of adoption and realisation of the consumer protection policy and the possibility to 6) pravnu zaštitu ‐ zaštita prava potrošača u zakonom be represented through consumer organisations in the predviđenom postupku u slučaju povrede njegovog procedure of making legislative and executive decisions prava i naknada materijalne i nematerijalne štete koju on issues regarding consumer policy; mu pričini trgovac; 6) The right to redress – Protection of the rights of the 7) obrazovanje ‐ sticanje osnovnih znanja i veština consumer, pursuant to the procedure provided by law, neophodnih za pravilan i pouzdan izbor proizvoda i upon violation of their rights and compensation for usluga, kao i znanja o osnovnim pravima i dužnostima material and moral damage caused by the trader; potrošača i načinu njihovog ostvarivanja; 7) The right to consumer education ‐ Gaining basic 8) na zdravu i održivu životnu sredinu ‐ život i rad u knowledge and skills necessary for making a proper and sredini koja nije štetna za zdravlje i dobrobit sadašnje i reliable choice of products and services, knowledge budućih generacija i raspolaganje tačnim podacima about fundamental rights and responsibilities of neophodnim za procenu rizika koji životna sredina consumers, and the ways in which such knowledge may predstavlja za zdravlje i dobrobit ljudi. be implemented; 8) The right to a healthy and sustainable environment ‐ The right to live and work in an environment that is not harmful to health and wellbeing of present and future generations, and the right to information necessary for assessing the risk to health and wellbeing from the existing environment. 4 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 5 Član 3. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Obavezujuća priroda Mandatory nature Potrošač ne može da se odrekne prava utvrđenih ovim zakonom. Pojedine odredbe ugovora između potrošača i trgovca koje su suprotno odredbama ovog zakona zaključene na štetu potrošača ništave su. Ništavost pojedine odredbe ugovora iz stava 2. ovog člana ne podrazumeva ništavost celog ugovora ako ugovor može da proizvodi pravno dejstvo bez te odredbe. Ponuda za zaključenje ugovora koju potrošač daje trgovcu ne obavezuje potrošača da ponudu održi, osim ako ovim zakonom nije drugačije propisano. Ovaj zakon primenjuje se i na ugovore koji za cilj ili posledicu imaju izbegavanje primene njegovih odredaba. The consumer may not waive the rights conferred upon him by the provisions of this Law. A contract term derogating from the provisions of this Law to the detriment of the consumer shall be null and void. Nullity of a contract term from paragraph 2 of this article shall not render the contract void in its entirety, if the contract can stand without the null provision. Any offer made by the consumer shall be revocable, unless otherwise provided by this Law. This Law shall also apply to the agreements which aim at or result in circumventing the provisions of this Law. 2. Obrazloženje izmene: da se sadašnja odredba usaglasi sa članom 25. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlog amandmana: zameniti sadašnji član 3. stav 2. sledećim tekstom: „2. Sve odredbe ugovora koje direktno ili indirektno uskraćuju ili ograničavaju prava potrošača koja proizilaze iz ovog zakona ništave su.” 6 Član 3 A Ugroženi potrošač 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: Koncept ugroženih potrošača uveden je u članovima 84. i 85. Zakona o zaštiti potrošača i ostaje ograničen na oblast pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa (SGEI). Posvećuje se pažnja ugroženosti potrošača samo po pitanju pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa (SGEI). Konceptu ugroženog potrošača treba dati mnogo širi obim. Potreba da se posebna pažnja usmerava na ugrožene potrošače treba da se potvrdi kao opšte načelo prilikom tumačenja odredaba Zakona o zaštiti potrošača. To će se pokazati korisnim prilikom tumačenja apstraktnih koncepata kao što su nepoštenje ili neosnovanost koji se koriste u drugim odredbama zakona. Takvo načelo bi pre svega ukazivalo na sudove, međutim ne isključivo. Preporučuje se naziv <potrošač> umesto naziva <kategorije potrošača>. Naime, iako postoji jasna podela na kategorije potrošača koji su ugroženiji od ostalih – kategorije potrošača koje se obično smatraju ugroženijim su npr. deca, starija lica, hendikepirane osobe, potrošači sa niskim primanjima i migranti – ugroženosti se treba pristupati na individualnoj osnovi. Koncept je takođe i relativan. Na primer, u slučaju elektronskih komunikacija (interneta), deca predstavljaju kategoriju populacije koja zahteva dodatnu pažnju u pogledu ugroženosti, zato što ona nemaju dovoljno razvijenu svest o povredi privatnosti i posledicama davanja ličnih podataka. U isto vreme, pokazuje se da su deca veći stručnjaci za digitalne proizvode i usluge od drugih potrošača. Ugroženost, između ostalog, može biti vezana za uzrast, fizičku ili psihičku sposobnost, siromaštvo ili društvenu isključenost i obrazovanje. Međunarodni standard ISO 26000:2010 (Uputstvo o društvenoj odgovornosti) ili verzija na srpskom jeziku SRPS ISO 26000:2011 definiše ugroženu grupu kao „grupa pojedinaca koji imaju jednu ili više zajedničkih osobina koje predstavljaju osnovu za diskriminaciju ili nepovoljne društvene, ekonomske, kulturne, političke ili zdravstvene okolnosti, a koje su razlog da oni nemaju načina da ostvare svoja prava ili da uživaju jednake mogućnosti”. Predlog da se koncept ugroženosti uvede u zakon i politike o potrošačima kao opšta norma u skladu je sa najnovijim razvojem koji se odvija na nivou EU. U svom izveštaju o Strategiji o jačanju prava ugroženih potrošača od 8. maja 2012. godine (referentni broj A7‐0155/2012), Komisija za međunarodno tržište i zaštitu potrošača Evropskog parlamenta osnov za svoju inicijativu nalazi u sledećem razmatranju: „...široko korišćeni koncept ugroženih potrošača zasniva se na ideji o ugroženosti kao endogenoj pojavi i cilja na heterogene grupe koje se sastoje od lica koja se, na trajnoj osnovi, smatraju ovakvim zbog njihovog psihičkog, fizičkog ili psihološkog invaliditeta, uzrasta, lakovernosti ili pola; koncept (takođe obuhvata) ugrožene potrošače koji se nalaze u stanju privremene nemoći koja proizilazi iz jaza između njihovog individualnog stanja i karakteristika s jedne strane, i njihove spoljašnje sredine s druge strane, uzimajući u obzir kriterijume kao što su 7 obrazovanje, društvena i finansijska situacija (npr. prezaduženost), pristup internetu, itd.; svi potrošači u određenoj fazi svog života mogu postati ugroženi zbog spoljašnjih faktora i svojih interakcija sa tržištem ili zato što imaju teškoće u pristupu i razumevanju relevantnih potrošačkih informacija i zbog toga zahtevaju posebnu zaštitu. Raznolikost situacija ugroženosti, kako u slučajevima kada su potrošači stavljeni pod zakonsku zaštitu, tako i u slučajevima kada se nalaze u specifičnoj situaciji ugroženosti socijalne grupe ili u stanju privremene ugroženosti, sprečava jedinstven pristup i usvajanje sveobuhvatnog zakonodavstva, što čini da postojeće zakonodavstvo i politike rešavaju problem ugroženosti od slučaja do slučaja; (...) evropsko zakonodavstvo mora da reši problem ugroženosti među potrošačima kao horizontalan zadatak, uzimajući u obzir različite potrebe, sposobnosti i okolnosti potrošača”. Predloženo pravilo tumačenja je u svrhu ispunjavanja ovog cilja. „Ugroženi potrošač” je definisan u članu 5. stav 40. novi (videti u nastavku). 3. Predlozi amandmana: u Zakon o zaštiti potrošača uvesti novu odredbu koja glasi: Ugroženi potrošač Prilikom tumačenja i/ili sprovođenja odredaba ovog zakona, ugroženost potrošača se mora uzeti u obzir. 8 Član 4. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Primena Implementation Odredbe ovog zakona kojima se uređuje zaštita potrošača u ostvarivanju prava iz ugovora na daljinu i ugovora zaključenih izvan poslovnih prostorija ne primenjuju se na ugovore koji su zaključeni upotrebom automata za prodaju robe ili usluga ili pomoću poslovnih prostorija koje su automatizovane i ugovore o prodaji hrane ili pića u privremenim objektima. Odredbe ovog zakona kojima se uređuje zaštita potrošača u ostvarivanju prava iz ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija ne primenjuju se na ugovore koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija, a koji za predmet imaju: osiguranje; finansijske usluge čija cena zavisi od promena na finansijskom tržištu na koje trgovac ne može da utiče i koje nastanu u periodu u kome potrošač ima pravo da raskine ugovor i potrošački kredit. Odredbe ovog zakona kojima se uređuje zaštita potrošača u ostvarivanju prava iz ugovora o prodaji robe u kojima trgovac ima obavezu isporuke robe i pružanje usluga primenjuju se samo na robu. Odredbe ovog zakona kojima se uređuje zaštita potrošača u ostvarivanju prava iz ugovora o prodaji robe primenjuju se i na ugovore o isporuci robe koja je predmet proizvodnje. The provisions of this Law regulating consumer protection in regard to exercising of rights in distance contracts and off premises contracts do not apply to contracts concluded through use of automatic vending machines or automated commercial premises, and through contracts on sale of food or drink in temporary facilities. The provisions of this law, regulating consumer protection in exercising of rights in off‐premises contracts do not apply on off‐premises contracts the subject of which is: insurance; financial services the price of which depends on changes on the financial market the trader cannot influence and which appear in the duration of the contract and consumer credit. The provisions of this law regulating the protection of consumers in exercising of rights from the contract on sale of goods in which the trader is obliged to deliver goods and offer services apply to goods only. The provisions of this Law regulating the protection of consumers in exercising of rights in the contract on sale of goods are applied also to the contracts on delivery of goods yet to be produced or manufactured. The provisions of this Law regulating the liability of producers of defective products do not apply to damage caused by nuclear accidents and to liability for the damage regulated by ratified international agreements. Provisions of this Law regulating the protection of consumers in exercising of the rights in contracts on package tours and timesharing apply also to the rights of consumers in the contract on stay of pupils or students in families abroad or in other adequate accommodation, with regular education at a school or university, lasting longer than three months, or in shorter duration, with consent of the contracting parties, as well as for regular attendance of certain training. Odredbe ovog zakona kojima se uređuje odgovornost proizvođača stvari sa nedostatkom ne primenjuju se na odgovornost za štetu prouzrokovanu nuklearnim udesima i na odgovornost za štetu koja je uređena potvrđenim međunarodnim ugovorima. Odredbe ovog zakona kojima se uređuje zaštita potrošača u ostvarivanju prava iz ugovora o turističkom putovanju i vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti primenjuju se i na prava potrošača iz ugovora o boravku učenika ili studenta u porodici u inostranstvu ili drugom odgovarajućem smeštaju uz redovno pohađanje nastave u školi ili na fakultetu u trajanju dužem od tri meseca ili uz saglasnost ugovornih strana u kraćem trajanju, kao i radi redovnog pohađanja određene obuke. 9 2. Obrazloženje izmene: da se sadašnja odredba usaglasi sa članovima 3. i 17. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: zameniti sadašnji član 4. sledećim tekstom: „Predmet primene (1). Odredbe poglavlja IV i poglavlja VI ovog zakona o ugovorima na daljinu i ugovorima koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija primenjuju se na ugovore zaključene između trgovca i potrošača, uključujući i ugovore o snabdevanju vodom, gasom, električnom energijom ili centralnim grejanjem, kao i od strane javnih snabdevača, u meri u kojoj se ova dobra isporučuju na ugovornoj osnovi (član 3. Direktive). (2). Odredbe poglavlja IV i poglavlja VI ovog zakona o ugovorima na daljinu i ugovorima koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija ne primenjuju se na ugovore (član 3. Direktive): (a) za socijalne usluge, uključujući obezbeđivanje socijalnih stanova, negu dece i podršku porodicama i licima koja su trajno ili privremeno u nevolji, uključujući i dugoročnu brigu; (b) za zdravstvenu zaštitu, bez obzira na to da li se pruža preko zdravstvenih ustanova ili ne; (c) za kockanje, koje obuhvata stavljanje novčanih uloga u igrama na sreću, uključujući lutrije, igre u kazinima i transakcije u kladionicama; (d) za finansijske usluge; (e) za stvaranje, sticanje ili prenos nepokretne imovine ili prava na nepokretnu imovinu; (f) za izgradnju novih zgrada, bitnu prenamenu postojećih zgrada i za izdavanje smeštaja za stambene potrebe; (g) koji spadaju u predmet poglavlja X ovog zakona, odnosno ugovori o turističkom putovanju i ugovori o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovori o trajnim olakšicama za odmor, ugovori o pomoći prilikom preprodaje, ugovor o omogućavanju razmene; (h) koji su uspostavljeni od strane javnog službenika koji ima zakonsku obavezu da bude nezavisan i nepristrasan i koji mora da obezbedi, dajući sveobuhvatne pravne informacije, da potrošač zaključi ugovor samo na osnovu pažljivog pravnog razmatranja i sa znanjem o njegovom pravnom obimu; (i) za dostavljanje namirnica, pića ili druge robe namenjene tekućoj potrošnji u domaćinstvu, koju trgovac fizički dostavlja u čestim i redovnim intervalima na kuću, stan ili radno mesto potrošača; (j) za prevoz putnika, sa izuzetkom člana 33 (2) i članova 49 a i 50 b ovog zakona; 10 (k) koji su zaključeni upotrebom automata za prodaju robe ili usluga ili pomoću poslovnih prostorija koje su automatizovane; (l) za ugovore koji su zaključeni sa telekomunikacionim operatorima preko javnih telefona za njihovo korišćenje ili koji su zaključeni sa ciljem korišćenja jedne veze za telefon, internet ili telefaks koju definiše potrošač.” (3). Odredbe članova 49. i 50. ovog zakona primenjuju se na ugovore o prodaji. Ovi članovi se ne primenjuju na ugovore o snabdevanju vodom, gasom ili električnom energijom kada su oni ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnog grejanja, ili o isporuci digitalnog sadržaja koji se ne isporučuje na materijalnom nosaču zapisa (član 17. Direktive). (4). Odredbe članova 49 a, 50 a i 50 b ovog zakona primenjuju se na ugovore o prodaji i ugovore o uslugama, kao i na ugovore o snabdevanju vodom, gasom, električnom energijom, centralnim grejanjem ili o digitalnim sadržajima (član 17. Direktive). (5). Odredbe ovog zakona kojima se uređuje odgovornost proizvođača stvari sa nedostatkom ne primenjuju se na odgovornost za štetu prouzrokovanu nuklearnim udesima i na odgovornost za štetu koja je uređena potvrđenim međunarodnim ugovorima. (6). Odredbe ovog zakona kojima se uređuje zaštita potrošača u ostvarivanju prava iz ugovora o turističkom putovanju i vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti primenjuju se i na prava potrošača iz ugovora o boravku učenika ili studenata u porodici u inostranstvu ili drugom odgovarajućem smeštaju uz redovno pohađanje nastave u školi ili na fakultetu u trajanju dužem od tri meseca ili uz saglasnost ugovornih strana u kraćem trajanju, kao i radi redovnog pohađanja određene obuke”. 11 Član 4 A Povezanost sa drugim zakonima 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: Od ključne važnosti je da se horizontalni ili transverzalni karakter okvirnog zakonodavstva, koje se usvaja
u korist potrošača, izričito potvrdi. Takvo pojašnjenje će pomoći da se izbegnu polemike u vezi sa
širokom ili opštom primenom donetog Zakona o zaštiti potrošača, odnosno njegovom primenom na sve
odnose potrošača, kao i na sve proizvode i usluge koje će potrošači verovatno koristiti. Prema ovom
shvatanju, Zakon o zaštiti potrošača se smatra opštim zakonskim okvirom.
Zbog toga se preporučuje da se u Zakon o zaštiti potrošača uvede posebna odredba u kojoj će biti
navedeno takozvano „pravilo komplementarnosti”. Ova odredba bi glasila:
„Odredbe ovog zakona se primenjuju na sve odnose potrošača, sve ugovore potrošača i sve proizvode i
usluge koje će potrošači verovatno koristiti, u onoj meri u kojoj ne postoje posebne odredbe sa istim
ciljem u sektorskim ili vertikalnim zakonima kojima se uređuju predmetni odnosi, ugovori, proizvodi ili
usluge”.
Reči „sa istim ciljem” kao i „predmetni odnosi, ugovori, proizvodi ili usluge” su veoma važne.
Predložena odredba bi rešila sledeće potencijalne situacije:
(a) Kada ne postoje sektorski, vertikalni ili posebni važeći zakonski propisi povezani sa zaštitom
potrošača, primenjivaće se odredbe Zakona o zaštiti potrošača. Princip je taj da se odredbe
Zakona o zaštiti potrošača u potpunosti primenjuju na sve odnose, ugovore, proizvode i usluge za
koje nisu usvojeni sektorski, vertikalni ili posebni propisi.
Na primer, odredbe Zakona o zaštiti potrošača koje se odnose na obmanjujuće reklamiranje,
nepošteno poslovanje ili nepoštene uslove u potrošačkim ugovorima primenjivaće se na sve
sektore u kojima nisu usvojena vertikalna ili posebna pravila u odnosu na obmanjujuće
reklamiranje, nepošteno poslovanje ili nepoštene uslove u potrošačkim ugovorima.
(b) Kada se primenjuju sektorski, vertikalni ili posebni zakonski propisi povezani sa zaštitom
potrošača, odredbe Zakona o zaštiti potrošača se primenjuju na one odnose, ugovore, proizvode,
usluge i pitanja koje takvi posebni zakoni ne regulišu.
Dakle, samo činjenica da je sektorski, vertikalan ili poseban zakon povezan sa zaštitom potrošača
stvarno primenjiv, ne isključuje primenu odredaba Zakona o zaštiti potrošača. Primenjivaće se
12 one odredbe Zakona o zaštiti potrošača koje nemaju odgovarajući pandan u posebnom
zakonodavstvu. Zakon o zaštiti potrošača ne zamenjuje ove posebne zakone i odredbe, već ih
dopunjuje.
Na primer:
9
9
9
Posebni uslovi u pogledu obeležavanja koje uređuje poseban zakon za određenu robu
široke potrošnje ne isključuju primenu opštih uslova o objavljivanju koje uređuje Zakon
o zaštiti potrošača;
Posebni propisi koji se odnose na uslove ugovora za posebne potrošačke ugovore, kao
što su kreditni ugovori, ne isključuju primenu odredaba koje se odnose na nepoštene
uslove u potrošačkim ugovorima koje reguliše Zakon o zaštiti potrošača, uključujući
crnu i sivu listu nepoštenih uslova;
Sudske zabrane i drugi upravni lekovi koje omogućava Zakon o zaštiti potrošača, iako
nisu uključeni u posebno zakonodavstvo povezano sa zaštitom potrošača, primenjuju se
na kršenja posebnog zakona.
Osim toga, proizvodi ili usluge koji su izuzeti iz predmeta primene sektorskih, vertikalnih ili
posebnih zakona povezanih sa zaštitom potrošača, potpadaju pod predmet primene Zakona o
zaštiti potrošača.
Na primer:
9
Na igračke izuzete iz predmeta posebnog zakona o bezbednosti koji se odnosi na
bezbednost igračaka, ukoliko je takav zakon već usvojen, kao što su bicikli, sportska
oprema, cucle za bebe i igračke za decu stariju od 14 godina, primenjuju se uslovi
obeležavanja i usaglašavanja uređeni Zakonom o zaštiti potrošača.
9
Isto se odnosi i na lekove, kozmetičke preparate, opasne supstance, namirnice, koji su
izuzeti iz predmeta primene sektorskog zakonodavstva o bezbednosti.
(c) Na one ugovore, proizvode ili usluge koji su zapravo obuhvaćeni posebnim zakonom, svakako se
primenjuju posebne odredbe koje nemaju odgovarajuću odredbu u Zakonu o zaštiti potrošača:
odredbe o kvalitetu hrane i pravila bezbednosti u skladu sa Zakonom o bezbednosti hrane, opšte
obaveze o bezbednosti proizvoda uređene Zakonom o opštoj bezbednosti proizvoda, posebno
poslovanje obuhvaćeno Zakonom o trgovini kada nije obuhvaćeno Zakonom o zaštiti potrošača,
odredbe o kreditnim aranžmanima u skladu sa Zakonom o zaštiti korisnika finansijskih usluga,
mogu sadržati sveobuhvatniji i detaljniji skup pravila u poređenju sa opštim odredbama
obuhvaćenim Zakonom o zaštiti potrošača: ova posebna pravila se svakako primenjuju bez obzira
na postojanje Zakona o zaštiti potrošača.
(d) Kada sektorski, vertikalan ili poseban zakon povezan sa zaštitom potrošača uključuje odredbe
koje imaju istu svrhu kao odredbe obuhvaćene Zakonom o zaštiti potrošača, ali su zapravo u
suprotnosti sa uslovima Zakona o zaštiti potrošača, preovladava sektorski zakon, vertikalni zakon
ili posebne odredbe (lex specialis). Na primer, može se desiti da se posebnim zakonom uređuju
izuzeća iz primene opštih odredaba Zakona o zaštiti potrošača.
Na primere ovakvih protivrečnosti ukazano je u oblasti usluga od opšteg interesa. U izveštaju o
diskusiji koji su pripremili stručnjaci u skladu sa tekućim projektom finansiranim od strane EU, u
13 konsultaciji sa direktno zainteresovanim stranama, predloženo je alternativno rešenje koje u
suštini više štiti potrošače ali odstupa od opšteg lex specialis zakonskog načela.
Prema ovom predlogu, posebne odredbe bi preovladale samo ako se dokaže da više štite
potrošače. Prema ovom tumačenju Zakona o zaštiti potrošača, smatra se da ovaj opšti zakonski
okvir garantuje potrošačima minimalni nivo zaštite gde nije dozvoljeno bilo kakvo odstupanje,
čak ni u skladu sa posebnim zakonom.
Prema ovoj opciji, pravilo komplementarnosti bi glasilo:
„Odredbe ovog zakona se primenjuju na sve odnose potrošača, sve ugovore potrošača i sve
proizvode i usluge koje će potrošači verovatno koristiti, u onoj meri u kojoj ne postoje posebne
odredbe sa istim ciljem u sektorskim ili vertikalnim zakonima kojima se uređuju predmetni
odnosi, ugovori, proizvodi ili usluge i obezbeđuje veći nivo zaštite potrošača”.
3. Predlog amandmana: Opcija 1.
„Odredbe ovog zakona se primenjuju na sve odnose potrošača, sve ugovore potrošača i sve proizvode i
usluge koje će potrošači verovatno koristiti, u onoj meri u kojoj ne postoje posebne odredbe sa istim
ciljem u posebnim sektorskim ili zakonima kojima se uređuju predmetni odnosi, ugovori, proizvodi ili
usluge.”
Opcija 2.
„Odredbe ovog zakona se primenjuju na sve odnose potrošača, sve ugovore potrošača i sve proizvode i
usluge koje će potrošači verovatno koristiti, u onoj meri u kojoj ne postoje posebne odredbe sa istim
ciljem u posebnim sektorskim ili zakonima kojima se uređuju predmetni odnosi, ugovori, proizvodi ili
usluge i obezbeđuje veći nivo zaštite potrošača.”
.
14 Član 4 B
Načelo integracije
1. Sadašnja odredba: ne postoji.
2. Obrazloženje izmene: Iako je politika zaštite potrošača postala posebna oblast delovanja, ona takođe ima direktne veze sa još
nekoliko važnih politika države. Politika zaštite potrošača po prirodi je horizontalna, s obzirom na to da
na potrošače može uticati većina politika države. Politika zaštite potrošača proteže se na ekonomsku i
socijalnu politiku pri čemu nije ograničena ni na jednu posebno.
Načelo integracije zaštite potrošača u druge politike potvrđeno je u konsolidovanoj verziji Ugovora o
funkcionisanju Evropske unije (mart 2010. godine) kao jedna od odredaba koja <ima opštu primenu>
(član 12).
Uticaj priznavanja ove horizontalne dimenzije politike zaštite potrošača je dvostruk:
¾ kao prvo, od kreatora politika na nivou države se zahteva da prilikom definisanja ili
sprovođenja ostalih politika države uzmu u obzir i zaštitu potrošača;
¾ kao drugo, u cilju efikasne primene, načelo integracije zahteva uspostavljanje
međuinstitucionalnih mehanizama ili struktura koje će omogućiti integraciju i
koordinaciju sa drugim ministarstvima ili državnim telima.
Kao rezultat, obim politika koje se odnose na zaštitu potrošača znatno se širi, tako što se pitanjima koja se
odnose na politiku zaštite potrošača a koja su prethodno bila u senci sada posvećuje veća pažnja u meri u
kojoj ona imaju uticaj, čak i indirektni, na položaj potrošača na tržištu. Oblasti kojima se posvećuje
najveća pažnja su konkurencija, slobodna trgovina ili unutrašnje tržište EU, standardizacija proizvoda,
elektronska trgovina, zemljoradnja, bezbednost hrane, bezbednost opštih (neprehrambenih) proizvoda,
finansijske usluge, usluge od opšteg ekonomskog interesa, transport, spoljna trgovina, ekonomska
politika, socijalna politika, javno zdravlje, energija, turizam, održivi razvoj i zaštita životne sredine.
3. Predlog amandmana: da se u Zakon o zaštiti potrošača uvede nova odredba koja glasi:
<Prilikom definisanja i primene ostalih politika i aktivnosti državnih organa, u obzir se moraju uzeti i
zahtevi o zaštiti potrošača>.
15 Član 5. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Značenje pojedinih izraza Definitions of certain terms Pojedini izrazi koji se upotrebljavaju u ovom zakonu imaju sledeće značenje: 1) potrošač jeste fizičko lice koje na tržištu pribavlja robu ili usluge u svrhe koje nisu namenjene njegovoj poslovnoj ili drugoj komercijalnoj delatnosti. For certain terms used in this law, the following definitions shall apply: 1) Consumer means any natural person who procures goods and services on the market for purposes which are outside their business or other commercial activities. 2) trgovac jeste pravno ili fizičko lice koje nastupa na tržištu u sklopu svoje poslovne delatnosti ili 2) Trader means any natural or legal person u druge komercijalne svrhe; who is acting on the market for purposes relating to their business or other commercial purposes; 3) potrošački ugovor jeste svaki ugovor zaključen između trgovca i potrošača; 3) Consumer contract is any contract concluded between a trader and a consumer; 4) ugovor o prodaji robe jeste ugovor zaključen između trgovca i potrošača koji za predmet 4) Sale of goods contract means any ima prodaju robe, kao i ugovor koji za predmet contract for the sale of goods by the trader to the consumer including any mixed‐purpose contract having istovremeno ima prodaju robe i pružanje usluga; as its object both goods and services; 5) roba jeste svaka telesna pokretna stvar, 5) Goods means any tangible movable item, osim stvari koja je prodata u izvršnom postupku ili na drugi način po sili zakona, voda i gas koji se ne prodaju u with the exception of goods sold by way of execution or ograničenoj ili unapred utvrđenoj količini i električna otherwise by authority of law, water and gas where energija; they are not put up for sale in a limited volume or set quantity; and electricity; 6) ugovor na daljinu jeste ugovor zaključen između trgovca i potrošača pretežnom upotrebom 6) Distance contract means any sales or jednog ili više sredstava komunikacije na daljinu koji za services contract, concluded between a trader and a predmet ima prodaju robe ili pružanje usluga; consumer through predominant use of one or more means of distance communication; 7) sredstvo komunikacije na daljinu jeste sredstvo koje omogućava zaključenje ugovora između 7) Means of distance communication means trgovca i potrošača koji se ne nalaze na istom mestu u any means which may be used for the conclusion of a isto vreme; contract without the simultaneous physical presence of the trader and the consumer; 8) trajni nosač zapisa (trajni medijum) jeste sredstvo koje omogućava da trgovac ili potrošač sačuva 8) Durable medium means any instrument elektronske podatke koji se odnose na njega i da tim which enables the consumer or the trader to store podacima pristupi i da ih reprodukuje u neizmenjenom electronic data addressed personally to them in a way obliku u periodu koji odgovara svrsi čuvanja podataka; accessible for future reference and which allows the unchanged reproduction of the information, stored for 9) ugovor zaključen izvan poslovnih a period of time adequate for the purposes of data prostorija jeste ugovor o prodaji robe ili pružanju usluga storing; koji je zaključen izvan poslovnih prostorija trgovca uz prisustvo trgovca i potrošača, kao i ugovor o čijem 9) Off‐premises contract means any sales or zaključenju su vođeni pregovori ili za čije zaključenje je services contract concluded away from business potrošač učinio ponudu izvan poslovnih prostorija premises of the trader, with the simultaneous physical trgovca uz prisustvo trgovca i potrošača; presence of the trader and the consumer, or any sales 16 10) poslovne prostorije jesu nepokretni i pokretni prodajni objekti, uključujući sezonske prodajne objekte u kojima trgovac trajno obavlja svoju delatnost, kao i prodajni i sajamski štandovi na kojima trgovac trajno ili privremeno obavlja svoju delatnost; 11) porudžbenica jeste pismeno u kome su navedene ugovorne odredbe koje potrošač potpisuje izvan poslovnih prostorija trgovca u nameri da zaključi ugovor; 12) proizvod jeste, u smislu odredbi ovog zakona kojima se uređuje nepošteno poslovanje, svaka roba i usluga uključujući nepokretnosti, prava i obaveze, kao i u smislu odredbi ovog zakona koje uređuju odgovornost proizvođača stvari sa nedostatkom, pokretna stvar koja je odvojena ili ugrađena u drugu pokretnu ili nepokretnu stvar uključujući energiju koja je proizvedena ili sakupljena za davanje svetlosti, toplote ili kretanja; or service contract for which an offer was made by the consumer in the same circumstances or any sales or service contract concluded on, but negotiated away from business premises. 10) Business premises mean: any immovable or movable retail premises, including seasonal retail premises, where the trader carries on his activity on a permanent basis, or market stalls and fair stands where the trader carries on his activity on a regular or temporary basis; 11) Order form means an instrument setting out the contract terms, to be signed by the consumer with a view to concluding an off‐premises contract; 12) Product, in the sense of the provisions of this law which regulate unfair business practices means any goods or service including immovable property, rights and obligations, as well as, in the sense of the provisions of this law which regulate the liability of the 13) finansijske usluge jesu bankarske i producer of defective products, any immovable kreditne usluge, usluge osiguranja i penzijskog property separated from or installed in another osiguranja, usluge u vezi sa dobrovoljnim penzijskim movable or immovable property, including energy produced or accumulated for provision of light, warmth fondovima, investicije i usluge plaćanja; or movement; 14) profesionalna pažnja jeste povećana pažnja i veština koja se u pravnom prometu osnovano 13) Financial service means any service of a očekuje od trgovca u poslovanju sa potrošačima, u banking, credit, insurance and pension insurance skladu s dobrim običajima i načelom savesnosti i nature, or service related with voluntary pension funds, poštenja; investments or payment; 15)
proizvođač jeste lice: 14) Professional diligence means increased care and skill which a trader may reasonably be (1)
koje proizvodi ili uvozi gotove expected to exercise towards consumers in business proizvode, robu, sirovine i sastavne delove u Republiku operation, commensurate with good business customs Srbiju radi prodaje, zakupa, lizinga ili druge vrste and the principle of good faith; prometa, 15) Producer means an entity: (2)
koje se predstavlja kao proizvođač (1)
which produces or imports finished stavljanjem svog naziva, zaštitnog znaka ili drugog products, goods, raw materials and parts in the Republic obeležja na robu, of Serbia for the purposes of sale, leasing or other kind (3)
trgovac proizvoda koji ne sadrži of trade, podatke o proizvođaču ako u određenom roku ne (2)
that purports to be a producer by obavesti oštećenog o identitetu proizvođača, odnosno lica od koga je nabavio proizvod, placing their name, trade mark or other distinctive sign on the goods, (4)
trgovac uvoznog proizvoda koji sadrži podatke o proizvođaču, ali ne sadrži podatke o (3)
trader of the product that does not uvozniku; contain information on the producer, if, they fail to inform the damaged person in due time on identity of 16) povezani ugovor jeste ugovor o prodaji the producer, or the entity from which the product was robe ili pružanju usluga koji je zaključen između bought, potrošača i trgovca ili između potrošača i trećeg lica na (4)
trader of an imported product osnovu sporazuma između trgovca i trećeg lica, a koji je u vezi sa drugim ugovorom između trgovca i potrošača; which contains the information on the producer, but 17 17) aukcija jeste način prodaje robe ili usluga nadmetanjem potrošača, uključujući upotrebu sredstava komunikacije na daljinu u kome učesnik u nadmetanju koji da najbolju ponudu ima obavezu da robu ili usluge kupi, osim prodaje robe ili usluga u postupku javnog nadmetanja po unapred određenoj ceni; not on the importer;
16) Ancillary contract means a sale or services contract between a consumer and a trader or a contract concluded between a consumer and a third party based on an arrangement between the trader and the third party, which is related to another contract between the consumer and the trader; 18) javna aukcija jeste postupak prodaje robe 17) Auction means a method of sale where nadmetanjem potrošača kojim rukovodi aukcionar i u goods or services are offered by the trader through a kojem potrošači prisustvuju prodaji ili im je data prilika competitive bidding procedure which may include the da prisustvuju, pri čemu učesnik u nadmetanju koji da use of means of distance communication, and where najbolju ponudu ima obavezu da robu kupi; the highest bidder is bound to purchase the goods or 19) prodajna cena jeste konačna cena jednog the services, except the sale of goods and services komada robe, ili date količine robe, odnosno konačna through a competitive bidding procedure on the basis of a fixed‐price offer; cena usluge, uključujući sve poreze i dažbine; 20) jedinična cena robe jeste konačna cena po kilogramu, litru, metru, kvadratnom metru, kubnom metru ili drugoj mernoj jedinici koja je u redovnoj upotrebi i odgovara prirodi robe, uključujući sve poreze i dažbine; 18) Public auction means a method of sale where goods are offered by the trader to consumers, who attend or are given the possibility to attend the auction in person, through a competitive bidding procedure run by an auctioneer and where the highest bidder is bound to purchase the goods; 21) jedinična cena usluge jeste konačna cena 19) Selling price means the final price of goods po kilovat času struje, gasa ili centralnog grejanja odnosno kubnom metru vode ili drugoj mernoj jedinici or of given quantity of goods, that is the final price of a pružene usluge koja je u redovnoj upotrebi i odgovara service, including all taxes and duties; prirodi usluge, uključujući sve poreze i dažbine; 20) Unit price of goods means the final price per 22) cena po času ili drugoj jedinici vremena kilogram, litre, metre, square metre, cubic metre or jeste konačna cena jednog časa pružanja ugovorene other unit of measurement in regular use, which usluge, uključujući sve poreze i dažbine. corresponds with the nature of good, with all taxes and duties included; 23) tržišno poslovanje jeste svako činjenje ili nečinjenje trgovca, način njegovog poslovanja ili 21) Unit price of service means the final price predstavljanja i poslovna komunikacija, uključujući per kWh of electric power, gas or central heating, cubic oglašavanje koje je neposredno povezano sa metre of water or other unit of measurement of a promocijom, prodajom ili isporukom proizvoda provided service, which is in regular use and corresponds with the nature of service, with all taxes potrošačima; and duties included; 24) ugovorna odredba jeste svaka odredba 22) Price per hour or other unit of time is the potrošačkog ugovora, uključujući posebne pogodbe o čijoj sadržini je potrošač pregovarao ili mogao da final price for an hour of provision of the contracted pregovara sa trgovcem i opšte odredbe čiju sadržinu je service, with all taxes and duties included; unapred odredio trgovac ili treća strana; 23) Commercial practice means any act or 25) šteta jeste, u smislu odredbi ovog zakona failure to act of a trader, course of conduct or kojima se uređuje odgovornost proizvođača stvari sa representation, commercial communication, including nedostatkom, posledica koja nastaje smrću ili telesnom advertising directly connected with the promotion, sale povredom, kao i posledica nastala uništenjem ili or supply of products to consumers; oštećenjem nekog dela imovine kojeg oštećeni obično 24) Contract term means every provision of a koristi za ličnu upotrebu ili potrošnju; consumer contract, including special terms, the content 26) ugovor o pružanju usluga jeste, u smislu of which the consumer has either negotiated or could odredbi ovog zakona kojima se uređuje zaštita have negotiated with the trader, and general provisions potrošača kod ugovora o pružanju usluga, ugovor kojim which were drafted in advance by the trader or a third 18 se trgovac obavezuje da obavi određeni posao, kao što party.
je izrada ili opravka određene stvari ili izvršenje 25) Damage, in the sense of the provisions of određenog fizičkog ili intelektualnog rada, a potrošač se this law which regulate the liability of producers of obavezuje da mu za to plati naknadu; defective products, is a consequence caused by death 27) nadležni organ jeste ministarstvo ili javna or bodily injury, as well as the consequence of agencija u čijem je delokrugu preduzimanje destruction or damage of a part of property, which the odgovarajućih mera za zaštitu potrošača u vezi sa damaged consumer uses for private use or pružanjem usluga od opšteg ekonomskog interesa, u consumption; skladu sa ovlašćenjima utvrđenim ovim i drugim 26) Contract on provision of services means, in zakonima; the sense of the provisions of this law which regulate 28) usluga od opšteg ekonomskog interesa consumer protection in contracts on provision of jeste usluga čiji kvalitet, uslove pružanja, odnosno cenu, services, a contract with which the trader obliges to uređuje ili kontroliše državni organ ili drugi nosilac perform a certain task, such as the manufacture or javnog ovlašćenja, naročito, zbog velike vrednosti repair of a certain item, or performance of a certain početnih ulaganja, ograničenosti resursa neophodnih za physical or intellectual work, and the consumer obliges njeno pružanje, održivog razvoja, društvene solidarnosti to remunerate him; i potrebe za ujednačenim regionalnim razvojem, a u 27) Competent authority is the Ministry or the cilju zadovoljenja opšteg društvenog interesa public agency whose jurisdiction is to take certain (elektronske komunikacije, snabdevanje električnom measures for consumer protection with regard to energijom i gasom, komunalne delatnosti i slično); provision of services of general economic interest, in 29) turističko putovanje (paket aranžman), accordance with the authority defined by this or other koji po pravilu uključuje prevoz, smeštaj i druge laws; turističke usluge, jeste pripremljena kombinacija dve ili 28) Service of general economic interest means više turističkih usluga koju je utvrdio trgovac а service wherein the quality, conditions of provision or samostalno ili po zahtevu potrošača, u trajanju dužem price are fixed or controlled by a state body or other od 24 časa ili u kraćem trajanju koje uključuje jedno holder of a public authority, particularly because of high noćenje, kao i višednevni boravak koji uključuje samo value of initial investment, limited resources necessary uslugu smeštaja u određenim terminima ili određenom for its provision, sustainable development, social trajanju bez obzira na izdvojeni obračun ili naplatu solidarity and the need for balanced regional pojedinačnih usluga; development, with the goal of satisfying the common 30) ugovor o vremenski podeljenom social interest (electronic communications, electricity korišćenju nepokretnosti (tajm‐šering) jeste ugovor and gas, utility services etc.); kojim se trgovac obavezuje da potrošaču da na 29) Package travel (package arrangement), korišćenje u dva ili više navrata jednu ili više which, as a rule, includes transport, accommodation nepokretnosti u kojima se može prenoćiti, a potrošač se and other tourist services, means a prepared obavezuje da mu za to plati naknadu i zaključuje se na combination of two or more tourist services, defined by rok od najmanje godinu dana ili sa mogućnošću the trader or upon request by the consumer, in prećutnog produženja; duration longer than 24 hours, or in shorter duration 31) ugovor o trajnim olakšicama za odmor which includes an overnight stay, as well a several‐day jeste ugovor kojim se trgovac obavezuje da potrošaču stay which includes accommodation only in certain da popust ili druge privilegije i olakšice u pogledu periods or duration, regardless of the separate billing or smeštaja za odmor, posebno ili uz druge turističke charging for individual services; usluge, a potrošač se obavezuje da mu za to plati 30) Timeshare contract means a contract with naknadu i zaključuje se na rok od najmanje godinu dana which the trader obliges, in the span of at least a year ili sa mogućnošću prećutnog produženja; or with a tacit extension, to offer on at least two 32) ugovor o pomoći prilikom preprodaje occasions one or more real estates for use to the jeste ugovor kojim se trgovac obavezuje da potrošaču consumer, in which he can spend a night, and the pruži pomoć prilikom kupovine ili prodaje vremenski consumer obliges to remunerate him; podeljenog korišćenja nepokretnosti ili trajnih olakšica 31) Long‐term holiday product contract means a 19 contract with which the trader obliges, in the span of at least a year or with a tacit extension, to grant a discount or other privilieges or benefits to the consumer, with 33) ugovor o omogućavanju razmene regard to accommodation, separately or with other vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti jeste tourist services, аnd the consumer obliges to ugovor kojim se trgovac obavezuje da potrošača uključi remunerate him; u sistem razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, s tim da potrošači mogu da ustupe 32) Resale assistance contract means a contract uzajamno na određeno vreme prava iz ugovora o obliging the trader to assist the consumer in buying or vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, a selling timeshare or long‐term holiday products and the potrošač se obavezuje da mu za to plati naknadu; consumer obliges to remunerate him; za odmor, a potrošač se obavezuje da mu za to plati
naknadu; 34) vansudsko rešavanje potrošačkih sporova jeste način rešavanja sporova između potrošača i trgovca arbitražom, medijacijom ili drugi način rešavanja sporova u skladu sa zakonom kojim se uređuje arbitražno rešavanje sporova, zakonom kojim se uređuje medijacija i drugim propisima kojima se uređuje vansudsko rešavanje sporova. 33) The contract on facilitating timeshare exchange means a contract by which the trader undertakes to include the consumer in a timeshare system, following which the consumers are entitled to cede among them the rights arising from the timeshare contract and remunerate the trader. 34) Out‐of‐court settlement of consumer disputes is a procedure of solving disputes between the consumer and the trader through arbitration, mediation or some other dispute resolution process, in accordance with the law which regulates arbitration, the law which regulates mediation and other rules regulating out‐of‐
court settlement. ¾ Član 5. tačka 1) (1) Obrazloženje izmene: Termin <nabavlja> ukazuje na to da mora da postoji ugovorni odnos između potrošača i trgovca; potrošači ne moraju da budu ugovorna strana; glagol <koristi> je opštiji a takođe obuhvata korisnike proizvoda ili usluge koje oni nisu kupili ili nabavili. Predlozi amandmana: zamena reči <nabavlja> sa <koristi>. (2) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2. stav 4. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. Pojam potrošača se u ovoj direktivi znatno razlikuje od pojma koji se koristi u drugim direktivama, pa prema tome i u drugim poglavljima Zakona o zaštiti potrošača, zato što obuhvata i lica koja zaključuju ugovore u poslovne i profesionalne svrhe. Zapravo, Direktiva 90/314/EEZ i nije direktiva koja se odnosi na potrošače; ipak ona je deo prava Evropske unije o potrošačima. Potrebno je napraviti izbor između sledeće dve opcije: 20 Opcija 1: da se članovi od 93. do 110. izuzmu iz Zakona o zaštiti potrošača i uključe u Zakon o obligacionim odnosima ili u nacrt novog Građanskog zakonika. Opcija 2: da se u Zakon o zaštiti potrošača uključi definicija potrošača posebno za primenu članova od 93. do 110. Bez obzira na izbor rešenja, izmene postojeće verzije predmetnih članova su neophodne. Predlozi amandmana: definiciji termina „potrošač” sadržanoj u članu 5. tačka 1) Zakona o zaštiti potrošača, dodati sledeći novi iskaz: „U svrhu poglavlja X ovog zakona, potrošač znači lice koje uzima ili koje je saglasno sa tim da uzme paket‐aranžman (glavna ugovorna strana), ili bilo koje lice u čije je ime glavna ugovorna strana saglasna da kupi paket‐aranžman, ili bilo koje lice na koje glavna ugovorna strana ili ostali korisnici prenesu paket‐
aranžman”. ¾ Član 5. tačka 2) (1) Obrazloženje izmene 1: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (2) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: zameniti definiciju „trgovac”sledećom definicijom: „Trgovac” jeste svako fizičko ili pravno lice, bez obzira na to da li je u privatnom ili javnom vlasništvu, koje deluje, uključujući i delovanje preko drugog lica u svoje ime ili za svoj interes, u svrhe koji se odnose na trgovinu, poslovanje, zanat ili profesiju”. (2) Obrazloženje izmene 2: da se odredba usaglasi sa članom 2. stav 2. i 3. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. Član 2. stav 2. Direktive 90/314/EEZ sadrži definiciju termina „organizator”. Ova definicija nije transponovana u Zakon o zaštiti potrošača u kom se koristi termin „trgovac”. Međutim, definicija termina „trgovac” u Zakonu o zaštiti potrošača ne odgovara definiciji termina „organizator”, definisanom u članu 2. stav 2. Direktive 90/314/EEZ. Pojam termina „trgovac” koji se koristi u poglavlju X Zakona o zaštiti potrošača (ZZP) i koji znači „koji deluje profesionalno u toku svog poslovanja” ne odgovara definiciji termina „organizator” koji koristi Direktiva, koja takođe obuhvata privatna lica i neprofitne organizacije. 21 Član 2. stav 3. Direktive 90/314/EEZ sadrži definiciju termina „prodavac”. Ova definicija nije transponovana u Zakon o zaštiti potrošača (ZZP) u kom se koristi termin „trgovac”. Međutim, definicija termina „trgovac” u Zakonu o zaštiti potrošača ne odgovara definiciji termina „prodavac” definisanog u članu 2. stav 3. Direktive 90/314/EEZ. Korišćenjem termina „trgovac”, odredbe poglavlja X Zakona o zaštiti potrošača (ZZP) jasno ne definišu da li organizator, prodavac ili oboje snose odgovornost u odnosu na potrošača. Stoga se predlaže zamena termina „trgovac” koji se koristi u svim članovima poglavlja X Zakona o zaštiti potrošača (ZZP) sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”. Zatim se definicija termina „organizator” i „prodavac” mora uvesti u Zakon o zaštiti potrošača (ZZP). Predlozi amandmana: definiciji termina „trgovac” dodati sledeće: „Za potrebe poglavlja X ovog zakona: Organizator jeste lice koje, ne povremeno, organizuje paket‐aranžmane i prodaje ih ili ih nudi na prodaju neposredno ili posredstvom prodavca”; Prodavac jeste lice koje prodaje ili nudi na prodaju paket‐aranžman koji je sastavio organizator”. ¾ Član 5. tačka 4) Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (5) (ovo treba proveriti) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: definiciju termina „ugovor o prodaji robe” zameniti sledećom definicijom termina „ugovor o prodaji”: „Ugovor o prodaji” označava svaki ugovor u kome trgovac prenosi ili se obavezuje da prenese vlasništvo nad robom potrošaču, a potrošač plaća ili se obavezuje da plati cenu za robu, uključujući i sve ugovore koji za predmet imaju i robu i usluge. ¾ Član 5. tačka 6) Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2(7) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: 22 definiciju termina „ugovor na daljinu” zameniti sledećom definicijom: „Ugovor na daljinu“ jeste ugovor zaključen između trgovca i potrošača u skladu sa organizovanim planom za obezbeđivanje prodaje ili usluga na daljinu bez istovremenog fizičkog prisustva trgovca ili potrošača, pretežnom upotrebom jednog ili više sredstava komunikacije na daljinu do roka i uključujući vreme na koje je ugovor zaključen. ¾ Član 5. tačka 8) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (1) (h) Direktive 2008/122/EZ o ugovorima o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovorima o trajnim olakšicama za odmor, ugovorima o pomoći prilikom preprodaje i ugovorima o omogućavanju razmene. Predlozi amandmana: da se nakon reči „neizmenjenom obliku” u članu 5. tački 8) Zakona o zaštiti potrošača – definicija termina „trajni nosač zapisa”, doda sledeći izraz: „u periodu koji odgovara svrsi obaveštavanja”. ¾ Član 5. tačka 9) Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (8) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: definiciju termina „ugovor zaključen izvan poslovnih prostorija” zameniti sledećom definicijom: „Ugovor zaključen izvan poslovnih prostorija” jeste svaki ugovor između trgovca i potrošača a) zaključen uz istovremeno fizičko prisustvo trgovca i potrošača, na mestu koje nije poslovni prostor trgovca; b) za koji je potrošač dao ponudu pod istim okolnostima kao u tački (a); c) zaključen u poslovnim prostorijama trgovca ili pomoću bilo kog sredstva komunikacije na daljinu neposredno nakon što je ostvaren lični i individualni kontakt sa potrošačem na mestu koje nije poslovni prostor trgovca uz istovremeno fizičko prisustvo trgovca i potrošača; ili d) zaključen u toku ekskurzije koju organizuje trgovac u cilju ili sa efektom promovisanja i prodaje robe ili usluga potrošaču. 23 ¾ Član 5. tačka 10) Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (9) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: definiciju termina „poslovne prostorije” zameniti sledećom definicijom: „Poslovne prostorije” jesu nepokretni objekti u kojima trgovac trajno obavlja svoju delatnost, kao i pokretni maloprodajni objekti u kojima trgovac uobičajeno obavlja svoju delatnost. ¾ Član 5. tačka 12) Obrazloženje izmene: usluge se ne mogu smatrati posebnom kategorijom proizvoda. Predlozi amandmana: izuzeti reči <usluge> iz definicije <proizvoda>. ¾ Član 5. tačka 14) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (h) Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: definiciju termina „profesionalna pažnja” zameniti sledećom definicijom: Profesionalna pažnja: „označava standard posebne veštine i pažnje koje se razumno mogu očekivati od trgovca u odnosima prema potrošačima i izjednačava se sa poštenom trgovačkom praksom i načelom dobre namere, odnosno opštim principom savesnosti i poštenja trgovca. ¾ Član 5. tačka 16) Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (15) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: 24 definiciju termina „povezani ugovor” zameniti sledećom definicijom: „Povezani ugovor” jeste ugovor kojim potrošač stiče dobra ili usluge koje se odnose na ugovor na daljinu ili ugovor zaključen izvan poslovnih prostorija kada ta dobra isporučuje ili te usluge pruža trgovac ili treća strana na osnovu ugovora između trećeg lica i trgovca. ¾ Član 5. tačka 18) Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (13) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: u definiciji termina „javna aukcija” pre reči „nadmetanjem” dodati reč „transparentnim”. ¾ Član 5. tačka 23) Obrazloženje izmene: (1) da se odredba usaglasi sa članom 1. Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima; (2) da se uspostavi jasna razlika između Zakona o trgovini i Zakona o zaštiti konkurencije koji se pretežno odnose na transakcije privrednih subjekata prema privrednim subjektima (B2B); (3) da se razjasni predmet primene ovih odredaba u skladu sa predmetom primene Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Odredbe koje imaju za cilj zaštitu interesa koji nisu ekonomske prirode ne spadaju u predmet Direktive 2005/29/EZ. Odredbe direktive se ne primenjuju na nacionalne propise kojima se uređuje poslovna praksa u cilju zaštite zdravlja i bezbednosti potrošača ili zaštite životne sredine. Slično tome, nacionalni propisi kojima se uređuje poslovna praksa, uključujući i marketing i reklamiranje, zasnovana na „dobrom ukusu i pristojnosti” nije pokrivena Direktivom 2005/29/EZ (recitativ 7 preambule direktive). Prema tome, nacionalni propisi o poslovnoj praksi, uključujući i marketing i reklamiranje, kojima se uređuje zaštita ljudskog dostojanstva, sprečavanje diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije, rasne i religiozne pripadnosti ili prikaz nagosti, nasilje, antisocijalno ponašanje, nisu pokriveni Direktivom 2005/29/EZ. Predlozi amandmana: definiciju termina „tržišno poslovanje” zameniti sledećom definicijom: Poslovni postupci privrednih subjekata prema potrošaču: „označavaju svaki postupak, propust, način poslovanja ili predstavljanja, komercijalnu komunikaciju koja obuhvata oglašavanje i marketing trgovca, direktno povezane sa promocijom, prodajom ili isporukom proizvoda potrošačima koji štete ekonomskom interesu potrošača”. ¾ Član 5. tačka 26) 25 Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 2 (6) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: definiciju termina „ugovor o pružanju usluga” zameniti sledećom definicijom: „Ugovor o uslugama” jeste svaki ugovor koji nije ugovor o prodaji u skladu sa kojim trgovac pruža ili se obavezuje da pruži uslugu potrošaču, a potrošač plaća ili se obavezuje da plati cenu za uslugu. ¾ Član 5. tačka 28) Obrazloženje izmene: predlaže se navođenje duže liste primera pružanja usluga opšteg ekonomskog interesa (SGEI) od liste usluga koja je prikazana u zagradi na kraju člana. Predlog amandmana: dodati sledeći stav 2: „Između ostalog, sledeće usluge se smatraju uslugama od opšteg ekonomskog interesa: distribucija električne energije, snabdevanje električnom energijom, distribucija gasa, snabdevanje gasom, distribucija toplotne energije, snabdevanje toplotnom energijom, snabdevanje vodom za piće, odvod i tretman otpadnih voda, prevoz putnika u javnom prevozu, održavanje čistoće, poštanske usluge, odlaganje komunalnog otpada, održavanje groblja i krematorijuma i prevoz pokojnika, pružanje usluga i čišćenja dimnjaka i javne telekomunikacione usluge”. ¾ Član 5. tačka 30) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (1) (a) Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje I ugovoru o omogućavanju razmene. Termin „ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti” u Zakonu o zaštiti potrošača definiše se kao ugovor za period od najmanje godinu dana, dok se odredbom člana 2 (1) (а) direktive predviđa da je to ugovor za period duži od godinu dana. Predlozi amandmana: 26 definiciju termina „ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti” zameniti sledećom definicijom: „Ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti” označava ugovor koji traje duže od jedne godine i kojim potrošač stiče, uz naknadu, pravo na korišćenje jedne ili više nepokretnosti ili drugu pokretnu imovinu kao smeštaj za noćenje u količini većoj od jednog perioda zauzeća. ¾ Član 5. tačka 31) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (1) XXX Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Definicija termina o „trajnim olakšicama za odmor” iz Zakona o zaštiti potrošača ne ukazuje na to da potrošač „stiče pravo da dobije popust ili druge privilegije u pogledu smeštaja za definisani vremenski period”. Predlozi amandmana: definiciju termina „trajne olakšice za odmor” zameniti sledećom definicijom: „Ugovor o dugoročnom proizvodu za odmor” označava ugovor koji traje duže od jedne godine i kojim potrošač, uz naknadu, stiče pravo da dobije popust ili drugu pogodnost u vezi sa smeštajem odvojeno ili zajedno sa putovanjem ili drugim uslugama. ¾ Član 5. tačka 33) Obrazloženje izmene: odredbu usaglasiti sa članom 2 (1) (d) Direktive 2008/122/EZ o ugovorima o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovorima o trajnim olakšicama za odmor, ugovorima o pomoći prilikom preprodaje i ugovorima o omogućavanju razmene. Definicija „ugovora o razmeni” koja je data u Zakonu o zaštiti potrošača nije detaljna i precizna kao definicija sadržana u članu 2 (1) (d ) Direktive 2008/122/EZ. Predlozi amandmana: definiciju termina „ugovor o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti” zameniti sledećom definicijom termina „ugovor o razmeni”. 27 „Ugovor o razmeni” označava ugovor kojim se potrošač, uz naknadu, priključuje sistemu razmene koji mu dozvoljava pristup nepokretnosti ili drugoj pokretnoj imovini koja se koristi kao smeštaj za noćenje ili drugim uslugama u zamenu za mogućnost datu drugima da vremenski ograničeno uživaju u pogodnostima koje proističu iz njegovog ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti. ¾ Član 5. nova tačka 35) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (i) Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: dodati sledeću novu definiciju: Poziv na kupovinu: „označava poslovnu komunikaciju koja navodi karakteristike proizvoda i cenu na način koji odgovara upotrebljenim sredstvima trgovačke komunikacije i zato omogućava potrošaču da obavi kupovinu”. ¾ Član 5. nova tačka 36) Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (g) Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: dodati sledeću novu definiciju: Tvorac kodeksa: „označava svaki entitet, uključujući i trgovca ili grupu trgovaca, koji je odgovoran za formulisanje i reviziju kodeksa ponašanja i/ili za nadzor nad primenom kodeksa od strane onih koji su se svojevoljno njime obavezali”. ¾ Član 5. nova tačka 37) Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa Direktivom 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Treba uvesti definiciju sporednog ugovora, prema članu 2 (1) (g) Direktive. 28 Predlozi amandmana: članu 5. Zakona o zaštiti potrošača dodati sledeću novu definiciju: „37. Za potrebe članova 111–123. ovog zakona, „sporedni ugovor”označava ugovor u skladu sa kojim potrošač pribavlja usluge vezane za ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti ili ugovor o dugoročnom proizvodu za odmor, a koje pruža trgovac ili treće lice po osnovu aranžmana između pomenutog trećeg lica i trgovca”. ¾ Član 5. nova tačka 38) Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 2 (11) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: dodati sledeću definiciju termina „digitalni sadržaj”: „Digitalni sadržaj” označava podatke koji su proizvedeni i isporučeni u digitalnom obliku. ¾ Član 56. stav 1. i član 5. nova tačka 39) Obrazloženje izmene: da se definicija termina „garancija” usaglasi sa definicijom datom u članu 2 (14) Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača; da se ova definicija uvede u član 5. i izbaci iz člana 56. Predlozi amandmana: pod novom tačkom 39) u članu 5. dodati sledeću definiciju: „Trgovačka garancija” označava svaku garanciju od strane prodavca ili proizvođača (garant) prema potrošaču da pored njegove zakonske obaveze koja proizilazi iz garancije o usaglašenosti proizvoda nadoknadi i plaćenu cenu ili da zameni, popravi proizvod ili obezbedi servis za proizvod na bilo kakav način ako proizvodi nisu u skladu sa specifikacijom ili sa drugim zahtevima koji se ne odnose na usaglašenost definisanim u garanciji ili u odgovarajućoj reklami, koji su dostupni u vreme ili pre zaključivanja ugovora. ¾ Član 5. nova tačka 40) Obrazloženje izmene: 29 ukoliko bude prihvaćeno da koncept ugroženosti postaje horizontalno pravilo koje se primenjuje na sve odredbe Zakona o zaštiti potrošača, definiciju ugroženog potrošača koja je sada data u stavu 1. člana 84. treba prebaciti iz poglavlja IX u važeći član 5 („Definicije”). Osim toga, ona treba da se izmeni kako: ¾ ne bi bila ograničena samo na koncept usluga od opšteg ekonomskog interesa, ¾ obuhvatila bi i one kategorije ugroženih potrošača koji su izuzeti iz upotrebe dobara ili pružanja usluga. Predlozi amandmana: listi definicija u članu 5. Zakona o zaštiti potrošača dodati sledeću tačku: „Ugroženi potrošač”: ugroženi potrošač je potrošač koji zbog svog ekonomskog ili društvenog položaja, uslova života, posebnih potreba ili drugih teških ličnih prilika pribavlja ili koristi proizvod ili uslugu pod naročito otežanim uslovima ili je zbog ovakvih teških prilika izuzet iz korišćenja proizvoda ili pribavljanja usluge. ¾ Član 5. nova tačka 41) Obrazloženje izmene: „kodeks ponašanja” je definisan u članu 27. stav 1. postojećeg zakona. Zbog kohezije se zahteva da sve definicije budu pregrupisane u članu 5. Osim toga, definicija se mora usaglasiti sa članom 2 (f) Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: (1) izbrisati stav 1. člana 27; (2) listi definicija u članu 5. Zakona o zaštiti potrošača dodati sledeću tačku: Kodeks ponašanja: „označava sporazum ili skup pravila koji nisu predviđeni zakonom, podzakonskim aktima ili upravnim aktima koji definišu ponašanje trgovaca koji svojevoljno prihvataju obaveze iz kodeksa u vezi sa jednim ili više posebnih poslovnih praksi ili privrednih delatnosti”. 30 II. OBAVEŠTAVANJE POTROŠAČA 31 Član 6. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dužnost isticanja cene Price indication duty Trgovac je dužan da, osim ako ovim zakonom nije drugačije propisano, na nedvosmislen, čitak i lako uočljiv način, u valuti koja je zakonito sredstvo plaćanja u Republici Srbiji, istakne: 1) prodajnu cenu robe ili usluge, uključujući prateću robu koja se isporučuje u vezi sa pružanjem usluge; Unless otherwise provided in this law, the trader shall indicate in unambiguous, easily identifiable and clearly legible manner in the currency which is a legal means of payment in the Republic of Serbia: 1) the selling price of goods or service, including the price of goods supplied in the course of the provision of a service; 2)
jediničnu cenu robe; 2)
the unit price of goods; 3) jediničnu cenu usluge, ako se cena usluge 3) the unit prices of services, in case the računa po jedinici mere pružene usluge; price of services is calculated on the basis of а single unit of of quantity of the service provided.; 4) cenu po času ili drugoj jedinici vremena, ako se cena usluge računa po času pružene usluge; 4) the price of service per hour or other unit of time, in case the price of service is calculated on an 5) dodatne troškove u vezi s pružanjem hourly basis; usluge. 5) the additional costs associated with the Ako trgovac prodaje robu ili pruža usluge po umanjenoj provision of services. ceni dužan je da na nedvosmislen, lako uočljiv i čitak način istakne cenu koja se primenjivala pre umanjenja i In case of selling goods or providing services at the umanjenu cenu. reduced price, the trader shall indicate both the previous and the reduced price, in unambiguous, easily identifiable and clearly legible manner. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 32 Član 7. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Prodajna cena robe Selling price of goods The trader shall indicate the selling price of goods: Trgovac je dužan da prodajnu cenu robe istakne: 1) On the goods, i.e. packaging, or on the 1) na robi odnosno ambalaži ili na mestu selling point, i.e. on the place where services are prodaje robe odnosno pružanja usluga; provided 2) u cenovniku robe odnosno usluga; 2) In the price lists of goods and services; 3) na robi koja se nalazi u izlogu. 3) On the goods in the shop display. U slučaju prodaje umetničkih dela ili antikviteta, trgovac nije dužan da istakne prodajnu cenu na robi ili ambalaži The trader may opt not to indicate the selling price on ako na robu stavi oznaku na osnovu koje se cena robe the goods or on the packaging in case of the sale of work of art and antiques, if such goods carry a clear može proveriti u cenovniku. indication which allows for their identification on a price list. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 33 Član 8. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Upakovana roba Pre‐packed goods Trgovac je dužan da pored prodajne cene označi i Apart from the selling price, the trader shall indicate the jediničnu cenu prethodno upakovane robe i istakne je unit price of the pre‐packed goods at the selling point and in the price list. na prodajnom mestu i u cenovniku. 2. Obrazloženje izmene: razjašnjenje teksta i potpuna usaglašenost sa Direktivom 98/6/EZ o isticanju cena proizvoda ponuđenih potrošačima. 3. Predlozi amandmana: zameniti postojeći član 8. sledećim novim tekstom: „Kada se proizvodi nude upakovani, na odgovarajućoj ambalaži ističe se cena po upakovanoj količini i jedinična cena, a kada to nije moguće, u neposrednoj blizini proizvoda i u cenovniku”. 34 Član 9. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Prodajna cena usluge Selling price of services Trgovac je dužan da sačini cenovnik ili tarifnik usluga. Cenovnik ili tarifnik usluga iz stava 1. ovog člana, trgovac je dužan da istakne u izlogu, odnosno poslovnim prostorijama ili na drugom mestu na kome nudi vršenje usluga. Ako trgovac nudi vršenje usluga u posebnom odeljenju prodajnog objekta, cenovnik ili tarifnik usluga može da istakne u tom odeljenju. The trader shall to put up a price list or charge rates for services. The trader shall indicate the price list or the charge rates for services from paragraph 1 of this article, in the shop display or in business premises, or at other place where the services are being offered. If services are offered at the specialist department of a retail business, setting up a separate price list of services offered at the specialist department shall suffice. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. Napomena: Ne postoji zakonodavstvo EU o isticanju cena usluga. 35 Član 10. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Struja, gas, centralno grejanje i voda Electricity, Gas, Central Heating, and Water Trgovac koji nudi ili oglašava vršenje usluge trajnog snabdevanja strujom, gasom, centralnim grejanjem ili vodom putem cevovoda dužan je da u ponudi ili oglasu jasno istakne: 1) jediničnu cenu potrošene struje ili centralnog grejanja, uključujući poreze i dažbine; The trader who offers or advertises continuous supply of electricity, gas, central heating or water via pipeline, shall clearly indicate, in an offer or advertisement: 1) the usage‐based unit price of electricity, gas or central heating, including VAT and all other taxes; 2) jediničnu cenu potrošene vode ili gasa, 2) the usage‐based unit price of water or gas uključujući poreze i dažbine. including VAT and all other taxes. Trgovac je dužan da osim jedinične cene iz stava 1. ovog člana jasno istakne cene koje se ne računaju prema potrošenoj mernoj jedinici, uključujući cenu koja se plaća za priključenje na distributivnu mrežu. Traders shall, besides unit price from paragraph 1 of this article, clearly indicate the prices that are not usage‐based, including the price of connection to the distribution network. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 36 Član 11. 1. Sadašnja odredba: Srpski Benzinske stanice i parkirališta Trgovac je dužan da jedinične cene goriva istakne na način kojim se licu koje upravlja motornim vozilom u pravcu benzinske stanice omogućava da cene lako i blagovremeno uoči. Trgovac koji nudi prostor za parkiranje motornih vozila odnosno zakup parking mesta u garažama je dužan da na ulazu istakne cenovnik, kojim se licu koje upravlja motornim vozilom u pravcu parkirališta omogućava da cene i broj slobodnih mesta lako i blagovremeno uoči. English Gas Station and Parking Places The trader shall legibly and in due time indicate the unit prices of fuel in order to be easily and visibly legible to a driver of a motor vehicle coming along the road. The trader who is offering parking places for motor vehicles or a lease or of parking places in garages shall legibly indicate at the entrance a price list and the number of free places in order to be easily and visibly legible to a driver of a motor vehicle coming along the road. 1. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 37 Član 12. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ugostiteljski objekti Catering facilities Trgovac je dužan da u ugostiteljskom objektu za pružanje usluga ishrane i pića na stolovima istakne ili preda cenovnik svakom potrošaču pre prijema porudžbine, a na zahtev potrošača i prilikom plaćanja. Trgovac je dužan da cenovnik hrane i pića istakne i na ulazu u ugostiteljski objekat iz stava 1. ovog člana. Trgovac je dužan da u ugostiteljskom objektu za smeštaj (hotel, motel, turističko naselje, kamp, pansion, hostel, prenoćište, odmaralište, kuća, apartman, soba i slično) istakne: 1) prodajnu cenu smeštaja, pansiona i polupansiona na vidljivom mestu; In catering facilities, the trader shall indicate the price list of food and drinks on the tables, or present such list to every consumer before taking his order and, upon consumer’s request, at the time of payment. In catering facilities, the trader shall indicate the price list at the entrance of the catering facility from Paragraph 1 of this article as well. Accommodation facilities (hotel, motel, tourist resort, camp, pension, hostel, overnight accommodation, rest centre, house, apartment, room or similar) the trader shall indicate: 1) total price of accommodation, full board and half‐board on a visible location; 2)
recepciji; iznos boravišne takse u svakoj sobi i na 2) amount of the sojourn tax in every room and at the check‐in desk; 3) prodajnu cenu hrane i pića u cenovnicima 3) selling price of food and drink in price lists koji moraju biti dostupni potrošačima u dovoljnom broju primeraka i na mestima na kojima se potrošači which have to be available to consumers in sufficient number and at places where the consumers are served. uslužuju. Ako je u ugostiteljskim objektima iz st. 1. i 3. ovog člana omogućena upotreba sredstava komunikacije na daljinu, trgovac je dužan da pored tog sredstva istakne cenu upotrebe po jedinici vremena ili ukupnu cenu jednog korišćenja. Cene za pružene usluge iz st. 1, 2, 3. i 4. ovog člana obuhvataju naknadu za pruženu uslugu i dodatne troškove. If catering facilities from Paragraphs 1 and 3 of this article offer the use of a means of distance communication, the trader shall indicate, the price of use per unit of time or per single use next to that means. Prices for provided services from Paragraphs 1, 2, 3 and 4 of this article shall include the service charge and all other additional costs. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 38 Član 13. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ograničenje dužnosti isticanja cene Limitations of duty to indicate Ako je jedinična cena robe i/ili usluge jednaka ukupnoj ceni trgovac nije dužan da istakne jediničnu cenu robe i/ili usluge. Ako se za određenu vrstu upakovane robe može izraziti neto masa i neto masa suve materije, trgovac može da istakne cenu po jedinici neto mase suve materije. Ako roba nije upakovana nego se meri u prisustvu potrošača, trgovac je dužan da istakne samo jediničnu cenu robe. The trader is not obliged to indicate the unit price of goods and/or service if the unit price if the unit price of goods and/or service is identical to the selling price. Where the indication of the net weight and the net drained weight for certain pre‐packed products is appropriate, it shall be sufficient that the trader indicate the unit price of the net drained weight. For goods which are not pre‐packaged and are measured in the presence of the consumer, the trader shall indicate only the unit price of goods. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 39 Član 14. 1. Sadašnja odredba: Srpski Oglašavanje prodajne cene Trgovac je dužan da prilikom oglašavanja navede ukupnu prodajnu cenu robe i/ili usluge i jediničnu cenu robe i/ili usluge, osim u slučajevima iz člana 13. ovog zakona. Ako se cena usluge računa po jedinici vremena, trgovac je dužan da prilikom oglašavanja navede prodajnu cenu usluge i cenu po jedinici vremena. English Advertising the selling price In any advertisement mentioning the selling price of the goods and/or services, the trader shall also indicate the unit price of goods and/or services, apart from cases laid down in Article 13. If the price of the service is calculated on an hourly basis, in an advertisement the trader shall indicate the selling price of the service and the price per unit of time. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 40 Član 14 A Prodajni podsticaji 1.
Sadašnja odredba: ne postoji. 2.
Obrazloženje promene: da se umetne član 44. Zakona o trgovini zbog toga što se on direktno odnosi na odnose privrednog subjekta prema potrošaču. 3.
Predlog izmene: u Zakon o zaštiti potrošača umetnuti odredbu sličnu članu 44. Zakona o trgovini zbog toga što se on direktno odnosi na odnose privrednog subjekta prema potrošaču. Ovaj član glasi: <Trgovac može da nudi robu/usluge uz naročite prodajne podsticaje (akcija, popust, rasprodaja, promocija i sl.), odnosno pod povoljnijim uslovima u odnosu na redovnu ili prethodnu ponudu, i to naročito uz sniženu cenu, posebne uslove prodaje, isporuke ili druge pogodnosti, uz obećanje nagrade, učešće u nagradnoj igri, prateće poklone, odnosno druge pogodnosti u skladu sa zakonom. Prodajni podsticaji iz stava 1. ovog člana moraju da: 1) budu primernog trajanja i učestalosti u odnosu na redovnu ponudu istog trgovca; 2) se odnose na količinu robe koja je dovoljna da se zadovolje potrebe velikog broja kupaca. Zabranjeno je nuđenje prodajnih podsticaja na robu koje ima u toliko maloj količini da je očigledno da se time namerava privlačenje kupaca radi navođenja na kupovinu druge robe. Ponuda prodajnog podsticaja mora da sadrži: 1)
2)
3)
4)
5)
određivanje vrste podsticaja (popust, prateći poklon, učešće u nagradnoj igri ili druga pogodnost); precizno i jasno određenje robe ili usluga na koje se odnosi; period važenja podsticaja, sa naznakom datuma početka; sve eventualne posebne uslove vezane za ostvarivanje prava na podsticaj; ukupne troškove vezane za dobijanje ili preuzimanje robe, uključujući isporuku, odnosno sve troškove koji padaju na teret kupca. 41 Ako se podsticaj odnosi na popust ili drugi oblik cenovne pogodnosti, pored podataka iz stava 3. ovog člana, ponuda mora da sadrži i: upoređenje, odnosno prikazivanje prodajne cene u odnosu na prethodnu prodajnu cenu i period u kojem je važila prethodna cena. Shodno tome, na uslove iz stava 4. ovog člana primenjuju se odredbe zakona kojim se uređuje oglašavanje, koje se odnose na upoređivanje i prikazivanje cena. Vaučer, kupon ili drugo legitimaciono sredstvo koje se izdaje radi ostvarivanja prava na podsticaj, pored podataka iz stava 3. tačka 1) do 5) ovog člana, mora da sadrži i podatke o izdavaocu, kao i novčanoj vrednosti ili visini popusta. Ako prema prirodi stvari nije moguće istovremeno u ponudi dati sve podatke iz stava 3. tačka 2) do 5) ovog člana, trgovac je dužan da pre kupovine robe iz te ponude na drugi način besplatno pruži ili obezbedi ove podatke. Ako je razlog za prodajni podsticaj eventualno umanjenje upotrebne vrednosti robe (roba sa greškom, oštećenjem, pred istekom roka trajanja i sl.), taj razlog se mora istaći kod oznake vrste podsticaja.> 42 Član 15. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Izdavanje računa Issuing of the bill Trgovac je dužan da za kupljenu robu ili uslugu potrošaču izda račun. Račun iz stava 1. ovog člana mora da sadrži osnovne podatke o: 1) nazivu, adresi i podacima koji su značajni za utvrđivanje identiteta trgovca; 2) prodatoj robi, odnosno pruženoj usluzi; 3) konačnoj prodajnoj ceni; 4) datumu izdavanja računa. Račun iz stava 1 ovog člana mora sadržati i ostale podatke u skladu sa posebnim propisima. The trader shall issue a bill for the paid goods, or services to the consumer. The bill from the paragraph 1 of this article must contain the basic information on: 1) name, address and data of importance for establishing the identity of the trader; 2) sold goods, i.e. service provided; 3) final selling price; 4) date of bill issuing. The bill from the Paragraph 1 of this article must also contain other information in accordance with particular regulations. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu.
43 Član 16. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dužnost obaveštavanja pre zaključenja ugovora Pre‐contractual duty to inform Trgovac je dužan da pre zaključenja ugovora o prodaji robe ili pružanju usluga, potrošača na jasan i razumljiv način, obavesti o: 1) osnovnim obeležjima robe ili usluge; Prior to the conclusion of any sales or service contract, the trader shall provide the consumer in a clear and understandable manner with the following information on: 1) the main characteristics of the goods or services; 2) adresi i drugim podacima koji su od značaja za utvrđivanje identiteta trgovca, kao što su 2) the address and other data relevant for naziv trgovca ili naziv drugog trgovca u čije ime taj establishing the identity of the trader, such as his trgovac postupa; trading name or the name of another trader on whose behalf he is acting; 3) prodajnoj ceni ili načinu na koji će se 3) the selling price or the manner in which prodajna cena obračunati ako se zbog prirode proizvoda prodajna cena ne može utvrditi, kao i o svim dodatnim the selling price is calculated if, because of the nature of poštanskim troškovima i troškovima transporta i the product means that the selling price cannot isporuke i mogućnosti da se ti troškovi mogu staviti reasonably be calculated, as well as all additional potrošaču na teret; freight, delivery or postal charges; and possibility that such additional charges may be payable; 4) načinu plaćanja, načinu i roku isporuke, načinu izvršenja drugih ugovornih obaveza, kao i načinu 4) the arrangements for payment, manner na koji se postupa po pritužbama potrošača; and time of delivery, performance of other contractual obligations and the complaint handling policy; 5) postojanju prava potrošača na jednostrani raskid ugovora pod uslovima koji su 5) the existence of a right of withdrawal, under conditions defined by this law; propisani ovim zakonom; 6) support that the trader provides to the 6) podršci koju trgovac pruža potrošaču posle prodaje, ugovornim garancijama i uslovima pod consumer after the sale, guarantees and conditions under which a consumer is entitled to a guarantee; kojima potrošač ima pravo na ugovorne garancije; 7) the duration of the contract where 7) vremenu na koje je ugovor zaključen ako je zaključen na određeno vreme, a ako je ugovor applicable; or, if the contract is open‐ended, the zaključen na neodređeno vreme o uslovima za raskid conditions for terminating the contract; ugovora; 8) the minimum duration of the consumer's 8) minimalnom trajanju ugovorne obaveze contract obligations, where applicable; potrošača ako je potrebno odrediti njeno trajanje; 9) the existence and the conditions any 9) obavezi potrošača da pruži bilo koji oblik form of financial guarantees to be paid or provided by obezbeđenja na zahtev trgovca i o uslovima pod kojima the consumer at the request of the trader. ta obaveza postoji. The trader is not obliged to inform the consumer on the Trgovac nije dužan da potrošača obavesti o podacima iz information from Paragraph 1 of this article, if those details are obvious from the circumstances of stava 1. ovog člana, ako te pojedinosti očigledno proizilaze iz okolnosti zaključenja ugovora o prodaji conclusion of the contract on the sale of goods or robe ili pružanja usluga. provision of services. U slučaju javne aukcije, trgovac može da umesto In case of a public auction, the information under obaveštenja o podacima iz stava 1. tačka 2) ovog člana Paragraph 1, item 2 of this article may be replaced by 44 obavesti potrošača o adresi i podacima koji su od značaja za utvrđivanje identiteta aukcionara. Ako trgovac i potrošač zaključe ugovor o prodaji robe ili pružanju usluga, podaci iz stava 1. ovog člana postaju njegov sastavni deo. Teret dokazivanja izvršenja obaveze obaveštavanja potrošača o podacima iz stava 1. ovog člana snosi trgovac. Trgovac je dužan da na jasan i nedvosmislen način saopšti potrošaču komercijalnu svrhu obaveštavanja o podacima iz stava 1. ovog člana. Ako prilikom zaključenja potrošačkog ugovora trgovac ne postupi u skladu sa obavezom obaveštavanja iz stava 1. ovog člana, potrošač može zahtevati poništenje ugovora, nezavisno od toga da li je trgovac imao nameru da ga propuštanjem obaveštavanja navede na zaključenje ugovora. Pravo da se zahteva poništaj ugovora prestaje istekom godinu dana od dana zaključenja ugovora. the address and other data relevant for establishing the identity of the auctioneer. If the trader and consumer conclude sales or service contract, the information under Paragraph 1 shall form an integral part of the contract. The burden of proof concerning the fulfilment of the obligation under Paragraph 1 shall be borne by the trader. The commercial purpose of the provision of the information under Paragraph 1 of this article shall be unequivocally communicated to the consumer. If upon conclusion of the consumer contract the trader does not act in accordance with the information obligation under Paragraph 1 of this article, the consumer may demand termination of the contract, irrespective to whether the trader had an intention to lead him to conclude the contract, omitting to inform them. The right to demand termination of the contract ceases with expiry of a one‐year period from the day of conclusion of the contract. ¾ Član 16. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 5. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Osim toga, listi uslova o obaveštavanju dodaje se nekoliko karakteristika iz člana 40. Zakona o trgovini: vidite stav 1. tačke 1) i 12). Predlozi amandmana: član 16. Zakona o zaštiti potrošača zameniti sledećim naslovom i tekstom: „Obaveza obaveštavanja u pogledu ugovora koji nisu ugovori na daljinu ili ugovori zaključeni izvan poslovnih prostorija (1) Pre nego što se potrošač obaveže ugovorom koji nije ugovor na daljinu ili ugovor zaključen izvan poslovnih prostorija ili odgovarajućom ponudom za zaključivanje ugovora, trgovac je dužan da potrošača na jasan i razumljiv način obavesti o sledećim informacijama ako te informacije nisu jasne iz konteksta: 1. nazivu i vrsti robe, sastavu i količini, kao i drugim podacima u skladu sa posebnim propisima, a naročito podacima o proizvođaču, zemlji porekla, datumu proizvodnje i roku upotrebe, uvozniku, kvalitetu i proizvodnom procesu (korišćenje genetski modifikovanih proizvoda i/ili nanočestica); 2. osnovnim karakteristikama dobara ili usluga do stepena koji odgovara sredstvu komunikacije i dobrima i uslugama; 45 3. identitetu trgovca, kao što je trgovačko ime, geografska adresa na kojoj je registrovan (sedište) i njegov telefonski broj; 4. ukupnoj ceni robe i usluga sa uključenim porezima, ili kada je priroda robe i usluga takva da se cena ne može izračunati unapred u razumnim granicama, načinu na koji će se cena obračunati i, kada je primenljivo, o svim dodatnim troškovima transporta, isporuke ili poštanskim troškovima ili, kada se ovi troškovi ne mogu razumno obračunati unapred, činjenici da se takvi dodatni troškovi mogu staviti potrošaču na teret; 5. dogovorima o plaćanju, isporuci, realizaciji, vremenu za koje se trgovac obavezuje da isporuči robu ili realizuje uslugu i predviđenim načinima rešavanja žalbi od strane trgovca kada je primenljivo; 6. pored napomene o postojanju zakonske garancije o usaglašenosti proizvoda, postojanju i uslovima postprodajnih usluga i trgovačkih garancija kada je primenljivo; 7. trajanju ugovora, gde je primenljivo ili, ako je ugovor zaključen na neodređeni rok ili se produžava automatski, o uslovima za njegovo raskidanje; 8. minimalnom trajanju ugovornih obaveza potrošača, gde je primenljivo; 9. funkcionalnosti, uključujući i primenljive mere tehničke zaštite digitalnog sadržaja, gde je primenljivo; 10. relevantnoj interoperabilnosti digitalnog sadržaja sa hardverom i softverom o kojima trgovac ima saznanja ili o kojima se razumno može očekivati da ima saznanja, gde je primenljivo; 11. postojanju i uslovima bilo kakvog oblika finansijske garancije koju potrošač treba da plati ili dostavi na zahtev trgovca; 12. upozorenju o potencijalnoj opasnosti ili štetnosti robe i usluga, kao i uputstvu o načinu korišćenja, gde je primenljivo; 13. uslovima koji se odnose na vraćanje kupljene robe trgovcu, kao što je originalno pakovanje ili plaćanje naknade. (2) Trgovac nema obavezu da obavesti potrošača o informacijama iz stava 1. ovog člana ako su ovi podaci očigledni iz okolnosti pod kojima se zaključuje ugovor o prodaji ili ugovor o pružanju usluga. (3) Ako trgovac i potrošač zaključe ugovor o prodaji ili ugovor o pružanju usluga, informacija iz stava 1. ovog člana će predstavljati sastavni deo ugovora. (4) Teret dokazivanja izvršenja obaveza u skladu sa stavom 1. ovog člana pada na trgovca. 46 (5) Komercijalni cilj odredbe o obaveštavanju prema stavu 1. ovog člana biće nedvosmisleno saopšten potrošaču. (6) Ako nakon zaključenja ugovora sa potrošačem trgovac ne deluje u skladu sa obavezom o obaveštavanju prema stavu 1. ovog člana, potrošač ima pravo da raskine ugovor nezavisno od toga da li je trgovac imao nameru da ga navede da zaključi ugovor izostavljajući da obavesti potrošača. Pravo raskidanja ugovora ističe isticanjem perioda od godinu dana koji počinje danom zaključivanja ugovora. (7) Odredbe stava 1. ovog člana se takođe primenjuju na ugovore o snabdevanju vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnim grejanjem ili o isporuci digitalnog sadržaja koji se ne isporučuje na materijalnom nosaču zapisa. (8) Odredbe stava 1. ovog člana se ne primenjuju na ugovore koji se odnose na svakodnevne transakcije i koji se sprovode u vreme njihovog zaključivanja”. ¾ Član 16. novi stav 9. Obrazloženje izmene: u Zakonu o zaštiti potrošača ne postoje opšte odredbe koje se odnose na korišćenje srpskog jezika u materijalima za obaveštavanje koji se dostavljaju potrošačima. Mogu se primenjivati posebna pravila, kao npr. član 111. stav 4. Predlozi amandmana: članu 16. dodati novi sledeći stav 9: <(9) Osim ako nije drugačije predviđeno ovim zakonom, informacije u skladu sa stavom 1. moraju biti na srpskom jeziku, napisane ćiriličnim ili latiničnim pismom.> 47 Član 17. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dodatni troškovi Additional expenses Potrošač nije dužan da plati dodatne poštanske troškove i troškove transporta i isporuke ako trgovac nije obavestio potrošača o dodatnim poštanskim troškovima i troškovima transporta i isporuke ili se dodatni poštanski troškovi i troškovi transporta i isporuke ne mogu unapred obračunati ukoliko trgovac nije obavestio potrošača da se dodatni poštanski troškovi i troškovi transporta i isporuke mogu staviti potrošaču na teret. If the trader has not informed the consumer on the additional freight, delivery or postal charges or, where these charges cannot reasonably be calculated in advance, if the trader has not informed the consumer on the fact that such additional charges may be payable by them, the consumer shall not be obliged to pay these additional charges. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 48 Član 18. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Payment through bank or post Plaćanje posredstvom banke ili pošte If the trader informs the consumer to make the payment through the bank or the post, the payment shall be deemed effected on the date on which the bank or the post accepted the proper payment order or the payment of the debt amount or the a payment order by a third party which effects the payment on behalf of the consumer. Ako trgovac obavesti potrošača da se plaćanje može izvršiti posredstvom banke ili pošte, smatra se da je plaćanje izvršeno kada banka odnosno pošta primi nalog potrošača za plaćanje ili uplatu dugovanog iznosa ili nalog trećeg lica koje vrši plaćanje u ime ili za račun potrošača. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 49 III. NEPOŠTENO POSLOVANJE 50 Član 19. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Zabrana nepoštenog poslovanja Prohibition of unfair commercial practices Zabranjeno je nepošteno poslovanje. Trgovac snosi teret dokazivanja tačnosti podataka u vezi sa proizvodom, koje je dao pre, za vreme i nakon zaključenja ugovora. Unfair commercial practices shall be prohibited. The burden of proof of the factual claims made by the trader before, during and after a commercial transaction in relation to a product rests with the trader. 2. Obrazloženje izmene: da se razjasni da predmet zakona obuhvata i usluge u skladu sa Direktivom 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. 3. Predlozi amandmana: u predmet članova 19. do 27. uključiti termin <usluge>. 51 Član 20. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pojam nepoštenog poslovanja Notion of unfairness A commercial practice shall be regarded as unfair if: Poslovanje je nepošteno: 1) it is contrary to the requirements of 1) ako je protivno zahtevima profesionalne professional diligence; pažnje; 2) ako bitno narušava ili preti da bitno naruši ekonomsko ponašanje, u vezi s proizvodom, prosečnog potrošača na koga se to poslovanje odnosi ili kome je izložen, odnosno ponašanje prosečnog člana grupe, kada se poslovanje odnosi na grupu. Trgovac bitno narušava ekonomsko ponašanje potrošača ako svojim poslovanjem bitno umanjuje sposobnost potrošača da razborito odlučuje, usled čega potrošač donosi ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo. Ekonomska odluka potrošača je odluka o tome da li, na koji način i pod kojim uslovima da kupi proizvod, da cenu plati u celosti ili delimično, da li da zadrži ili da vrati proizvod, ili da iskoristi neko drugo pravo u vezi s proizvodom koje ima po osnovu ugovora, da li da nešto učini ili da se uzdrži od kakvog postupka. Poslovanje koje preti da bitno naruši ekonomsko ponašanje jasno određene grupe potrošača, koji su zbog svoje psihičke ili fizičke slabosti, uzrasta ili lakomislenosti naročito osetljivi na tu vrstu poslovanja ili na dati proizvod, pod uslovom da se od trgovca moglo osnovano očekivati da to predvidi, procenjuje se prema prosečnom pripadniku te grupe potrošača. Odredbe stava 4. ovog člana se ne odnose na slučajeve uobičajenog i dopuštenog oglašavanja koje podrazumeva i davanje preteranih izjava ili izjava koje ne treba uzimati doslovno. Nepoštenim se naročito smatra obmanjujuće poslovanje, nasrtljivo poslovanje, kao i povreda dužnosti obaveštavanja u skladu sa ovim zakonom. U nepošteno poslovanje se ubraja i povreda dužnosti obaveštavanja potrošača iz člana 16. ovog zakona, kao i povreda dužnosti obaveštavanja potrošača o njegovim pravima u skladu sa ovim zakonom, u vezi sa: 1) ugovorima na daljinu; 2)
2) it materially distorts or is likely to materially distort the economic behaviour with regard to the product of the average consumer whom it reaches or to whom it is addressed to, or of the average member of the group when a commercial practice is directed to a particular group of consumers. To materially distort the economic behaviour of consumer means to use a commercial practice to appreciably impair the consumer’s ability to make an informed decision, thereby causing the consumer to take a transactional decision that he would not have taken otherwise. Transactional decision means any decision taken by a consumer concerning whether, how and on what terms to purchase, make payment in whole or in part for, retain or dispose of a product or to exercise a contractual right in relation to the product, whether the consumer decides to act or to refrain from acting. Commercial practices which are likely to materially distort the economic behaviour only of a clearly identifiable group of consumers who are particularly vulnerable to the practice, or the underlying product, because of their mental or physical infirmity, age or credulity in a way which the trader could reasonably be expected to foresee, shall be assessed from the perspective of the average member of that group. Provisions under Paragraph 4 of this article are without prejudice to the common and legitimate advertising practice of making exaggerated statements or statements which are not meant to be taken literally. In particular, a commercial practice shall be regarded as unfair if it is misleading, or aggressive, as well as breach of information duty in accordance with this law. Any breach of duty of information of the consumer as prescribed under Article 16, of this law, as well as the breach of duty to inform the consumer on their rights in ugovorima o turističkom putovanju i accordance with this law, shall be regarded as an unfair 52 vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti;
3)
commercial practice, in respect of: 1) distance contracts; označenjem cena; 4) ugovorima elektronskih sredstava. zaključenim 2) contracts on package tours and real estate time sharing; upotrebom U nepošteno poslovanje ubraja se i povreda dužnosti obaveštavanja potrošača o njegovim pravima u vezi sa medicinskim proizvodima za ljudsku upotrebu; finansijskim uslugama na daljinu; zajedničkim ulaganjem u prenosive hartije od vrednosti; posredovanjem u osiguranju; životnim osiguranjem i drugim vrstama direktnog osiguranja; prodajom finansijskih instrumenata; prospektom koji se objavljuje u slučaju javne ponude hartija od vrednosti ili njihovog prihvatanja za trgovanje, u skladu sa zakonima kojima se uređuju navedene oblasti. 3)
indication of prices; 4)
e‐commerce contracts. The unfair practices include also breach of duty to inform the consumers on their rights in regard to medicinal products for human use; distance marketing of consumer financial services; collective investment in transferable securities; insurance mediation; life assurance and other types of direct insurance; markets in financial instruments; the prospectus to be published when securities are offered to the public or admitted to trading, as prescribed by the laws regulating the respective fields. 2. Obrazloženje izmene: Napomena: Ministarstvo koje je korisnik i tržišna inspekcija predlažu proširivanje liste nepoštene poslovne prakse. Međutim, ovo ne bi bilo dozvoljeno u skladu sa pravom EU zbog toga što Direktiva o nepoštenoj poslovnoj praksi ima maksimalan karakter, što znači da državama članicama nije dozvoljeno da dopunjavaju odredbe sadržane u direktivi. Osim toga, apstrakt ili opšte odredbe člana 20. pomoći će kada se za cilj ima tržišna praksa koja nije navedena u drugim odredbama ovog poglavlja. Stoga se ne predlaže promena. 53 Član 21. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Obmanjujuće poslovanje Misleading commercial practices Pod obmanjujućim poslovanjem, u smislu ovog zakona, smatra se poslovanje trgovca kojim navodi potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo, tako što mu daje netačna obaveštenja ili na drugi način dovodi ili preti da dovede prosečnog potrošača u zabludu u pogledu: 1) postojanja ili prirode proizvoda; A commercial practice shall be regarded as misleading if it leads the consumer to take a transactional action they would not have taken otherwise, by providing false information or deceiving them in respect of: 1) the existence or nature of the product; 2) osnovnih obeležja proizvoda koja se odnose na dostupnost, prednosti, rizike, način izrade, upotrebu, dodatke koji prate proizvod, pomoć koja se potrošačima pruža posle prodaje i postupanje po njihovim pritužbama, način i datum proizvodnje ili pružanja usluge, isporuku, podobnost za upotrebu, način upotrebe, količinu, specifikaciju, državu proizvodnje i državu porekla žiga, očekivane rezultate upotrebe ili rezultate sprovedenih testova ili provera; 2) the main characteristics of the product, such as its availability, benefits, risks, execution, composition, accessories, aftersale customer assistance and complaint handling, method and date of manufacture or provision, delivery, fitness for purpose, usage, quantity, specification, geographical or commercial origin or the results to be expected from its use, or the results and material features of tests or checks carried out on the product; 3) the extent of the trader’s commitments, the motives for the commercial practice and the nature 3) obaveza trgovca i obima obaveza, razloga of the sales process, any statement or symbol in za određeno tržišno postupanje i njegove prirode, relation to direct or indirect sponsorship or approval of označavanja ili ukazivanja na lice koje posredno ili the trader or the product; neposredno podržava ili preporučuje trgovca ili 4) the price or the manner in which the proizvod; price is calculated, or the existence of a specific price 4) cene ili načina na koji je obračunata ili advantage; postojanja određenih pogodnosti u pogledu cene; 5) the need for a service, part, replacement 5) potrebe za servisiranjem, delovima, or repair; zamenom ili popravkom; 6) the nature, attributes and rights of the 6) položaja, osobina ili prava trgovca ili trader or his agent, such as his identity and assets, his njegovog zastupnika koji se odnose na njihov identitet qualifications, status and ownership of industrial, ili imovinu, kvalifikacije i status, svojinskih i prava commercial or intellectual property rights or his awards intelektualne svojine kojima raspolažu, nagrada ili and distinctions; priznanja koja su primili; 7) the consumer’s rights, including the right 7) prava potrošača, uključujući pravo na to repair, replacement or reimbursement or the risks he zamenu stvari ili vraćanje novca ili rizika kojima može da may be exposed to. bude izložen. A commercial practice shall also be regarded as Obmanjujuće poslovanje obuhvata i stvaranje opšteg misleading if it creates a general impression causing the utiska kojim se prosečni potrošač navodi da donese average consumer to take a transactional decision that ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo, bez obzira he would not have taken otherwise, irrespective to the na tačnost obaveštenja koja su mu data. factual context of the information given. Obmanjujuće poslovanje postoji ako trgovac, uzimajući A commercial practice shall also be regarded as 54 misleading if the trader, having regard to all circumstances of a concrete case, leads an average consumer to take a transactional decision that they would not have taken otherwise, through: 1) any marketing of a product, including comparative advertising, which creates confusion with any products, trademarks, trade names or other distinguishing marks of a competitor; u obzir sve okolnosti konkretnog slučaja, navodi ili preti da navede prosečnog potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo, tako što: 1) oglašava proizvod, uključujući upoređujuće oglašavanje i time otežava razlikovanje proizvoda od drugih proizvoda, žigova, naziva drugih proizvoda ili oznake konkurenta; 2)
pristupio. krši odredbe kodeksa ponašanja kojem je 2) non‐compliance by the trader with commitments contained in codes of conduct by which the trader has undertaken to be bound. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 55 Član 22. 1. Sadašnja odredba: Srpski Propuštanje kojim se obmanjuju potrošači English Misleading omissions Obmanjujuće poslovanje propuštanjem trgovca da preduzme određenje radnje postoji kada trgovac, uzimajući u obzir sve okolnosti slučaja, prostorna i vremenska ograničenja upotrebljenog sredstva komunikacije i dopunske mere koje je preduzeo u cilju obaveštavanja potrošača: 1) uskrati potrošačima bitna obaveštenja koja su prosečnom potrošaču potrebna za razumno odlučivanje, čime navodi ili preti da navede prosečnog potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo; A commercial practice shall be regarded as a misleading omission, taking account of all its features and circumstances and spatial or temporal limitations of the communication medium used and any additional measures that the trader has undertaken in order to inform the consumer, if a trader: 1) omits material information that the average consumer needs to make an informed transactional decision, and thereby causes or is likely to cause him to take a transactional decision that he would not have taken otherwise; 2) skriva bitne informacije ili informacije pruža neblagovremeno ili na nejasan, nerazumljiv ili dvosmislen način ili kada propusti da istakne poslovnu svrhu svog obraćanja potrošačima čime navodi ili preti da navede prosečnog potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo. 2) hides or provides in an unclear, unintelligible, ambiguous or untimely manner such material information, or fails to identify the commercial intent of his address to the consumer if this causes or is likely to cause the average consumer to make a transactional decision that he would not have taken otherwise. Poziv na ponudu i obaveštenje o osobinama i ceni proizvoda koje trgovac dostavlja potrošaču mora, osim ako nešto drugo ne proizlazi iz okolnosti slučaja, da sadrži: 1) osnovna obeležja proizvoda u obimu koji odgovara datom proizvodu i upotrebljenom sredstvu komunikacije; An invitation to purchase and commercial communication which indicates the characteristics and price of the product which the trader encloses to the consumer, must include the following information, if not already apparent from the context: 1) the main characteristics of the product, to an extent appropriate to the medium and the 2) naziv i adresu trgovca i po potrebi naziv i product; adresu trgovca u čije ime posluje; 2) the geographical address and the 3) cenu koja obuhvata poreske i druge identity of the trader, and, where applicable, the dažbine i dodatne troškove, troškove transporta, geographical address and the identity of the trader on poštarinu i troškove isporuke; whose behalf he is acting; 4) pravila o plaćanju, isporuci i izvršavanju 3) the price, including taxes and other ugovornih obaveza i načinu na koji se postupa po duties and additional freight, delivery or postal pritužbama potrošača ako pravila odstupaju od zahteva charges; profesionalne pažnje; 4) the arrangements for payment, delivery, 5) obaveštenje o pravu na jednostrani raskid performance and the complaint handling policy, if they ugovora. depart from the requirements of professional Izuzetno od stava 2. tačka 3) ovog člana, ako se zbog diligence; svojstava proizvoda cena ili dodatni troškovi ne mogu 5) the existence of the right of unilateral unapred obračunati trgovac je dužan da potrošaču 56 dostavi podatke na osnovu kojih se cena odnosno contract rescinding.
dodatni troškovi obračunavaju. Exempt from Paragraph 2 item 3) of this article where the price or the additional expenses cannot be reasonably calculated in advance due to the nature of the product, the trader shall communicate to the consumer the data upon which the price or the additional expenses are calculated. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 57 Član 23. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Oblici poslovanja koji se smatraju obmanjujućim poslovanjem Practices which are unconditionally misleading Oblici poslovanja koji se bez obzira na okolnosti Commercial practices which are, regardless of the pojedinačnog slučaja smatraju obmanjujućim tržišnim circumstances of a particular case, considered postupanjem jesu: misleading: 1) neistinita tvrdnja trgovca da postupa u 1) Untruthful claim by a trader to be acting skladu sa određenim kodeksom ponašanja; according to a certain code of conduct; 2) neovlašćeno isticanje oznake kvaliteta, 2) Displaying a trust mark, quality mark or znaka od poverenja ili sličnog znaka od strane trgovca; equivalent without having obtained the necessary authorization; 3) neistinita tvrdnja trgovca da je određeni kodeks ponašanja odobren od državnog organa ili 3) Claiming that a code of conduct has an endorsement from a public or other body which it does određene organizacije; not have; 4) neistinita tvrdnja trgovca da njegovo 4) Claiming that a trader and his commercial tržišno postupanje ili prodaju proizvoda, odobrava, podržava ili pomaže određeni državni organ ili practices, or a product, have been approved, endorsed određena organizacija ili istinita tvrdnja iste sadržine u or authorized by a public or private body when they slučaju da se trgovac ne pridržava uslova pod kojima mu have not, or making such claim without complying with the terms of the approval, endorsement or je dato odobrenje, podrška ili pomoć; authorization; 5) poziv trgovca potrošaču da dostavi 5) Making an invitation to purchase ponudu za kupovinu nekog proizvoda po određenoj ceni, ako trgovac prikriva postojanje osnovanog razloga products at a specified price without disclosing the za sumnju da će moći da isporuči taj proizvod ili opremu existence of any reasonable grounds the trader may ili da angažuje drugog trgovca za isporuku proizvoda po have for believing that he will not be able to offer for navedenoj ceni, u količini i roku koji bi se mogao supply, or to procure another trader to supply, those očekivati s obzirom na vrstu proizvoda, obim products or equivalent products at that price for a period that is, and in quantities that are, reasonable oglašavanja i ponuđenu cenu; having regard to the product, the scale of advertising of 6) poziv trgovca potrošaču da učini ponudu the product and the price offered; za kupovinu nekog proizvoda po određenoj ceni, ako trgovac u nameri da potrošača navede na kupovinu 6) Making an invitation to purchase nekog drugog proizvoda odbija da pokaže potrošaču products at a specified price, if the trader, with proizvod na koji se oglas odnosi ili odbija da primi intention to cause the consumer to buy some other narudžbinu ili da isporuči proizvod u primerenom roku product, refuses to show the advertised item to the ili pokaže potrošaču oštećeni uzorak proizvoda na koji consumer, or refuses to take order for it or deliver the item within a reasonable time, or if it demonstrates a se odnosi oglašavanje; defective sample of the advertised product to the 7) neistinita tvrdnja trgovca da će proizvod consumer; biti raspoloživ u kratkom roku ili da će biti raspoloživ u 7) Falsely stating that a product will only be kratkom roku pod određenim uslovima, s ciljem da se potrošač navede da odluku o kupovini donese bez available for a very limited time, or that it will only be odlaganja, odnosno da mu se uskrati prilika ili vreme available on particular terms for a very limited time, in 58 potrebno za donošenje razumne odluke; order to elicit an immediate decision and deprive consumers of sufficient opportunity or time to make an 8) propuštanje trgovca da potrošača, pre informed choice; nego što prihvati ponudu, na jasan način obavesti da će 8)
The trader omitting to inform the mu nakon prodaje određenog proizvoda pružiti prateće usluge na jeziku koji nije u službenoj upotrebi u consumer in an unambiguous manner, before they accept the offer, that, after the sale of certain product, Republici Srbiji; it will provide after‐sales service to the consumer in a 9) neistinita tvrdnja trgovca ili stvaranje language which is not in official use in Republic of pogrešnog utiska da je određeni proizvod u prometu u Serbia; skladu sa pozitivnim propisima; 9)
Stating or otherwise creating a false 10) predstavljanje prava koja su potrošaču impression that a product can legally be sold; garantovana zakonom kao posebne prednosti koju 10) Presenting rights given to consumers in trgovac nudi potrošaču; law as a distinctive feature of the trader’s offer; 11) upotreba uredničkog prostora u medijima 11) Using editorial content in the media to za oglašavanje proizvoda, to jest propuštanje trgovca da u sadržaju oglasa zvukom ili slikom naglasi da je reč o promote a product where a trader has paid for the plaćenom oglašavanju, a ne o sadržaju iza kojeg stoji promotion without making that clear in the content or uredništvo; neistinita tvrdnja trgovca o prirodi i značaju by images or sounds clearly identifiable by the rizika kome potrošač izlaže sebe ili svoju porodicu ako consumer; Making a materially inaccurate claim concerning the nature and extent of the risk to the ne kupi određeni proizvod; personal security of the consumer if the consumer does 12) oglašavanje od strane trgovca proizvoda not purchase the product; koji podražava proizvod drugog trgovca i kojim se 12) Promoting a product similar to a product potrošač namerno navodi na pogrešan zaključak da proizvode proizvodi isti trgovac; made by a particular manufacturer in such a manner as to deliberately mislead the consumer into believing that 13) stvaranje, vođenje ili oglašavanje od the product is made by that same manufacturer when it strane trgovca sistema prodaje proizvoda u okviru kojeg is not; potrošač plaća naknadu za mogućnost ostvarenja 13) Establishing, operating or promoting a a prihoda koji ne zavisi od uspešnosti prodaje određenog proizvoda, već od učestvovanja drugih potrošača u tom system of sale of goods where a consumer pays a fee for the opportunity to receive compensation, which is sistemu prodaje; derived primarily from the introduction of other 14) neistinita tvrdnja trgovca da prestaje sa consumers into the scheme rather than from the sale or poslovanjem ili da se premešta u druge poslovne consumption of products; prostorije; 14) Falsely claiming that the trader is about 15) tvrdnja trgovca da određeni proizvod to cease trading or move premises; povećava šansu za pobedu u igrama na sreću; 15) Claiming that products are able to 16) neistinita tvrdnja trgovca da određeni facilitate winning in games of chance; proizvod leči određenu bolest, poremećaj funkcije ili malformaciju; 16) Falsely claiming that a product is able to cure illnesses, dysfunction or malformations; 17) pružanje netačnih informacija o uslovima na tržištu ili mogućnosti kupovine određenog proizvoda 17) Passing on materially inaccurate na tržištu u nameri da se potrošač navede da proizvod information on market conditions, or on the possibility pribavi pod uslovima koji su nepovoljniji od uobičajenih of finding the product with the intention of inducing the tržišnih uslova; consumer to acquire the product at conditions less favourable than normal market conditions; 18) tvrdnja da se raspisuje nagradno takmičenje ili promotivna igra, ako se nakon toga ne 18) Claiming to offer a competition or prize podeli obećana nagrada ili odgovarajuća zamena za nju; promotion without awarding the prizes described or a reasonable equivalent; 19) opisivanje proizvoda rečima gratis, 59 19) Describing a product as gratis, free, besplatno, bez naknade ili drugim rečima sličnog značenja, ako je potrošač dužan da snosi bilo kakav without charge or similar, if the consumer has to pay trošak osim neizbežnog troška javljanja na oglas i anything other than the unavoidable cost of responding preuzimanja odnosno isporuke proizvoda; to the add and collecting or paying for delivery of the item; 20) stavljanje računa ili sličnog dokumenta kojim se zahteva plaćanje u oglasni materijal, čime se 20) Including in marketing material an invoice kod potrošača stvara pogrešan utisak da je već naručio or similar document seeking payment which gives the consumer the impression that he has already ordered oglašavani proizvod; the marketed product when he has not; 21) neistinita tvrdnja ili stvaranje pogrešnog 21) Falsely claiming or creating the utiska da trgovac ne postupa u okviru svoje poslovne delatnosti, profesije ili zanata ili neistinito izdavanje za impression that the trader is not acting for purposes relating to his trade, business, craft or profession, or potrošača (predstavljanje kao potrošač); falsely representing oneself as a consumer; 22) stvaranje pogrešnog utiska kod potrošača 22) Creating the false impression that after‐
da su nakon prodaje određenog proizvoda prateće usluge dostupne i na teritoriji druge države osim države sales service in relation to a product is available also on the territory of another state, beside that in which the u kojoj je proizvod prodat; product is sold; 23) zloupotreba pojma „garancija” i izraza sa 23) Misusing the word “guarantee” and any sličnim značenjem pri zaključenju ugovora o prodaji robe i oglašavanju povodom prodaje robe, ako po words with similar meaning during the conclusion of the osnovu ugovora o prodaji robe potrošač ne stiče više contract and advertising related to the sale of goods, if, prava nego što ima u skladu sa ovim zakonom. by the contract on the sale of goods, the consumer does not aquire more rights than he has in accordance with this law. ¾ Član 23. Obrazloženje izmene: razjašnjenje teksta u skladu sa Aneksom 1. Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: naslov člana 23. zameniti sledećim novim tekstom: „Sledeći oblici poslovanja će se takođe smatrati obmanjujućim poslovanjem”. ¾ Član 23. tačka 1) Obrazloženje izmene: razjašnjenje teksta u skladu sa Aneksom 1. Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: 60 za tačku 1) predlaže se sledeći novi tekst: „tvrdnja da je trgovac potpisnik kodeksa ponašanja, a da zapravo nije”. 61 Član 24. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Nasrtljivo poslovanje Aggressive commercial practices Nasrtljivo poslovanje postoji ako uzimajući u obzir sve okolnosti konkretnog slučaja, trgovac uznemiravanjem, prinudom, uključujući fizičku prinudu ili nedozvoljenim uticajem, narušava ili preti da naruši slobodu izbora ili ponašanje prosečnog potrošača u vezi sa određenim proizvodom i na taj način navodi ili preti da navede potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo. Nedozvoljeni uticaj, u smislu ovog zakona, jeste zloupotreba pozicije moći u cilju vršenja pritiska na potrošača na način koji bitno ograničava sposobnost potrošača da razumno odlučuje, bez obzira da li se upotrebljava ili stavlja u izgled upotreba fizičke sile. Kriterijumi na osnovu kojih se utvrđuje postojanje nasrtljivog poslovanja su: 1) vreme, mesto, priroda i trajanje nasrtljivog poslovanja; A commercial practice shall be regarded as aggressive if, taking account of all its features and circumstances, by harassment, coercion, including the use of physical force, or undue influence, the trader significantly impairs or is likely to significantly impair the average consumer’s freedom of choice or conduct with regard to the product, and thereby causes him, or is likely to cause him to take a transactional decision that he would not have taken otherwise. Undue influence means exploiting a position of power in relation to the consumer so as to apply pressure, even without using or threatening to use physical force, in a way which significantly limits the consumer’s ability to make an informed decision. In determining whether a commercial practice uses aggressive practices, account shall be taken of: 1) its timing, location, nature or persistence; 2)
ponašanja; 2) the use of threatening or abusive language or behaviour; upotreba pretećeg ili uvredljivog jezika ili 3) the conscious exploitation by the trader 3) činjenica da trgovac svesno, u nameri da utiče na odluku potrošača u vezi sa proizvodom, koristi of any specific misfortune or circumstance of such nesrećni slučaj koji se dogodio potrošaču ili teške gravity as to impair the consumer’s judgment, in order okolnosti u kojima se potrošač nalazi, a koje utiču na to influence the consumer’s judgement; njegovu sposobnost za rasuđivanje; 4) any onerous or disproportionate non‐
4) teška ili nesrazmerna vanugovorna contractual barriers imposed by the trader where a prepreka koju trgovac postavlja potrošaču koji želi da consumer wishes to exercise rights under the contract, ostvari svoje ugovorno pravo, uključujući pravo da including rights to terminate a contract or to switch to raskine ili poništi ugovor ili izabere drugi proizvod ili another product or another trader; drugog trgovca; 5) any threat to take any action that cannot 5) pretnja trgovca da će prema potrošaču legally be taken. preduzeti određenu radnju koja nije u skladu sa zakonom. 2. Obrazloženje izmene: član 24. stav 3. tačka 3) da se odredba usaglasi sa članom 9 (c) Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. 62 3. Predlozi amandmana: predlaže se da se iz člana 24. stav 3. tačka 3) izbriše reč „svesno”. Onda bi tačka 3) glasila: „činjenica da trgovac, u nameri da utiče na odluku potrošača u vezi sa proizvodom, koristi nesrećni slučaj koji se dogodio potrošaču ili teške okolnosti u kojima se potrošač nalazi, a koje utiču na njegovu sposobnost za rasuđivanje”. 63 Član 25. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Oblici poslovanja koji se smatraju nasrtljivim poslovanjem Practices which are unconditionally aggressive Oblici poslovanja koji se bez obzira na okolnosti Commercial practices which are in all circumstances pojedinačnog slučaja smatraju nasrtljivim poslovanjem considered aggressive: 1) Creating the impression that the jesu: 1) stvaranje utiska kod potrošača da ne consumer cannot leave the premises until a contract is concluded; može da napusti prostorije dok ne zaključi ugovor; 2) Conducting personal visits to the 2) poseta potrošaču, u njegovom stambenom prostoru, bez njegove prethodne consumer’s home, without their prior consent, except saglasnosti, osim radi ostvarivanja potraživanja iz in circumstances and to the extent legally justified to ugovora; enforce a contractual obligation; 3) višestruko obraćanje potrošaču, protivno 3) Making persistent and unwanted njegovoj volji telefonom, faksom, elektronskom poštom solicitations by telephone, fax, e‐mail or other distance ili drugim sredstvom komunikacije na daljinu, osim radi media, except in circumstances and to the extent legally ostvarivanja potraživanja iz ugovora; justified to enforce a contractual obligation; 4) zahtev da potrošač koji namerava da ostvari svoja prava iz polise osiguranja dostavi dokumenta koja se ne mogu smatrati značajnim za ocenu osnovanosti njegovog zahteva ili uporno izbegavanje da se odgovori na zahtev potrošača radi odvraćanja od ostvarivanja njegovih ugovornih prava; 4) Requiring a consumer who wishes to claim on an insurance policy to produce documents which could not reasonably be considered relevant as to whether the claim was valid, or failing systematically to respond to pertinent correspondence, in order to dissuade a consumer from exercising his contractual rights; 5) direktno podsticanje dece putem oglasa da kupe ili utiču na roditelje ili druga odrasla lica da za 5) Including in an advertisement a direct njih kupe proizvod koji je predmet oglašavanja; exhortation to children to buy advertised products, or persuade their parents or other adults to buy 6) zahtev potrošaču da plati, vrati ili čuva advertised products for them; proizvod čiju isporuku nije tražio, osim u slučajevima 6) Demanding from the consumer to pay, kupovine na daljinu; return or keep the product which they have not 7) izričito obaveštavanje potrošača da su ordered, except in cases of distance selling; posao ili egzistencija trgovca ugroženi ako potrošač ne 7) Explicitly informing a consumer that if he kupi određeni proizvod ili uslugu; does not buy the product or service, the trader’s job or 8) stvaranje pogrešnog utiska kod potrošača livelihood will be in jeopardy; da je osvojio ili da će preduzimanjem određene radnje 8) Creating the false impression that the osvojiti nagradu ili kakvu drugu korist kada nagrada ili korist ne postoji ili ako je preduzimanje bilo koje radnje consumer has already won, will win, or will on doing a u cilju osvajanja nagrade ili koristi uslovljeno time da particular act win, a prize or other equivalent benefit, potrošač plati određenu sumu novca ili pretrpi when in fact either there is no prize or other equivalent benefit, or taking any action in relation to claiming the određene troškove. prize or other equivalent benefit is subject to the consumer paying money or incurring a cost. 64 ¾ Član 25. Obrazloženje izmene: razjašnjenje teksta u skladu sa Aneksom 1. Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Predlozi amandmana: naslov člana 25. zameniti sledećim novim tekstom: „Nepoštenim poslovanjem se takođe smatraju sledeći oblici nasrtljivog poslovanja:”. ¾ Član 25. tačka 6) Obrazloženje izmene: razjašnjenje teksta u skladu sa Aneksom 1. Direktive 2005/29/EZ o nepoštenoj poslovnoj praksi privrednih subjekata prema potrošačima. Korišćenje termina prodaja bez prethodnog naručivanja umesto termina kupovina na daljinu. Predlozi amandmana: tačku 6. sadržanu u članu 25. zameniti sledećom tačkom: „zahtevanje momentalnog plaćanja ili plaćanja u ratama za proizvod, njegov povraćaj ili čuvanje, kojeg potrošač nije tražio, izuzev onda kada je proizvod zamena koja se isporučuje u skladu sa odredbama EU o prodaji nenaručenih dobara ili usluga”. 65 Član 26. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Posebna zaštita maloletnika Special protection of minors Zabranjena je prodaja, služenje i poklanjanje alkoholnih pića, uključujući pivo, odnosno duvanskih proizvoda, licima mlađim od 18 godina života. U slučaju sumnje da je potrošač lice mlađe od 18 godina, trgovac nije dužan da proda ili usluži alkoholno piće, odnosno duvanski proizvod, dok potrošač ne omogući trgovcu uvid u važeću ličnu kartu, pasoš ili vozačku dozvolu. Sale, serving and gifts of alcohol drinks, including beer and tobacco products to persons below the age of 18 is prohibited. In case of a doubt whether the consumer is a person below the age of 18, the trader is not obliged to sell or serve an alcohol drink, or tobacco product, until the consumer shows valid identity document, passport, or driving licence. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 66 Član 27. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Kodeks ponašanja Codes of conduct Kodeks ponašanja je sporazum ili odluka trgovca ili grupe trgovaca kojim se uređuju pravila tržišnog postupanja trgovaca ili grupe trgovaca. Trgovac ili grupa trgovaca koji su pristupili određenom kodeksu ponašanja odgovorni su za kontrolu poštovanja pravila tog kodeksa ponašanja od strane trgovaca. Ministarstvo nadležno za poslove zaštite potrošača (u daljem tekstu: Ministarstvo) dužno je da podstiče trgovca ili grupu trgovaca koji su pristupili određenom kodeksu ponašanja da kontrolišu pojavu nepoštenog tržišnog postupanja trgovaca ili grupe trgovaca koji su pristupili tom kodeksu. Ministarstvo je dužno da podstiče trgovca ili grupu trgovaca koji su pristupili određenom kodeksu ponašanja da obaveštavaju potrošače o postojanju i sadržini tog kodeksa. Code of conduct means an agreement or decision of the trader, or a group of traders, defining the behavior of traders or a group of traders on the market. The trader or a group of traders and code owners are responsible for control of observance of the rules of the Code by the traders. The Ministry in charge of consumer protection (hereinafter referred to as the Ministry) shall encourage control of unfair commercial practices by the traders or groups of traders and code owners that have aceeded to a certain code. The Ministry shall encourage traders and code owners to inform the consumers on the existence and contents of their codes of conduct. 2. Obrazloženje izmene: stav 1: vidite naše komentare koji se odnose na član 5. novi stav 41. 3. Predlozi amandmana: izbrisati stav 1. člana 27. s obzirom na to da se definicija kodeksa ponašanja sada nalazi u članu 5. stav 41. U stavu 2. zameniti kodeks sa kodeks ponašanja. 67 IV. ZAŠTITA POTROŠAČA U OSTVARIVANJU PRAVA IZ UGOVORA NA DALJINU I UGOVORA KOJI SE ZAKLJUČUJU IZVAN POSLOVNIH PROSTORIJA 68 Član 28. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dužnost obaveštavanja Information duty Trgovac je dužan da pre zaključenja ugovora na daljinu i ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija, pored podataka iz člana 16. ovog zakona, potrošača, na jasan i razumljiv način, obavesti o: 1) uslovima za jednostrani raskid ugovora i postupku u kome može da ostvari to pravo; In addition to the general duty to inform the consumer under Article 16; and prior to conclusion of distance and off‐premises contracts, the trader shall provide the consumer in a clear and understandable manner,the following information,: 1) the conditions and procedures for exercising the right of withdrawal; 2) adresi u kojoj trgovac posluje ako ne posluje na adresi u kojoj mu je sedište ili prebivalište i 2) the address of the place of business of adresi trgovca u čije ime postupa na koju može da uputi the trader, if different from his office or residence pritužbe; address, and address of the trader on whose behalf he is acting, where the consumer can address any 3) postojanju kodeksa ponašanja koji complaints; obavezuje trgovca i načinu na koji se može izvršiti uvid u taj kodeks; 3) the existence of codes of conduct which obliges the trader, and the way to access that code of 4) ceni upotrebe sredstava komunikacije na conduct; daljinu ukoliko se ne obračunava po osnovnoj tarifi; 4) the cost of using the means of distance 5) činjenici da stupa u ugovorni odnos sa communication, where it is calculated other than at the trgovcem i da uživa zaštitu u skladu sa ovim zakonom; basic rate; 6) činjenici da kod ugovora na daljinu gubi 5) the fact that the contract will be pravo na jednostrani raskid ako uz izričitu saglasnost concluded with a trader and, as a result, that the potrošača, trgovac započne pružanje usluge pre isteka consumer will benefit from the protection afforded by vremena u kome je dozvoljen jednostrani raskid this Law; ugovora; 6) the fact that the right of withdrawal shall 7) mogućnosti vansudskog rešavanja not apply as to services where performance has begun, sporova. with the consumer's prior expressed consent, before Trgovac je dužan da pre zaključenja ugovora o pružanju the end of the withdrawal period; finansijskih usluga na daljinu, potrošača, na jasan i 7) the possibility of reaching an out‐of‐court razumljiv način, obavesti o: dispute resolution, where applicable. 1) osnovnim obeležjima finansijske usluge; Prior to conclusion of the distance contract on financial 2) ukupnoj ceni finansijske usluge services, the trader shall provide the consumer, in a uključujući poreze, takse, troškove i naknade, odnosno clear and understandable manner, with the following o načinu obračunavanja cene ako ukupna cena information: finansijske usluge ne da bude iskazana; 1) a description of the main characteristics 3) posebnim rizicima koji se odnose na of the financial service; određeni finansijski instrument; 2) the total price including all related fees, 4) periodu za koji važe data obaveštenja; charges, taxes, and expenses, that is the way of calculation of the price if the total price of the financial 5) načinu plaćanja. service is not shown; 69 3) special risks involved in the financial Ako trgovac i potrošač zaključe ugovor na daljinu ili ugovor koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija, instrument; podaci iz st. 1. i 2. ovog člana postaju njegov sastavni 4) period for which the information deo. provided is valid; 5) arrangements for payment. If the trader and the consumer conclude a distant contract or an off‐premises contract, the information under paragraphs 1 and 2 of this article become its integral part. Opšta napomena Odredbe poglavlja IV Zakona o zaštiti potrošača (ZZP) o ugovorima na daljinu i ugovorima koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija (članovi od 28. do 43.) uglavnom su podstaknute odredbama sadržanim u poglavlju III predloga direktive o pravima potrošača, podnesenog od strane Komisije EU 2008. godine. Međutim, tokom procesa dogovaranja zbog usvajanja Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača, prvobitni predlog Komisije EU pretrpeo je značajne izmene: Naime: 1. Predmet Direktive ograničen je na ugovore zaključene izvan poslovnih prostorija i na ugovore na daljinu. Prvobitni predlog Komisije EU iz 2008. godine obuhvata sve ugovore između poslovnih subjekata i potrošača (B2C ugovore); 2. Pružanje finansijskih usluga je isključeno iz predmeta Direktive 2011/83/EZ u vezi sa ugovorima na daljinu i ugovorima koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija; 3. Definicije nekoliko važnih termina koji se koriste u Direktivi 2011/83/EZ razlikuju se od definicija korišćenih u prvobitnom predlogu Direktive Komisije EU o pravima potrošača. Ovo važi za definicije sledećih termina: „ugovori na daljinu”, „ugovor koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija”, „poslovne prostorije”, „trgovačka garancija”, „ugovor o prodaji”, „javna aukcija”. Direktiva 2011/83/EZ takođe definiše sledeće termine koji nisu bili definisani u prvobitnom predlogu Komisije: „digitalni sadržaj”, „proizvodi proizvedeni prema specifikaciji potrošača”; 4. Obaveza obaveštavanja u vezi sa ugovorima na daljinu ili ugovorima koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija sadržana u Direktivi 2011/83/EZ proširena je u odnosu na prvobitni predlog Komisije EU; 5. Takođe, formalni uslovi za ugovore koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija i ugovore na daljinu koji su sadržani u Direktivi 2011/83/EZ znatno se razlikuju od zahteva u prvobitnom predlogu Direktive koju je Komisija EU predložila 2008. godine; 6. Odredbe o izostavljanju informacija koje se tiču prava na odustanak sadržane u Direktivi 2011/83/EZ razlikuju se od odredaba sadržanih u prvobitnom predlogu Direktive. Na primer, odredbama Direktive 2011/83/EZ predviđa se da, kada trgovac pre zaključenja ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija nije obavestio potrošača o pravu naodustanak, rok iznosi godinu dana umesto tri meseca, kao što je bilo prvobitno predloženo; 7. Značajne promene je pretrpeo i konačni tekst Direktive koji se odnosi na obaveze trgovca i potrošača u slučaju odustanka; 8. Odredbe Direktive 2011/83/EZ proširuju broj izuzetaka iz prava na odustanak kako u odnosu na ugovore na daljinu, tako i na ugovore koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija; 70 9. U konačni tekst Direktive 2011/83/EZ unete su odredbe u skladu sa kojima u toku raskidnog perioda potrošač treba da rukuje robom i da je koristi sa dužnom pažnjom; 10. Konačnom tekstu Direktive 2011/83/EZ dodate su odredbe koje omogućavaju da potrošač, slanjem posebnog zahteva na trajnom nosaču zapisa, zahteva pružanje usluge pre kraja raskidnog roka; 11. U konačni tekst Direktive 2011/83/EZ uključene su i odredbe kojima se predviđa da potrošač treba da bude spreman da podnese razumne troškove za sve usluge koje su mu pružene do momenta kada je ugovor raskinut; 12. Pravila o isporuci i prenošenju rizika, koja su sadržana u Direktivi 2011/83/EZ, detaljnija su od pravila sadržanih u prvobitnom predlogu Komisije i ugrađenih u Zakon o zaštiti potrošača. Sve gore navedene odredbe nisu transponovane u Zakon o zaštiti potrošača (ZZP) zbog toga što su odobrene i konačno usvojene 2011. godine, odnosno nakon stupanja na snagu Zakona o zaštiti potrošača 2010. godine. Stoga, većina odredaba članova 28. do 43. Zakona o zaštiti potrošača, koje se odnose na ugovore na daljinu i ugovore koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija, mora biti preformulisana ukoliko se želi da se odredbe Direktive 2011/83/EZ u potpunosti prenesu u Zakon o zaštiti potrošača. 2. Obrazloženje izmene: da se definicija usaglasi sa definicijom datom u članu 6. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Kao i ranije u odnosu na član 16, listi uslova o obaveštavanju dodaje se nekoliko karakteristika iz člana 40. Zakona o trgovini. 3. Predlozi amandmana: član 28. Zakona o zaštiti potrošača zameniti sledećim naslovom i tekstom: Dužnosti obaveštavanja za ugovore na daljinu i ugovore koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija (1). Osim opšte dužnosti obaveštavanja potrošača u skladu sa članom 16. ovog Zakona, pre nego što se potrošač obaveže ugovorom na daljinu i ugovorom zaključenim izvan poslovnih prostorija ili odgovarajućom ponudom za zaključivanje ugovora, trgovac je dužan da potrošača na jasan i razumljiv način obavesti o: 1. nazivu i vrsti robe, sastavu i količini, kao i drugim podacima u skladu sa posebnim
propisima, a naročito podacima o proizvođaču, zemlji porekla, datumu proizvodnje i
roku upotrebe, uvozniku, kvalitetu (klasi);
2. identitetu trgovca, kao što je njegovo trgovačko ime; 3. geografskoj adresi na kojoj je sedište trgovca i broju telefona trgovca, broju faksa i adresi elektronske pošte gde je to izvodljivo, kako bi se potrošaču omogućilo da brzo uspostavi kontakt sa trgovcem i da sa njim komunicira efikasno i, kada je primenljivo, o geografskoj adresi i identitetu trgovca u čije ime taj trgovac postupa; 71 4. u slučaju da se adresa razlikuje od adrese iz gore navedene tačke 3), geografskoj adresi u kojoj trgovac posluje i, gde je primenljivo, adresi trgovca u čije ime on postupa, na koju potrošač može da uputi žalbe; 5. ukupnoj ceni robe ili usluga sa uključenim porezima, ili kada se zbog prirode robe ili usluga cena ne može unapred i u razumnim granicama utvrditi, načinu na koji će se cena obračunati, i kada je primenljivo, o svim dodatnim troškovima transporta, isporuke ili poštanskim troškovima i svim drugim troškovima ili, kada se ovi troškovi ne mogu razumno obračunati unapred, činjenici da se takvi dodatni troškovi mogu staviti potrošaču na teret. U slučaju ugovora sa neodređenim trajanjem ili ugovora koji sadrži pretplatu, krajnja cena će obuhvatiti ukupne troškove za obračunski period. Kada se ovakvim ugovorima predviđa plaćanje fiksne sume, ukupna cena takođe znači ukupne mesečne troškove. Kada se ukupni troškovi ne mogu unapred izračunati u razumnim granicama, saopštava se način na koji će se cena obračunavati; 6. trošku korišćenja sredstava komunikacije na daljinu za zaključivanje ugovora kada se taj trošak obračunava na osnovi različitoj od osnovne tarife; 7. dogovorima o plaćanju, isporuci, realizaciji, vremenu za koje se trgovac obavezuje da isporuči robu ili realizuje uslugu i predviđenim načinima rešavanja žalbi od strane trgovca, kada je primenljivo; 8. uslovima, roku i postupcima za ostvarivanje prava na odustanak od ugovora u skladu sa članom 36. ovog zakona kada to pravo postoji, kao i obrascu formulara za odustanak koji propisuje ministar nadležan za zaštitu prava potrošača; 9. tome da će potrošač snositi trošak vraćanja robe u slučaju odustanka gde je primenljivo, a za ugovore na daljinu, ako roba po svojoj prirodi ne može normalno da se vrati poštom, trošak vraćanja robe; 10. tome da, ako potrošač ostvaruje pravo na odustanak od ugovora nakon što je podneo zahtev u skladu sa članom 32(3) ili članom 33(8) ovog zakona, potrošač ima obavezu da plati trgovcu razumne troškove u skladu sa članom 37b stav 3. ovog zakona; 11. kada pravo na odustanak nije predviđeno u skladu sa članom 40, o podatku da potrošač ne može da koristi pravo na odustanak ili, gde je primenljivo, okolnostima pod kojima potrošač gubi pravo na odustanak od ugovora; 12. postojanju zakonske garancije o saobraznosti robe; 13. postojanju i uslovima za pomoć potrošačima nakon kupovine, postprodajnim uslugama i trgovačkim garancijama, gde je primenljivo; 14. postojanju relevantnih kodeksa ponašanja i načinu na koji se mogu dobiti primerci tih kodeksa, gde je primenljivo; 15. trajanju ugovora gde je primenljivo ili, ako je ugovor zaključen na neodređeni rok ili se produžava automatski, o uslovima za njegovo raskidanje; 16. minimalnom trajanju ugovornih obaveza potrošača u skladu sa ugovorom, gde je primenljivo; 17. postojanju i uslovima depozita ili drugih finansijskih garancija koje potrošač na zahtev trgovca treba platiti ili dostaviti, gde je primenljivo; 18. funkcionalnosti, uključujući i primenljive mere tehničke zaštite digitalnog sadržaja, gde je primenljivo; 19. relevantnoj interoperabilnosti digitalnog sadržaja sa hardverom i softverom o kojima trgovac ima saznanja ili o kojima se razumno može očekivati da ima saznanja, gde je primenljivo; 20. mogućnosti pristupa vansudskim mehanizmima za podnošenje žalbi i rešavanje sporova kojima trgovac podleže i načinima pristupa, gde je primenljivo; 72 21. upozorenju o potencijalnoj opasnosti ili štetnosti robe i usluga, kao i uputstvu o načinu korišćenja, gde je primenljivo. (2). (1) Odredbe stava 1. ovog člana se takođe primenjuju na ugovore o snabdevanju vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnim grejanjem, ili o isporuci digitalnog sadržaja koji se ne isporučuje na materijalnom nosaču zapisa. (3). U slučaju javne aukcije, informacije u skladu sa stavom 1. tačaka 2) do 4) ovog člana mogu biti zamenjene ekvivalentnim podacima o prodavcu putem aukcije. (4). Informacije iz stava 1. tačaka 8) do 10) ovog člana mogu biti dostavljene pomoću standardnih uputstava o odustanku od ugovora koja propisuje ministar nadležan za zaštitu potrošača. Trgovac je ispunio obavezu obaveštavanja utvrđenu u tačkama 8) do 10) stava 1. ovog člana ako je potrošaču dostavio ova uputstva propisno popunjena. (5). Informacije na koje se ukazuje u stavu 1. ovog člana predstavljaju integralni deo ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija i ne mogu se menjati osim ukoliko se ugovorne strane izričito ne dogovore drugačije. (6). Ukoliko trgovac ne postupi u skladu sa zahtevima o obaveštavanju o dodatnim troškovima ili drugim troškovima iz tačke 5) stav 1. ovog člana ili o troškovima za vraćanje robe iz tačke 9) stav 1. ovog člana, potrošač ne snosi te troškove. (7). Informacije iz stava 1. ovog člana se obezbeđuju na srpskom jeziku. (8). (1) Teret dokazivanja izvršenja obaveza u skladu sa prethodnim stavom 1. i članom 31. ovog zakona snosi trgovac”. 73 Član 29. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dužnost prethodnog obaveštavanja kod elektronske trgovine information duties with regards to e‐
commerce Trgovac je dužan da pre zaključenja ugovora na daljinu koji za predmet ima prodaju robe ili pružanje usluga putem elektronskih sredstava potrošača obavesti o podacima iz čl. 16. i 28. ovog zakona i da mu na jednostavan način omogući da: 1) prepozna, uskladišti i reprodukuje konačan tekst budućeg ugovora; Prior to conclusion of the distance contract, the subject of which is the sale of goods or provision of services through electronic communication means, the trader shall inform the consumer on the information contained in articles 16 and 28 of this law allowing them to in a clear manner: 1) recognize, store and reproduce full content of the prospective contract; 2) uoči i ispravi greške u unosu podataka pre nego što pošalje porudžbenicu; 3) elektronski pristupi kodeksu ponašanja koji obavezuje trgovca. Trgovac iz stava 1. ovog zakona je dužan da pre nego što potrošač pošalje porudžbenicu na jasan i razumljiv način: 1) stavi na raspolaganje potrošaču uputstvo za zaključenje ugovora sa opisom radnji koje potrošač treba da učini radi zaključenja ugovora; 2) identify and correct input errors, prior to the placing of the order; 3) electronically consult any relevant codes of conduct to which the service provider subscribes. The trader under Paragraph 1 of this law shall make available to the consumer the following information, in a clear and comprehensible manner, and prior to the placement of the order by the consumer: 1) instructions for forming of the contract with the description of the technical steps to follow, in 2) obavesti potrošača o nameri uskladištenja order to conclude the contract; zaključenog ugovora i načinu na koji se tom ugovoru 2) the information on whether or not the može pristupiti; contract shall be filed with the service provider, and the 3) obavesti potrošača o načinu na koji može description of how to access it; da uoči i ispravi greške u unosu podataka; 3) the information on the technical means 4) obavesti potrošača o jezicima na kojima for identifying and correcting input errors; se ugovor može zaključiti. 4) the languages offered for the contract formation. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 74 Član 30. 1. Sadašnja odredba: Srpski Pristup podacima kod elektronske trgovine Trgovac iz člana 29. ovog zakona dužan je da nadležnim organima i potrošačima omogući lak, stalno dostupan i neposredan pristup sledećim podacima: 1) nazivu, adresi i adresi elektronske pošte trgovca; English Access to data with regards to e commerce The trader under Article 29 of this law. shall render easily, directly and permanently accessible to the consumers and competent authorities, the following information: 1) the name, address and the email address of the trader; 2) nazivu javnog registra u koji je trgovac 2) data regarding the entry in the public upisan i broju pod kojim je izvršen upis, odnosno o drugom podatku na osnovu kojeg se može izvršiti register, with indication of public register and the identifikacija trgovca u registru; number of the entry, or equivalent means of identification in that register; 3) nadležnom nadzornom organu ako je za obavljanje delatnosti trgovca potrebno odobrenje 3) where the activity is subject to an nadležnog organa; authorization scheme, the particulars of the relevant supervisory authority; 4) nazivu i adresi komore ili udruženja u koje je trgovac učlanjen, stručnom zvanju i državi u kojoj je 4) in case of the regulated profession, i.e. to zvanje stečeno, pravilima struke koja obavezuju occupation or activity for which special conditions or trgovca i načinu na koji se može pristupiti tim pravilima mandatory organisation in chambers of commerce or ako trgovac obavlja zanimanje ili delatnost za čije similar organisations have been prescribed: the name obavljanje je neophodno ispuniti posebne uslove ili and the address of the chamber of commerce or ostvariti članstvo u određenoj komori ili udruženju; professional association with which the service provider is registered; service provider’s own professional title 5) iznosu i načinu plaćanja poreza na dodatu and the country in which it was granted; a reference to vrednost. the applicable professional rules of that country and the means to access them; 5)
amount and manner of VAT payment. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 75 Član 31. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dužnost obaveštavanja o vršenju prava na jednostrani raskid ugovora Duty of information concerning the exercise of the right of withdrawal Trgovac je dužan da potrošaču preda obrazac za The trader shall provide the consumer with the jednostrani raskid ugovora na daljinu i ugovora koji se withdrawal form for distance contract and the off‐
premises contract and information on: zaključuju izvan poslovnih prostorija i obaveštenje o: 1) The name, address and the email address 1) nazivu, adresi i adresi elektronske pošte trgovca na koje potrošač dostavlja obrazac za of the trader to whom the withdrawal form must be sent; jednostrani raskid ugovora; 2) pravu potrošača na jednostrani raskid 2) A statement that the consumer has a ugovora na obrascu za jednostrani raskid ugovora na right to withdraw from the contract and that this right trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu): can be exercised by sending the withdrawal form on a durable medium to the trader: (1) kod ugovora zaključenih izvan poslovnih prostorija, u roku od 14 dana od dana kada je (1) for off‐premises contracts, within a potrošač potpisao porudžbenicu; period of fourteen days following the consumer’s (2) kod ugovora na daljinu, u roku od signature of the order form; 14 dana od dana kada je roba dospela u državinu (2) for distance sales contracts, within potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a period of fourteen days following the material a koje nije prevoznik; possession of the goods by the consumer or a third (3) kod ugovora na daljinu koji se party, other than the carrier and indicated by the odnose na pružanje usluga, u roku od 14 dana od dana consumer; zaključenja ugovora osim ako se potrošač izričito (3) for distance service contracts, saglasio da pružanje usluge započne pre isteka tog roka; within a period of fourteen days following the (4) kod ugovora na daljinu kojima je conclusion of the contract, unless the consumer predmet pružanje finansijskih usluga, u roku od 14 dana explicitly agrees that provision of the service should od dana zaključenja ugovora, odnosno od dana start before the expiry of the fourteen days period; obaveštavanja potrošača o sadržini ugovora ako je (4) for distance service contracts on obaveštenje primio posle zaključenja ugovora; financial services, within a period of fourteen days (5) kod ugovora na daljinu kojima je following the conclusion of the contract, or from the predmet osiguranje života, u roku od 14 dana od dana day of notifying the consumer on contents of the zaključenja ugovora, odnosno od dana obaveštavanja contract, if they received the notification after potrošača o sadržini ugovora ako je obaveštenje primio conclusionof the contract; posle zaključenja ugovora; (5) for life insurance distance 3) načinu i roku za vraćanje isporučene robe contracts, within a period of fourteen days following i povraćaju novca, kod ugovora o prodaji robe; the conclusion of the contract, that is from the day of informing the producer on the contents of the contract 4) kod elektronske trgovine, da potrošač if they received an information after conclusion of the može da popuni i podnese obrazac za raskid ugovora iz contract; stav 1. ovog člana u elektronskoj formi, na veb stranici 3) For all sales contracts, a statement trgovca, i da će mu trgovac poslati elektronskom informing the consumer about the time‐limits to send poštom, bez odlaganja, potvrdu o prijemu popunjenog back the goods to the trader and about the money obrasca za raskid ugovora; refund; 5) mogućnosti upotrebe obrasca za 4) For e‐commerce, a statement that the 76 jednostrani raskid ugovora iz stava 1. ovog člana; consumer can electronically fill in and submit the standard withdrawal form referred to in Paragraph 1 on 6) činjenici da se povraćaj robe od strane the trader's website and that he will receive an potrošača u roku u kome se može jednostrano raskinuti acknowledgement of receipt of such a withdrawal from ugovor smatra blagovremenom izjavom o raskidu the trader by email without delay; ugovora. 5) A statement that the consumer can use Bližu sadržinu obrasca za jednostrani raskid ugovora na the withdrawal form referred to in Paragraph 1 of this daljinu i ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih article; prostorija propisuje ministar nadležan za poslove zaštite 6) The fact that a dispatch of the received potrošača (u daljem tekstu: ministar). goods back to the trader within the period in which the consumer has the right of withdrawal, shall be considered as a statement of withdrawal. Detailed content of the distance contract withdrawal form and the off‐premises contract is prescribed by the Minister in charge of consumer protection (hereinafter referred to as the Minister). ¾ Član 31. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 9. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi izmena: treba napomenuti da se Direktiva ne odnosi na pružanje finansijskih usluga. Prema tome, odredbe stava 1. tačka 2) četvrti i peti podstav sadašnjeg zakona treba ukinuti. Član 31. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: „Dužnost obaveštavanja o vršenju prava na odustanak od ugovora za ugovore na daljinu i ugovore koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija (1). Trgovac je dužan da potrošaču preda obrazac za odustanak od ugovora na daljinu i ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija, koji propisuje ministar nadležan za poslove zaštite potrošača, i obaveštenje o: 1) nazivu, adresi i adresi elektronske pošte trgovca na koje potrošač dostavlja obrazac za odustanak od ugovora; 2) izjavi da potrošač ima pravo na odustanak od ugovora u roku od 14. dana nakon zaključenja ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija i da se ovo pravo može ostvariti korišćenjem obrasca za odustanak od ugovora ili davanjem izjave u kojoj je iskazana njegova odluka o odustanku od ugovora, 14 dana od: a) datuma zaključenja ugovora u slučaju ugovora koji se odnose na pružanje usluga; b) datuma kada je roba dospela u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač a koje nije prevoznik u slučaju ugovora o prodaji robe; 77 ‐ datuma kada je poslednji proizvod dospeo u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik u slučaju više proizvoda koje potrošač naručuje na jednoj porudžbenici a koji se isporučuju posebno; ‐ datuma kada je poslednja partija ili komad dospeo u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač a koje nije prevoznik u slučaju isporuke robe koja se sastoji iz više partija ili komada; ‐ datuma kada je prva roba dospela u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik u slučaju ugovora za redovnu isporuku robe u toku definisanog vremenskog perioda; c) datuma zaključenja ugovora u slučaju ugovora o snabdevanju vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnim grejanjem, ili o isporuci digitalnog sadržaja koji se ne isporučuje na materijalnom nosaču zapisa. (2). kod elektronske trgovine, izjavi da potrošač može da popuni i podnese standardni obrazac za odustanak od ugovora na veb‐strani trgovca i da će mu trgovac bez odlaganja, elektronskom poštom poslati potvrdu o prijemu popunjenog obrasca za raskid ugovora; (3). izjavi da potrošač može da upotrebi obrazac za odustanak od ugovora iz stava 1. ovog člana. (4). činjenici da se povraćaj robe od strane potrošača u roku u kome se može odustati ugovor smatra blagovremenom izjavom o raskidu ugovora; (5). bližoj sadržini obrasca za odustanak od ugovora na daljinu i ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija koji propisuje ministar nadležan za poslove zaštite potrošača”. ¾ Član 31. stav 5. Obrazloženje izmene: primena Aneksa 1. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. Predlozi amandmana: usvojiti Pravilnik o obrascu uputstava o odustanku od ugovora i sadržini obrasca o odustanku od ugovora na daljinu i ugovora koji su zaključeni izvan poslovnih prostorija za ostvarivanje prava odustanka. Ovakav nacrt pravilnika može se naći u posebnoj datoteci < Lista predloženih pravila za primenu > kao Pravilnik 4. Napomena u pogledu prevoda termina „pravo na jednostrani raskid” na srpski jezik: 78 „Right of withdrawal” prevedeno je na srpski jezik kao „pravo na jednostrani raskid ugovora”. Srpski pravnici ukazuju na činjenicu da ovaj prevod ne odgovara konceptu odustanka od ugovora. Stoga se predlaže sledeća izmena: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku gde se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin treba zameniti terminom „odustanak od ugovora”.
79 Član 32. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Formal requirements for off‐premises contracts Formalni uslovi za zaključenje ugovora izvan poslovnih prostorija Ako trgovac i potrošač zaključuju ugovor izvan poslovnih prostorija, obaveštenje o podacima iz čl. 28. i 31. ovog zakona mora biti čitko napisano na porudžbenici, na jednostavan i razumljiv način. Ugovor iz stava 1. ovog člana smatra se zaključenim kada je potrošač potpisao porudžbenicu. Ugovor zaključen izvan poslovnih prostorija smatra se zaključenim kada potrošač potpiše porudžbenicu; a u slučaju da porudžbenica nije u pismenoj formi, kada potrošač primi odštampanu kopiju popunjene porudžbenice; ili, ako se potrošač s tim saglasio, kada potrošač primi kopiju porudžbenice na trajnom nosaču zapisa. Porudžbenica mora da sadrži obrazac za jednostrani raskid ugovora. If the trader and the consumer conclude an off‐
premises contract, the information referred to in Article 28 and Article 31 of this law shall be given in the order form, in plain and intelligible language, and be legible. Contract under Paragraph 1 of this article is deemed to be concluded after the consumer signs an order form. An off‐premises contract is deemed to be concluded when the consumer signs an order form; and in cases where the order form is not in writing, if the consumer receives a printed copy of the order form; or, if the consumer agrees with that, when they receive a copy of the order form on a durable medium. The order form shall include the withdrawal form. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 7. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: član 32. zameniti sledećim naslovom i novom tekstom: „Formalni uslovi za zaključenje ugovora izvan poslovnih prostorija (1) Kod ugovora koji su zaključeni izvan poslovnih prostorija, trgovac dostavlja potrošaču obaveštenje iz člana 28(1) ovog zakona u pismenoj formi ili, samo ako se potrošač sa time saglasi, na drugom trajnom nosaču zapisa. Ovo obaveštenje treba da bude napisano čitko, na jednostavan i razumljiv način. (2) Trgovac dostavlja potrošaču kopiju potpisanog ugovora ili potvrdu ugovora u pisanom obliku ili, samo ako se potrošač sa time saglasi, na drugom trajnom nosaču zapisa uključujući, kada je primenljivo, i potvrdu o prethodnoj izričitoj saglasnosti i potvrdi potrošača u skladu sa tačkom 13) člana 39. ovog zakona. 80 (3) Kada potrošač zahteva da pružanje usluga ili snabdevanje vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnim grejanjem započne u toku roka iz člana 35. ovog zakona, trgovac će zahtevati da potrošač podnese takav izričit zahtev na trajnom nosaču zapisa”. 81 Član 33. 1. Sadašnja odredba: Srpski Formalni uslovi za zaključenje ugovora na daljinu Kod ugovora na daljinu trgovac je dužan da potrošaču pruži ili učini dostupnim obaveštenja o pojedinostima iz čl. 28. i 31. pre zaključenja ugovora na jasan i razumljiv način, koji odgovara upotrebljenom sredstvu komunikacije na daljinu. Ako trgovac telefonom pozove potrošača u nameri da zaključi ugovor na daljinu, trgovac je dužan da, odmah nakon početka razgovora, potrošaču predoči svoj identitet i da je poziv učinjen u komercijalne svrhe Trgovac je dužan da u slučaju zaključenja ugovora iz stava 1. ovog člana putem sredstava komunikacije koja po svojim svojstvima ograničavaju mogućnosti trgovca da potrošača obavesti o podacima iz stava 1. ovog člana, dostavi potrošaču obaveštenje o osnovnim obeležjima robe i prodajnoj ceni. U slučaju iz stava 3. ovog člana, trgovac je dužan da obavesti potrošača u pismenoj formi o podacima iz stava 1. ovog člana najkasnije prilikom isporuke robe ili započinjanja pružanja usluge osim ako je o tim podacima potrošač obavešten u pismenoj formi, pre zaključenja ugovora na daljinu. Izuzetno od stava 4. ovog člana, trgovac može obavestiti potrošača o podacima iz stava 1. ovog člana na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) samo ako se potrošač sa tim saglasi. English Formal requirements for distance contracts With respect to distance contracts, the information referred to in Article 28 and Article 31 shall be given or made available to the consumer prior to the conclusion of the contract, in a way appropriate to the means of distance communication used. If the trader makes a telephone call to the consumer with a view to concluding a distance contract, he shall disclose his identity and the commercial purpose of the call at the beginning of the conversation with the consumer. If the contract under Paragraph 1 of this article is concluded through a medium which allows limited space or time to display the information under Paragraph 1 of this article, the trader shall provide at least the information regarding the main characteristics of the product and the selling price. In the case described in Paragraph 3 of this article, the trader shall inform the consumer in writing on the information contained in Paragraph 1 of this article at the leatest at the time of the the delivery of goods, or start of provision of services the latest, unless the consumer was informed on that information in writing before the distance contract was made. Exempt from Paragraph 4 of this article, the trader can inform the consumer on the information under Paragraph 1 of this article on a durable medium only if the consumer agrees with that. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 8. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: član 33. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: 82 „Formalni uslovi za zaključenje ugovora na daljinu (1). Kod ugovora na daljinu, trgovac dostavlja obaveštenja iz člana 28(1) i člana 31. ovog zakona, ili to obaveštenje čini dostupnim potrošaču na jasan i razumljiv način koji odgovara upotrebljenom sredstvu komunikacije na daljinu. Ukoliko je obaveštenje dostavljeno na trajnom nosaču zapisa, ono mora da bude čitko. (2). Ako ugovor na daljinu, koji treba da se zaključi elektronskim putem, predviđa obavezu potrošača za plaćanje, trgovac saopštava potrošaču na jasan i uočljiv način obaveštenja iz tačaka 1), 5), 15) i 16) člana 28(1) ovog zakona i neposredno pre nego što potrošač dostavi svoju porudžbenicu. Trgovac obezbeđuje da potrošač, prilikom dostavljanja porudžbenice, izričito potvrdi da porudžbenica podrazumeva obavezu plaćanja. Ako je dostavljanje porudžbenice povezano sa aktiviranjem tastera ili slične funkcije, taster ili slična funkcija će biti označeni lako čitljivim jezikom samo rečima „porudžbina sa obavezom plaćanja” ili odgovarajućom nedvosmislenom formulacijom iz koje je jasno da dostavljanje porudžbenice povlači za sobom obavezu plaćanja. Ukoliko trgovac ne ispoštuje ovaj podstav (ovu odredbu), ugovor ili porudžbenica ne obavezuju potrošača. (3). Najkasnije na početku postupka naručivanja, trgovačke veb‐strane moraju ukazivati jasno i čitko da li se primenjuju ograničenja prilikom isporuke i koja sredstva plaćanja se prihvataju. (4). Ukoliko je ugovor zaključen pomoću sredstva komunikacije na daljinu, koje po svojim mogućnostima ograničavaju prostor ili vreme za prikazivanje obaveštenja, trgovac će na tom konkretnom sredstvu pre zaključenja ugovora obezbediti barem predugovorna obaveštenja u odnosu na glavne karakteristike robe i usluga, identitet trgovca, ukupnu cenu, pravo odustanka od ugovora, trajanje ugovora i, ako je ugovor na neodređeno vreme, uslove za odustanak, kao što je uređeno u tačkama 1),2),5),8) i 15) člana 28(1) ovog zakona. Trgovac na odgovarajući način a u skladu sa stavom 1. ovog člana dostavlja potrošaču druga obaveštenja iz člana 28(1) i člana 31. (5). Ako trgovac telefonom pozove potrošača u nameri da zaključi ugovor na daljinu, trgovac je dužan da odmah nakon početka razgovora potrošaču predoči svoj identitet i, gde je primenljivo, identitet lica u čije ime se javlja, kao i komercijalnu svrhu poziva. (6). Kada ugovor na daljinu treba da se zaključi preko telefona, trgovac mora da potvrdi ponudu potrošaču koji se obavezuje tek nakon potpisivanja ponude ili slanja pismene saglasnosti. Potvrda trgovca mora da bude dostavljena na trajnom nosaču zapisa. (7). Nakon zaključivanja ugovora na daljinu, a najkasnije u vreme isporuke robe ili pre početka pružanja usluge, trgovac dostavlja potrošaču potvrdu o zaključenom ugovoru na trajnom nosaču zapisa i u razumnom roku. Ta potvrda uključuje: 1) sva obaveštenja iz člana 28(1) ovog zakona, osim ako trgovac već nije dostavio ta obaveštenja potrošaču na trajnom nosaču zapisa pre zaključenja ugovora; i 2) gde je primenljivo, potvrdu o prethodnoj izričitoj saglasnosti potrošača i potvrdu potrošača u skladu sa tačkom 13) člana 39. ovog zakona. 83 (8). Kada potrošač zahteva da pružanje usluga ili snabdevanje vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnim grejanjem, započne u toku roka iz člana 35. ovog zakona, trgovac će zahtevati da potrošač podnese izričit zahtev”. 84 Član 34. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Izvršenje i isporuka Performance and Delivery Trgovac je dužan da u roku od 30 dana od dana zaključenja ugovora na daljinu i ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija postupi po porudžbenici, osim ako nije nešto drugo ugovoreno. Trgovac ne može zahtevati od potrošača plaćanje unapred po osnovu ugovora na daljinu i ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija. Trgovac je dužan da bez odlaganja obavesti potrošača da isporuka ugovorene robe ili pružanje ugovorene usluge nije moguće. Odredbe ovog člana ne primenjuju se na ugovore koji za predmet imaju finansijske usluge. With respect to off‐premises and distance contracts, the trader shall execute the order of the consumer within a maximum of thirty days from the day of the conclusion of the contract, unless the parties have agreed otherwise. The trader may not ask for any advance payment from the consumer on the basis of off‐premises and distance contracts. If the ordered goods or services cannot be delivered, the trader shall promptly inform the consumer on their unavailability. Paragraphs of this Article do not apply to contracts on financial services. 2. Obrazloženje izmene: da se ovaj član spoji sa članom 49. poglavlja VI Zakona o zaštiti potrošača. Odredbe člana 49. Zakona o zaštiti potrošača o isporuci primenjuju se na sve ugovore o prodaji između pravnog subjekta i potrošača (B2C ugovori o prodaji). 3. Predlozi amandmana: (1) ukinuti član 34. stavove 1. i 3; (2) razmotriti da li iz stava 4. treba da budu isključeni ugovori o pružanju finansijskih usluga kao što je sadašnje rešenje ili ne; (3) u cilju potpune podrške konceptu načela „odustanak od ugovora”, zakonom bi moglo da se predvidi da trgovac ne sme da zahteva izvršenje ugovora u odnosu na plaćanje potrošača do isteka ovog perioda. Ovo treba da se odnosi na svu robu, uključujući i pružanje finansijskih usluga. Potrebno je dodati novi stav ili u stavu 2. potencirati sledeće: Trgovac ne može da zahteva od potrošača plaćanje unapred po osnovu ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija i ugovora na daljinu, do isteka perioda tokom kog potrošač može da odustane od ugovora. 85 Član 35. 1. Sadašnja odredba: Srpski Pravo potrošača na jednostrani raskid ugovora i raskidni rok Potrošač može u roku od 14 dana od dana zaključenja ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija da bez navođenja razloga jednostrano raskine ugovor. Jednostranim raskidom ugovora iz stava 1. ovog člana potrošač se oslobađa svih ugovornih obaveza, osim neposrednih troškova povraćaja robe trgovcu. Izjava o jednostranom raskidu ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija smatra se blagovremenom ukoliko je poslata trgovcu u roku iz stava 1. ovog člana ili ako je potrošač vratio trgovcu robu koju je primio po osnovu ugovora u roku iz stava 1. ovog člana. Izjava o jednostranom raskidu ugovora proizvodi pravno dejstvo od dana kada je poslata trgovcu. Kod ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija, rok iz stava 1. ovog člana računa se od trenutka kada potrošač potpiše porudžbenicu, a u slučaju da porudžbenica nije u pismenoj formi od trenutka kada potrošač primi kopiju popunjene porudžbenice u pismenoj formi ili kopiju popunjene porudžbenice na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) ako se potrošač s time saglasi i završava se istekom poslednjeg časa poslednjeg dana roka. Kod ugovora o prodaji robe na daljinu, rok iz stava 1. ovog člana računa se od trenutka kada roba dospe u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik i završava se istekom poslednjeg časa poslednjeg dana roka. Kod ugovora o pružanju usluga na daljinu rok iz stava 1. ovog člana računa se od trenutka zaključenja ugovora i završava se istekom poslednjeg časa poslednjeg dana roka. Kod ugovora o pružanju finansijskih usluga na daljinu, rok iz stava 1. ovog člana računa se od trenutka zaključenja ugovora, odnosno od trenutka obaveštavanja potrošača o sadržini ugovora ako je to obaveštenje primio nakon što je ugovor zaključen i završava se istekom poslednjeg časa poslednjeg dana roka. Izuzetno do stava 1. ovog člana, kod ugovora o osiguranju života na daljinu, potrošač ima pravo da bez English Consumer right to withdraw and withdrawal period With regard to distance and off‐premises contracts, the consumer shall have a period of fourteen days to withdraw from a distance or off‐premises contract, without giving any reason. The withdrawal from the contract from Paragraph 1 of this article shall fully release the consumer from any obligation arising from the contract save for the expenses of returning the goods to the trader. The withdrawal statement for distance or off‐premises contract is deemed to be timely if it was enclosed to the trader within the period under Paragraph 1 of this article, or if the consumer returns the goods they received by the contract under Paragraph 1 of this article. The withdrawal statement has legal effect from the day on which it is dispatched to the trader. In the case of an off‐premises contract, the withdrawal period shall begin from the day when the consumer signs the order form or in cases where the order form is not on paper, when the consumer receives a copy of the order form on another durable medium, or, if the consumer agrees, a copy of the order form on a durable medium and it ends with expiry of the last hour of the last day of the period. In the case of a distance contract, the period under paragraph 1 of this article shall begin from the day following the material possession of the goods by the consumer or a third party other than the carrier and indicated by the consumer and it shall end with expiry of the last hour of the last day of the period. In the case of a distance contract for the provision of services, under Paragraph 1 of this article, the withdrawal period shall begin from the day of the conclusion of the contract and it ends with expiry of the last hour of the last day of the period. In the case of a distance contract on financial services, the period under Paragraph 1 of this shall begin from the moment of conclusion of the contract, that is from the moment of informing the consumer on the contents of the contract, if they receive that information after the contract has been concluded and it ends with expiry of the last hour of the last day of the period. 86 navođenja razloga u roku od 30 dana jednostrano
raskine ugovor. Ako trgovac ne obavesti potrošača blagovremeno o postojanju prava na jednostrani raskid ugovora, rok za raskid ugovora iz stava 1. ovog člana počinje da teče od trenutka kada potrošač primi obaveštenje o pravu na jednostrani raskid ugovora u pismenoj formi, odnosno na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) ako se potrošač sa tim saglasi. U ovom slučaju, potrošač može da raskine ugovor u svako doba, uključujući vreme koje prethodi prijemu zakasnelog obaveštenja o postojanju prava na jednostrani raskid. Exempt from Paragraph 1 of this article, in case of distant contracts on life insurance, the consumer is entitled to withdraw from the contract within thirty days without giving any reason. If the trader belatedly informs the consumer on the existence of a right of withdrawal, the withdrawal period under Paragraph 1 of this article shall commence when the consumer receives the information on a right of withdrawal in writing or on a durable medium, if the consumer agrees. In this case, the consumer may withdraw from the contract at any time, including the time before the belated information on the existence of a right of withdrawal reaches him. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članovima 9. i 10. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: član 35. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: „Pravo potrošača na odustanak od ugovora (1). Kod ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija, potrošač može u roku od 14 dana od datuma zaključenja ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija da bez navođenja razloga i bez ikakvih troškova osim troškova iz člana 37a stav 2. i člana 37b ovog zakona da odustane od ugovora. (2). Izjava o odustanku od ugovora ugovora kod ugovora na daljinu i ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija smatra se blagovremenom ukoliko je poslata trgovcu u roku iz stava 1. ovog člana ili ako je potrošač vratio trgovcu robu koju je primio po osnovu ugovora u roku iz stava 1. ovog člana. (3). Izjava o odustanku od ugovora proizvodi pravno dejstvo od dana kada je poslata trgovcu. (4). Rok iz stava 1. ovog člana ističe 14 dana nakon: 1. datuma zaključenja ugovora kod ugovora koji se odnose na pružanje usluga; 2. datuma kada je roba dospela u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik kod ugovora o prodaji; ‐ u slučaju više proizvoda koje potrošač naručuje na jednoj porudžbenici a koja se isporučuje posebno, dana kada je poslednji proizvod dospeo u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik; ‐ u slučaju isporuke robe koja se sastoji iz više partija ili komada, dana kada je poslednja partija ili komad dospeo u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik; 87 ‐ u slučaju ugovora za redovnu isporuku robe u toku definisanog vremenskog perioda, dana kada je prva roba dospela u državinu potrošača, odnosno trećeg lica koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik; 3. datuma zaključenja ugovora u slučaju ugovora o snabdevanju vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni za prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili centralnim grejanjem, ili o isporuci digitalnog sadržaja koji se ne isporučuje na materijalnom nosaču zapisa. (5). Ukoliko trgovac nije obavestio potrošača o pravu na odustanak od ugovora u skladu sa tačkom 2. člana 31 (1) ovog zakona, rok ističe 12 meseci nakon završetka prvobitnog roka. (6). Ukoliko je trgovac obavestio potrošača o pravu na odustanak od ugovora u roku od 12 meseci od datuma prvobitnog roka, rok za odustanak ističe 14 dana nakon datuma kada je potrošač dobio obaveštenje”. 88 Član 36. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ostvarivanje prava na jednostrani raskid ugovora Exercise of the right of withdrawal Ako potrošač odluči da raskine ugovor na daljinu ili ugovor koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija dužan je da pošalje izjavu o jednostranom raskidu ugovora trgovcu u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu). Potrošač može da izjavu o jednostranom raskidu ugovora samostalno formuliše ili da izjavu dostavi trgovcu na obrascu iz člana 31. ovog zakona. Povraćaj robe trgovcu u roku iz člana 35. stav 1. ovog zakona smatra se blagovremenom izjavom o raskidu ugovora. Kod elektronske trgovine trgovac je dužan da potrošaču omogući da, osim raskida ugovora na način propisan u stavu 1. ovog člana, ugovor raskine popunjavanjem i dostavljanjem obrasca iz člana 31. ovog zakona na internet stranici trgovca u elektronskom obliku. U slučaju iz stava 4. ovog člana, trgovac je dužan da potrošaču bez odlaganja pošalje potvrdu o prijemu izjave o raskidu. In the case of the consumer withdrawing from a distance contract, or off‐premises contract, they shall inform the trader on their decision on withdrawing from the contract in writing, or on durable medium. The consumer may enclose either in a statement addressed to the trader drafted in his own words, or using the model withdrawal form referred to in Article 31 of this law. The return of goods to the trader within the period under Article 35, Paragraph 1 of this law, shall be considered a timely statement of withdrawal. For e‐commerce the trader shall facilitate for the consumer, beside the possibility of withdrawal from the contract under Paragraph 1 of this article, to terminate the contract also by filling in and submitting the withdrawal form under article 31 of this law on the trader’s website in electronic form. In the case under Paragraph 4 of this article, the trader shall send to the consumer the acknowledgement of receipt of the withdrawal statement without delay. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 11. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: član 36. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: „Ostvarivanje prava na odustanak od ugovora (1). Pre isteka roka za odustanak potrošač obaveštava trgovca o njegovoj odluci da odustane od ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija. Za ovu svrhu, potrošač može da upotrebi obrazac za odustanak od ugovora iz člana 31. ovog zakona ili da dostavi drugu nedvosmislenu izjavu o svojoj odluci da odustaje od ugovora. 89 (2). Povraćaj robe trgovcu u roku iz člana 35. ovog zakona smatra se blagovremenom izjavom o odustanku od ugovora. (3). Potrošač je odustao od ugovora u roku iz člana 35. ako je obaveštenje o ostvarivanju prava na odustanak od ugovora potrošač poslao pre isteka tog roka. (4). Kao dopunu mogućnosti iz stava 1. ovog člana, trgovac može da omogući potrošaču opciju da elektronski popuni i dostavi obrazac o odustanku od ugovora iz člana 35. ovog zakona ili drugu nedvosmislenu izjavu na veb‐stranu trgovca. U tom slučaju, trgovac bez odlaganja dostavlja potrošaču na trajnom nosaču zapisa potvrdu o prijemu odustanka. (5). Teret dokazivanja ostvarenja prava na odustanak od ugovora snosi potrošač”. 90 Član 37. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pravne posledice jednostranog raskida ugovora Legal consequences of withdrawal Jednostranim raskidom ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija prestaju obaveze ugovornih strana koje su nastale zaključenjem ugovora na daljinu, odnosno ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija. Trgovac je dužan da potrošaču bez odlaganja vrati iznos koji je potrošač platio po osnovu ugovora, a najkasnije u roku od 30 dana od dana prijema izjave o jednostranom raskidu ugovora. Kod ugovora o prodaji robe koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija ili na daljinu, trgovac je dužan da vrati potrošaču sredstva koja je platio po osnovu ugovora kada primi ili preuzme robu koju je po osnovu ugovora isporučio potrošaču, odnosno kada primi dokaz da je potrošač robu poslao trgovcu, bez obzira koju od tih radnji je potrošač prvo preduzeo. Ako je pre isteka roka za jednostrani raskid ugovora o prodaji robe koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija ili na daljinu, roba prešla u državinu potrošača ili trećeg lica koje je odredio potrošač, potrošač je dužan da u roku od 14 dana od dana kada je poslao izjavu o jednostranom raskidu ugovora, robu pošalje ili preda trgovcu ili trećem licu koje je trgovac ovlastio da primi robu, osim ako je trgovac ponudio da sam preuzme robu od potrošača. U slučaju iz stava 4. ovog člana potrošač snosi isključivo neposredne troškove vraćanja robe trgovcu. Kod ugovora o pružanju finansijskih usluga na daljinu, trgovac je dužan da bez odlaganja vrati potrošaču iznos koji je uplatio po osnovu ugovora, a najkasnije u roku od 30 dana od dana prijema izjave o jednostranom raskidu ugovora, osim ako su finansijske usluge pružene uz izričitu saglasnost potrošača. U slučaju jednostranog raskida ugovora o osiguranju od potrošača se ne može zahtevati plaćanje za izvršene usluge. The exercise of the right of withdrawal from distance contract, or off‐premises contract shall terminate the obligations of the parties to perform under the distance or off‐premises contract The trader shall reimburse any payment received from the consumer within thirty days from the day on which he receives the withdrawal statement. For off‐premises sales contracts or distance sales contracts, the trader shall refund the amount the consumer paid upon the contract when they have received or collected the goods back, or when they have received evidence that the consumer sent the goods back to the trader, whichever is the earliest. If before the the expiration of the withdrawal period from off‐premises sales contracts or distance sales contract, following the material possession of the goods by the consumer or a third party indicated by the consumer, the consumer shall send back the goods or hand them over to the trader or to a person authorized by the trader to receive them, within fourteen days from the day on which he sent his withdrawal statement to the trader, unless the trader has offered to collect the goods himself. In the case under Paragraph 4 of this article, the consumer shall only be charged for the direct cost of returning the goods. In the case of a distance contract for financial services, the supplier shall return to the consumer without delay and no later than 30 days any sum received, with the exception for the services actually rendered with the express consent of the consumer. The consumer cannot be required to pay any amount when withdrawing from an insurance contract. 91 2. Obrazloženje izmene: (1) da se zakon usaglasi sa članom 12. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača; (2) da se prilagode gorenavedene formulacije i uvek kada u srpskoj verziji postoji „raskid ugovora” da se doda „odustanak od ugovora”; (3) u skladu sa Zakonom o obligacionim odnosima Srbije, u ovakvim slučajevima, kada potrošač odustaje od ugovora, ugovor nije bio zaključen jer nije postojala volja potrošača da zaključi ugovor. U cilju razjašnjenja, treba dodati novi stav. 3. Predlozi amandmana: (1) formulaciju „raskid ugovora” zameniti formulacijom „odustanak od ugovora”; (2) član 37. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: „Pravne posledice odustanka od ugovora 1. Odustankom od ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija prestaju obaveze ugovornih strana koje su nastale zaključenjem ugovora na daljinu, odnosno ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija; ili obaveze za zaključivanje ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija u slučajevima kada je potrošač dao ponudu za zaključenje ugovora. 2. Kada potrošač izjavi da odustaje od ugovora, smatra se da ugovor nije bio zaključen”. 92 Član 37 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 13. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: u Zakon o zaštiti potrošača (ZZP) dodati novi član 37 A koji glasi: „Obaveze trgovca u slučaju odustanka od ugovora (1). Trgovac bez odlaganja vrši nadoknadu za sav uplaćeni novac koji je primio od potrošača uključujući, ako je primenljivo, i troškove isporuke, a u svakom slučaju ne kasnije od 14 dana od datuma kada je bio obavešten o odluci potrošača da odustane od ugovora u skladu sa članom 36. ovog zakona. Trgovac vrši nadoknadu istim sredstvom plaćanja koje je potrošač koristio u prvobitnoj transakciji, osim ako se potrošač nije izričito saglasio sa korišćenjem drugog platežnog sredstva i pod uslovom da potrošač kao rezultat takve nadoknade ne snosi nikakve troškove. (2). I pored stava 1. ovog člana, od trgovca se ne zahteva da nadoknadi dopunske troškove ako je potrošač izričito izabrao dostavu koja je različita od najjeftinije uobičajene dostave koju je ponudio trgovac. (3). Osim u slučaju kada je trgovac ponudio da sam preuzme robu, kod ugovora o prodaji trgovac ima pravo da odloži plaćanje dok ne dobije robu nazad ili dok potrošač ne dostavi dokaz da je poslao robu nazad u zavisnosti od toga šta nastupa prvo”. 93 Član 37 B 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 14. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlog amandmana: u Zakon o zaštiti potrošača (ZZP) dodati novi član 37 B koji glasi: „Obaveze potrošača u slučaju odustanka od ugovora (1). Osim u slučaju kada je trgovac ponudio da sam preuzme robu, potrošač vraća robu nazad ili je predaje trgovcu ili licu ovlašćenom od strane trgovca da primi robu bez nepotrebnog odlaganja, a u svakom slučaju ne kasnije od 14 dana od datuma kada je potrošač obavestio trgovca o svojoj odluci da odustane od ugovora u skladu sa članom 36. ovog zakona. Krajnji rok će biti ispoštovan ako potrošač vrati robu pre isteka roka od 14 dana. Potrošač snosi jedino direktne troškove vraćanja robe, osim ako se trgovac nije saglasio sa tim da ih plati ili ako trgovac nije obavestio potrošača da je potrošač obavezan da ih plati. Kod ugovora zaključenih izvan poslovnih prostorija pri čemu je roba bila dostavljena u prebivalište potrošača u vreme zaključivanja ugovora, trgovac o sopstvenom trošku preuzima robu ako roba po svojoj prirodi ne može normalno da se vrati poštom. (2). Potrošač je isključivo odgovoran za umanjenu vrednost robe kao rezultat rukovanja robom, koje je različito od onoga što je neophodno da bi se ustanovile priroda, karakteristike i funkcionalnost robe. Potrošač u svakom slučaju nije odgovoran za umanjenu vrednost robe u slučajevima kada trgovac nije dostavio obaveštenje o pravu na odustanak od ugovora u skladu sa tačkom 8) člana 28 (1) ovog zakona. (3). Kada potrošač ostvaruje pravo na odustanak od ugovora nakon što je dostavio zahtev u skladu sa članom 32. stav 3. ili članom 33. stav 8. ovog zakona, on plaća trgovcu iznos koji je proporcionalan predviđenom iznosu do momenta kada je potrošač obavestio trgovca o ostvarivanju prava na odustanak od ugovora u poređenju sa punim iznosom ugovora. Proporcionalni iznos koji potrošač treba da plati trgovcu obračunava se na osnovu ukupne cene dogovorene ugovorom. Ukoliko je ukupna cena preterana, proporcionalni iznos se računa na osnovu tržišne vrednosti onoga što je bilo isporučeno. (4). Potrošač ne snosi nikakve troškove za: 94 1. pružanje usluga snabdevanja vodom, gasom ili električnom energijom kada oni nisu ponuđeni na prodaju u ograničenoj količini ili unapred utvrđenoj količini, ili potpuno ili delimično snabdevanje centralnim grejanjem tokom raskidnog roka kada: ‐ trgovac nije dostavio obaveštenje u skladu sa tačkama 8) i 10) člana 28. stav 1. ovog zakona; ili ‐ potrošač nije izričito zahtevao da se sa izvršenjem počne u toku raskidnog roka u skladu sa članom 32. stav 3. i članom 33. stav 8. ovog zakona; ili 2. isporuku digitalnog sadržaja, u potpunosti ili delimično, koji nije dostavljen na materijalnom nosaču zapisa kada: ‐ potrošač nije dao prethodnu izričitu saglasnost za početak izvršenja pre isteka 14‐dnevnog roka iz člana 35. ovog zakona; ‐ potrošač nije potvrdio da zna da dajući saglasnost gubi pravo na odustanak od ugovora; ili ‐ trgovac nije dostavio potvrdu u skladu sa članom 32. stav 2. ili članom 33. stav 7. ovog zakona. (5). Osim u slučajevima predviđenim u članu 37 a, stav 2. ovog zakona, potrošač ne snosi nikakvu odgovornost kao posledicu ostvarivanja prava na odustanak od ugovora”. 95 Član 38. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Posledice jednostranog raskida ugovora na povezane ugovore Effects of the exercise of the right of withdrawal on ancillary contracts U slučaju jednostranog raskida ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija ili na daljinu od strane potrošača, prestaje pravno dejstvo svih povezanih ugovora bez dodatnih troškova za potrošača. Pravilo iz stava 1. ovog člana odnosi se i na ugovor o kreditu koji je povezan s potrošačkim ugovorom, nezavisno od toga da li je potrošaču kredit odobrio trgovac ili treće lice. Ako je treće lice odobrilo kredit potrošaču za potrebe finansiranja obaveza iz određenog ugovora sa trgovcem: 1) trgovac je dužan da o raskidu ugovora obavesti davaoca kredita; If the consumer exercises his right of withdrawal from a distance or an off‐premises contract, any ancillary contracts shall be automatically terminated, without any costs for the consumer. The rule under Paragraph 1 of this article applies to the credit agreements linked to the consumer contracts, regardless of whether the credit was granted by the trader or by a third party. In case the credit is granted to the consumer by a third party for the purpose of financing the obligations from a certain contract with the trader: 1) the trader shall inform the creditor on termination of the contract; 2) davalac kredita je dužan da potrošaču bez 2) the creditor shall reimburse to the odlaganja vrati iznos koji je potrošač platio do raskida consumer the sum of money, together with interest, ugovora sa kamatom, a najkasnije u roku od 30 dana od that has been paid for the goods or services up to the dana kada je obavešten o raskidu ugovora. moment of withdrawal, without delay and not later than 30 days from the day he was informed about the withdrawal. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 15. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlozi amandmana: član 38. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: „Рosledice korišćenja prava na odustanak od ugovora na povezane ugovore U slučaju da potrošač ostvari pravo na odustanak od ugovora na daljinu ili ugovora koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija, automatski prestaje pravno dejstvo svih povezanih ugovora bez bilo kakvog troška za potrošača, osim onih iz člana 37a stav 2. i člana 37b ovog zakona”. 96 Član 39. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Exceptions from the right of withdrawal as regards distance contracts Izuzeci od prava na jednostrani raskid ugovora na daljinu Potrošač ne može jednostrano raskinuti ugovor na daljinu, osim ako je drugačije ugovoreno, u slučaju ugovora o: 1) pružanju usluga, ako je uz izričitu saglasnost potrošača trgovac započeo pružanje usluge pre isteka roka za jednostrani raskid ugovora; The consumer can not witdraw from distance contract, unless otherwise agreed, in case of: 1) services contract, if trader started providing of services with the consumer's prior expressed consent, before the end of the withdrawal period; 2) prodaji robe ili pružanju usluga čija cena 2) sales contract or services contract for zavisi od promena na finansijskom tržištu na koje which the price of goods and services is dependent on trgovac ne može da utiče; fluctuations in the financial market which cannot be controlled by the trader; 3) isporuci zapečaćenih audio ili video snimaka ili računarskog softvera, ako je potrošač 3) contract for delivery of sealed audio or video recordings or computer software which were isporučenu robu otpečatio; unsealed by the consumer; 4) igrama na sreću. 4) contract on gaming and lottery services. Potrošač ne može jednostrano raskinuti ugovor na daljinu koji za predmet ima pružanje finansijskih usluga The consumer can not witdraw from distance contract on financial services in case of: u slučaju: 1) financial services whose price depends on 1) finansijske usluge čija cena zavisi od promena na finansijskom tržištu koje trgovac ne može fluctuations in the financial market outside the supplier‘s control; da kontroliše; 2) contract on travel, baggage and similar 2) ugovora o osiguranju putnika ili prtljaga ili drugih ugovora o kratkoročnom osiguranju koji se short‐term insurance of less than a month‘s duration; zaključuju na period kraći od mesec dana; 3) contract that has been fully performed by 3) ugovora koji je u celosti izvršen uz izričitu both parties at the consumer‘s express request. saglasnost potrošača. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 16. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlog amandmana: član 39. zameniti sledećim naslovom i novim tekstom: 97 „Izuzeci iz prava na odustanak od ugovora (1). Potrošač nema pravo da odustane od ugovora na daljinu ili ugovora zaključog izvan poslovnih prostorija u slučaju: 1. pružanja usluga, nakon što je usluga u potpunosti pružena ako je pružanje usluge počelo nakon izričite prethodne saglasnosti potrošača i potvrde sa njegove strane da zna da gubi pravo na odustanak od ugovora nakon što trgovac u potpunosti izvrši ugovor; 2. isporuke robe ili pružanja usluga čija cena zavisi od promena na finansijskom tržištu na koje trgovac ne može da utiče i koje mogu nastati u toku roka za odustanak; 3. isporuke robe proizvedene prema specifikaciji potrošača ili jasno personalizovane; 4. isporuke robe koja je podložna pogoršanju kvaliteta ili ima kratak rok trajanja; 5. isporuke zapečaćene robe koja se ne može vratiti zbog zaštite zdravlja ili higijenskih razloga i koja je otpečaćena nakon isporuke; 6. isporuke robe koja je, nakon isporuke, zbog svoje prirode neodvojivo pomešana sa drugim proizvodima; 7. isporuke alkoholnih pića čija je cena dogovorena u vreme zaključivanja ugovora o prodaji i čija se isporuka može izvršiti tek nakon 30 dana, a čija stvarna cena zavisi od promena cena na tržištu na koje trgovac ne može da utiče; 8. ugovora kojima potrošač izričito zahteva posetu od strane trgovca u cilju sprovođenja hitnih popravki ili održavanja; Ukoliko prilikom ove posete trgovac pruži i druge usluge osim onih koje je potrošač konkretno zahtevao ili dostavi drugu robu osim delova za zamenu koji su neophodni za održavanje ili izvršenje popravke, pravo na odustanak od ugovora se odnosi na ove dopunske usluge ili robu; 9. isporuke zapečaćenih audio ili zapečaćenih video zapisa ili zapečaćenog računarskog softvera, koji su otpečaćeni nakon isporuke; 10. isporuke novina, periodičnih izdanja ili časopisa osim pretplatničkih ugovora za isporuku ovih izdanja; 11. ugovora zaključenih na javnoj aukciji; 12. obezbeđivanja smeštaja osim za stambene, potrebe prevoza robe, usluga iznajmljivanja automobila, usluga dostavljanja hrane ili usluga povezanih sa slobodnim vremenom ukoliko ugovor predviđa konkretni rok ili period izvršenja; 13. isporuke digitalnog sadržaja koji nije isporučen na materijalnom nosaču zapisa ukoliko je izvršenje započelo nakon prethodne izričite saglasnosti potrošača i njegove potvrde da zna da na taj način gubi pravo na odustanak od ugovora”. 98 Član 40. 1. Sadašnja odredba: Srpski Izuzeci od prava na jednostrani raskid ugovora koji se zaključuju izvan poslovnih prostorija Potrošač ne može jednostrano raskinuti ugovor koji se zaključuje izvan poslovnih prostorija, osim ako je drugačije ugovoreno, u slučaju: 1) ugovora o isporuci hrane, pića ili druge robe namenjene svakodnevnoj potrošnji u domaćinstvu koju je potrošač unapred izabrao putem sredstva komunikacije na daljinu i koju na adresu prebivališta, boravišta ili radnog mesta potrošača dostavlja trgovac koji tu vrstu robe redovno prodaje u svojim poslovnim prostorijama; 2) da u cilju otklanjanja neposredne opasnosti zahteva izvršenje ugovorne obaveze od trgovca bez odlaganja, osim u pogledu dodatne robe koja je prodata odnosno dodatnih usluga koje su pružene, ako nisu u neposrednoj vezi sa otklanjanjem neposredne opasnosti. Ako upotrebom sredstva komunikacije na daljinu potrošač izričito zahteva od trgovca da izvrši popravku ili održavanje određene imovine u njegovom stambenom objektu, može da jednostrano raskine ugovor u pogledu dodatne robe i rezervnih delova koji su tom prilikom prodati odnosno dodatnih usluga koje su pružene, ako nisu u neposrednoj vezi sa izvršenom popravkom ili održavanjem imovine. English Exceptions from the right of withdrawal as regards off‐premises contracts The consumer can not witdraw from off‐premises contract, unless otherwise agreed, in case of: 1) contracts for the supply of foodstuffs, beverages or other goods intended for current consumption in the household, selected in advance by the consumer by means of distance communication and physically supplied to the consumer's home, residence or workplace by the trader who usually sells such goods on his own business premises; 2) necessity of immediate performance of the contract in order to respond to an immediate emergency, except for additional goods sold or services provided, which are not strictly necessary to meet the immediate emergency of the consumer. If the consumer has specifically requested the trader, by means of distance communication to visit his home for the purpose of repairing or performing maintenance upon his property, the right of withdrawal shall apply to those additional services or goods, if they are not strictly connected with the repair or maintenance. 2. Obrazloženje izmene: uslovi iz člana 40. su integrisani u novu odredbu člana 39. 3. Predlog amandmana: ukinuti član 40. 99 Član 41. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Neposredno oglašavanje Direct marketing Zabranjeno je neposredno oglašavanje telefonom, faksom ili elektronskom poštom, bez prethodnog pristanka potrošača. Zabranjeno je neposredno oglašavanje drugim sredstvima komunikacije na daljinu, bez prethodnog pristanka potrošača. Ako je potrošač izričito pristao na oglašavanje telefonom, faksom ili elektronskom poštom, trgovac je dužan da pre nego što učini oglašavanje određene robe ili usluge na jasan i nedvosmislen način obavesti potrošača o komercijalnoj svrsi aktivnosti. Direct marketing through phone, fax or electronic mail is prohibited without prior consent of the consumer. Direct marketing through other means of distance communication is prohibited without prior consent of the consumer. If the consumer explicitly agrees to the use of telephone marketing, fax, or electronic mail, they shall be informed by the trader on the commercial nature of the communication in a clear and comprehensible manner. 2. Obrazloženje izmene: Stav 1. je u saglasnosti sa direktivom EU o ugovorima na daljinu. Stav 2. proširuje zabranu na sva sredstva komunikacije na daljinu, uključujući internet, kataloge, štampani materijal, itd. Takvo proširenje zabrane može se dovesti u pitanje kao previše restriktivno i nesrazmerno. Osim toga, stavovi 1. i 2. se ponavljaju zato što stav 2. obuhvata situacije koje su pokrivene stavom 1. Stoga je nejasno kakva je namera zakonodavca, a ovaj član je predmet kontradiktornih tumačenja. Zabrana direktnog oglašavanja putem sredstava komunikacije na daljinu može da bude proširena na druga sredstva osim elektronske pošte, telefona ili faksa. Naša preporuka je da se listi zabranjenih sredstava komunikacije na daljinu koji se koriste bez prethodne saglasnosti potrošača doda i štampani materijal koji će se poslati ili ostaviti u prebivalište potrošača ili poštansko sanduče potrošača. Reč „oglašavanje” nije definisana u Zakonu o zaštiti potrošača, dok „tržišno poslovanje” jeste (član 5. tačka 23). Iz ove definicije je jasno da tržišno poslovanje obuhvata i oglašavanje. Nisu definisane ni reči „direktno oglašavanje”, već „sredstvo komunikacije na daljinu” u članu 5. tačka 7. 3. Predlozi amandmana: 100 •
izmeniti naslov člana 41. sledećim:
„Zabrana određenih sredstava komunikacije na daljinu”;
•
stav 1. izmeniti na sledeći način:
„Zabranjeno je tržišno poslovanje pomoću sredstava komunikacije na daljinu korišćenjem
telefona, faksa, elektronske pošte ili štampanog materijala koji se šalje ili ostavlja u prebivalište potrošača ili poštansko sanduče potrošača, bez prethodnog pristanka potrošača”;
•
•
izbrisati stav 2;
stav 3. izmeniti na sledeći način:
„Ako je potrošač izričito pristao na tržišno poslovanje korišćenjem telefona, faksa, elektronske
pošte ili štampanog materijala koji se šalje ili ostavlja u njegovom prebivalištu ili u njegovo
poštansko sanduče, trgovac je dužan da obavesti potrošača o komercijalnoj svrsi komunikacije na
jasan i razumljiv način”.
101 Član 42. 1. Sadašnja odredba: Srpski Slanje pošiljki koje nisu naručene Zabranjeno je slanje robe odnosno pružanje usluga potrošaču sa zahtevom za plaćanje robe odnosno usluga koje potrošač nije naručio. Ako se u slučaju iz stava 1. ovog člana, potrošač ne izjasni o robi koja je dostavljena, odnosno usluzi koja je pružena, ne smatra se da je ponudu prihvatio. Slanje robe odnosno pružanje usluga koje potrošač nije naručio ne može biti izvor obaveze za potrošača i smatra se bezuslovnim poklonom koji je potrošaču učinjen u svrhu oglašavanja. Neće se smatrati slučajem iz stava 1 ovog člana ako trgovac: 1) potrošaču umesto robe odnosno usluge, koju je naručio dostavi drugu robu odnosno pruži drugu uslugu iste cene i kvaliteta; 2) obavesti potrošača da nije dužan da prihvati robu ili uslugu koju nije tražio niti da snosi troškove vraćanja robe trgovcu. English Inertia selling It is prohibited to supply goods or services to the consumer without their being ordered by the consumer beforehand, where such supply involves a demand for payment. The absence of a response from the consumer following such an unsolicited supply shall not constitute consent. No claims against the consumer may be grounded on a delivery of unsolicited goods and services. The consumer is entitled to consider the supply of unsolicited goods and services an unconditional promotional gift. It shall not be considered as the case under Pargraph 1 if the trader: 1) delivers other goods or provides another service of the same price and quality to the consumer instead of ordered goods or services; 2) informs the consumer that they are not obliged to accept the goods or services which they have not ordered and to pay for sending the goods back to the trader. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu.
102 Član 43. 1. Sadašnja odredba: Srpski Oglašavanje sredstvima komunikacije na daljinu Trgovac je dužan da prilikom oglašavanja sredstvima komunikacije na daljinu oglasnu prirodu poruke i identitet pravnog ili fizičkog lica u čije ime se vrši oglašavanje istakne na jasan i razumljiv način. Trgovac je dužan da promotivne igre, nadmetanja i specijalne ponude označi na jasan i razumljiv način i da uslove učešća u promotivnoj igri ili nadmetanju odnosno uslove pod kojima važi specijalna ponuda objavi na način koji omogućava da budu lako dostupni, jasni i razumljivi potrošaču. English Advertising using the means of distance communication When advertising through means of distance communication, the trader shall make the advertising messages clearly identifiable as such, making also the natural or legal person on whose behalf the advertising message is made clearly identifiable. The trader shall make the promotional competitions or games and special offers clearly identifiable as such and the conditions which are to be met to qualify for them shall be easily accessible, and clearly and unambiguously presented. 2. Obrazloženje izmene: član 43. nije usaglašen sa članom 41. jer zabrana oglašavanja ili tržišnog poslovanja (definisanog u članu 5. tačka 23) pomoću sredstava komunikacije na daljinu uključuje i zabranu reklamiranja pomoću sredstava komunikacije na daljinu. Ova formulacija mora da se prilagodi kako bi se potvrdilo da se ovaj član odnosi samo na oglašavanje pomoću sredstava komunikacije na daljinu izuzev onih koja su zabranjena članom 41. 3. Predlog amandmana: stav 1. izmeniti na sledeći način: „Trgovac je dužan da prilikom oglašavanja sredstvima komunikacije na daljinu, sa izuzetkom onih iz
člana 41, oglasnu prirodu poruke i identitet pravnog ili fizičkog lica u čije ime se vrši oglašavanje istakne
na jasan i razumljiv način”.
103 V. ZAŠTITA POTROŠAČA U OSTVARIVANJU PRAVA IZ UGOVORA KOJI SADRŽE NEPRAVIČNE UGOVORNE ODREDBE 104 Član 44. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Zahtev javnosti Transparency requirements Ugovorna odredba obavezuje potrošača ako je izražena jednostavnim, jasnim i razumljivim jezikom i ako bi je shvatio razuman čovek potrošačevog znanja i iskustva. Trgovac je dužan da sa sadržajem ugovorne odredbe upozna potrošača pre zaključenja ugovora, na način koji s obzirom na upotrebljeno sredstvo komunikacije potrošaču pruža stvarnu mogućnost da se upozna sa sadržinom odredbe. Ugovorna odredba obavezuje potrošača ako je potrošač na nju pristao. Ugovorna odredba čiju je sadržinu odredio trgovac na način koji navodi da je potrošač pristao na nju osim ako izričito ne naglasi da odredbu nije prihvatio, ne obavezuje potrošača. Contract terms shall be binding on the consumer in so far as they are expressed in plain, intelligible language, and understandable to a reasonable person as educated and informed as the particular consumer. Contract terms shall be made available to the consumer in a manner which gives him a real opportunity of becoming acquainted with them before the conclusion of the contract, with due regard to the means of communication used. Contract term shall be binding on the consumer if the consumer has agreed to it. A term predrafted by the trader in a manner indicating that the consumer has accepted it unless they explicitly opt out of that term, is not binding for the consumer. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 105 Član 45. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Tumačenje ugovornih odredaba Interpretation of contract terms Sporne odredbe potrošačkog ugovora treba tumačiti u In case of doubt about the meaning of a contract term, korist potrošača. the interpretation most favourable to the consumer shall prevail. 2. Obrazloženje izmene: Napomena: Reč „sporne” u tekstu na srpskom jeziku ne odražava tačno značenje engleske reči <doubt>. Više odgovara reč <sumnja> ili „nejasne”, što je zapravo u skladu sa nedavnim predlozima u nacrtu Građanskog zakonika Srbije i njegovim članovima 110. i 111. o uslovima tumačenja ugovora. 3. Predlozi amandmana: verziju na srpskom jeziku zameniti sledećim: <Ako postoji sumnja u vezi sa značenjem odredaba potrošačkog ugovora, iste treba tumačiti u korist potrošača >; ili <Nejasne odredbe potrošačkog ugovora treba tumačiti u korist potrošača>. 106 Član 46. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Nepravična ugovorna odredba Unfair contract term Nepravične ugovorne odredbe su ništave. Nepravičnom ugovornom odredbom smatra se odredba ugovora koja: 1) za posledicu ima značajnu nesrazmeru u obavezama ugovornih strana na štetu potrošača; Unfair contract terms are null and void. А contract term shall be considered unfair: 1) if it results in a significant disproportion in contractual obligations of the parties to the detriment of the consumer; 2) if it causes execution of the contract to be 2) za posledicu ima okolnost da izvršenje ugovorne obaveze opterećuje potrošača bez disadvantageous to the consumer without justifiable explanation; opravdanog razloga; 3) if it causes execution of the contract to be 3) za posledicu ima okolnost da se izvršenje ugovora značajno razlikuje od onoga što je potrošač substantially different from what the consumer osnovano očekivao; legitimately expected; 4)
trgovca; je protivna zahtevu javnosti u postupanju 5)
poštenja. je u suprotnosti sa načelom savesnosti i 4) if it violates transparency requirements of the trader; 5)
if it violates the principle of good faith. The unfairness of a term shall be assessed taking into Kriterijumi na osnovu kojih se utvrđuje da li je određena account: 1) the nature of the goods or services to odredba ugovora nepravična su: 1) priroda robe ili usluga na koje se ugovor which the contract relates; odnosi; 2) the circumstances under which the 2) okolnosti pod kojima je ugovor zaključen; contract has been concluded; 3) other terms of the same consumer 3) ostale odredbe istog potrošačkog ugovora ili drugog ugovora sa kojim je potrošački contract or of another related contract; ugovor povezan; 4) the manner in which the contract was 4) način na koji je postignuta saglasnost o drafted and communicated to the consumer by the sadržini ugovora i način na koji je s obzirom na zahtev trader in accordance with the transparency javnosti potrošač obavešten o sadržini ugovora. requirements. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 107 Član 47. 1. Sadašnja odredba: Srpski Ugovorne odredbe koje se smatraju nepravičnim ugovornim odredbama English Contract terms considered unfair in all circumstances Ugovorne odredbe koje se bez obzira na okolnosti pojedinačnog slučaja smatraju nepravičnim ugovornim odredbama su odredbe čiji predmet ili posledica jeste: 1) isključenje ili ograničenje odgovornosti trgovca za slučaj smrti ili telesnih povreda potrošača usled činjenja ili nečinjenja trgovca; Contract terms, which have the object or effect of the following, shall be unfair regardless of the circumstances of a particular case: 1) excluding or limiting the liability of the trader for death or personal injury caused to the consumer through an act or omission of that trader; 2) ograničenje obaveze trgovca da izvrši odnosno preuzme obaveze koje je u njegovo ime ili za njegov račun preuzeo punomoćnik odnosno nalogoprimac ili povezivanje obaveze trgovca da izvrši odnosno preuzme obaveze koje je u njegovo ime ili za njegov račun preuzeo punomoćnik odnosno nalogoprimac sa uslovom čije ispunjenje zavisi isključivo od trgovca; 2) limiting the trader's obligation to respect commitments undertaken on his behalf by his agents or, conditioning the obligation of the trader to perform or accept the obligation taken over on their behalf by their agent with a particular condition which is at the trader’s discretion; 3) excluding or hindering the consumer's right to take legal action or exercise any other legal 3) isključenje ili ograničenje prava potrošača remedy for protection of their rights, particularly by da pokrene određeni postupak ili da upotrebi određeno requiring the consumer to take disputes exclusively to pravno sredstvo za zaštitu svojih prava, a naročito arbitration contrary to the legal provisions of this law; nametanje obaveze potrošaču da sporove rešava pred 4) restricting or limiting the evidence arbitražom na način koji je u suprotnosti sa odredbama available to the consumer or imposing on him a burden ovog zakona; of proof which, according to the applicable law, should 4) sprečavanje ili ograničavanje mogućnosti lie with the trader. da se potrošač upozna sa dokazima ili prebacivanje A contract term shall be regarded as unfair if it is giving tereta dokazivanja na potrošača u slučaju kada je teret the trader dokazivanja, u skladu sa zakonom, na trgovcu. 1) the right to establish whether the Nepravičnom ugovornom odredbom iz stava 1. ovog delivered goods or provided services are in conformity člana smatra se i ugovorna odredba na osnovu koje with the contract; trgovac ima: 2) the exclusive right to interpret contract 1) pravo da utvrdi da li su isporučena roba ili terms. pružene usluge u skladu sa ugovorom; 2) isključivo pravo tumačenja ugovornih odredaba. 2. Obraloženje izmene: 108 u Zakonu o zaštiti potrošača treba dodati crnu i sivu listu odredaba ili one treba da budu usvojene zakonima o primeni kako bi se pomoglo sudovima u proceni pravičnosti odredaba potrošačkih ugovora. Korisnik treba da navede da li je zainteresovan za ovo kako bi pravni eksperti koji rade na projektu mogli da nastave sa postupkom. Većina država EU je uvela ovakve crne i sive liste nepravičnih ugovornih odredaba, i one obuhvataju više nepravičnih odredaba od onih koje su trenutno navedene u Zakonu o zaštiti potrošača. 109 Član 48. 1. Sadašnja odredba: Srpski Ugovorne odredbe za koje se pretpostavlja da su nepravične ugovorne odredbe ako se ne dokaže drugačije Ugovorne odredbe za koje se pretpostavlja da su nepravične ugovorne odredbe ako se ne dokaže drugačije su odredbe čiji predmet ili posledica jeste: 1) ograničenje ili isključenje prava potrošača prema trgovcu ili trećoj strani u slučaju potpunog ili delimičnog neispunjenja bilo koje ugovorne obaveze trgovca, uključujući ograničenje ili isključenje prava potrošača da prebije potraživanje koje ima prema trgovcu sa potraživanjem koje trgovac ima prema potrošaču; 2) davanje ovlašćenja trgovcu da zadrži sve što je primio od potrošača u slučaju da potrošač povredi ugovornu obavezu ili odbije da zaključi ugovor, ako isto pravo nije garantovano potrošaču; English Contract terms presumed to be unfair A contract term which has the following object or effect shall be presumed to be unfair: 1) excluding or limiting the legal rights of the consumer vis‐à‐vis the trader or a third party in the event of total or partial non‐performance or inadequate performance by the trader of any of the contractual obligations, including the rights of the consumer to offset a debt owed to the trader against a claim which the consumer may have against him; 2) allowing the trader to retain a payment by the consumer where the latter fails to conclude or perform the contract, or refuses to conclude the contract, where the same right is not granted to the consumer; 3) requiring any consumer who fails to fulfil 3) obavezivanje potrošača koji je povredio ugovornu obavezu da trgovcu plati naknadu u iznosu their contractual obligation to pay damages which significantly exceed the damage suffered by the trader; koji značajno premašuje iznos pretrpljene štete; 4) allowing the trader to terminate the 4) pravo trgovca da jednostrano raskine ugovor u bilo kom trenutku, ako isto pravo nije contract at will where the same right is not granted to the consumer; garantovano potrošaču; 5) enabling the trader to terminate an open‐
5) pravo trgovca da jednostrano raskine ugovor zaključen na neodređeno vreme bez ostavljanja ended contract without reasonable notice except where primerenog otkaznog roka, osim u slučaju ako potrošač the consumer has failed to perform their contractual obligations; ne izvršava svoje ugovorne obaveze; 6) prećutno produženje ugovora zaključenog na određeno vreme, ako je potrebno da potrošač izjavi da ne pristaje na produženje ugovora u roku koji je neprimereno dugačak u odnosu na rok na koji je ugovor zaključen; 6) tacit reconduction of a fixed‐term contract, if it is required that the consumer gives a long notice not to accept extension of the contract in relation to the period for which the contract has been concluded; 7) allowing the trader to increase the price 7) pravo trgovca da na bilo koji način poveća ugovorenu cenu, ako nije ugovoreno pravo potrošača agreed with the consumer when the contract was da u tom slučaju raskine ugovor; concluded without giving the consumer the right to terminate the contract; 8) obavezivanje potrošača da izvrši sve svoje ugovorne obaveze u slučaju da trgovac ne izvrši svoje 8) obliging the consumer to fulfil all his ugovorne obaveze u celosti; obligations where the trader has failed to fulfil all his 110 9) davanje ovlašćenja trgovcu da prenese obligations;
svoje ugovorne obaveze na treće lice bez saglasnosti 9) giving the trader the possibility of potrošača; transferring his obligations under the contract without 10) ograničavanje prava potrošača da the consumer's consent; preproda robu ograničavanjem prenosivosti garancije 10) restricting the consumer's right to re‐sell koju je dao trgovac; the goods by limiting the transferability of any 11) davanje ovlašćenja trgovcu da guarantee provided by the trader; jednostrano menja sadržinu ugovornih odredaba, 11) enabling the trader to unilaterally alter uključujući obeležja robe ili usluga; the terms of the contract including the characteristics of 12) jednostrana izmena ugovornih odredaba the product or service; koje su potrošaču saopštene na trajnom nosaču zapisa 12) unilaterally amending contract terms (trajnom medijumu), saopštavanjem novih odredaba sa communicated to the consumer in a durable medium kojima se potrošač nije saglasio putem sredstava through contract terms to which the consumer has not komunikacije na daljinu. consented through the means of distance communication. 2. Obrazloženje izmene: Napomena: Član je u saglasnosti sa članom 3(3) i Aneksom Direktive 93/13/EEZ o nepravičnim odredbama u potrošačkim ugovorima. Međutim, izuzeci sadržani u tački 2. Aneksa Direktive 93/13/EEZ nisu transponovani. Srbija ima pravo da ne uključi ove izuzetke jer je Direktiva 93/13/EEZ minimalističkog karaktera čime se državama članicama omogućava da predvide veću zaštitu. Potrebno je posvetiti posebnu pažnju proceni da li neki od izuzetaka sadržanih u tački 2. Aneksa ove Direktive mogu biti korisni za pronalaženje prave ravnoteže između dužnosti i obaveza malih preduzeća. Korisnik treba da razmotri da li želi da uključi izuzetke i našu preporuku o tome. Svakako, usvajanje klauzule koja predviđa glavni predmet ugovora i plaćanja koja se odnose na cenu, naročito prilikom pružanja finansijskih usluga, ne treba da bude izuzetak. Svi ugovori, pa tako i finansijski, treba da budu otvoreni za ispitivanje u vezi sa glavnim pravilima o pravdi i pravičnosti, kao što je uređeno Zakonom o obligacionim odnosima. Pružanje finansijskih usluga takođe ne sme biti izuzetak zato što se Zakon o zaštiti korisnika finansijskih usluga ne bavi lihvarenjem. 111 VI. ZAŠTITA POTROŠAČA U OSTVARIVANJU PRAVA IZ UGOVORA O PRODAJI 112 Važna napomena
Postoje dva pitanja koja treba rešiti pre razmatranja svake pojedinačne odredbe ovog poglavlja. Jedno se
odnosi na odnos između Zakona o obligacionim odnosima i odredbama Zakona o zaštiti potrošača, drugo
se tiče načela procesa harmonizacije sa EU.
1. Veze Zakona o zaštiti potrošača sa Zakonom o obligacionim odnosima
Zajednička zabrinutost pravnika koji rade na pitanjima potrošača oduvek je bila da Zakon o zaštiti
potrošača bude:
- jasan i lako razumljiv: da bi zakon bio pristupačniji svima, uključujući i lica koja ga sprovode;
- odvojen od drugih zakona, kao što su Zakon o obligacionim odnosima, Građanski zakonik, Zakon o
zaštiti konkurencije ili Zakon o trgovini: da bi se potvrdila specifičnost zakona čiji je cilj obezbeđivanje
zaštite potrošača na tržištu.
Jedno od vodećih načela je da svaki propis koji se odnosi isključivo na zaštitu potrošača treba da bude
uključen u Zakon o zaštiti potrošača, dok propisi koji važe za potrošače i za druge korisnike (poslovne
korisnike) ne treba da budu deo Zakona o zaštiti potrošača te bi u takvim slučajevima mogli eventualno
da budu navedeni u Zakonu o zaštiti potrošača.
Primena ovog vodećeg načela u poglavlju o ugovorima o prodaji i garancijama Zakona o zaštiti potrošača
koji se odnose na robu za potrošnju:
•
•
•
•
Odredbe Zakona o obligacionim odnosima koje predstavljaju odredbe opšteg prava i koje se
primenjuju generalno za sve transakcije (B2B ili B2C) ne treba da se pojavljuju u Zakonu o zaštiti
potrošača.
Propisi Zakona o obligacionim odnosima koji se odnose na materijalne nedostatke ostaju
primenljivi za sve transakcije, uključujući i B2C prodaju. U skladu sa EU Direktivom se u stvari
traži da se režim odgovornosti u slučaju nesaobraznosti ugovoru smatra novim režimom, koji ne
zamenjuje postojeći već predstavlja dopunu opšteg režima odgovornosti građanskog prava u
odnosu na materijalne nedostatke. Ovo znači da odredbe Zakona o zaštiti potrošača moraju
predstavljati nezavisan ili samostalan režim i opisati sve karakteristike ovog novog režima.
Prema tome, kada se pokaže da su odredbe Zakona o obligacionim odnosima relevantne zato što
omogućavaju veću zaštitu potrošača ili obezbeđuju detaljnije propise, one treba da budu izričito
navedene i u Zakonu o zaštiti potrošača.
U skladu sa ovim, potrebno je revidirati celo poglavlje. Revizija bi takođe trebalo da sadrži i
proveru da li neke zaštitne odredbe sadržane u postojećem Zakonu o obligacionim odnosima (ili
nacrtu Građanskog zakonika), koje nisu uključene u Zakon o zaštiti potrošača, treba da budu
uključene u Zakon o zaštiti potrošača.
113 2. Koncept saobraznosti ugovoru
Ovo poglavlje takođe otvara pitanje uvođenja novog koncepta – obaveze garantovanja robe u odnosu na
nedostatak saobraznosti ugovoru – nasuprot tradicionalnom i dobro poznatom konceptu materijalnog
nedostatka. Moram da napomenem da se ista debata vodila i u Francuskoj i Belgiji gde su tradicionalne
obaveze garantovanja bile usredsređene na koncept materijalnog nedostatka ili „vice intrinseque”; ovaj
prvobitno restriktivni koncept je onda bio proširen sudskom praksom kako bi pokrio sve situacije gde
proizvod nije saobrazan ugovoru i/ili očekivanjima potrošača.
Naše mišljenje je da obaveza da se zakonodavstvo Srbije koje se odnosi na potrošače dovede u saglasnost
sa pravnim tekovinama koje se odnose na potrošače povlači za sobom obavezu potvrde novog koncepta
saobraznosti koji će verovatno zameniti koncept materijalnog nedostatka kada je u pitanju prodaja robe
široke potrošnje. Ova transpozicija bi trebalo da bude laka za sprovođenje u Srbiji zato što je, kako sam
shvatio, konceptu materijalnog nedostatka dato isto tumačenje i obim kao i nesaobraznosti. Međutim, EU
će sigurno zahtevati da se isti tekst koristi u svim državama članicama: ovo je jasan cilj u procesu
približavanja i ja bih savetovao da se od toga ne odstupa.
Treba jasno da se kaže da je koncept nedostatka saobraznosti u stvari mnogo širi od saobraznosti
ugovornim uslovima. On takođe obuhvata i nedostatak saobraznosti sa javnim izjavama, reklamiranjem i
očekivanjima koje potrošači mogu razumno da imaju na osnovu ovih izjava.
On takođe obuhvata saobraznost sa svim zakonima i propisima, tehničkim standardima i dokumentima o
saobraznosti ili oznakama koje se primenjuju na kategoriju predmetne robe, uključujući i propise o zaštiti
intelektualne i industrijske svojine..
Predlozi amandmana
(1) Kako bi se ovaj široki koncept o nedostatku saobraznosti razjasnio, predlaže se da se član 5.
Zakona o zaštiti potrošača dopuni definicijom o „nedostatku saobraznosti ugovoru”. Ova
definicija može da bude inspirisana definicijom sadržanom u Zakonu o potrošačima Francuske u
članu L211.
(2) Takođe se predlaže da se doda nova odredba – član 48 A – nametanje obaveze proizvođačima
i uvoznicima da na tržište plasiraju proizvode koji su usaglašeni sa važećim zakonskim
odredbama u odnosu na zaštitu bezbednosti i zdravlja, pravičnu trgovinu, zaštitu potrošača
i intelektualnu svojinu. Ovakva odredba se može naći u članu L 212-1 Zakona o potrošačima
Francuske.
114 ČLAN 49.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Isporuka
Delivery
Trgovac je dužan da robu preda potrošaču
ili trećem licu koje je odredio potrošač, a koje nije
prevoznik ili otpremnik u primerenom roku
potrebnom za isporuku robe iste vrste, a najkasnije
u roku od 30 dana od dana zaključenja ugovora,
ako nije nešto drugo ugovoreno.
Unless the parties have agreed otherwise,
the trader shall deliver the goods by transferring the
material possession of the goods to the consumer or
to a third party, other than the carrier or shipper and
indicated by the consumer, within a maximum of
thirty days from the day of the conclusion of the
contract.
Ako trgovac ne isporuči robu u roku iz
If trader doesn’t deliver the goods within
stava 1. ovog člana, dužan je da u roku od sedam
dana od dana isteka roka vrati potrošaču iznos koji the period under Paragraph 1of this Article, he
shall, within seven days from expiry of the period,
je uplatio.
return to the consumer sums that he has paid.
2. Obrazloženje izmene:
Stav 1.
Ugovor o prodaji je regulisan odredbama ZOO od
čl. 454. do 551., a primenjuju se i odredbe opšteg
dela ZOO koje se odnose na dvostrano teretne
ugovore.
Predlažemo da se u ZZP unesu samo odredbe
kojima se potrošaču daju veća prava od onih
predviđenih odredbama ZOO. U tom smislu se
predlaže odredba st. 1. čl. 49. ZZP.
Contract of sale is regulated by the provisions of
Article LO. 454. the 551., and apply the general
provisions of LO relating to bilateral (consensual)
contracts.
We suggest that the LCP only bring provisions to
give consumers greater rights than those provided
for in the provisions of LO. In this sense, the
proposed provision of LCP. First Articles. 49. (1)
ZZP.
Stav 2.
Prodavac je u obavezi da preda stvar kupcu u
vreme i na mestu predviđenom ugovorom. Smatra
se da je prodavac izvršio obavezu predaje kupcu,
po pravilu, kada mu stvar uruči ili preda ispravu
kojom se stvar može preuzeti. (ZOO čl. 467.)
U slučaju da ugovorom nije određen datum predaje
ZOO ostavlja pravo prodavcu da odredi datum
predaje obavezujući ga da to učini u razumnom
The seller is required to give a good to the buyer at
the time and place specified in the contract. It is
considered that the seller is committed to the
customer delivery obligations, as a rule, when the
good delivered, or deliver a document by which the
good can be taken. (LO Art. 467)
If the contract is not determined by date of
submission LO leaves the right to the vendor to
115 roku. Šta je razuman rok zavisi od prirode svakog
pojedinog slučaja, o kakvoj se stvari radi i od
drugih okolnosti što će sud ceniti u slučaju spora.
Na ovaj način formulisana odredba čl. 49. st. 2.
ZZP, koja je saglasna sa st. 1. čl. 18 Directive
2001/83/EC, nije suprotna odredbama ZOO. Time
se ograničava pravo prodavca da odredi datum
predaje na određen period do 30 dana od dana
sklapanja ugovora a u smislu zaštite potrošača.
determine the date of submission and bind him to
do so within a reasonable time. What is reasonable
time depends on the nature of each case, type of
good and other circumstances which the court will
be assessed in the event of a dispute?
In this way the provision Art. 49. par.. 2. LCP,
which is in accordance with paragraphs. 1 Article
18. of the Directive 2001/83/EC on consumer
rights, is not contrary to the provisions of the LO.
This limits the seller's right to determine the date of
delivery for a given period of 30 days from the date
of conclusion of contractsin terms of consumer
protection.
Stav 3: da li treba da dodamo stav 3. koji je u saglasnosti sa članom 18. Direktive 2001/83/EZ o pravima
potrošača?
Ne, zato što Zakon o obligacionim odnosima već sadrži takve odredbe.
Smatramo da nema potrebe da se ovi stavovi
unose u ZZP
. RASKID UGOVORA ZBOG NEISPUNJENJA je
detaljno regulisan u ZOO (čl. 124. do 132.) na
način koji je usaglašen sa odredbom čl. 18.
Direktive 2001/83/EC on consumer rights. Strana
koja je ostala verna ugovoru o prodaji može da
zahteva ispunjenje obaveze ili da raskine ugovor u
skladu sa zakonom propisanim uslovima.
Kada je ispunjenje o roku bitni sastojak
ugovora pa dužnik ne ispuni obavezu u tom roku
ugovor se raskida po samom zakonu tako da
poverilac nema obavezu da dužniku ostavlja
naknadni rok za ispunjenje obaveze. Ukoliko želi
da održi ugovor na snazi on to može učiniti a ako
dužnik ne ispuni obavezu u razumnom roku može
izjaviti d araskida ugovor.(čl. 125. ZOO)
Kada ispunjenje o roku nije bitni sastojak
ugovora dužnik može da ispuni svoju obavezu i po
proteku roka a poverilac je ovlašćen da zahteva
njeno ispunjenje. Ukoliko poverilac želi da rskine
ugovor mora da ostavi dužniku primeren naknadni
rok za ispunjenje. Ako dužnik ne ispuni obavezu u
ovom dodatnom roku nastupaju iste poslecice kao i
u slučaju kad je rok bitan sastojak ugovora. (čl.
126. ZOO)Takođe ZOO omogućava kupcu kao
poveriocu da raskine ugovor bez ostavljanja
dužniku naknadnog roka za ispunjenje u slučaju da
je očigledno da prodavac neće izvršiti svoju
obavezu ni u naknadnom roku.(čl. 127. ZOO)
CONTRACT
TERMINATION
DUE
TO
CONDITIONS FAILURE is regulated in LO (Art.
124. to 132.) in a manner that complies with the
provisions of Art. 18. of the Directive 2001/83/EC
on consumer rights. The party that has remained
true to the Contract of sale may require compliance
with the obligations or can terminate the contract in
accordance with statutory requirements.
When the fulfilment of deadline is essential
component of the contract and the debtor does not
fulfil the obligation within that time the contract is
terminated pursuant to law, and the creditor is not
obliged to leave additional time for fulfilment of
obligations to the debtor. If he wants to keep in
force an agreement he can, and if a debtor fails to
fulfil the obligation within a reasonable time he can
declare the termination of the contract. (Art. 125th
ZOO)
When the fulfilment of deadline is not an
essential component of the contract the debtor
can fulfil its obligation and after the deadline and a
creditor is entitled to demand its fulfilment. If a
creditor wishes to terminate the contract he must
leave the debtor adequate time to meet another
deadline. If the borrower does not fulfil the
obligation to perform in this additional time the
same effect as in the case where the dedline is the
essential ingredient of the contract. (Article 126th
ZOO
LO also allows the customer as a creditor to
116 ZOO predviđa u slučaju raskida ugovora pravo
kupca da mu prodavac vrati ono što je dao radi
izvršenja svoje obaveze. (čl. 132. st. 2.) Odredbama
ZOO je propisano pravo na naknadu štete u slučaju
raskida prodaje. (čl. 523.-526. ZOO)
Predložene izmene ZOO u Nacrtu Građanskog
zakonika (čl. 135.- 144. GZ) u odredbama o
raskida ugovora zbog neispunjenja nisu protivne
odredbama Article 18(2) of Directive 2011/83/EC
on consumer rights kao ni interesima potrošača
Takođe ZOO omogućava kupcu kao poveriocu da
roku.(čl. 127. ZOO)
ZOO predviđa u slučaju raskida ugovora pravo
kupca da mu prodavac vrati ono što je dao radi
izvršenja svoje obaveze. (čl. 132. st. 2.) Odredbama
ZOO je propisano pravo na naknadu štete u slučaju
raskida prodaje. (čl. 523.-526. ZOO)
Predložene izmene ZOO u Nacrtu Građanskog
zakonika (čl. 135.- 144. GZ) u odredbama o
raskidu ugovora zbog neispunjenja nisu protivne
odredbama člana 18(2) of Directive 2011/83/EC
kao ni interesima potrošača
3.
terminate the agreement without allowing the
debtor to fulfil the subsequent period if it is
obvious that the seller will not perform its duty
even in the additional period. (Art. 127. LOO)
In the event of termination of the contract ZOO
provides the buyer the right to return from the
seller what he gave in order to execute his duties.
(Art. 132 paragraph. 2) The provisions of the ZOO
define right to the compensation in the event of
termination of the sale. (Articles 523rd-526th
ZOO)
The suggested changes to the ZOO Draft Civil
Code (Art. 135th - 144th GZ) in the provisions on
termination of contract for failure are not
inconsistent with the provisions of Article 18 (2) of
Directive 2011/83/EC on consumer rights or
interests of consumers
Predlog amandmana:
ceo član 49. zameniti sledećim tekstom:
Srpski
Na odnose trgovca i potrošača povodom ugovora o
prodaji robe primenjuju se odredbe zakona kojim
se regulišu obligacioni odnosi ukoliko ovim
zakonom nije drugačije propisano.
Ako se stranke nisu drukčije sporazumele o
vremenu isporuke, trgovac je u obavezi da
potrošaču uruči stvar ili ispravu na osnovu koje se
roba može preuzeti bez nepotrebnog odlaganja, a
najkasnije u roku od 30 dana od dana zaključenja
ugovora.
U slučaju raskida ugovora, trgovac je u obavezi da,
bez nepotrebnog odlaganja, a najkasnije u roku od
tri dana od raskida ugovora vrati potrošaču sve
iznose plaćene po ugovoru.
English
On the relations of the trader and the consumer
regarding the Contract of Sales of Goods, the
provisions of the Law governing contractual
relations are implemented unless this law provides
otherwise.
Unless the parties have agreed otherwise on the
time of delivery, the trader shall deliver the goods
by transferring the physical possession or control of
the goods to the consumer without undue delay, but
not later than 30 days from the conclusion of the
contract.
In the event of termination of the contract, the
seller is obliged, without undue delay and no later
than three days after the termination of the
consumer to return any amounts paid under the
contract.
117 ODGOVORI NA PITANJA POSTAVLJENA OD STRANE POTROŠAČKIH ORGANIZACIJA,
ADVOKATSKIH KANCELARIJA I DRUGIH
Šta ako je potrošač odgovoran što nije izvršena
isporuka?
Isporuka robe, predaja stvari, stavjanje robe na
raspolaganje je osnovna obaveza prodavca. Sa
druge strane, pored isplate cene duga osnovna
obaveza kupca je da preuzme stvar. U slučaju da
predaja stvari nije izvršena zbog kupčeve docnje,
rizik prelazi na kupca u času kada je došao u
docnju. (čl. 457. st.1. ZOO)
Odedba čl. 325. ZOO propisuje da poverilac dolazi
u docnju kada bez osnovanog razloga odbije da
primi ispunjenje ili ga svojim ponašanjem spreči
kao i kada je spreman da primi ispunjenje
dužnikove istovremene obaveze ali ne nudi
ispunjenje svoje dospele obaveze. Sa danom
dolaska poverioca u docnju na njega prelazi rizik
slučajne propasti ili oštećenja stvari. Poverilac koji
je pao u docnju je u obavezi da naknadi dužniku
štetu koja je nastala zbog docnje za koju odgovara,
kao i troškove oko daljeg čuvanja stvari. (čl. 326.
ZOO)
Prodavac može da izjavi da raskida ugovor ako su
kumulativno ispunjena dva uslova: 1) da je kupac
bez opravdanog razloga odbio da preuzme stvar
čija mu je predaja ponuđena na ugovoren ili
uobičajen način i na vreme i 2) da prodavac ima
osnovanog razloga da posumnja da kupac neće
isplatiti cenu. (čl. 519. ZOO)
What if the consumer is responsible for delivery
not being made?
Delivery of the goods, handling things, placing the
goods at the disposal are the basic obligations of
the seller. On the other hand, beside the price that
should be paid, fundamental obligation of the
customer is to take the thing. If delivery is not
made due to the customer's being late, the risk
passes to the buyer at the time when he came in
delay. (457. Article, paragraph 1. LO)
Provisions of Art. 325. LO provides that a creditor
comes in delay time when, without good reason,
refuses to accept the fulfilment or if their behaviour
prevents it and also when he is ready to accept the
simultaneous fulfilment of the debtor's obligation,
but does not provide the fulfilment of its payment
obligations. On the day of arrival of the creditor in
delay he overtakes the risk of accidental destruction
or damage of items. A creditor who has fallen in
delay is required to reimburse the debtor damages
arising due to delay in replying to, and the cost of
keeping things further. (Article 326. LO)
The seller may declare to terminate the contract if
two conditions are cumulatively fulfilled: 1) that
the customer without reasonable cause refused to
take the good he was offered on agreed or usual
manner and in time and 2) that the seller has
reasonable grounds to suspect that buyer will pay
the price. (Article 519. LO)
118 Član 50.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Prelazak rizika
Passing of risk
The risk of accidental loss of or damage to
Rizik slučajne propasti ili oštećenja robe do
trenutka predaje robe potrošaču ili trećem licu koje the goods until delivery of goods to the consumer
je odredio potrošač, a koje nije prevoznik ili or third party designated by the consumer, other
than a carrier or shipper and indicated by the
otpremnik, snosi trgovac.
consumer, shall be borne by the trader..
Rizik slučajne propasti ili oštećenja robe
The risk of accidental loss of or damage to
posle trenutka predaje robe potrošaču ili trećem
licu koje je odredio potrošač, a koje nije prevoznik the goods after delivery of goods to the consumer
or third party designated by the consumer, other
ili otpremnik, snosi potrošač.
than a carrier or shipper and indicated by the
Ako je potrošač raskinuo ugovor ili tražio
consumer, shall be borne by the consumer.
zamenu robe iz razloga što roba koja mu je predata
If the consumer has terminated the contract
nije saobrazna ugovoru, rizik iz st. 1. i 2. ovog
or has requested for the goods to be replaced
člana ne prelazi na potrošača.
because the goods delivered do not conform to the
Ako predaja robe nije izvršena iz razloga
contract, the risk under para. 1 and 2 of this article
što potrošač ili treće lice koje je odredio potrošač, a
shall not be passed to the consumer.
koje nije prevoznik ili otpremnik, bez osnovanog
If the consumer or a third party, other than
razloga odbija da primi robu ili svojim ponašanjem
sprečava isporuku, rizik iz st. 1. i 2. ovog člana the carrier or shipper and indicated by the
prelazi na potrošača istekom roka za isporuku, consumer, has failed to make a delivery of the
odnosno u roku od 30 dana od dana zaključenja goods, the risk under Paragraphs 1 and 2 of this
Article shall pass to the consumer after the
ugovora ako rok isporuke nije ugovoren.
expiration of the delivery period, thirty days after
the day of the conclusion of the contract, in case
the parties have not agreed on the date of delivery.
2. Obraloženje izmene:
da se zakon usaglasi sa članom 20. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača.
Stav 1:
Srpski
ZOO propisuje da do predaje stvari kupcu rizik
slučajne propasti ili oštećenja stvari snosi prodavac,
a sa predajom stvari rizik prelazi na kupca. (čl. 456.
ZOO) Potrošač može lično preuzeti robu ili za to
ovalstiti neko lice. (čl. 305. ZOO)
U slučaju kad je prema ugovoru potrebno da se
izvrši prevoz stvari, a ugovorom nije određeno
mesto ispunjenja, predaja je izvršena uručenjem
stvari prevoziocu ili licu koje organizuje otpremu
English
LO provides that until the handover of goods to the
customer risk of accidental destruction or damage
of items shall be borne by the seller, and with
goods handover risk passes to the buyer. (Article
456. LO) The consumer may accept the goods in
person or through an authorized person. (Articles
305. LO)
Where under the contract it is necessary to carry
out transport of goods, and contract does not
119 tako da sa tim danom prelazi rizik na kupca. (čl.
472. ZOO
S obzirom da čl 20 Direktive predviđa da rizik
ne prelazi na potrošača predajom stvari
prevozniku to je rešenje koje odstupa od opšteg
pravila ZOO a u korist potrošača i treba da
bude u ZZP.
specify the place of fulfilment, delivery is done by
handing things to the carrier or the person who
organized the shipment and with that day the risk is
transferred on to the buyer. (Articles 472. LO)
Considering that Article 20 of the Directive
states that risk is not transferred to the buyer
with goods handover to the transporter,
suggested solution deviates from the general LO
rule and should be part of LCP.
Član 50. stav 2.
Srpski
ZOO ne pravi razliku s obzirom na to koja
ugovorna strana, prodavac ili kupac, treba da
obezbedi i plati prevoz.. Obaveza prodavca postoji
ako je tako ugovoreno, kao i na osnovu ZOO kada
je dužan da popravljenu ili zamenjenu stvar vrati
kupcu.
Prodavac je u obavezi da, ukoliko je dužan da
pošalje stvar kupcu, zaključi, na uobičajen način i
pod uobičajenim uslovima, ugovore potrebne za
izvršenje prevoza do određenog mesta.
English
LO does not make a difference regarding sides that
should provide and pay for transportation. The
commitment of seller exists if so agreed, an also in
the base of LO when the seller is obliged to return
damaged or replaced good to the buyer.
The trader is required to, if it is required to send the
matter to the customer, determines, in the usual
manner and under normal conditions, contracts
necessary for carrying it to a certain place.
The costs of delivery, as well as those that precede
it, shall be borne by the seller and the costs of
relating goods and all other expenses incurred after
delivery are borne by the buyer, unless otherwise
agreed. (Articles 473.-474. LO)
Troškove predaje, kao i one koji joj prethode, snosi
prodavac, a troškove odnošenja stvari i sve ostale
troškove posle predaje snosi kupac, ako nije što
drugo ugovoreno. (čl. 473.-474. ZOO)
In order to protect consumers we believe that
paragraph 2 Articles 50 should be in the LCP
U cilju zaštite potrošača smatramo da stav 2. čl. because of the choice of carrier LO does not say
50 predloga treba da bude u ZZP jer o izboru anything.
prevozioca ZOO ne govori.
3. Predlog amandmana:
stav 1. člana 50. zameniti sledećim novim tekstom:
Srpski
English
U ugovorima u kojima trgovac dostavlja robu
In contracts where the trader dispatches
potrošaču, rizik od gubitka ili oštećenja robe prelazi
the goods to the consumer, the risk of loss
na potrošača kada on ili treće lice označeno od
of or damage to the goods shall pass to the
strane potrošača izuzev prevoznika stekne fizičku
consumer when he or a third party
državinu robe .
indicated by the consumer, other than the
120 Međutim, rizik će preći na potrošača nakon
isporuke prevozniku, ako je prevoznik angažovan
od strane potrošača da preveze robu pod uslovom
da izabranog prevoznika nije ponudio trgovac, ne
dovodeći u pitanje prava potrošača protiv
prevoznika.
carrier, has acquired the physical
possession of the goods. However, the risk
shall pass to the consumer upon delivery to
the carrier if the carrier was commissioned
by the consumer to carry the goods and that
choice was not offered by the trader,
without prejudice to the rights of the
consumer against the carrier.”
121 ČLAN 50 A
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obraloženje izmene:
da se zakon usaglasi sa članom 21. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača.
3. Predlog amandmana:
Zakonu o zaštiti potrošača (ZZP) dodati novi član 50 A koji glasi:
Srpski
Komunikacija putem telefona
Kada trgovac poseduje telefonske linije u svrhu
kontaktiranja sa kupcima putem telefona, a vezano
za zaključenje ugovora, potrošač kada kontaktira
trgovca nije u obavezi da plati više od osnovne
cene poziva.
Ipak, provajder telekomunikacionih usluga će imati
pravo da naplati troškove trgovcima za takve
pozive.
English
“Communication by telephone
Where the trader operates a telephone line for the
purpose of contacting him by telephone in relation
to the contract concluded, the consumer, when
contacting the trader is not bound to pay more than
the basic rate.
However, telecommunication services providers
shall have the right to charge traders for such
calls.”
122 ČLAN 50 B
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se zakon usaglasi sa članom 22. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača.
3. Predlog amandmana:
u Zakonu o zaštiti potrošača (ZZP) dodati novi član 50 B koji glasi:
Srpski
"Dodatne uplate
Pre nego što se potrošač obaveže ugovorom ili
ponudom, trgovac će tražiti izričit pristanak
potrošača za bilo kakvo dodatno plaćanje, pored
naknade dogovorene za glavnu trgovčevu ugovornu
obavezu.
Ako trgovac nije dobio izričitu saglasnost
potrošača, već ga je izvestio pomoću
podrazumevane opcije koja zahteva da je potrošač
odbije kako bi izbegao dodatno plaćanje, potrošač
treba da ima pravo na povraćaj novca za ovo
plaćanje."
English
“Additional payments
Before the consumer is bound by the contract or
offer, the trader shall seek the express consent of
the consumer to any extra payment in addition to
the remuneration agreed upon for the trader’s
main contractual obligation.
If the trader has not obtained the consumer’s
express consent but has inferred it by using default
options which the consumer is required to reject in
order to avoid the additional payment, the
consumer shall be entitled to reimbursement of this
payment.”
123 ČLAN 51.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Saobraznost ugovoru
Conformity with the contract
The trader shall deliver the goods in
Trgovac je dužan da potrošaču isporuči
conformity with the sales contract.
robu koja je saobrazna ugovoru.
Delivered goods shall be presumed to be in
Pretpostavlja se da je isporučena roba
conformity with the contract if they satisfy the
saobrazna ugovoru:
following conditions:
1) ako odgovara opisu koji je dao
1) they comply with the description
trgovac, i ako ima svojstva robe koju je trgovac
given by the trader and possess the qualities of the
pokazao potrošaču kao uzorak ili model;
goods which the trader has presented to the
2) ako ima svojstva potrebna za naročitu
consumer as a sample or model;
upotrebu za koju je potrošač nabavlja, a koja je bila
2) they are fit for any particular purpose
poznata trgovcu ili mu je morala biti poznata u
for which the consumer requires them and which
vreme zaključenja ugovora;
was known or must have been known to the trader
3) ako ima svojstva potrebna za redovnu
at the time of the conclusion of the contract;
upotrebu robe iste vrste;
3) they are fit for the purposes for which
4) ako po kvalitetu i funkcionisanju
goods of the same type are normally used;
odgovara onome što je uobičajeno kod robe iste
4) they
show
the
quality
and
vrste i što potrošač može osnovano da očekuje s
obzirom na prirodu robe i javna obećanja o performance which are normal in goods of the
posebnim svojstvima robe data od strane trgovca, same type and which the consumer can reasonably
proizvođača ili njihovih predstavnika, naročito ako expect, given the nature of the goods and taking
je obećanje učinjeno putem oglasa ili na ambalaži into account any public statements on the specific
characteristics of the goods made about them by the
robe.
trader, the producer or his representative,
particularly in advertising or on labelling.
2. Obrazloženje izmene:
Srpski
U ZOO je propisana odgovornost prodavca za
materijalne i pravne nedostatke stvari. (čl. 478-čl.
500. ZOO)
U čl. 479. ZOO materijalni nedostatci se definišu
listom nedostataka pozitivno i alternativno.
Postojeća lista nedostataka u ZOO se uglavnom
English
The LO is prescribed responsibility of the seller for
material and legal defects of goods. (Art. 478-art.
500 LO) In Art. 479 LO material weaknesses are
defined list of deficiencies and positive alternative
The current list of shortcomings in the LO is in
accordance with the provisions of Art 2 paragraph
124 podudara sa odredbama čl. 2. st. 2. t. a), b) i c)
Direktive 1999/44 i čl. 51. st. 2. t. 1), 2) i 3) ZZP..
Prema ZOO nepostojanje svojstva i odlika stvari
koje su izričito ili prećutno ugovorene odnosno
propisane, smatra se nedostatkom (ZOO čl. 479.
st.1. t. 3.) ali se radi o samo jednom od nabrojenih
slučajeva nedostataka a ne o načelu koje definiše
pojam nedostatka. U praksi ovaj nedostatak može
da funkcioniše kao i rešenje iz Direktive i ZZP ali
se radi o različitom konceptu. Saglasno odredbi čl.
486. ZOO stranke mogu ugovorom isključiti da se
neka u zakonu navedenih situacija smatra
nedostatkom u njihovom odnosu, pa tako i t. 3. čl.
479.
Komisija za izradu GZ je napomenula da postoji
mogućnost da se izvrši izmena čl. 479 ZOO tako da
se primeni koncept „nesaobraznosti robe“ bez
konkretnih predloga izmena ZOO.
2 point a), b) and c) Directive 1999/44 and Art. 51
paragraph 2 point 1), 2) and 3) the LCP ..
According to LO lack of features and
characteristics of things that are explicitly or tacitly
agreed or stipulated, is considered to be a lack of
(LO art. 479. paragraph 1 point 3) but it is only one
of the enumerated cases of deficiencies and not on
the principle that defines the notion of lack In
practice, this drawback can function as the solution
of the Directive and the LCP, but it is a different
concept. In accordance with the provisions of Art.
486. LO parties may contract to be let off in the law
considers the lack of such situations in their
relationship, and so point 3. Art 479. Commission
for the Development CC noted that there is a
possibility to amend Art. LO 479. to apply the
concept of "lack of conformity of goods" with no
concrete proposals for changes LO
bez predloga za promenu.
Međutim:
(1) vidite napomenu sa početka ovog poglavlja o potrebi da se u član 5. Zakona o zaštiti
potrošača uvede definicija koncepta „nedostatak saobraznosti ugovoru”;
(2) napominjemo takođe da je termin trgovac u ovom poglavlju ograničen na pojam prodavca,
zato što se odredbe poglavlja odnose samo na ugovore o prodaji. Ovo treba specifikovati u
definiciji trgovca u članu 5. dodavanjem posebnog stava koji bi glasio:
„U odredbama poglavlja VI trgovac se mora ograničiti na prodavca”.
125 ČLAN 51 A
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se odgovornost prodavca u skladu sa odredbama ovog poglavlja učini obaveznom.
3. Predlog amandmana:
dodati novi član koji glasi:
„Odgovornost prodavca za nedostatak saobraznosti ugovoru ne sme biti ograničena ili izuzeta”.
126 ČLAN 52.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Odgovornost za nesaobraznost
Liability for the lack of
conformity
Trgovac odgovara za nesaobraznost robe
The trader shall be liable for the lack of
ugovoru, koja je postojala u času prelaska rizika na
potrošača, bez obzira na to da li je za nesaobraznost conformity with the contract which was present in
the moment of passing of the risk to the consumer,
znao.
irrespective of whether they knew about the lack of
Trgovac odgovara za nesaobraznost robe
conformity.
ugovoru koja se pojavi posle prelaska rizika na
The trader shall be liable for the lack of
potrošača, ako potiče od uzroka koji je postojao pre
conformity of goods with the contract which
toga.
appears after passing of the risk to the consumer, if
Trgovac ne odgovara za nesaobraznost ako
it derived from the cause which existed before that.
je u času zaključenja ugovora potrošaču bilo
The trader shall not be liable for the lack of
poznato ili mu nije moglo ostati nepoznato da roba
nije saobrazna ugovoru ili ako je uzrok conformity if, in the moment of contract conclusion
the consumer knew or could not be unaware of the
nesaobraznosti u materijalu koji je dao potrošač.
lack of conformity of goods with the contract, or if
Trgovac odgovara za nesaobraznost koju je
the cause of the lack of conformity was in the
potrošač mogao lako opaziti, ako je izjavio da je
material provided by the consumer.
roba saobrazna ugovoru.
The trader shall be liable for the lack of
Trgovac nije vezan javnim obećanjem u
conformity which could have been easily noticed
pogledu svojstava robe ako:
by the consumer, if the trader declared that the
1) nije znao ili nije mogao znati za dato goods are in conformity with the contract.
obećanje;
The trader shall not be bound by public
2) je pre zaključenja ugovora objavljena statements, in regard to the characteristics of goods
ispravka obećanja;
if:
3) obećanje nije moglo uticati na odluku
1)
he was not, and could not reasonably
potrošača da zaključi ugovor.
have been, aware of the statement in question;
2) by the time of conclusion of the
contract the statement had been corrected;
3) the decision to buy the goods could
not have been influenced by the statement.
2. Obrazloženje promene – komentari
Srpski
English
Odgovornost trgovca za nesaobraznost robe kako je Responsibility for the lack of conformity of goods
navedena u čl. 52. st. 1., 2., 3., i 4. je na isti način trader as specified in Art. 52 Paragraphs 1., 2., 3.,
127 propisana i u odredbama ZOO ( čl. 478 st. 1, 2, i and 4. in the same manner prescribed in the
480. st. 1. i 3.) Stav 5. Nije naveden u odredbama provisions LO (Art. 478. paragraph 1., 2., and 480.
paragraph 1. and 3.) Paragraph 5. not specified in
ZOO.
the provisions of LO
3. Predlozi amandmana:
bez predloga za promenu.
128 Član 53.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Nepravilna instalacija
Incorrect installation
The trader obliged by the contract to
Trgovac koji je po ugovoru dužan da
potrošaču obezbedi instalaciju ili montažu robe provide the installation of the goods for the
odgovoran je za nesaobraznost isporučene robe consumer is liable for the lack of conformity of the
delivered goods which appeared due to incorrect
nastale zbog nepravilne instalacije ili montaže.
installation.
Ako su nepravilna instalacija ili montaža
If the incorrect installation of goods is due
robe posledica nedostataka u uputstvu, trgovac je
odgovoran za nesaobraznost koju je instalacijom ili to a shortcoming in installation instructions, the
trader is liable for the lack of conformity caused by
montažom robe izazvao potrošač.
the consumer through the installation.
2. Obrazloženje izmene:
Srpski
English
ZOO ne sadrži odredbu koja je adekvatna ovoj LO does not contain a provision that this provision
odredbi ZZP.
is adequate CPA
3. Predlozi amandmana:
bez predloga za promenu.
129 Član 54.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Pravne posledice nesaobraznosti
Legal effects of the lack of
conformity
Ako isporučena roba nije saobrazna
ugovoru, potrošač ima pravo da zahteva od trgovca
da se otkloni nesaobraznost, bez naknade,
opravkom ili zamenom, odnosno da zahteva
odgovarajuće umanjenje cene ili da raskine ugovor
u pogledu te robe.
If the goods delivered do not conform with
the contract, the consumer is entitled to demand
from the trader to remove this non-conformity,
without an additional charge, through a repair or
replacement, or to demand price reduction or
terminate the contract in relation to those goods.
Potrošač, na prvom mestu, može da bira
The consumer, primarily, is entitled to
između zahteva da se nesaobraznost otkloni
choose whether they will have the lack of
opravkom ili zamenom.
conformity remedied by repair or replacement.
Ako otklanjanje nesaobraznosti u skladu sa
If remedy of the lack of conformity, as
stavom 2. ovog člana, nije moguće ili ako
predstavlja nesrazmerno opterećenje za trgovca, provided for under Paragraph 2 of this Article, is
potrošač može da zahteva umanjenje cene ili da not possible or it represents a disproportionate
izjavi da raskida ugovor.
burden for the trader, the consumer may demand
price reduction or terminate the contract.
Nesrazmerno opterećenje za trgovca u
smislu stava 3. ovog člana, javlja se ako u
The disproportionate burden for the trader
poređenju sa umanjenjem cene i raskidom ugovora, in terms of Paragraph 3. of this article, is present if
stvara preterane troškove, uzimajući u obzir:
in relation to price reduction and termination of the
contract it imposes excessive costs, in view of:
1) vrednost robe koju bi imala da je
saobrazna ugovoru;
1) the value the goods would have if they
conformed with the contract;
2) značaj saobraznosti u konkretnom
2) significance of the conformity in
slučaju;
particular case;
3) da li se saobraznost može otkloniti bez
3) whether lack of conformity can be
značajnijih neugodnosti za potrošača.
remedied
without
causing
significant
Svaka opravka ili zamena se mora izvršiti u
inconvenience for the consumer.
primerenom roku i bez značajnijih neugodnosti za
Any repair or replacement must take place
potrošača, uzimajući u obzir prirodu robe i svrhu
within reasonable time without significant
zbog koje ju je potrošač nabavio.
inconvenience for the consumer, taking into
Sve troškove koji su neophodni da bi se
account the nature of the goods or the purpose for
roba saobrazila ugovoru, a naročito troškovi rada,
which the consumer acquired the goods.
materijala, preuzimanja i isporuke, snosi trgovac.
All expenses required for the goods to
Potrošač ima pravo da raskine ugovor, ako
conform with the contract, particularly cost of
ne može da ostvari pravo na opravku ili zamenu,
work, material, takeover and delivery shall be
odnosno ako trgovac nije izvršio opravku ili
borne by the trader.
zamenu u primerenom roku ili ako trgovac nije
The consumer is entitled to terminate the
izvršio opravku ili zamenu bez značajnijih
contract, if they cannot exercise the right on repair
nepogodnosti za potrošača.
130 Za obaveze trgovca koje nastanu usled or replacement, or if the trader failed to conduct the
nesaobraznosti robe, proizvođač se prema repair or replacement within reasonable period
potrošaču nalazi u položaju jemca.
without causing significant inconvenience for the
consumer.
Potrošač ne može da raskine ugovor ako je
nesaobraznost robe neznatna.
In the case of the trader’s obligations that
stem from the unconformity of goods, the producer
Prava navedena u stavu 1. ovog člana, ne
is treated as a warrantor in relation to the consumer.
utiču na pravo potrošača da zahteva od trgovca
naknadu štete koja potiče od nesaobraznosti, u
The consumer may not rescind the contract
skladu sa opštim pravilima o odgovornosti za štetu. if the lack of conformity is minor.
The rights under Paragraph 1 of this article,
do not affect the right of the consumer to demand
from the trader to be reimbursed for the damage
due to non-conformity, in accordance with general
rules on liabilitу for the damage.
2. Obrazloženje izmene – predlog amandmana
Srpski
Odredbe st. 1., st. 10. ovog člana su usaglašene sa
odredbom čl. 488. ZOO.
Sa odredbom čl.489. ZOO je usaglašen st. 7. ovog
člana. U ZOO je propisano da kupac može da traži
raskid ugovora zbog materijalnog nedostatka samo
ako je predhodno ostavio prodavcu naknadni
primereni rok za ispunjenje ugovora.(čl. 490. st.1.)
U slučaju da prodavac ni u tom naknadnom roku ne
ispuni ugovor ugovor se raskida po samom zakonu
ali ga kupac može održati na snazi ako izjavi
prodavcu bez odlaganja da želi da ga održi. (čl.
491.) Nekada kupac ima interes da se ugovor ne
raskine i da se ispuni makar sa zakašnjenjem.
English
The provisions of paragraph 1. paragraph 10. This
article is consistent with the provisions of Art. 488.
LO.
With the provision of Art. 489. LO was agreed
paragraph 7. of this article. The LO provides that
the customer may request termination of contract
due to lack of material only if previously left the
seller a reasonable time subsequent to the
fulfilment of the contract (Art. 490. paragraph 1.)
In the event that the seller or in the subsequent
contract fails to fulfil the contract termination
under the law, but the buyer may maintain in force
if it declares without hesitation that the seller wants
to keep him (Art. 491.) Once the customer has an
interest in the contract is terminated, and to fulfil at
least delayed.
Drugi komentari:
(1) Pitanja koja su pokrenuli trgovci i CEPS: Predlog da se doda novi stav 6: „U slučaju raskida
ugovora, potrošaču će biti vraćen iznos za cenu i svi dodatni iznosi koje je zapravo platio za
sticanje robe a koji su prikazani na fakturi”.
131 Predlog nije podržan zato što se Zakon o obligacionim odnosima detaljnije bavi ovim pitanjem,
posebno u članu 132.
(2) Da se izmeni postojeći stav 3. kako bi se napravila razlika između slučajeva kada postoji
nepotrebno opterećenje potrošača i kada postoji nepotrebno opterećenje prodavca. Organizacije
potrošača takođe zahtevaju da se koncept razumnog vremena učini objektivnijim. Konačno,
postojeći stav 5. treba da se spoji sa ovim novim stavom.
Stav a: „Ako opravka ili zamena robe nije moguća ili ako ne može da se završi u roku od 15 dana,
potrošač može da zahteva umanjenje cene ili da izjavi da raskida ugovor”. Potrošač može da
zahteva umanjene cene ili da izjavi da raskida ugovor čak iako opravka ili zamena mogu da se
završe u roku od 15 dana kada takvo kašnjenje njemu stvara značajnu nepogodnost, uzimajući u
obzir prirodu robe i svrhu zbog koje ju je potrošač nabavio”.
Stav b: „Ako opravka ili zamena robe predstavljaju nesrazmerni tovar za prodavca, potrošač
može da zahteva umanjenje cene ili da raskine ugovor”.
(3) Postojeći stav 7. mora da se izmeni u skladu sa novim stavom 3.
„Potrošač ima pravo da raskine ugovor ako opravka ili zamena nisu završeni u roku utvrđenom u
skladu sa stavom 3. ovog člana.”
(4) Dodajte jedan stav koji se odnosi na takozvane „limunove” (takođe sugerisano od strane NOPS-a
i CEPS-a):
„Kada se isti nedostatak saobraznosti javlja dva puta ili ako nije otklonjen po drugi put, ili kada se
otkrije da roba nije saobrazna ugovoru nekoliko puta, potrošač ima pravo ili na zamenu robe, ili
na raskid ugovora i zahtev za povraćajem novca”.
Potrebu za ovakvom odredbom treba dalje ispitati zato što je moguće da se član 54, stavovi 2, 3. i
7. ovog zakona i član 488. stav 1. tačka 1), članovi 489. i 491. Zakona o obligacionim odnosima
bave ovim pitanjem na pogodan način.
(5) Dodajte jedan stav koji se odnosi na zamenu (takođe predložen od strane CEPS-a): „U slučaju
zamene, roba ponuđena za zamenu mora da bude barem u istoj cenovnoj kategoriji, istog tipa ili
modela kao što je nesaobrazna roba. Ukoliko se potrošač složi da primi robu koja ima nižu cenu
ili je različitog tipa ili starijeg modela, on može da ima pravo na umanjenje plaćene cene”.
(6) Dodajte jedan stav koji se odnosi na povraćaj novca (predložen od strane CEPS-a): „U slučaju
delimičnog ili potpunog povraćaja novca, prodavac mora odmah da završi povraćaj, a najkasnije
u roku od 15 dana od datuma kada je od potrošača primio ili preuzeo nesaobraznu robu”.
132 OPCIJA 2. za članove 51. do 54.
Postojeće članove 51. do 54. zameniti sledećim odredbama:
ČLAN 51.
1. Obrazloženje izmene:
Srpski
ZOO predviđa odgovornost prodavca za
materijalne i pravne nedostatke stvari. Koncept
saobraznosti primenjen u ZZP je novina za srpsko
zakonodavstvo i izazvo je nedoumice u tumačenju i
primeni. Primena Direktive ne obavezuje da se
doslovno prepišu rešenja u domaće zakonodavstvo
već da se uklope u postojeću regulativu. Slovenija
(u ZZP) i Hrvatska (u novi ZOO) su prenele
odredbe Direktive prilagođavajući ih konceptu
ZOO.
Predlažemo da se u čl. 51 propiše kada postoje
materijalni nedostaci na način kojim se postiže
usaglašenost sa sada važećim odredbama ZOO s
tim da se dodaju nove tačke radi usaglašavanja sa
Direktivom.
English
LO responsibility of the seller to provide material
and legal defects of goods. The concept of
conformity applied in the CPA is new to the
Serbian legislation and has evoked concerns in the
interpretation and application. The application of
the Directive does not require that a verbatim
transcript of the decision in domestic law but to fit
in with existing regulations. Slovenia (CPA) and
Croatia (the new LO) are transferred provisions of
adapting them to the concept of the LO. We
suggest that in the article. 51 prescribed when there
are material deficiencies in a manner that achieves
compliance with the applicable provisions of the
LO is now the team to add new items to comply
with the Directive.
2. Predlog izmene
Predlog usaglašavanja odredaba Zakona o zaštiti potrošača članovi 51. do 55. sa Zakonom o obligacionim
odnosima glasi:
ČLAN 51.
Srpski
Kad postoje materijalni nedostaci
English
When Do Substantive Defects Exist
Nedostatak postoji:
1) ako isporučena roba nema potrebna svojstva za
njenu redovnu upotrebu ili za promet;
2) ako isporučena roba nema potrebna svojstva za
naročitu upotrebu za koju je kupac nabavlja, a koja
je bila poznata prodavcu, ili mu je morala biti
poznata;
3) ako isporučena roba nema svojstva i odlike koje
su izričito ili prećutno ugovorene, odnosno
propisane;
A defect shall exist:
(i) should the goods fail to have necessary
properties
for their regular use of for being marketable;
(ii) should the goods fail to have properties
necessary for
their specific use being the buyer's reason for
acquiring them, which use was known, or should
have been known, to the seller;
(iii) should the goods fail to have the properties and
133 4) kad je prodavac predao robu koja nije saobrazna
uzorku ili modelu, osim ako su uzorak ili model
pokazani samo radi obaveštenja.
5) ako isporučena roba nema svojstva koja inače
postoje kod drugih stvari iste vrste po kvalitetu i
funkcionisanju ne odgovara onome što je
uobičajeno kod robe iste vrste i što potrošač može
osnovano da očekuje s obzirom na prirodu robe i
javne izjave trgovca o posebnim svojstvima robe
koja je data od strane trgovca, proizvođača ili
njihovih predstavnika, naročito ako je obećanje
učinjeno putem oglasa, predstavljanja ili na
ambalaži robe.
6)ako je stvar nepravilno montirana pod uslovom
da je usluga montaže uključena u ispunjenje
ugovora o prodaji,
7) ako je nepravilna instalacija ili montaža
posledica nedostatka u uputstvu o montaži.
Prodavac nije vezan javnim obećanjem u
pogledu svojstava robe ako nije znao ili nije mogao
znati za dato obećanje, ili je pre zaključenja
ugovora objavljena ispravka obećanja ili obećanje
nije moglo uticati na odluku potrošača da zaključi
ugovor.
characteristics which are explicitly or implicitly
stipulated, or prescribed;
(iv) if a seller has delivered goods which are not in
conformity with a sample or model, unless the
sample or model was presented to him only for
information.
(v) If goods are not delivered or properties that
exist in other goods the same kind of quality and
functionality does not correspond to what is usual
with the same kind of goods and the consumer can
reasonably expect given the nature of the goods the
seller and public statements about the particular
characteristics of the goods given by the trader,
manufacturer or their representatives, especially if
done through the ads promise, presentation or
packaging of goods.
(vi) The seller obliged by the contract to provide
the installation of the goods for the consumer is
liable for the lack of conformity of the delivered
goods which appeared due to incorrect installation.
(vii) If the incorrect installation of goods is due to a
shortcoming in installation instructions,
The seller shall not be bound by public statements,
in regard to the characteristics of goods if he was
not, and could not reasonably have been, aware of
Na odgovornost za materijalne nedostatke
the statement in question or by the time of
se primenjuju odredbe zakona kojim se uređuju
conclusion of the contract the statement had been
obligacioni odnosi ako ovim zakonom nije
corrected or the decision to buy the goods could not
određeno drugačije.
have been influenced by the statement.
ČLAN 52.
Srpski
Odgovornost prodavca
Prodavac ne odgovara za materijalne
nedostatke ako su u času zaključenja ugovora bili
poznati potrošaču ili mu nisu mogli ostati nepoznati
ili ako je uzrok materijalnog nedostatka u
materijalu koji je dao potrošač.
Pretpostavlja se da je nedostatak koji se
pojavio u roku od šest meseci od dana prelaza
rizika na potrošača postojao u vreme prelaska
rizika, osim ako prodavac ne dokaže suprotno ili je
to u suprotnosti sa prirodom robe i prirodom
nedostatka.
English
Responsibility of seller
A seller shall not be responsible for defects
if in the moment of contract conclusion were
known to
the consumer or if it was impossible for them to
remain unknown to him, or if the cause of the
substantive defects was in the material provided by
the consumer.
Shall be presumed to defects goods
becomes apparent within six months of the time
when the risk passed to the consumer have existed
at that time xxxx unless this presumption is
134 incompatible with the nature of the goods and the
nature of the lack of conformity.
Odgovornost prodavca prema potrošaču za
materijalne nedostatke se ne može ugovorom The seller’s responsibility for substantive defects of
ograničiti niti isključiti
the object don’t may limit or entirely exclude.
ČLAN 53.
Srpski
English
Rokovi i teret dokazivanja
Time limits and burden of proof
Prodavac
odgovara
za
materijalne
nedostatke robe, koji se pojave u roku od dve
godine od dana prelaska rizika na potrošača.
Kod prodaje polovne robe, može se
ugovoriti kraći rok u kome trgovac odgovara za
materijalne nedostatke robe , koji ne može biti
kraći od jedne godine.
A seller shall be responsible for substantive defects
in the goods become apparent within two years as
from the time the risk passed to the consumer.
In the case of second-hand goods, the seller
and the consumer may agree on a shorter period,
responsible for substantive defects which may not
be less than one year.
ČLAN 54.
Srpski
English
Obaveze potrošača
Consumer Rights
Potrošač nema obavezu da u momentu sklapanja
ugovora detaljno pregleda robu niti da je da na
pregled, ali je u obavezi da obavesti trgovca o
nedostatku robe u roku od dva meseca od dana
kada je otkrio nedostatak da bi ostvario svoja
prava.
The consumer has no obligation to the moment of
concluding the contract thoroughly examine the
goods or that is in view, but is obliged to inform the
trader about the lack of goods within two months
from the date when he discovered the lack of in
order to realize their rights.
Obaveštenje o nedostatku može potrošač da saopšti
prodavcu pisanim putem ili lično usmeno u
prodajnom objektu u kome je proizvod kupljen ili
drugom mestu koje je u tom smislu određeno o
čemu mu prodavac mora izdati potvrdu.
Notification of absence may notify the seller to the
consumer in writing or verbal in person in the store
where the product is purchased or elsewhere that is
specific in the sense of what he seller must issue a
certificate. In the absence of notification of goods
the consumer is not obliged to detail the deficiency
but is required to enable the seller to inspect the
goods.
U obaveštenju o nedostatku stvari potrošač nije
dužan da detaljno opisuje nedostatak ali je u
obavezi da prodavcu omogući da pregleda robu.
The consumer is entitled to demand from the seller
to remove this, without an additional charge,
through a repair or replacement.
135 ČLAN 55.
Srpski
Prava potrošača
Potrošač koji je blagovremeno i uredno obavestio
prodavca o nedostatku može:
1) zahtevati od prodavca da nedostatak ukloni
popravkom
2) zahtevati sniženje cene u srazmeri sa
nedostatkom;
3) zahtevati da mu preda drugu stvar bez
nedostatka
4) zahtevati da mu vrati novac jer raskida ugovor.
English
Consumer Rights (continued)
A consumer who has timely and properly notified
the seller of the absence may: 1) require the seller
to remove the lack of repair 2) request a price
reduction commensurate with the deficiency; 3)
require you to give him another thing without
defects 4) demand that he return the money because
the termination of the contract.
In each case the consumer has a right to
compensation was due to a lack of such goods and
U svakom od ovih slučajeva potrošač ima pravo i the right to reimbursement of expenses incurred
na naknadu štete koju je imao zbog toga što stvar due to the lack of reclamation.
ima nedostatak kao i pravo na naknadu troškova
Furthermore, and independently of, the seller and
koje je imao zbog reklamacije nedostatka.
the consumer responsible for the damage he has
Pored toga, i nezavisno od toga, prodavac odgovara suffered for lack goods on their other properties,
potrošaču i za štetu koju je ovaj zbog nedostatka and to the general rules on liability for damages.
stvari pretrpeo na drugim svojim dobrima, i to
If the deficiency occurs within six months from the
prema opštim pravilima o odgovornosti za štetu.
date of delivery of goods the consumer can first ask
Ukoliko se nedostatak pojavi u roku od šest meseci the seller to eliminate the lack of repair or to give
od dana predaje robe potrošač može prvenstveno da him other goods without defects at any additional
traži od prodavca da nedostatak otkloni opravkom charge.
ili da mu preda drugu stvar bez nedostatka bez
If the deficiency occurs at the expiration of six
dodatne naknade.
months from the date of delivery of goods, the
Ako se nedostatak pojavi po proteku šest meseci od consumer has the right to seek from the seller to
dana predaje robe, potrošača ima pravo da od eliminate the lack of primary repair.
If remedy of the lack remove the lack of
prodavca traži da nedostatak prvenstveno otkloni
repair defect, as provided is not possible or it
popravkom.
represents a disproportionate burden for the trader,
the consumer may demand price reduction or
Ako otklanjanje nedostatka, nije moguće ili ako
terminate the contract.
predstavlja nesrazmerno opterećenje za trgovca,
The disproportionate burden for the trader
potrošač može da zahteva umanjenje cene ili da
is present if in relation to price reduction and
izjavi da raskida ugovor.
termination of the contract it imposes excessive
Nesrazmerno opterećenje za trgovca javlja
costs, in view of:
se ako u poređenju sa umanjenjem cene i raskidom
4) the value the goods would have if they
ugovora, stvara preterane troškove, uzimajući u
conformed with the contract;
obzir:
4)
vrednost robe koju bi imala da je
5)
significance of the conformity in
136 saobrazna ugovoru;
5)
značaj saobraznosti u konkretnom
slučaju;
6) da li se saobraznost može otkloniti bez
značajnijih neugodnosti za potrošača.
particular case;
6) whether lack of conformity can be
remedied
without
causing
significant
inconvenience for the consumer.
Ako prodavac, iz bilo kog razloga, nije u
mogućnosti da nedostatak otkloni opravkom ili da
mu preda drugu stvar bez nedostatka u razumnom
roku koji ne može biti duži od 30 dana od dana
podnošenja zahteva, potrošač može da bira da li će
raskinuti ugovor ili zadržati stvar sa nedostatkom i
zahtevati sniženje cene.
If the seller for any reason, is unable to eliminate
the lack of repair or to give him another goods
without defects within a reasonable time period not
to exceed 30 days from the date of application, the
consumer can choose whether to retain or terminate
the contract goods with the lack of demand and
lowering prices.
Potrošač ne može da raskine ugovor ako je
The consumer may not rescind the contract
nesaobraznost robe neznatna.
if the lack of conformity is minor.
Dodatna izmena člana 55:
Dodati novi stav koji glasi:
<Vremenski period koji prodavac koristi da otkloni nedostatak saobraznosti suspenduje rokove propisane
u stavovima 1, 2. i 3. ovog člana.>
137 ČLAN 55 A
Srpski
Obaveze prodavca
Kada postojanje nedostatka na robi nije sporno,
prodavac mora bez odlaganja a najksnije u roku od
osam dana otkloniti nedostatak u skladu sa
zahtevom potrošača.
Ako nedostatak nije moguće otkloniti iz
objektivnih razloga u roku od osam dana prodavac
je u obavezi da pisanim putem obavesti o tome
potrošača i da navede rok u kome će nedostatajk
otkloniti s tim da taj rok ne može biti duži od 30
dana.
English
Obligations of the seller
When the defect in the goods is disputed, the seller
must promptly and no later than eight days to the
lack of compliance with the requirement of
consumers.
If the deficiency cannot be eliminated due to
objective reasons, within eight days, the seller is
obliged to inform in writing about consumer and
specify the period in which the lack of remedy
provided that this period may not exceed 30 days.
All expenses required for the goods to the defect
Sve troškove koji su neophodni da bi se nedostatk
remove the lack of repair particularly cost of work,
otklonio, a naročito troškovi rada, materijala,
material, takeover and delivery shall be borne by
preuzimanja i isporuke, snosi trgovac.
the trader.
The seller is obliged to respond in writing to the
Prodavac je u obavezi da pisanim putem odgovori
consumer at the request no later than eight days of
potrošaču na zahtev najkasnije u roku od osam
receipt if there is a lack of doubt.
dana od dana prijema ako je postojanje nedostatka
sporno.
In the case that the seller loses or destroys the
subject given to him to repair to the consumer shall
U slučaju da prodavac uništi ili izgubi predmet koji
at his choice is made within eight days of new or
mu je dat na popravku dužan je da potrošaču po
the same product or pay him compensation in the
njegovom izboru preda u roku od osam dana nov
amount of the market price of a new product.
isti proizvod ili mu plati naknadu štete u visini
tržišne cene novog proizvoda.
In the case of the seller’s obligations that
Za obaveze prodavca koje nastanu usled
stem from the unconformity of goods, the producer
nedostatka robe, proizvođač se prema potrošaču
is treated as a warrantor in relation to the consumer.
nalazi u položaju jemca.
138 ČLAN 56.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Davalac garancije i garantni list
Guarantor and guarantee card
The guarantee is any statement with which
Garancija je svaka izjava kojom njen
davalac daje obećanje u vezi sa robom, i pravno je the guarantor gives a statement in regard to the
obavezujuća pod uslovima datim u izjavi, kao i goods and is legally binding under conditions given
in the statement, an in marketing of that good.
oglašavanju u vezi sa tom robom.
Garantni list je isprava u pisanom ili
elektronskom obliku, odnosno na drugom trajnom
nosaču zapisa, koja sadrži sve podatke iz garancije,
navedene na jasan i čitljiv način, lako razumljivim
jezikom, a naročito podatke o:
The guarantee card is a document in
writing or in electronic form, or on a durable
medium, which contains all data of the guaranty,
drafted in plain intelligible language and be legible,
particularly the information on:
1) The rights of the consumers provided for
1) pravima potrošača iz čl. 54. ovog
zakona, uz obaveštenje da se ugovornom under Article 54 of this law, with notice that the
contractual guarantee does not affect those rights;
garancijom ne utiče na ta prava;
2) The name and address of the guarantor,
2) nazivu i adresi davaoca garancije,
sadržini ugovorne garancije i uslovima za contents of the guarantee and conditions for
ostvarivanje prava iz ugovorne garancije, a naročito fulfilment of rights from the guarantee, particularly
its duration and spatial restrictions;
o njenom trajanju i prostornom važenju;
3) Non-transferability in the case of the
3) neprenosivosti, u slučaju da su prava
iz garancije neprenosiva, čime se ne utiče na rights in the guarantee are non-transferable, not
pretpostavku iz člana 48. tačka 10) ovog zakona.
effecting the presumption from Article 48 item 10)
of this law.
Davalac garancije je dužan da na zahtev
potrošača izda garantni list .
The guarantor is obliged to issue a
guarantee card upon demand of the consumer.
Na punovažnost garancije ne utiče povreda obaveze
davaoca garancije iz st. 2. i 3. ovog člana, i The validity of the guarantee is not affected by
potrošač može da zahteva da se garancija ispuni u violation of the obligation of the guarantor referred
skladu sa datom izjavom.
to under para. 2 and para 3 and the consumer may
Garancija ne isključuje niti utiče na prava demand for the guarantee to be fulfilled in
potrošača u vezi sa saobraznošću robe ugovoru.
accordance with the statement given.
The guarantee neither excludes, nor
includes the rights of the consumer with regard to
conformity of the goods with the contract.
139 2. Obrazloženje izmene:
da se zakon usaglasi sa članom 20. Direktive 2011/83/EZ o pravima potrošača;
da se u član 5. uvede definicija garancije i da se iz člana 56. izbiše stav 1.
Drugi komentari:
Srpski
English
WARRANTY (ZOO art. 501 - 507)
The introduction of an obligation to deliver certain
GARANCIJA ( ZOO čl. 501.- 507.)
products to guarantee the protection of customers
Uvodjenjem obaveze izdavanja garancije za
increases. For the disadvantages things are liable
određene proizvode pojačava se zaštita kupaca. Za
customer and seller (trader) and the manufacturer
mane stvari su odgovorni kupcu i prodavac (
and the customer has the option to decide which
trgovac ) i proizvođač, a kupac ima mogućnost da
option will be used. Manufacturer warranty
odluči kojom će se mogućnošću koristiti.
assumes independent obligations in relation to the
Proizvođač garancijom preuzima samostalnu
end user and customer of its products, but only
obavezu u odnosu na krajnjeg korisnika I kupca
within the warranty card entered. LO manufacturer
njegovog proizvoda ali samo u okvirima unetim u
and retailer jointly liable under the guarantee in
garantni list. ZOO prodavca i proizvođaća čini
respect of repairs iii replacement items
solidarno odgovornim po garanciji u pogledu
The LO is planned and regulated to guarantee the
opravke iIi zamene stvari.
proper functioning of the things that sold represents
U ZOO je predviđena i regulisana garancija za
a form of liability for material defects stuff. LO has
ispravno funkcionisanje prodate stvari koja
created a legal institution to guarantee the proper
predstavlja jedan vid odgovornosti za materijalne
functioning of the sold thing that occurs and there
nedostatke stvari. ZOO je stvorio zakonski institut
garancije za ispravno funkcionisanje prodate stvari is always a seller before customer warranty card.
These provisions are dispositive character.
koji nastaje i postoji uvek kada prodavac preda
Guarantee the LO relating to the technical goods
kupcu garantni list. Ove odredbe su dispozitivnog
which the goods are classified is a factual question.
karaktera.
It can be issued for determined things and the
Garancija po ZOO se odnosi na tehničku robu a
koja roba se tu svrstava predstavlja faktičko pitanje. individual things. The constituent elements of
liability under the guarantee are handing things and
Može se izdati za stvari određene po rodu i za
warranty. Which is the obligation of the seller.
individualno određene stvari. Konstitutivni
On the basis of the guarantee the customer has the
elementi odgovornosti po osnovu garancije su
right to require the seller or manufacturer repair or
predaja stvari i garantnog lista., što je obaveza
replacement of things during the warranty period
prodavca.
Po osnovu garancije kupac ima pravo da zahteva od regardless of when the lack of functioning
prodavca ili proizvođača opravku ili zamenu stvari appeared. The guarantee certificate can predict the
customer's obligation to immediately inform the
u toku garantnog roka bez obzira kada se
improper functioning of the things that I spoiled a
nedostatak u funkcionisanju pojavio. U garantnom
listu može da se predvidi obaveza kupca da odmah thing still not used to avoid damage. Can you prove
that the failure and damage were less gives the
obavesti o neispravnom funkcionisanju stvari i da
pokvarenu stvar ne koristi dalje kako ne bi došlo do buyer immediately reacted thing I did not use after
the failure.
štete. Može da se dokazuje da bi kvar i šteta bili
manji da je kupac odmah reagovao i nije koristio
stvar nakon kvara.
140 Direktiva 1999/44 ne govori o prirodi garancije
tako da ne isključuje mogućnost da se za pojedine
proizvode propiše obaveza za proizvođače da
izdaju garanciju.
Smatramo da je potrebno da se instiitut obavezne
garancije vrati u naš pravni system i predlažemo
izmene odredbi ZZP koje su predložene po ugledu
na rešenja iz ZZP Slovenije.
U Sloveniji je na primer propisano da Ministar
donosi pravilnik kojim se propisuje za koju robu
proizvođač mora da izda garanciju za ispravno
funkcionisanje robe od najmanje 1 godine, odnosno
za polovnu robu od najmanje 1 meseca.
Predlažemo da se ovo rešenje primeni i u ZZP.
Directive 1999/44 is not about the nature of the
guarantee so as not to exclude the possibility that
some of the goods prescribed by the obligation for
manufacturers to issue a guarantee.
We believe that it is necessary to guarantee the
required institute back into our legal system and
suggest changes to the provisions of CPA proposed
the model of the solution from CPA Slovenia.
In Slovenia, for example, provides that Minister
shall issue regulations prescribing the goods for
which the manufacturer must issue a guarantee for
the proper functioning of the goods by at least 1
year, or used goods for at least 1 month. We
suggest that this solution and apply in CLP.
3. Predlozi amandmana
Srpski
Proizvod za koji se izdaje garantni list prodaje se
uz obavezno popunjen i overen garantni list.
Garantni list je isprava u pisanom ili elektronskom
obliku, odnosno na drugom trajnom nosaču zapisa,
koja sadrži sve podatke iz garancije, navedene na
jasan i čitljiv način, lako razumljivim jezikom, a
naročito podatke o:
1. nazivu i adresi davaoca garancije
English
The guarantor is obliged to issue a
guarantee card upon demand of the consumer.
The guarantee card is a document in
writing or in electronic form, or on a durable
medium, which contains all data of the guaranty,
drafted in plain intelligible language and be legible,
particularly the information on:
1.The name and address of the guarantor;
2. The name and address of the seller if he is not
2. nazivu i adresi prodavca ako on nije istovremeno also a guarantor
davaoc garancije
3. date of delivery of goods;
3. datumu predaje robe;
4. data that identify the goods;
4. podatke koji identifikuju robu;
5.contents of the guarantee and conditions for
5. izjavu davaoca garancije da garantuje za osobine fulfilment of rights from the guarantee, particularly
i ispravnost u garantnom roku koji počinje da teče its duration and spatial restrictions;
od dana predaje robe potrošaču;
6. duration of the warranty period;
6. trajanje garancijskog roka;
7. area of the warranty;
7. područje važenja garancije;
8. of goods for which a guarantee is required, the
8. za robu za koju je garancija obavezna, vreme po time after the expiry warranty period in which the
porteku garancijskog roka u kome davalac grantor guarantees to the consumer providing
garancije obezbeđuje potrošaču održavanje, maintenance, spare parts and associated
rezervne delove i priključne (pomoćne) aparate.
(secondary) devices.
141 9. upozorenje da garancija ne isključuje prava 9. warning that the warranty does not exclude the
potrošača koja proizilaze iz odgovornosti prodavca rights of consumers arising from seller's
za nedostake stvari (saobraznosti).;
responsibility for the deficiencies goods
(conformity).;
10.neprenosivosti, u slučaju da su prava iz
garancije neprenosiva, čime se ne utiče na 10.Non-transferability in the case of the rights in
the guarantee are non-transferable, not effecting the
pretpostavku iz člana 48. tačka 10) ovog zakona.
presumption from Article 48 item 10) of this law.
Ako se napred navedeni podaci nalaze na različitim
papirima prodavac je u obavezi da posebno upozori If the above-mentioned data on a variety of
na to potrošača.
transactions the seller is required to specifically
alert to the consumer.
Na punovažnost garancije ne utiče povreda obaveze
davaoca garancije iz ovog člana, i potrošač može
The validity of the guarantee is not affected by
da zahteva da se garancija ispuni u skladu sa datom
violation of the obligation of the guarantor referred
izjavom.
to under and the consumer may demand for the
guarantee to be fulfilled in accordance with the
Garancija ne isključuje niti utiče na prava potrošača statement given.
u vezi sa odgovornošću za nedostatke robe
(saobraznošću robe ugovoru).
The guarantee neither excludes, nor includes the
rights of the consumer with regard to conformity of
the goods with the contract.
142 ČLAN 56 A
Radna grupa treba dalje da ispita relevantnost i potrebu za sledećim novim članom:
Srpski
Nadležan ministar donosi pravilnik kojim određuje
‐ robu za koju proizvođač mora da izda
garanciju za ispravno funkcionisanje za
period od najmanje godinu dana i
‐ polovnu robu za koju proizvođač mora da
izda garanciju za ispravno funkcionisanje
za period od najmanje mesec dana.
Proizvođač mora za robu za koju je propisan
garantni period od najmanje godinu dana da
obezbedi:
-potrošaču pored garantnog lista i uputstvo za
sastavljanje i upotrebu kao i spisak ovlašćenih
servisa;
- servis koji ima ovlašćenje proizvođača za
ugradnju servisnih delova za proizvod i sa njim
sklopljen ugovor za nabavku zamenjivih delova
ako sam ne obavlja tu delatnost;
-besplatnu otklanjanje neispravnostu u periodu
garantnog roka;
- održavanje, rezervne delove i priključne aparate
najmanje tri godine po proteku garantnog roka tako
da servis vrši popravke sam ili ima ugovor o
servisiranju sa drugim licem.
English
The competent Minister shall issue regulations
governing the
- Goods for which the manufacturer must issue a
guarantee for proper functioning for at least a year
and
- Second hand goods for which the manufacturer
must issue a guarantee for proper functioning for at
least a month. The manufacturer has the goods for
which the specified warranty period of one year to
provide:
- consumer warranty and instructions for
preparation and use as a list of authorized services;
- a service that is authorized manufacturers for
installation service parts for the product and with it
a contract for the procurement of substitute parts if
I do not perform the activity;
- eliminating the fault-free during the warranty
period;
- maintenance, spare parts and associated
apparatus for at least three years at the expiration of
the warranty period so that the service is performed
or repairs I have a service contract with another
person.
Ukoliko proizvođač ne obezbedi potrošaču
uputstvo za upotrebu i spisak ovlašćenih servisa
prodavac je uobavezi da ih preda potrošaču
prilikom zaključenja ugovora.
Prodavac je u obavezi da prilikom zaključenja
ugovora za polovnu robu za koju se izdaje
garancija preda potrošaču garantni list, uputstvo za
sastavljanje i upotrebu kao i da obezbedi besplatno
otklanjanje neispravnostu u periodu garantnog
roka.
If the manufacturer does not provide a consumer
guide and a list of authorized service dealer is
obliged to hand them over to the consumer in the
contract.
The seller has to contract when the second hand
goods for which the guarantee is issued before the
consumer warranty card, instructions for
preparation and use as well as to provide a free
remedy defects during the warranty period.
143 ČLAN 57.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Zloupotreba izraza garancija
Misuse of the word ‘guarantee’
Pri zaključenju ugovora o prodaji robe i
oglašavanju povodom prodaje, trgovac je dužan da
se uzdrži od upotrebe izraza „garancija” i izraza s
tim značenjem, ako po osnovu ugovora o prodaji
potrošač ne stiče više prava nego što ima u skladu
sa ovim zakonom.
The trader shall refrain from employing the word
guarantee or any corresponding expression in the
sales contracts or in the public statements in
relation to the sales contracts if, under the sales
contract, the consumer is not granted any rights in
addition to the rights he already enjoys under this
Law.
2.
Obrazloženje izmene:
da se ista obaveza proširi na druge trgovce.
3. Predlozi izmene:
dodati novi stav 2. koji glasi:
<Distributer ili proizvođač su dužni da se u svojim oglašavanjima ili drugim javnim izjavama
koje se odnose na robu široke potrošnje uzdrže od upotrebe reči garancija ili nekog drugog izraza
sa tim značenjem ako po osnovu ugovora o prodaji čiji su predmet ugovora ti proizvodi, potrošač
ne stiče više prava nego što već ima u skladu sa ovim zakonom.>
144 ČLAN 58.
1. Sadašnja odredba:
Srpski
English
Claim
Reklamacija
Potrošač može da izjavi reklamaciju trgovcu, radi The consumer can make a claim with the trader for
ostvarivanja svojih prava iz člana 54, odnosno exercising their rights under Article 54 and Article
56 of this law.
člana 56. ovog zakona.
Trgovac je dužan da bez odlaganja, a najkasnije u
roku od 15 dana od prijema reklamacije, odgovori
potrošaču, sa izjašnjenjem o podnetom zahtevu i
predlogom njegovog rešavanja.
The trader shall promptly respond to the consumer,
within no more than 15 days from the date of
reception of the claim, with pronunciation upon the
demand and proposal for its resolving.
2. Obrazloženje izmene:
(1) izjava iz stava 1. je očigledna i zbog toga može da se izbriše;
(2) pitanja koja su proizašla nakon Foruma u Nišu, Leskovcu i NOPS-u: rok od 15 dana je
predugačak i mora da se skrati.
3. Predlozi amandmana
(1) Stav 2. zameniti sledećim tekstom:
„U slučaju reklamacije koju je potrošač uputio na osnovu člana 54. ovog zakona, prodavac odmah
odgovara potrošaču, a najkasnije u roku od 5 dana, da li je saglasan da postoji nedostatak
saobraznosti ili ne, i formuliše predlog otklanjanja nedostatka saobraznosti. Naime, on obaveštava
potrošača o mogućnosti opravke ili zamene robe i o vremenu koje je potrebno za ovu opravku ili
zamenu”.
(2) Dodati novi stav 3. koji glasi:
Srpski
Ukoliko roba za koju je garancija obavezna ne
funkcioniše ispravno ili nema svojstvo navedeno u
garantnom listu ili oglasnoj poruci, potrošač najpre
može da traži otklanjanje nedostatka.
U slučaju da nedostatak ne bude otklonjen u roku
English
If goods for which the guarantee required is not
working properly or not the capacity stated in the
warranty or the advertisement, the consumer may
first seek remedy the deficiency. In case you lack is
not corrected within 45 days from the date the
145 od 45 dana od dana kada je primljen zahtev
potrošača za otklanjanje nedostatka, proizvođač
mora potrošaču besplatno da zameni robu sa
identičnim, novim i ispravnim proizvodom.
Ukoliko proizvođač u navedenom roku iz
predhodnog stava ne popravi ili ne zameni robu sa
novim proizvodom potrošač može da raskine
ugovor ili zahteva sniženje cene.
Za zamenjeni proizvod ili zamenjen bitan deo
proizvoda proizvođač mora d aizda nov garantni
list.
Prava potrošača iz ovog člana prestaju po proteku
dve godine od dana kada je potrošač zahtevao
besplatno otklanjanje nedostatka ili zamenu
proizvoda sa novim.
consumer received a request for clarification to be,
free to the consumer, the manufacturer must
replace the goods with an identical, new and
correct product. If a manufacturer within a
specified period in the previous paragraph does not
repair or replace the goods with a new product the
consumer may cancel the contract or demand a
price reduction. For the replaced or replaced with
an essential part of the product manufacturer must
issue a new warranty card. Consumer rights under
this Article shall cease at the expiration of two
years from the date the consumer demanded free
remedy the deficiency or replace the product with
new.
146 Predlog za novi član 58 A
Srpski
Proizvođač odnosno ovlašćeni servis mogu
potrošaču za period dok traje popravka za koju je
bila izdata obavezna garancija da obezbede
besplatnu upotrebu podobnog proizvoda.
Ukoliko proizvođač potrošaču ne obezbedi
odgovarajući proizvoda za privremenu upotrebu
potrošač ima pravo na naknadu štete koju je imao
zbog toga što nije mogao da upotrebljava proizvod
od trenutkla kada je zahtevao popravku ili zamenu,
do njenog okončanja.
Troškove materijala, zamenjenih delova, rada,
prenosa i prevoza proizvoda koji nastanu prilikom
otklanjanja kvara odnosno zamene robe sa novom
plaća proizvođač.
English
The manufacturer or authorized service consumer
can for the duration of the repair period for which
the guarantee was issued required providing free
use of a suitable product.
If the manufacturer fails to provide adequate
consumer products for the temporary use of the
consumer is entitled to compensation for the
damage he had because he could not use the
product from the time when the requested repair or
replacement before its completion.
The cost of materials, the replacement of parts,
labour, transfer or transport of goods incurred
during the repair or replacement with new goods
paid by the manufacturer.
147 Predlog za novi naslov 5. i novi
2. Obrazloženje izmene:
(1) Trebalo bi imati u vidu činjenicu da je članom 23. Zakona o zaštiti potrošača iz 2005. Godine bila
predviđena obaveza prodavaca tehničkih proizvoda da potrošačima obezbede u skladu sa propisima o
standardizaciji rezervne delove i kontinuirani tehnički servis, odnosno državanje i popravku.
(2) Projekat je mišljenja da bi trebalo ubaciti novu odredbu u Zakon o zaštiti potrošača po kojoj ne
samo proizvođači već i distributeri i trgovci moraju da obezbede postojanje rezervnih delova za
održavanje i popravku, i to u razumnom periodu vremena u skladu sa čl. 51 i čl 55 Zakona o zaštiti
potrošača. To bi se primenjivalo na tehničke proizvode kao što je npr. televizor. Nadležni ministar
treba da odredi razuman period u skladu sa prirodom proizvoda, što upravo ima u vidu promovisanje
održive potrošnje.
ČLAN 58 B
Obaveze nakon prodaje
Član 58 B
<Proizvođači, distributeri i prodavci tehničkih proizvoda moraju da obezbede da rezervni delovi
potrebni za održavanje i opravke budu dostupni tokom perioda u kom se oni smatraju
odgovornim za nedostatak saobraznosti robe ugovoru, na osnovu člana 51. i člana 56. ovog
zakona, i u razumnom periodu posle toga.
Nadležni ministar može odrediti takav razuman period u skladu sa prirodom proizvoda u
pitanju.> 148 VII. ODGOVORNOST PROIZVOĐAČA STVARI SA NEDOSTATKOM VII. Odgovornost proizvođača za neispravan proizvod Veoma je važno da se napomene da ovo posebno poglavlje Zakona o zaštiti potrošača ima širi opseg od
drugih zakona zato što je namenjen tome da garantuje zaštitu svakom <oštećenom licu> a ne samo
potrošačima. Iako ove odredbe o odgovornosti proizvođača za neispravan proizvod pogoduju
potrošačima, one se takođe odnose i na poslovne korisnike, radnike ili treće strane koje su oštećene
neispravnim proizvodom.
Ako se držimo načela da sve odredbe usmerene ka potrošačima treba da budu uključene u Zakon o zaštiti
potrošača, dok su odredbe koje se ne odnose isključivo na potrošače deo Građanskog zakonika ili Zakona
o obligacionim odnosima, poglavlje VII Zakona o zaštiti potrošača treba prebaciti u Građanski zakonik
ili Zakon o obligacionim odnosima.
Osim toga, kao što je navedeno u Direktivi EU, ovaj skup odredaba će u Građanski zakonik ili u Zakon o
obligacionim odnosima uvesti nov i poseban režim odgovornosti proizvođača u slučaju neispravnog
proizvoda, ne isključujući postojeća pravila o obligacionim odnosima.
Jedna od alternativa je da se ovo poglavlje prebaci u poseban zakon, kao što je bilo ranije.
Prvi zakon u Evropi koji reguliše objektivnu odgovornost proizvođača za štete izazvane neispravnim proizvodima kao što je nedostatak posebnog instituta bio je Zakon o obligacionim odnosima Srbije. Rešenje člana 179. Zakona o obligacionim odnosima u to vreme bilo je jedinstveno u Evropi. Drugi stav člana 179. ovog Zakona bio je uključen uzimajući u obzir presude američkih sudova, navedene u Restatements of Torts (Drugom) (1965). U procesu harmonizacije prava Srbije sa pravom EU, Zakon o odgovornosti proizvođača stvari sa nedostatkom od 2005. godine (u daljem tekstu LPLL / Law on Product Liability) bio je zasnovan na odredbama Direktive 85/374/EEZ. Od datuma primene Zakona o zaštiti potrošača od 2010. godine, odredbe LPLL su prestale da važe. Između ostalog, odredbama Zakona o zaštiti potrošača uređuju se osnovna prava potrošača, uslovi i načini zaštite potrošača, tako da se odredbe Zakona o zaštiti potrošača koje regulišu odgovornost proizvođača stvari sa nedostatkom primenjuju i u situacijama kada je oštećena strana potrošač. U skladu sa odredbama Zakona o zaštiti potrošača, teret dokazivanja da je šteta nastala, kao i uzročne veze, snosi oštećena strana, što je dovodi u gori položaj u poređenju sa odredbama Zakona o obligacionim odnosima. Oštećena strana je ona koja mora da dokaže uzročnu vezu između štete i radnje koja je prouzrokovala štetu. Osnovana je komisija koja treba da predloži Građanski zakonik i odlučeno je da se u budućem Građanskom zakoniku utvrđuju samo osnovna načela. U nacrtu Građanskog zakonika, član 179. Zakona o obligacionim odnosima predviđa da se odgovornost proizvođača za proizvod reguliše 149 posebnim propisima u drugim zakonima. Stoga se čini da ovo pitanje treba da se rešava posebnim zakonom. Napomena: Postojeće odredbe se ne moraju revidirati zato što su one u potpunosti kompatibilne sa Direktivom EU, osim što se reči na srpskom „Odgovornost proizvođača stvari sa nedostatkom”, koje su zapravo slične konceptu „materijalne” nesaobraznosti, mogu promeniti kako bi glasile kao što je prethodno navedeno „Liability of producers for deffective goods”, na srpskom „Odgovornost proizvođača za neispravan proizvod”. Međutim, napominjemo da je naslov Zakona o odgovornosti proizvođača stvari sa nedostatkom, koji zapravo odgovara naslovu poglavlja VII (na srpskom), derogiran stupanjem na snagu Zakona o zaštiti potrošača. 150 Član 59. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Nedostatak Defect Nedostatak postoji ako proizvod ne obezbeđuje sigurnost koja se s pravom očekuje s obzirom na sve okolnosti, uključujući reklamu, upotrebu proizvoda koja se razumno mogla očekivati i vreme kada je proizvod stavljen u promet. A product is defective when it does not provide the safety which is rightfully expected, taking all circumstances into account, including the advertising, the use which could reasonably be expected and the time when the product was put into circulation. Ne smatra se da proizvod ima nedostatak samo zato A product shall not be considered defective solely što je kasnije stavljen u promet kvalitetniji proizvod. because a product of a higher quality was later put into circulation. 2. Obrazloženje izmene: (1) izmena terminologije kako bi se ukazalo na to da se član odnosi na nedostatke, a ne na materijalnu nesaobraznost. Ovo NE povlači izmene u prevodu na engleski jezik! 3. Predlozi amandmana: (1) zameniti termin „nedostatak” terminom „neispravnost“ kako bi član na srpskom jeziku glasio: 1. Proizvod je neispravan ako ne obezbeđuje sigurnost koja se s pravom očekuje s obzirom na sve okolnosti, uključujući reklamu, upotrebu proizvoda koja se razumno mogla očekivati i vreme kada je proizvod stavljen u promet. 2. Ne smatra se da je proizvod neispravan samo zato što je kasnije stavljen u promet kvalitetniji proizvod. 151 Član 60. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pravo na naknadu štete Right to compensation Oštećeni ima pravo na naknadu štete ako dokaže da The injured person is entitled to compensation if they je pretrpeo štetu, da je proizvod imao nedostatak i can prove the damage, the defect and the causal da postoji uzročna veza između tog nedostatka i relationship between defect and damage. pretrpljene štete. The injured person is entitled to compensation Oštećeni ima pravo na naknadu neimovinske štete of,moral damage in accordance with the general rules prema opštim pravilima o odgovornosti. on civil liability. 2. Obrazloženje izmene: (1) izmena terminologije kako bi se ukazalo na to da se član odnosi na nedostatke, a ne na materijalnu nesaobraznost. Ovo NE povlači izmene u prevodu na engleski jezik! 3. Predlozi amandmana: (1) zameniti termin „nedostatak” terminom „neispravnost” kako bi član na srpskom jeziku glasio: 1. Oštećeni ima pravo na naknadu štete ako dokaže da je pretrpeo štetu, da je proizvod bio neispravan i da postoji uzročna veza između tog nedostatka i pretrpljene štete. 2. Oštećeni ima pravo na naknadu neimovinske štete prema opštim pravilima o odgovornosti. 152 Član 61. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Odgovornost proizvođača Liability of the producer Proizvođač odgovara za štetu nastalu od proizvoda sa The producer shall be liable for the damage caused by nedostatkom bez obzira na to da li je znao za their defective product regardless of whether they nedostatak. knew about the defect or not. 2. Obrazloženje izmene: izmena terminologije kako bi se ukazalo na to da se član odnosi na nedostatke, a ne na materijalnu nesaobraznost. Ovo NE povlači izmene u prevodu na engleski jezik! 3. Predlozi amandmana: zameniti termin „nedostatak” terminom „neispravnost” kako bi član na srpskom jeziku glasio: Proizvođač odgovara za štetu nastalu od neispravnog proizvoda bez obzira na to da li je znao za neispravnost. 153 Član 62. 1. Sadašnja odredba: Srpski Oslobađanje od odgovornosti Proizvođač neće biti odgovoran za štetu od proizvoda sa nedostatkom ako dokaže da: 1)
nije stavio proizvod u promet; English Exemptions from liability The producer shall not be liable if they prove that: 1) they did not put the product into circulation; 2) the defect which caused the damage 2) nedostatak nije postojao u vreme kada did not exist at the time when the product was put je stavio proizvod u promet ili da se pojavio kasnije; into circulation or that it came into existence 3) nije proizveo proizvod namenjen afterwards; prodaji ili drugoj vrsti stavljanja u promet i da 3) the product was neither manufactured proizvod nije proizveden u okviru njegove redovne by him for sale or any form of distribution, nor delatnosti; manufactured by him in the course of his business; 4) je nedostatak nastao usled 4) the defect is due to compliance of the usaglašavanja svojstava proizvoda sa obavezujućim with mandatory regulations adopted by a product propisima donetim od strane nadležnog organa. competent body. Proizvođač sastavnog dela proizvoda neće biti odgovoran za štetu od proizvoda sa nedostatkom ako The producer of a component part shall not be liable if they prove that the defect is attributable to the dokaže da se nedostatak može pripisati dizajnu design of the product or to the instructions given by proizvoda ili da je posledica uputstva datog od strane the producer. proizvođača. Proizvođač se može delimično ili potpuno osloboditi odgovornosti za štetu od proizvoda sa nedostatkom ako je oštećeni ili lice za koje je on odgovoran svojom krivicom doprineo nastanku štete. The liability of the producer may be reduced or disallowed when the injured person, or any person for whom the injured person is responsible, has contributed by fault to the occurrence of damage. Ako je nastanku štete od proizvoda sa nedostatkom delimično doprinelo treće lice, isključivo je odgovoran proizvođač. The liability of the producer of a defective product shall not be reduced when a third party partially contributed to the damage. 2. Obrazloženje izmene: (1) izmena terminologije kako bi se ukazalo na to da se član odnosi na nedostatke, a ne na materijalnu nesaobraznost. Ovo NE povlači izmene u prevodu na engleski jezik! 3. Predlozi amandmana: 154 zameniti termin „nedostatak” terminom „neispravnost” kako bi član na srpskom jeziku glasio: Proizvođač neće biti odgovoran za štetu od neispravnog proizvoda ako dokaže da: 1) nije stavio proizvod u promet; 2) neispravnost nije postojala u vreme kada je stavio proizvod u promet ili da se pojavio kasnije; 3) nije proizveo proizvod namenjen prodaji ili drugoj vrsti stavljanja u promet i da proizvod nije proizveden u okviru njegove redovne delatnosti; 4) neispravnost je nastala usled usaglašavanja svojstava proizvoda sa obavezujućim propisima donetim od strane nadležnog organa. Proizvođač sastavnog dela proizvoda neće biti odgovoran za štetu od neispravnog proizvoda ako dokaže da se neispravnost može pripisati dizajnu proizvoda ili da je posledica uputstva datog od strane proizvođača. Proizvođač se može delimično ili potpuno osloboditi odgovornosti za štetu od neispravnog proizvoda ako je oštećeni ili lice za koje je on odgovoran svojom krivicom doprinelo nastanku štete. Ako je nastanku štete od neispravnog proizvoda delimično doprinelo treće lice, isključivo je odgovoran proizvođač. 155 Član 63. 1. Sadašnja odredba: Srpski Odgovornost više lica za istu štetu Ako je više lica odgovorno za štetu od proizvoda sa nedostatkom, njihova odgovornost je solidarna. English Liability of two or more persons for the same damage Where two or more persons are liable for the same damage, they shall be liable jointly and severally. 2. Obrazloženje izmene: (1) izmena terminologije kako bi se ukazalo da se član odnosi na nedostatke, a ne na materijalnu nesaobraznost. Ovo NE povlači izmene u prevodu na engleski jezik! 3. Predlozi amandmana: (1) zameniti termin „nedostatak” terminom „neispravnost” kako bi član na srpskom jeziku glasio: Ako je više lica odgovorno za štetu od neispravnog proizvoda, njihova odgovornost je solidarna. 156 Član 64. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Zastarelost potraživanja Unenforceable claims Potraživanje naknade štete od proizvoda sa nedostatkom zastareva u roku od tri godine od dana kada je oštećeni doznao za štetu, nedostatak i identitet proizvođača. An expiration period of three years shall apply to proceedings for the recovery of damages, starting from the day when the injured party became aware of the damage, the defect and the identity of the producer. U svakom slučaju ovo potraživanje zastareva za deset godina od dana kad je proizvođač stavio u In any case, the rights of the injured person shall expire within the period of 10 years from the day promet proizvod sa nedostatkom. when the producer put the defective product into circulation. 2. Obrazloženje izmene: Stav 1: u cilju potpune usaglašenosti sa članom 10 (1) Direktive 85/374/EEZ, predlaže se da se nakon reči „primetila” doda sledeći izraz: „odnosno trebalo logično primetiti štetu”. Stav 2: u cilju potpune usaglašenosti sa članom 10 (2) Direktive 85/374/EEZ, predlaže se da se na kraju stava doda sledeći izraz: „osim ukoliko oštećeno lice nije u međuvremenu pokrenulo postupak protiv proizvođača”. Stavovi 2. i 3: termin „nedostatak” treba izmeniti kako bi odražavao prevod reči „defect” kao „neispravan”. 157 Član 65. 1. Sadašnja odredba: Srpski Ograničenje i isključenje odgovornosti English Limitation and exclusion of liability Odgovornost proizvođača za štetu od proizvoda sa nedostatkom ne može se ugovorom ograničiti niti Liability of the producer for the damage caused by a defective product may not be limited or excluded by isključiti. contractual provision. 2. Obrazloženje izmene: (1) u verziji na srpskom jeziku, termin „nedostatak” treba izmeniti kako bi odražavao prevod reči „defekt” kao „neispravan”; (2) u slučaju da ovo poglavlje postane poseban zakon o odgovornosti proizvođača za proizvod, kao što je to zapravo i bio do stupanja na snagu Zakona o zaštiti potrošača, zbog činjenice da se neće primenjivati na lica za koja se smatra da su potrošači, bilo bi logično da se formulacija integriše iz Direktive o odgovornosti proizvođača koja je prikladnija i koja treba da glasi „ne sme se ograničiti ili isključiti odredbom koja bi ograničavala odgovornost proizvođača ili ga oslobađala od odgovornosti”. Cilj ovoga je da se integrišu opšti uslovi ugovora, a ne samo ugovori. 158 VIII. ZAŠTITA POTROŠAČA U OSTVARIVANJU PRAVA IZ UGOVORA O PRUŽANJU USLUGA 159 Opšta napomena Postoji jedno pitanje koje treba rešiti a koje se tiče odnosa između odredaba Zakona o obligacionim odnosima i odredaba Zakona o zaštiti potrošača. Zajednički interes pravnika koji rade na pitanjima potrošača je da Zakon o zaštiti potrošača bude jasan, lako razumljiv i odvojen od drugih zakona kao što su Zakon o obligacionim odnosima, Građanski zakonik, itd. Naše mišljenje je da svaki propis koji se odnosi isključivo na zaštitu potrošača treba da bude uključen u Zakon o zaštiti potrošača, dok propisi koji važe za potrošače i za druge korisnike ne treba da budu deo Zakona o zaštiti potrošača te bi u takvim slučajevima mogli eventualno da budu navedeni u Zakonu o zaštiti potrošača. Naš predlog je: 1. zadržati sve odredbe postojećeg Zakona o zaštiti potrošača koje potrošačima garantuju više prava u Zakonu o zaštiti potrošača; 2. iz Zakona o zaštiti potrošača izbrisati odredbe koje imaju istu funkciju i karakteristike u Zakonu o zaštiti potrošača i Zakonu o obligacionim odnosima, ali u Zakonu o zaštiti potrošača, po snazi člana 3. Zakona o zaštiti potrošača, sve takve odredbe Zakona o obligacionim odnosima treba učiniti obaveznim tako da se odredbe Zakona o obligacionim odnosima obavezno primenjuju na ugovore za pružanje usluga potrošačima. 160 Član 66. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Kvalitet materijala Quality of material Ako je ugovoreno da trgovac izradi stvar od sopstvenog In case it is agreed upon that the trader manufactures the materijala čiji kvalitet nije ugovoren, dužan je da za izradu object out of their own material, and the quality of material upotrebi materijal srednjeg kvaliteta. is not determined, the trader shall provide material of average quality. Na odgovornost trgovca za kvalitet upotrebljenog materijala shodno se primenjuju odredbe čl. 49. do 58. ovog zakona. Provisions of Articles 49 to 58 are applied to the trader with regard to the quality of the material used. 2. Obrazloženje izmene: Napomena: Treba uzeti u obzir to da prema pravu EU ne postoji nesaobraznost robe široke potrošnje ako je u vreme zaključivanja ugovora potrošač bio svestan ili razumno nije mogao a da ne bude svestan da nedostatak saobraznosti vodi poreklo od materijala koji su isporučili potrošači. U skladu sa našim opštim pristupom ovom poglavlju, kao što je prethodno navedeno, preporučujemo da se ovde umetnu odredbe koje propisuju obavezno dejstvo Zakona o obligacionim odnosima, članovi 600. do 629, kako bi se obezbedilo da takve odredbe budu obavezne prirode i da ugovori ne mogu derogirati prava na način koji je manje povoljan za potrošače. Molimo vas da pogledate i definiciju „ugovora o pružanju usluga” koja je uključena u naš predlog za izmenu člana 5. (videti gore), i usaglašena sa Direktivom 2011/83/EZ o pravima potrošača. 3. Predlog amandmana: dodati novi stav 3. koji glasi: „Potrošački ugovor o pružanju usluga ne sme derogirati pravo koje proističe iz odredaba ovog Zakona ili, ako ovde nije drugačije propisano, odredaba zakona kojim se uređuju obaveze u odnosu na ugovore o pružanju usluga na štetu potrošača”. 161 Član 67. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Materijal koji je predao potrošač Material supplied by the consumer The trader shall be liable for damage caused by Trgovac je odgovoran za štetu od nedostataka materijala koje je primetio ili je trebalo da primeti ako defect in the material which was noticed or should have been propusti da upozori potrošača na nedostatke u materijalu koji noticed by the trader, if he fails to warn the consumer of defects in the material delivered to him. je dobio od njega. If the consumer demands the object to be manufactured from the material whose defects were indicated to him by the trader, the trader shall proceed according to the consumer’s demand; unless it is obvious that the material is not suitable for the work, or that manufacturing from such material would harm the reputation of the trader, in which case the trader may rescind Trgovac je dužan da upozori potrošača na the contract. nedostatke u njegovom nalogu, i na druge okolnosti koje je The trader shall warn the consumer of defects in znao ili je trebalo da zna, koje mogu biti od značaja za naručeni posao ili za njegovo izvršenje na vreme, inače će their order and about other circumstances they are aware of, odgovarati za štetu. or should have been aware of, which may be of importance for quality or timeliness of the performance; otherwise, the trader shall be liable for damage. Ako potrošač zahteva izradu stvari od materijala na čije nedostatke ga je trgovac upozorio, trgovac je dužan da postupi po zahtevu potrošača, izuzev ako je očigledno da materijal nije podoban za naručeni posao ili da izrada stvari od takvog materijala može da naškodi ugledu trgovca, u kom slučaju trgovac može raskinuti ugovor. 2. Obrazloženje izmene: ovakve odredbe postoje u Zakonu o obligacionim odnosima, član 606. Stoga, imajući u vidu da smo u prethodnom članu predložili stav koji odredbe o pružanju usluga u Zakonu u obligacionim odnosima čini obaveznim, ovaj član može da se izbriše. Može se napraviti upućivanje na Zakon o obligacionim odnosima. 3. Predlog amandmana: izbrisati treći stav i upisati sledeće: „Odredbe Zakona o obligacionim odnosima o isporučenom materijalu i odgovornosti trgovca su obavezne za sve potrošačke ugovore koji se odnose na usluge”. 162 Član 68. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Izvršena usluga Provided service Usluga se smatra izvršenom kada je ugovoreni The service is deemed to be provided, when the contracted work is completed. posao okončan. Ako se stvar koja je predmet ugovorne obaveze nalazi kod trgovca, usluga se smatra izvršenom kada je ugovoreni posao okončan i stvar vraćena potrošaču. The object of the service is in possession of the trader for the purposes of service delivery, the service shall be deemed provided when the object is returned to the consumer after the completion of the work. Ako rok izvršenja usluge nije ugovoren, trgovac je dužan da uslugu izvrši u primerenom roku koji je If the period for service delivery is not agreed, the potreban za izvršenje slične usluge. trader is obliged to provide the service in a period required for provision of a similar service. Trgovac nije odgovoran za docnju koja nastane The trader shall not be liable for delay caused by potrošačevom krivicom. the consumer’s faulty behaviour. 2. Obrazloženje izmene: ovakve odredbe postoje u Zakonu o obligacionim odnosima, član 613. i 607. Stoga, imajući u vidu da smo u prethodnom članu predložili stav koji odredbe o pružanju usluga u Zakonu u obligacionim odnosima čini obaveznim, ovaj član se može izbrisati. Može se napraviti upućivanje na Zakon o obligacionim odnosima. 3. Predlog amandmana: izbrisati sve stavove i upisati sledeće: „Odredbe Zakona o obligacionim odnosima o pruženim uslugama su obavezne za sve potrošačke ugovore koji se odnose na usluge”. 163 Član 69. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pružanje usluge Service provision Trgovac je dužan da pribavi materijal i rezervne Unless otherwise agreed, the trader shall acquire the delove koji su potrebni za izvršenje usluge, ako nije material and spare parts necessary for the delivery of the service. drugačije ugovoreno. Trgovac je dužan da uslugu izvrši na ugovoreni način, The trader shall carry out the work as agreed under the contract,by the rules of his profession and with po pravilima struke i sa profesionalnom pažnjom. professional care. 2. Obrazloženje izmene: u Zakonu o obligacionim odnosima ne postoji slična odredba pa stoga predlažemo da ovaj član ostane u Zakonu o zaštiti potrošača. Eventualno, on se može spojiti sa prethodnim članovima 68. i 67. 3. Predlog amandmana: bez predloga za promenu. 164 Član 70. 1. Sadašnja odredba: Srpski Poveravanje izvršenja usluge trećem licu Trgovac može da poveri izvršenje usluge trećem licu ako iz ugovora ili prirode posla ne proizlazi nešto drugo. U slučaju iz stava 1. ovog člana, trgovac je odgovoran za izvršenje i saobraznost usluge. English Delegating service provision to third party The trader may entrust the performance of the work to the third party, unless the contract or the nature of the work commands otherwise. In the above case, the trader shall be liable for the execution and conformity of the service 2. Obrazloženje izmene: članovi 610. i 611. Zakona o obligacionim odnosima su usaglašeni pa stoga ova odredba može da se izbriše iz Zakona o zaštiti potrošača, a da se u Zakonu o obligacionim odnosima napravi upućivanje, čime će se odredbe o poveravanju pružanja usluga učiniti obaveznim za potrošačke ugovore. 3. Predlozi amandmana: izbrisati postojeće stavove i upisati sledeće: „Odredbe Zakona o obligacionim odnosima o poveravanju pružanja usluga su obavezne za sve potrošačke ugovore koji se odnose na usluge”. 165 Član 71. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Obavljanje dodatnih radova Performing additional work Trgovac je dužan da pribavi saglasnost potrošača za If, during the provision of the service, the additional obavljanje dodatnog rada, ako se prilikom pružanja work becomes necessary, the trader shall ask the permission of the consumer to perform such work. usluge ukaže potreba za dodatnim radom. Ako nije moguće obavestiti potrošača u primerenom roku dopunski rad može da obavi samo ako je njegova cena neznatna u odnosu na ugovorenu cenu usluge odnosno proračun. Ako je ugovorom određena najviša cena izvršenja usluge, a nije moguće pribaviti saglasnost potrošača za obavljanje dodatnog rada u primerenom roku, cena se ne može povećati zbog troškova izvršenja dodatnog rada. If the consumer cannot be reached within reasonable time, the additional work may be done only if the costs charged for the work are minor in relation to the agreed price of the service, or in relation to the cost estimate given for the service. If the consumer cannot be reached within reasonable time, and if the maximum price was agreed under the contract; the price may not be increased beacuse of the costs of performing additional work.. Trgovac je dužan da obavesti potrošača o opasnosti The trader shall notify the consumer on hazard to odlaganja izvršenja dodatnog rada po zdravlje i health or property from postponing of additional imovinu. work. 2. Obrazloženje izmene: u Zakonu o obligacionim odnosima ne postoji slična odredba pa stoga predlažemo da ovaj član ostane u Zakonu o zaštiti potrošača. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu.
166 Član 72. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Kontrola Supervision Trgovac je dužan da omogući potrošaču da: The trader shall enable the consumer to: 1)
kontroliše obavljanje posla; 1)
supervise the performance of the work; 2)
daje uputstva kad to odgovara prirodi 2)
give instructions as per nature of work. posla. Should the trader fail in their duties under Paragraph 1 U slučaju da se trgovac ne pridržava obaveza iz stava of this Article, it shall be presumed that there is lack of 1. ovog člana, smatra se da pružena usluga nije conformity of the provided service to the contract. saobrazna ugovoru. 2. Obrazloženje izmene: stav 1. ovog člana ima ista načela rasuđivanja kao i član 603. Zakona o obligacionim odnosima, dok u Zakonu o obligacionim odnosima ne postoji odredba koja ima istu svrhu kao stav 2. ovog člana. 3. Predlozi amandmana: stoga predlažemo da: -
ovaj član ostane isti jer je to prvi stav koji upućuje na Zakon o obligacionim odnosima, dok drugi stav može da ostane isti; -
ili da ovaj član ostane isti kao što je sada. 167 Član 73. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Obaveza obaveštavanja Duty to inform Ako se prilikom ili nakon zaključenja ugovora utvrdi da s obzirom na cenu, vrednost i druga obeležja usluge ili druge okolnosti, usluga očigledno ne odgovara potrebama potrošača ili da je njena cena značajno viša od iznosa koji je potrošač mogao razumno da očekuje, trgovac je dužan da bez odlaganja obavesti potrošača o tome. Should it, either upon the conclusion of the contract or thereafter, become evident that the service, taking into account its price, the value and characteristics of the object of the service or other circumstances, evidently would not be appropriate from the point of view of the consumer, or that its price is much higher than what the consumer may reasonably expect, the trader shall without delay inform the consumer thereof. Ako trgovac ne može o činjenicama iz stava 1. ovog člana da obavesti potrošača u primerenom roku ili ako trgovcu potrošač ne uputi nepohodna uputstva, trgovac mora obustaviti vršenje usluge, osim ako se osnovano može pretpostaviti da potrošač ima nameru da se vršenje usluge nastavi. U slučaju da se trgovac ne pridržava obaveza iz st. 1. i 2. ovog člana smatra se da pružena usluga nije saobrazna ugovorenoj usluzi. If the trader cannot inform the consumer about the facts under Paragraph 1 of this article within reasonable time, or fails to issue the necessary instructions to the consumer; the trader shall interrupt the provision of the serviceunless it can be reasonably assumed that the consumer, nevertheless, wishes the service to be provided. Should the trader fail in their duties under this Paragraphs 1 and 2 of this Article, it shall be presumed that there is lack of conformity of the provided service to the contract. 2. Obrazloženje izmene: u Zakonu o obligacionim odnosima ne postoji adekvatna odredba koja odgovara suštini ove odredbe pa zato predlažemo da član 73. ostane isti. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu. 168 Član 74. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Cena usluge Price of the service Trgovac može da zahteva od potrošača naknadu za prethodno ispitivanje sadržine ili cene usluge koje je sprovedeno po zahtevu potrošača, osim ako je potrošač mogao s obzirom na uobičajenu praksu ili slične okolnosti da očekuje da se prethodno ispitivanje ne naplaćuje. The trader may demand payment for preliminary investigations of contents or price of the services that has made at the request of the consumer, except if the consumer, on the basis of the practice prevailing in the field or on other grounds, had reason to presume that the preliminary investigations would be undertaken without charge. Trgovac ne može da zahteva od potrošača naknadu za rad, potrošni materijal i druge troškove ako je predmet ugovorne obaveze koji je bio u posedu trgovca uništen, oštećen ili izgubljen bez odgovornosti potrošača. The trader shall not be entitled to demand payment for the work or material lost or other additional costs, if the subject of contractual obligation that was in possession of the trader is damaged, destroyed or otherwise lost without fault of the consumer. 2. Obrazloženje izmene: stav 3. ovog člana može izgledati nepravičan za trgovca, viša sila ne bi trebalo da bude teret za trgovca. 3. Predlozi amandmana: Opcija 1: izbrisati stav 3. i u tom smislu uputiti na Zakon o obligacionim odnosima. Opcija 2: bez predloga za promenu. 169 Član 75. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Proračun Cost estimate Ako je cena ugovorena na osnovu izričite tvrdnje If the trader has given a cost estimate with an express trgovca za tačnost proračuna, trgovac ne može da guarantee of its accuracy, the final price may not exceed the estimate. zahteva povećanje cene. Ako je cena ugovorena bez izričitog jemstva trgovca za tačnost proračuna, trgovac ne može da zahteva povećanje cene za više od 15% proračuna, osim ako je drugačije ugovoreno. If the trader has given a cost estimate without an express guarantee of its accuracy, the final price may exceed the estimate by 15 per cent at the most, unless otherwise is agreed upon by the contracting parties. Proračun se odnosi na ukupnu cenu usluge, osim ako The cost estimate shall be deemed to relate to the total price charged for the service, unless otherwise agreed. nije drugačije ugovoreno. U slučaju spora o tome da li ugovoreni iznos predstavlja Should a dispute arise as to whether a quoted amount is to be deemed a fixed price, a cost estimate or an cenu ili proračun, teret dokaza snosi trgovac. indicative price, the trader shall prove their claim. 2. Obrazloženje izmene: ovaj član je u skladu sa članom 624. Zakona o obligacionim odnosima, ali predlažemo da se zadrži zato što Zakon o zaštiti potrošača ovde definiše povećanje cene do 15%. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu.
170 Član 76. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Isplata cene i specifikacija Payment of the price and itemization Ako nije ugovoren rok plaćanja usluge, potrošač je If the moment of payment for the service has not been dužan da plati cenu posle izvršenja usluge na način iz agreed, the consumer shall pay the price after člana 68. ovog zakona. performance of the service as laid down by Article 68 of this law. Potrošač nije dužan da plati cenu pre pregleda i odobrenja izvršene usluge. The consumer is not obliged to pay the price before supervision and acceptance of the provided service. U slučaju da se ugovorna obaveza trgovca sastoji iz više usluga koje se posebno naplaćuju, trgovac je dužan da In case that the contractual obligation of the trader na zahtev potrošača dostavi specifikaciju ukupne cene u includes several separately charged services, the trader pismenoj formi radi utvrđivanja cene za svaku od shall, upon request of the consumer, give him a written izvršenih usluga. itemization on the basis of which the consumer may evaluate the determination prices for each of the Potrošač može da odbije plaćanje cene do dostavljanja services provided. specifikacije iz stava 3. ovog člana. A consumer may refuse to pay for the service until they receive the itemization under Paragraph 3 of this Article. 2. Obrazloženje izmene: kako Zakon o obligacionim odnosima nema slične odredbe po ovom pitanju, predlažemo da ovaj član ostane nepromenjen. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu. 171 Član 77. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Propuštanje potrošača da plati cenu Consumer’s failure to pay the price Ako je potrošač dospeo u docnju usled neizvršenja If the payment is delayed, due to the consumer obaveze da plati cenu ili deo cene unapred, trgovac failing to pay the price or a part of the price in advance, the trader may terminate provision of the može da obustavi pružanje usluge do uplate cene. service until the price is paid. Trgovac je dužan da bez odlaganja obavesti The consumer shall immediately be notified by the potrošača o obustavi pružanja usluge. trader of the termination of the service. Ako obustavljanje pružanja usluge može izazvati opasnost od nastanka štete po zdravlje ili značajne Should the interruption of the delivery cause a štete po imovinu, trgovac je dužan da otkloni danger to health or a considerable hazard to opasnost od nastanka štete. property, the trader shall undertake the measures necessary to prevent the danger. Potrošač je dužan da trgovcu naknadi troškove koji nastanu usled obustavljanja pružanja usluge iz st. 1, A trader who terminates performance under 2. i 3. ovog člana. Paragraphs 1, 2 and 3 of this Article shall be entitled to compensation by the consumer for the extra costs thereby incurred. 2. Obrazloženje izmene: kako Zakon o obligacionim odnosima nema slične odredbe po ovom pitanju, predlažemo da ovaj član ostane nepromenjen. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu. 172 Član 78. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Raskidanje ugovora zbog odstupanja od ugovorenih uslova Rescission due to breach of the terms of contract Ako se u toku pružanja usluge utvrdi da se trgovac ne pridržava uslova iz ugovora, odnosno da pružanje usluge ne vrši u skladu sa ugovorom usled čega nastane opasnost da izvršena usluga bude nesaobrazna ugovorenoj, potrošač može upozoriti trgovca na te okolnosti i odrediti primeren rok za otklanjanje utvrđenih nepravilnosti. If the trader breaches terms of the contract, or does not work properly, in a way which may cause lack of conformity of the results of their work to the contract; the consumer may warn the trader accordingly, and assign him an adequate time limit for conforming their work to their obligations. Should the trader fail to act according to the Ako do isteka roka iz stava 1. ovog člana, trgovac ne consumer’s demand within the time limit under postupi po zahtevu potrošača, potrošač može Paragraph 1 of this article, the consumer may rescind the contract and claim damages. raskinuti ugovor i zahtevati naknadu štete. 2. Obrazloženje izmene: kako Zakon o obligacionim odnosima nema adekvatne odredbe po ovom pitanju, predlažemo da ovaj član ostane nepromenjen. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu. 173 Član 79. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Raskidanje ugovora pre isteka roka Ako je očigledno da trgovac ne može izvršiti saobraznu uslugu u roku koji je bitan element ugovora, potrošač može: 1) raskinuti ugovor, bez primerenog roka za izvršenje usluge; 2)
1) rescind the contract without leaving additional reasonable time required for provision of the service; Ako trgovac kasni sa izvršenjem usluge u odnosu na ugovoreni rok koji nije bitan element ugovora, potrošač koji nema interes za izvršenje usluge posle proteka ugovorenog roka može: 2)
zahtevati naknadu štete. If it is obvious that the trader cannot provide service that is in conformity with the contract within the time limit, where the time limit is an essential element of the contract, the consumer may: ostavljanja zahtevati naknadu štete. 1) raskinuti ugovor, bez primerenog roka za izvršenje usluge; Rescission prior to the expiry of time limit 2)
request compensation of damage. If the trader is late in completing the work, where the contractual period is not an essential element of the contract, the consumer who has no interest in ostavljanja provision of the service after expiry of the agreed period can: 1) rescind the contract, without leaving time required for provision of the service; 2)
claim damages. 2. Obrazloženje izmene: primenjuju se opšte odredbe Zakona o obligacionim odnosima o raskidanju ugovora zbog neispunjenja (članovi 124. do 130). 3. Predlozi amandmana: stoga predlažemo da se ovaj član izbriše. Međutim, može da se napravi upućivanje na Zakon o obligacionim odnosima o raskidanju ugovora zbog neispunjenja/neusaglašenosti. 174 Član 80. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Saobraznost usluge Conformity of service The trader shall render the service in Trgovac je dužan da potrošaču pruži uslugu conformity with the services contract. koja je saobrazna ugovorenoj. Usluga nije saobrazna ugovorenoj ako: The service does not conform with the contract if: 1) the service, by its content, quality and 1) po sadržini, kvalitetu i svrsi ne odgovara purpose does not correspond the information the opisu koji je trgovac pre zaključenja ugovora dao trader has given when advertising the service, or oglasom ili na drugi sličan način; otherwise before the conclusion of the contract 2) ne odgovara opisu koji je trgovac dao u 2) the service contradicts the information toku pružanja usluge pod uslovom da je to moglo da the trader has given during the provision of the service, utiče na odluke potrošača; if such information may be deemed to have had an 3) nema posebna svojstva koja je zahtevao effect on consumer's decisions; potrošač, a koja su trgovcu bila ili su morala biti poznata 3) the service is not fit for a particular u trenutku zaključenja ugovora; purpose for which the consumer required it, and which 4) nema redovna svojstva usluga iste vrste; they was known or must have been known to the trader at the time of the conclusion of the contract; 5) ne odgovara očekivanjima koja su osnovana s obzirom na prirodu usluge i javna obećanja 4) it does not have regular characteristics of trgovca u pogledu posebnih svojstava usluge, a naročito the services of same type; ako su učinjena oglasom; 5) the service does not correspond to 6) po sadržini, kvalitetu i svrsi ne odgovara reasonable expectations, given the nature of the opisu koji je pre zaključenja ugovora, oglasom ili na services and taking into account any public statements drugi sličan način dalo treće lice u ime trgovca. of the trader on the specific characteristics of the service, particularly in advertising; Trgovac nije odgovoran za nesaobraznost usluge ako: 6) the service, by its contents, quality and 1) nije znao ili nije morao da zna da je treće purpose, does not correspond to the description that a lice u njegovo ime dalo opis iz stava 2. tačka 6) ovog third name gave on behalf of the trader before contract člana; formation, through an advertisement or in a similar way. 2) je opis iz stava 2. tačka 6) ovog člana na odgovarajući način blagovremeno ispravljen. The trader is not liable for the lack of conformity of the service if: 1) they did not know, or was not obliged to know that a third part gave the description on their 175 behalf referred to under Paragraph 2 item 6) of this article; 2) if the description under Paragraph 2 item 6) of this Article was corrected timely and adequately. 2. Obrazloženje izmene: kako u Zakonu o obligacionim odnosima ne postoji odgovarajuća odredba, predlažemo da ovaj član ostane nepromenjen. 3. Predlozi amandmana: bez predloga za promenu. 176 Član 81. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Odgovornost za nesaobraznost Liability for lack of conformity Where the services do not conform to the Ako usluga nije saobrazna ugovorenoj, potrošač može da zahteva od trgovca da izvrši contract, the consumer is entitled to demand from the trader to provide a service that is in conformity saobraznu uslugu. with the contract. Ako je izvršenje saobrazne usluge nemoguće Where the remedying the lack of ili protivpravno ili predstavlja nesrazmerno opterećenje za trgovca, potrošač može zahtevati conformity by performance in compliance with the original mandate is unlawful, impossible or would umanjenje cene ili raskid ugovora. cause the trader a disproportionate effort, the Ako usluga nije saobrazna ugovorenoj, na consumer may choose to have the price reduced or odgovornost trgovca shodno se primenjuju odredbe the contract rescinded. čl. 49. do 58. ovog zakona. If the service does not conform with the contract, the provisions of Art. .49. to 58 are applied inregard to liability of the trader. 2. Obrazloženje izmene: članovi 618. do 621. Zakona o obligacionim odnosima sadrže propise o odgovornosti za nesaobraznost i pravne lekove. Stoga predlažemo da se odredbe člana 81. Zakona o zaštiti potrošača izbrišu, a da se odredbe Zakona o obligacionim odnosima učine obaveznim. 3. Predlozi amandmana: izbrisati postojeće stavove i uvesti formulaciju „U odnosu na pitanja o odgovornosti za nesaobraznost, primenjuju se odredbe Zakona o obligacionim odnosima”. 177 Član 82. 1. Sadašnja odredba: Srpski Odgovornost lica koja postupaju po nalogu English Liability of persons acting on order Trgovac je odgovoran za usluge koje su izvršila lica The trader shall be liable for persons taking part in the koja su postupala po njegovom nalogu, kao da je te performance of work under their order, as if they had performed the work personally. usluge samostalno izvršio. 2. Obrazloženje izmene: član 611. Zakona o obligacionim odnosima sadrži propise o odgovornosti lica koja postupaju po nalogu. 3. Predlozi amandmana: stoga predlažemo da se odredbe člana 82. Zakona o zaštiti potrošača izbrišu, spoje sa prethodnim članom, a da se odredbe Zakona o obligacionim odnosima učine obaveznim. 178 IX. USLUGE OD OPŠTEG EKONOMSKOG INTERESA Napomena o definiciji usluga od opšteg ekonomskog interesa: videti amandman predložen za član 5. tačka 28). 179 Član 83. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pristup uslugama od opšteg ekonomskog interesa Access to services of general economic interest Potrošač ima pravo na uredno i neprekidno The consumer has the right to be regularly and snabdevanje uslugama od opšteg ekonomskog interesa continuously supplied with services of general economic interest, of an appropriate quality at an odgovarajućeg kvaliteta po pristupačnoj ceni. affordable price. U postupku priključenja potrošača na distributivnu In the procedure of connection of the consumer to the mrežu, trgovac je dužan da: distribution network the trader shall: 1) postupa javno; 1) act publicly; 2) izbegava diskriminaciju potrošača; 3) cenu obračunava troškovima pruženih usluga. prema stvarnim 2)
avoid discrimination of consumers; 3) calculate the price per real cost of provided services. 2. Obrazloženje izmene: Tokom konsultacija sa zainteresovanim stranama, razgovarano je o uvođenju novog stava u član 83. koji će naglasiti obavezu za uspostavljanje univerzalnih usluga u određenom sektoru. Ovakvo preciziranje se nije smatralo neophodnim zato što bi transponovanje pravnih tekovina EU u zakonodavstvo Srbije značilo da obaveze univerzalne usluge, tamo gde su nametnute u skladu sa pravom EU, postaju deo zakona Srbije u predmetnim sektorima. Naime, bilo je napomenuto da energetski sektor i sektor elektronskih komunikacija već utvrđuju obavezu univerzalne usluge. Međutim, dogovoreno je da se u Zakonu o zaštiti potrošača navede načelo da će tamo gde postoje univerzalne usluge potrošači biti uredno obavešteni o postojanju takvih usluga i uslovima pristupa. 180 Kao što je poznato, Direktiva 2003/54/EZ i Direktiva 2003/55/EZ predviđaju univerzalno pravo potrošača da bude snabdeven električnom energijom i gasom. Države članice moraju da obezbede visoki nivo zaštite potrošača, naročito u pogledu transparentnosti u odnosu na ugovorne uslove, opšte podatke i rešavanje sporova, kao i da je moguće prebacivanje na drugog dobavljača, besplatno i bez smetnji. Bilo je pokrenuto pitanje pojma „pristupačna” cena i dat je predlog da se taj termin zameni terminom <rаzumna cena>, a da se zahtev za „pristupačnost” cene ograniči na ugrožene potrošače. Prvo, mora se napomenuti da, iako direktiva od 2009. godine o električnoj energiji ne koristi termin „pristupačnost”, u diskusijama Evropske komisije o cenama u oblasti pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa (SGEI) najčešće se koristi termin „pristupačan”; osim toga, direktiva o univerzalnim uslugama telekomunikacionih kompanija jasno upućuje na pristupačne cene za sve potrošače. Drugo, cilj je da se dobiju garancije pristupačnih cena za ugrožene potrošače, a da se zauzvrat žrtvuje garancija pristupačnosti za sve potrošače. Međutim, ova strategija može da bude veoma loša ako se pristupačnost žrtvuje za sve potrošače, uključujući i ugrožene. Ovo bi predstavljalo korak nazad. Osim toga, najbolji način da se pomogne ugroženima često predstavlja uvođenje mehanizma koji služi svima, ali naročito pomaže siromašnima. Ovo je trenutno slučaj sa jeftinom strujom. Uopštena posvećenost pristupačnosti bi verovatnije omogućila ovakve mehanizme, dok bi se pristupačnost rezervisana za ugrožene potrošače verovatno zasnivala na određivanju da li se potrošač kvalifikuje i stoga bi verovatno propala. Takođe, postoji opasnost u razmišljanju da je pristupačnost potrebna samo ugroženima. Postoji ogroman broj ljudi koji žive jedva iznad linije siromaštva i koji bi otpali iz definicije ugroženosti ali na koje bi svakako trebalo primeniti aspekte pristupačnosti cena. Pristupačnost se ne sme zaustaviti na liniji siromaštva. Iz gorenavedenih razloga, zaključak je bio protiv zamene termina „pristupačne” i „razumne” cene. 3. Predlozi amandmana: Članu 83. dodati sledeći stav 3: „U sektorima u kojima su uvedene univerzalne usluge, potrošači moraju da budu propisno obavešteni o postojanju takve usluge i uslovima pristupa”. 181 Član 84. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ugroženi potrošač Vulnerable consumer Ugroženi potrošač je potrošač koji zbog ekonomskog ili društvenog položaja, uslova života, posebnih potreba ili drugih teških ličnih prilika, pribavlja uslugu od opšteg ekonomskog interesa pod naročito otežanim uslovima. A vulnerable consumer is a consumer that, due to economic or social position, living conditions, special needs or other difficult personal circumstances procures the service of general economic interest under particularly difficult conditions. Vlada bliže uređuje uslove iz stava 1. ovog člana, u pogledu kriterijuma za određivanje ugroženih potrošača u pojedinim oblastima usluga od opšteg ekonomskog interesa, na predlog ministra i ministra nadležnog za odgovarajuću oblast. The Government shall define the conditions under Paragraph 1 of this Article, with regard to the criteria for defining vulnerable consumers in certain areas of services of general economic interest, upon the proposal of the Minister and minister in charge of the respective area. ¾ Član 84. stav 1. Obrazloženje izmene: videti komentar u članu 5. nova tačka XX. Predlozi amandmana: izbrisati postojeći stav 1. člana 84. ¾ Član 84. stav 2. Obrazloženje izmene: 182 U različitim zakonodavstvima, za određivanje ugroženih potrošača se primenjuju različiti kriterijumi u odnosu na usluge od opšteg ekonomskog interesa (socijalna zaštita, stanovanje, snabdevanje električnom energijom, telekomunikacije, komunalne usluge, itd.). Ovakvi kriterijumi su prilagođeni specifičnostima predmetnog sektora. Potrebno je prihvatiti ovakav sektor‐po‐sektor pristup. Zakon o zaštiti potrošača ne može obuhvatiti i pokriti sve i ugroženost mora da bude definisana u kontekstu sektora. Stoga Zakon o zaštiti potrošača nije mesto gde državni organi treba da odlučuju o kriterijumima za definisanje ugroženih potrošača u vezi sa uslugama od opšteg ekonomskog interesa. U isto vreme, očekuje se da ovakvi kriterijumi budu utvrđeni i od strane organa u sektorima, u tesnoj saradnji sa vladinim službama koje rade na pitanjima zaštite potrošača, odnosno putem formalnih procedura koordinacije (npr. Memorandum o razumevanju) ili na posebnom forumu za koordinaciju kao što je Nacionalni savet za zaštitu potrošača. Sa stanovišta zaštite potrošača, glavno pitanje je to što Zakon o zaštiti potrošača stvara obavezu resornim ministarstvima i državnim regulatornim agencijama zaduženim za pitanja iz oblasti usluga od opšteg ekonomskog interesa da usvoje specifične propise za zaštitu ugroženih potrošača, dok ovim organima ostavljaju odgovornost utvrđivanja seta kriterijuma koji će se koristiti za utvrđivanje ugroženih potrošača u svakom pojedinačnom sektoru. Ovo je upravo ono što bi član 84. sa izmenama i dopunama podrazumevao. Kao rezultat toga, ne postoji potreba da se od ministra zaduženog za pitanja zaštite potrošača zahteva da definiše kriterijume za utvrđivanje ugroženih potrošača u određenim sektorima koji pružaju usluge od opšteg ekonomskog interesa. U skladu sa izmenjenom verzijom člana 84. nije potreban nikakav podzakonski akt. Predlog amandmana: Član 84. sa izmenama i dopunama bi glasio: „Specifične uslove za obezbeđivanje usluga od opšteg ekonomskog interesa ugroženim potrošačima treba da utvrđuju državni organi zaduženi za predmetni sektor. Kriterijumi za definisanje ugroženih potrošača u vezi sa pružanjem usluga od opšteg ekonomskog interesa su kriterijumi definisani od strane državnih organa zaduženih za predmetnu uslugu, kao što je uređeno zakonima za svaki pojedinačni sektor odnosno uslugu. Napomena: Jedno alternativno rešenje može da bude da se član 84. stav 2. zadrži i da se usvoji podzakonski akt koji bi glasio: „Kriterijumi za definisanje ugroženih potrošača u vezi sa pružanjem usluga od opšteg ekonomskog interesa su kriterijumi definisani od strane državnih organa zaduženih za predmetnu uslugu, kao što je uređeno zakonima za svaki pojedinačni sektor odnosno uslugu”. 183 Član 85. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Nacionalni program zaštite ugroženih potrošača National program for protection of vulnerable consumers Nacionalnim programom zaštite ugroženih potrošača utvrđuju se mere podrške programima trgovaca za povećanje pristupačnosti usluga od opšteg ekonomskog interesa ugroženim potrošačima. The national program for protection of vulnerable consumers defines the measures of support to programs for increasing the availability of services of general economic interest for vulnerable consumers. Nacionalni program zaštite ugroženih potrošača donosi Vlada The national program for protection of vulnerable consumers is na predlog ministra i ministra nadležnog za poslove socijalne adopted by the Government following the joint proposal of the Ministry and the ministry in charge of social affars. politike. Ministarstvo i ministarstvo nadležno za poslove socijalne politike prate stanje u oblasti zaštite ugroženih potrošača, izveštavaju Vladu i javnost o sprovođenju programa iz stava 1. ovog člana i predlažu mere za unapređenje stanja u oblasti zaštite ugroženih potrošača. The Ministry and the ministry in charge of social affairs monitor the state in the field of protection of vulnerable consumers, report to the Government and the public on the realisation of the program under Paragraph 1 and propose measures for improving the state with regard to protection of vulnerable consumers. 2. Obrazloženje izmene: Zakon o zaštiti potrošača ide još dalje i zahteva izradu Nacionalnog programa zaštite ugroženih potrošača u vezi sa pružanjem usluga od opšteg ekonomskog interesa, pa se stoga predlaže jedinstveni dokument umesto programa ili planova delovanja pojedinačnih sektora. Da ponovimo, u skladu sa onim što smo preporučili prethodno, nije najvažnije da li će postojati jedinstveni nacionalni program ili specifični programi za pojedine sektore, već je važno da li ovakav nacionalni program ili programi za individualne sektore obezbeđuju mere i alate, uključujući i finansiranje, kojima se garantuje efektivna zaštita ugroženih potrošača u pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa. U skladu sa komentarima datim za član 84. stav 2, inicijativa za izradu ovakvog Nacionalnog programa ne treba da proizađe od ministarstva zaduženog za pitanja zaštite potrošača, već od Ministarstva rada i socijalne politike ili ad hoc foruma koji bi zatim preuzeo vodeću ulogu u koordinaciji pripreme ovakvog programa. Ovo može da bude Nacionalni savet za zaštitu potrošača ili neka „ad hoc” međuministarska 184 komisija. Kao rezultat visokog kvaliteta istraživačkog rada koji je do sada urađen po pitanjima koja se odnose na socijalno uključivanje u Srbiji (vidite Prvi nacionalni izveštaj o socijalnom uključivanju i smanjenju siromaštva u Republici Srbiji, Stanje socijalnog isključenja i tendencije siromaštva u periodu 2008–2010. i budući prioriteti, Vlada Republike Srbije, mart 2011. str. 284), Jedinica za upravljanje programom socijalnog uključivanja i smanjenja siromaštva (SIPRU) Vlade Republike Srbije takođe treba da ima vodeću ulogu u oblasti ovih politika. U svom dosadašnjem radu Jedinica za upravljanje programom socijalnog uključivanja i smanjenja siromaštva nije se bavila ugroženim potrošačima, ali očigledno ima ovlašćenja i kapacitet da uspešno ponese ovakav mandat. 3. Predlozi amandmana: Naslov i tekst postojećeg člana 85. zameniti sledećim: „Programi zaštite ugroženih potrošača prilikom pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa Programi, smernice u vezi sa politikama ili akcioni planovi izrađeni u oblasti pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa uključuju mere i instrumente namenjene obezbeđivanju efektivne zaštite ugroženim potrošačima, naime ali ne isključivo, u odnosu na pristup, dostupnost, pristupačnost, isključenje iz usluga snabdevanja, potrošačke informacije, izbor potrošača (kada je to primenljivo), prakse obračunavanja, savete potrošačima i njihovu pravnu zaštitu”. 185 Član 86. 1. Sadašnja odredba: Srpski Zaštita od isključenja Trgovac može isključiti potrošača sa distributivne mreže odnosno može uskratiti pružanje usluge od opšteg ekonomskog interesa, ako ne izmiruje svoje obaveze za pružene usluge neprekidno u roku od dva meseca od dana dospeća prvog neplaćenog računa, osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano. English Protection against disconnection The trader may disconnect the consumer from the supply of services of general economic interest if the consumer fails to pay for the provided services for two months from the maturity date of the first unpaid bill, unless otherwise stipulated by the law. Prior to disconnection under Paragraph 1 of this Trgovac je dužan da pre isključenja iz stava 1. ovog Article, the trader shall notify the consumer in writing: člana, potrošača u pismenoj formi: 1) about the obligation per contract on provision of services of general economic interest; 1) upozori na obavezu ispunjenja obaveze po osnovu ugovora o pružanju usluga od opšteg 2) that the obligations under issue 1, ekonomskog interesa; Paragraph 2 of this Article may be fulfilled within 30 2) obavesti da obaveze iz tačke 1. stava 2. days at the most from the date of submitting of the ovog člana može ispuniti u roku od najviše 30 dana od notification. dana dostavljanja tog obaveštenja. Ako potrošač ospori postojanje ili visinu obaveze iz stava 1. ovog člana i nastavi da uplaćuje račune za If the consumer contests the existence or the scope of pružene usluge, trgovac ne može isključiti potrošača sa the obligation from Paragraph 1 of this article, and distributivne mreže i uskratiti pružanje usluge od continues to pay subsequent bills for the same opšteg ekonomskog interesa do okončanja sudskog service, the trader is not allowed to disconnect and postupka čiji je predmet osporavana obaveza, osim ako suspend the supply of service of general economic interest until the end of court proceedings. posebnim zakonom nije drugačije propisano. 2. Obrazloženje izmene: U liberalizovanim mrežnim industrijama kao što je snabdevanje električnom energijom i gasom, liberalizacija je dovela do odvajanja proizvodnje, distribucije i isporuke. U mnogim državama, distribuciju i snabdevanje još uvek vrši ista kompanija, ali to nije uvek slučaj. U takvom slučaju isporučilac mora da dâ instrukcije ili da zahteva od distributera da obustavi isporuku. Stoga bi trebalo dati prednost terminu „obustava pružanja usluge” u odnosu na termin isključenje. U prevodu na srpski jezik treba takođe uneti odgovarajuću reč (verovatno „obustava”), kako bi se napravila razlika između obustava pružanja usluga i isključenja. 186 U vezi sa pitanjima obustave pružanja usluga, sektorskim ili vertikalnim propisima se mogu predvideti propisi koji pružaju veću zaštitu ili suprotno, propisi koji pružaju manju zaštitu. Na primer, u odnosu na period neizmirivanja obaveza plaćanja od 2 meseca, član 19. novog Zakona o komunalnim delatnostima predviđa da je u slučaju neplaćanja za izvršenu uslugu u utvrđenom roku od strane korisnika, koji ne može biti kraći od 60 dana počev od datuma dospeća prvog neplaćenog potraživanja, vršilac komunalne delatnosti dužan da u pismenoj formi obavesti korisnika komunalne usluge o mogućnosti obustave komunalne usluge i da mu ostavi primereni rok za ispunjenje obaveze; ponovno priključenje mora biti izvršeno najkasnije u roku od dva dana od izmirenja duga. Kako će se sektorske odredbe faktički odnositi na odredbe Zakona o zaštiti potrošača, biće utvrđeno primenom pravila komplementarnosti, koje je predloženo prethodno u članu 4B. Stoga izraz „osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano” treba izbrisati kao nepotreban. Ovo znači da ako sektorski zakon ne sadrži ovakav rok, primenjuje se Zakon o zaštiti potrošača. Na primer, to je slučaj sa Zakonom o energetici, kojim se ne predviđa broj dana kašnjenja nakon kojih može da se aktivira isključenje. Čak i novi Zakon o energetici upućuje na Uredbu o uslovima za snabdevanje energijom od 2005. godine, koja ne uređuje izričito broj mogućih dana kašnjenja od strane potrošača. Predloženo rešenje jača pravnu sigurnost i potvrđuje horizontalnu i opštu zakonsku prirodu Zakona o zaštiti potrošača. Dodatni problem je i obaveza trgovca da u pismenom obliku informiše kupca o njegovom neizmirenju zaostalih obaveza po osnovu ugovora o pružanju usluga. Drugi stav tačka 2) člana 86. ostavlja još 30 dana potrošaču da plati zaostali dug. U slučaju obustave usluge ili prekida, potrošaču treba dati garanciju da će ponovno uključenje biti obezbeđeno nakon kratkog odlaganja. Potrošači bi trebalo da budu zaštićeni klauzulom koja bi obavezala isporučioca (odnosno, operatora mreže) da nastavi sa isporukom. S obzirom na to da novi Zakon o komunalnim delatnostima u članu 19. stav 5. propisuje 2 dana, mi bismo preporučili da isti rok bude predložen kao amandman u novom stavu člana 86. Konačno, može se predvideti i mogućnost da se ne dozvoli obustava pružanja usluga kada su ugroženi zdravlje i bezbednost potrošača. 3. Predlozi amandmana: 4. Izmeniti naslov i tekst člana 86. sledećim: 187 Zaštita od obustave pružanja usluga Trgovac može obustaviti pružanje usluga od opšteg ekonomskog interesa ako potrošač ne
izmiruje svoje obaveze za pružene usluge neprekidno u roku od dva meseca od datuma dospeća prvog
neplaćenog računa.
Trgovac je dužan da pre obustave iz stava 1. ovog člana potrošača u pismenom obliku
upozori:
1) na njegovu obavezu po osnovu ugovora;
2) da plati zaostale obaveze u roku koji ne može biti kraći od 15 dana niti duži od 30 dana od
datuma dostavljanja tog obaveštenja.
Ako potrošač ospori postojanje ili visinu obaveze iz stava 1. ovog člana i nastavi da uplaćuje
račune za pružene usluge, trgovac ne može isključiti potrošača iz distributivne mreže i obustaviti pružanje
usluge do postizanja konačnog sporazuma, eventualno sudskog postupka.
U slučaju obustave pružanja usluga, trgovac ili operator mreže dužan je da nastavi sa pružanjem
usluga potrošaču u roku od dva dana nakon prijema uplate za zaostali dug.
Nije dozvoljena obustava usluge grejanja ili snabdevanja električnom energijom tokom zimskih
meseci ako u domaćinstvu postoji ugroženi potrošač zbog svog uzrasta, hendikepa ili bolesti.
188 Član 87. 1. Sadašnja odredba: Srpski Dužnost obaveštavanja pre zaključenja ugovora Pored obaveštavanja iz člana 16. ovog zakona, trgovac uslugama od opšteg ekonomskog interesa dužan je da potrošača pre zaključenja ugovora o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa obavesti o: 1) pravu da potrošaču usluge od opšteg ekonomskog interesa određenog kvaliteta moraju da budu pružene po pristupačnoj ceni; 2) iznosu tarife koja obuhvata naknadu za priključenje na mrežu, vrstama naknada za korišćenje i održavanje ako trgovac nudi i uslugu održavanja u kojoj su navedeni svi standardni popusti na koje potrošač ima pravo i posebni tarifni stavovi, odnosno elementi, kao i o propisanom roku za priključenje na distributivnu mrežu; English Pre‐contractual information Prior to the conclusion of any contract for the provision of services of general economic interest, and in addition to other information duties of the trader laid down by Article 16 of this law, the trader shall provide the consumer with the following information: 1) consumers’ right to be supplied with the service of general economic interest of a specified quality at affordable prices; 2) amount of the tariff covering connection charge, all types of usage charges and maintenance if the trader offers it, including details of standard discounts applied and special and targeted tariff schemes, and the timeframe for connection to the supply network; 3) the means by which up to date 3) načinu na koji se može pristupiti information on all applicable tariffs and važećim tarifama i cenama održavanja; maintenance charges may be obtained; 4) pravu potrošača da promeni 4) the right of the consumer to change pružaoca usluge od opšteg ekonomskog interesa the provider of general economic interest without bez naknade; additional charge; 5) any compensation and refund 5) načinu ostvarivanja prava na naknadu odnosno povraćaj uplaćenog iznosa ako arrangements which apply if the contracted service pružena usluga ne odgovara ugovorenom kvalitetu. quality levels are not met. 2. Obrazloženje izmene: Činjenica je da naročito u sektoru elektronskih komunikacija (a može se takođe pojaviti i u drugim sektorima) trgovci uslugama često dostave potrošaču uslove za sve usluge koje nude, ali ne i sami ugovor; potrošač potpisuje „Zahtev”. Članu 87. treba dodati novi stav 2. koji propisuje da potrošač mora da dobije ugovor i pravo da ga pročita (ne samo zahtev) i da u ugovoru treba da budu jasno i razumljivo navedeni uslovi koji su relevantni za specifičnu uslugu koja je predmet ugovora. Takođe je važno da se naglasi da se sve gore navedene informacije i dokumenti, uključujući i ugovor, obezbeđuju na pristupačnom i trajnom formatu, kao što su brošure i računi na Brajevom pismu, audio‐
189 zapisi za slepe i za nepismenu populaciju, elektronski dostupne informacije, itd. U ugovoru kojim se definiše pružanje usluga treba jasno da se navede kako se mogu dobiti dalje informacije tokom korišćenja usluge (informacije o obračunavanju, isključivanju, promeni cena, itd.). Preporučuje se da se trgovac obrazuje i učini svoje službenike osetljivim za rad sa potrošačima, naročito ugroženim. Dodatne predložene promene se odnose na sledeće: •
•
•
•
da se u podstav 5. unese „gde je to izvodljivo” (vidite u nastavku); podstav 7. treba da uključi upućivanje na sve specifične sisteme za vansudsko rešavanje žalbi koje su usvojene u sektoru, ako takvi postoje; dodavanje sledećeg kao podstav 8: <uslovi i postupci za promenu ugovornih obaveza i pravo raskidanja ugovora pre isteka ugovornog roka>; dodavanje sledećeg kao podstav 9: <dostupnost i uslovi održavanja ako trgovac nudi i uslugu održavanja>. Napominjemo da je ovo uređeno Nacrtom zakona o zaštiti potrošača i članu 88. stav 1. tačka 4). 3. Predlozi amandmana: postojeći tekst člana 87. zameniti sledećim tekstom: Dužnost obaveštavanja pre zaključenja ugovora Pre zaključenja ugovora o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa i pored drugih obaveza trgovca u pogledu obaveštavanja iz člana 16. ovog zakona, trgovac obaveštava potrošača o: 1) pravu da potrošaču usluge od opšteg ekonomskog interesa određenog kvaliteta moraju da budu pružene po pristupačnoj ceni; 2) posebnim popustima i paketima, sa jasnom naznakom njihovih uslova; 3) modalitetima pomoći dostupne ugroženim potrošačima; 4) iznosu tarife koja obuhvata naknadu za priključenje na mrežu, vrstama naknada za korišćenje i održavanje ako trgovac nudi i uslugu održavanja, uključujući detalje o standardnim popustima koji se primenjuju i posebnim i ciljnim tarifnim planovima, kao i rokovima za priključenje na distributivnu mrežu; 5) načinu na koji se mogu dobiti ažurirani podaci o važećim tarifama i cenama održavanja; 6) pravu potrošača da promeni pružaoca usluge od opšteg ekonomskog interesa bez dodatne naknade, gde je to izvodljivo; 7) načinu ostvarivanja prava na naknadu, odnosno povraćaj uplaćenog iznosa ako pružena usluga ne odgovara ugovorenom kvalitetu i upućivanje na sve specifične sisteme za vansudsko rešavanje žalbi koje su usvojene u sektoru ako su takvi sistemi uspostavljeni; 8) uslovima i postupcima za promenu ugovornih uslova i pravu raskidanja ugovora pre isteka ugovornog roka; 9) dostupnosti i uslovima održavanja ako trgovac nudi i uslugu održavanja. Pre zaključivanja ugovora, potrošaču moraju da budu stavljeni na raspolaganje svi relevantni dokumenti, uključujući tekst ugovora, na pristupačnom i trajnom formatu. U ugovoru se na jasan i razumljiv način navode uslovi relevantni za korišćenje usluge. 190 Član 88. 1. Sadašnja odredba: Srpski Ostale dužnosti obaveštavanja Trgovac je dužan da potrošača obavesti o promeni cena najkasnije mesec dana pre početka primene promenjenih cena, osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano. Trgovac je dužan da javno i blagovremeno informiše potrošača o planiranoj izmeni tarifnog sistema i opštih uslova ugovora. English Further information duties of the trader The trader shall notify the consumer directly of any change in charges, not later than one month before the changes come into effect, unless otherwise stipulated by the law. The trader shall give to the consumer publicly and in due time adequate notice of any intention to modify the standard terms and general conditions of the contract. 2. Obrazloženje izmene: Informisanje potrošača o izmeni cena tarifnog sistema, povezanih izmena ili drugih uslova ugovora mora da bude osnovni uslov zakona i politika zaštite potrošača. U skladu sa pravilom komplementarnosti navedenim u novom članu 4 A (videti gore), rešenje člana 88. mora se smatrati minimalnim uslovom utvrđenim za primenu za sve vrste usluga. Stoga iz stava 1. treba izbrisati izraz <osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano>. 3. Predlog amandmana: izbrisati izraz „osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano” u stavu 1. člana 88. 191 Član 88 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: Kada promena cena za pružanje usluga od opšteg ekonomskog interesa podleže prethodnom odobrenju ili saglasnosti od nosioca javnih ovlašćenja (npr. opština, ministarstvo ili agencija), individualni potrošači ostaju neobavešteni o metodologiji formiranja cena i uslovima promene i politika cena. Ovo obaveštavanje ne predstavlja deo njegovog ugovara zaključenog sa isporučiocem usluge. Pitanje je više kolektivne prirode i znači da su kolektivni interesi potrošača stvarno i adekvatno predstavljeni u procesu odlučivanja koji se odvijaju u svim predmetnim sektorima. Međutim, ostaje da informacije o metodologiji formiranja cena treba da budu dostupne potrošačima u prostorijama isporučioca usluga. 3. Predlog amandmana: uvesti u zakon novi član koji glasi: Kada izmene cena za pružanje usluga od opšteg ekonomskog interesa podležu prethodnom odobrenju ili saglasnosti nosioca javnih ovlašćenja, metodologija formiranja cena je javno dostupna i jasno nabraja uslove pod kojima davalac usluge ima pravo da promeni cenu. 192 Član 89. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pravo na raskid Right to withdraw Potrošač ima pravo da jednostrano raskine ugovor o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa ako nije saglasan sa promenom cene odnosno tarife i izmenom opštih uslova ugovora navedenim u obaveštenju trgovca. Potrošač je dužan da uplati iznos za usluge koje su mu pružene do jednostranog raskida ugovora. The consumer has a right to withdraw from the contract for provision of services of general interest if he does not agree with the trader’s notice of modifications in charges or standard terms. The consumer is obliged to pay for the services delivered prior to the withdrawal. 2. Obrazloženje izmene: Kako bi se sprečilo da ovakav jednostrani raskid ugovora ima negativni uticaj na mrežnu infrastrukturu i investicije, javna preduzeća treba da imaju pravo da propisuju uslove za jednostrani raskid ugovora, kao što je npr. u slučaju opština koje propisuju kriterijume za jednostrani raskid ugovora za mrežu centralnog grejanja. Potrebno je da se uvede odredba kojom se ovlašćuju javna preduzeća da mogu da propisuju jasne kriterijume za jednostrani raskid ugovora za pružanje mrežnih usluga. 3. Predlog amandmana: postojećem članu 89. dodati novi stav 3. koji glasi: U delatnostima zasnovanim na mrežnoj infrastrukturi organi javne vlasti mogu ograničiti nivo prava potrošača na jednostrani raskid ugovora ako je ovo zasnovano na objektivnim kriterijumima i opravdano potrebom održavanja odgovarajućeg nivoa kvaliteta usluga koje se pružaju drugim potrošačima. 193 Član 90. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pravo na promenu pružaoca usluge Right to change the service provider Trgovac je dužan da omogući potrošaču zaključivanje ugovora sa drugim trgovcem koji pruža usluge od opšteg ekonomskog interesa iste vrste bez plaćanja naknade i dodatnih troškova. Rok u kome je trgovac dužan da omogući potrošaču zaključivanje ugovora iz stava 1. ovog člana ne može biti duži od mesec dana od dana obaveštavanja trgovca o toj nameri, osim ako posebnim zakonom nije nešto drugo propisano. Ako je ugovor o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa zaključen na određeni rok, datum isteka roka mora biti naznačen na svakom računu. The trader is obliged to allow the consumer the conclusion of the contract with another trader that provides the services of general economic interest of same type, without paying charge and additional expenses. The period within which the trader is obliged to allow the consumer to conclude the contract under Paragraph 1 of this article shall not be longer than a month from the day when the trader is informed about that intention, unless otherwise stipulated by law. If the contract on provision of services of general economic interest is concluded for a fixed term, the date of contract expiry must be indicated on every bill. 2. Obrazloženje izmene: Promena pružaoca usluga nije moguća u svim sektorima u kojima se pružaju usluge od opšteg ekonomskog interesa. Pravo da se pređe na drugog pružaoca usluga ostaje na papiru ako takvi drugi pružaoci nisu dostupni na tržištu. Definisanje uslova i procedura za promenu pružaoca usluga često je zadatak regulatornih agencija. Prebacivanje na drugog pružaoca usluga često je nemoguće kada su u pitanju vodovod i kanalizacija, kao i centralno grejanje, a to će verovatno postati izvodljivo u energetskom sektoru od 1. januara 2015. (član 140. Zakona o energetici). 3. Predlog amandmana: postojećem članu 90. dodati novi stav 1. koji glasi: Nakon jednostranog raskida ugovora na osnovu člana 89, potrošač ima pravo, tamo gde to dozvoljava tržišna struktura, da zaključi ugovor sa drugim trgovcem koji obezbeđuje usluge od opšteg ekonomskog interesa iste vrste. 194 Član 91. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Specifikacija računa Billing itemisation Trgovac je dužan da račune za pružene usluge od opšteg ekonomskog interesa dostavlja bez kašnjenja i u rokovima koji omogućavaju da potrošač prati ostvarenu potrošnju i zaduženje za obračunski period od najviše mesec dana. Trgovac je dužan da u računu za pružene usluge od opšteg ekonomskog interesa navede elemente koji potrošaču omogućavaju da: 1) proverava i prati iznos svog zaduženja; The trader shall enclose the bill for provided services of general economic interest without delay and in terms which facilitate for the consumer to monitor the consumption and charge for the period of no more then one month. The trader shall state, in the bill for general economic interest services the elements which facilitate for the consumer to: 1) verify and control the incurred charges; 2) ostvaruje uvid u tekuću potrošnju radi 2) adequately monitor their consumption provere ukupne potrošnje prema pruženom kvalitetu and thereby exercise a reasonable degree of control usluge. over their expenditure in relation to the quality of the service rendered. Trgovac je dužan da potrošaču bez naknade na njegov The trader shall enclose the consumer at no charge, zahtev dostavi detaljnu specifikaciju računa. Usluge koje se potrošačima pružaju bez naknade ne detailed billing itemisation upon their request. mogu biti navedene na računu. Services which are free of charge to the consumer are not to be identified in the itemized bill. 2. Obrazloženje izmene: naglašene su sledeće potrebe za izmenama: • Jačanje uslova da računi budu razumljiviji kako u pogledu formalnog predstavljanja (dizajn, mesto informacija, format, itd.), tako i u pogledu teksta (jasan i razumljiv jezik). Na kolektivnom nivou, očekuje se da regulatorna tela koja su nadležna za specifične usluge od opšteg ekonomskog interesa (RATEL, agencije za energetiku opština) rade na prezentaciji i razumljivosti računa u dotičnom sektoru, u tesnoj saradnji sa predstavnicima potrošačkih organizacija. • Potrebno je nametnuti neke rokove za nadoknadu zaostalih dugova od strane individualnih potrošača, kako bi se izbeglo da se potrošaču podnose potraživanja koja on više nije u mogućnosti da proveri. • „Specifikacija” treba da se briše iz naslova člana 91. zato što se ova odredba odnosi na širu obračunsku praksu. Takođe, potrebno je identifikovati usluge koje su besplatne za korisnika da bi potrošači bili upoznati sa njihovim postojanjem. 195 • Nikakvi troškovi koji se odnose na pružanje druge usluge potrošaču ne smeju se dodati u račun. Dobar primer ove prakse je naplata pretplate za RTS preko računa za struju. Povezano pitanje je i obračun kamate na neizmirene obaveze. Naplata kamate ima neki neobičan efekat jer može zadržati potrošače u dugu i tako im blokirati socijalnu pomoć koja bi im pomogla da izađu iz duga. Međutim, treba da se prihvati da i davalac usluge kao rezultat neizmirenih obaveza takođe trpi troškove. Pitanje obračuna kamata zahteva detaljnu studiju opcija koje bi mogle da se razviju da bi se potrošačima pomoglo da izmire svoje neizmirene obaveze. Međutim, postoji konsenzus da se ne dozvoli obračun složenih kamata. Neku pružaoci usluga (npr. Elektroprivreda, prema komentarima dobijenim od NOPS‐a) obračunava kamatnu stopu na zaostale (akumulirane) dugove na osnovu takozvane „metode složenog ukamaćivanja” što drastično uvećava dug zato što se kamata ne obračunava samo na glavnicu već i na kamatu koja je prethodno dodata na dug. Ovo je u suprotnosti sa Zakonom o obligacionim odnosima koji u stvari propisuje da ovakvu metodu mogu da koriste samo banke. Mnogi državljani Srbije žive bez struje godinama zato što im je EPS obustavila isporuku struje zbog dugova koje su načinili; no oni i dalje dobijaju račune za struju na kojima je prikazana nulta potrošnja ali se naplaćuje angažovana snaga, čitanje brojila i složena kamata. Time se dugovi građana enormno uvećavaju iako im se struja ne isporučuje. Potrebno je razmotriti dodavanje stava koji predviđa da u slučaju obustave isporuke ne treba da postoje troškovi koji nisu izričito povezani sa troškovima koje snabdevač/distributer zaista snosi. Potrošačke organizacije su ukazale na problem „čitanja brojila” koje se u Srbiji plaća čak i ako neko ne koristi struju, telefon, itd. Ovde bi želeli da ukažemo na hrvatski Zakon o zaštiti potrošača koji propisuje da se usluga „čitanja mernih uređaja” ne sme obračunavati, osim kada potrošač zahteva nestandardno čitanje. 3. Predlog amandmana: Postojeći naslov člana 91. zameniti sledećim: <Račun> Nakon stava 3. postojećeg člana 91. dodati sledeći stav: Kada potrošač kasni, naknade za zakasnela plaćanja moraju biti povezane sa troškovima i trgovac ne sme obračunavati kamatnu stopu na zaostali dug metodom složenog ukamaćivanja/interesa. Naplata zaostalih dugova za usluge od opšteg ekonomskog interesa zastareva nakon 12 meseci ako potrošaču nije poslato nikakvo potraživanje za konkretni dug. Usluga čitanja mernih uređaja u cilju fakturisanja je besplatna. Usluge koje su besplatne za korisnika treba da budu identifikovane kako bi potrošači bili upoznati sa njihovim postojanjem. U slučaju obustave pružanja usluge, potrošač ne plaća povezane usluge kao što su angažovana snaga, merni uređaji, itd. za period kada je pružanje usluge obustavljeno ako troškovi za ove povezane usluge nadmašuju realne troškove koje snosi snabdevač. Račun ne sme uključiti troškove koji se odnose na pružanje usluge potrošaču koja nije sporedna usluga glavnom predmetu ugovora. Nadležna tela zadužena za regulisanje i nadzor sektora dužni su da obezbede da računi budu jasni i lako razumljivi potrošačima. 196 Član 92. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Kontakt linija i reklamacije Help‐line and claims Trgovci koji pružaju usluge od opšteg ekonomskog interesa dužni su da uspostave lako dostupne i besplatne kontakt linije za pomoć potrošačima u vezi s priključenjem na distributivnu mrežu, kvalitetom i korišćenjem usluga od opšteg ekonomskog interesa. The traders providing services of general economic interest shall install easily accessible and free‐of‐
charge help‐lines to help the consumers regarding connection problems, the quality and usage of services of general economic interest. 2.
Obrazloženje izmene: da se stavi jači akcenat na savetovanje potrošača i postupanje sa žalbama potrošača. 3. Predlozi amandmana: revizija postojećeg člana 92. na sledeći način: „Trgovci koji pružaju usluge od opšteg ekonomskog interesa dužni su da uspostave potrošačke kontakt centre i da ustanove lako dostupne i besplatne kontakt linije za pomoć potrošačima u vezi sa problemima priključivanja na distributivnu mrežu, kvalitetom i korišćenjem usluga od opšteg ekonomskog interesa. Trgovci moraju da osposobe svoje zaposlene da daju savete potrošačima i da im omoguće da izaberu uslugu koja najviše odgovara njihovim potrebama, sa posebnom pažnjom na ugrožene potrošače. Žalbe potrošača u vezi sa pružanjem usluga od opšteg interesa se sakupljaju i registruju u skladu sa pravilima za rad Registra žalbi potrošača uspostavljenog u skladu sa članom XXX ovog zakona, kao što je utvrđeno uredbom Vlade. Potrošački kontakt centri treba da odgovaraju na žalbe potrošača u roku ne dužem od 15 dana. Sa potrošačkim sporovima koji se odnose na pružanje usluga od opšteg ekonomskog interesa se postupa u skladu sa propisima koji se primenjuju za vansudsko rešavanje potrošačkih sporova utvrđenih uredbom Vlade”. 197 Član 92 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: Redovan dijalog između potrošačkih organizacija, pružaoca usluga i predstavnika Vlade i regulatornih agencija je ključni mehanizam za jačanje zaštite potrošača. Mehanizmi moraju da budu definisani kako bi se obezbedilo da su kolektivni interesi potrošača adekvatno zastupljeni u ovim forumima za odlučivanje gde se zaista razgovara o interesima potrošača i donose odluke. Važno je imati na umu da u oblasti pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa nivo odlučivanja varira između državnog, regionalnog i opštinskog nivoa, i potrebno je da se i predstavnici u forumima u skladu sa tim razlikuju. Učešće i predstavljanje potrošača u odlučivanju u sektoru pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa je glavni zahtev potrošačkih organizacija Srbije. To se takođe odražava u članu 2. Zakona o zaštiti potrošača kao jedno od osnovnih prava potrošača. Postoje različiti mehanizmi za obezbeđivanje takvog zastupanja potrošača, uključujući komisije u javnim komunalnim preduzećima, procedure za obezbeđivanje usluga potrošačima koji inače ne bi imali pristup tim uslugama, javne rasprave, konsultativne komisije ili strukturisane konsultativne procese, tela za praćenje ili „čuvare”, ombudsmana (javni pravobranilac), itd. Tri dodatna modela su: ¾ Članstvo u telima koja odlučuju: nadzorni odbor preduzeća (ili „upravni odbor”) je odgovoran za praćenje i upravljanje ispunjavanja obaveza pružaoca usluga. U druga tela odlučivanja spadaju regulatorna tela, kao i sektorske komisije za odlučivanje na nacionalnom ili na opštinskom nivou. Ako su potrošači zastupljeni u ovim telima, oni su normalno jedna od nekoliko grupa. Potrošačke organizacije koje se pridružuju organima koji odlučuju mogu da se nađu u situaciji u kojoj postoji sukob interesa i mogu da budu sprečene pravilima o poverljivosti da podele informacije sa svojim članovima. ¾ Participativno budžetiranje: građani odlučuju kako da raspodele (deo) javnog budžeta. Uglavnom se primenjuje na nivou grada i bavi se prioritetima opštinskog budžeta za različite opštinske usluge, kao što je vodovod. Ovo ima neke sličnosti sa tradicijom samoupravljanja u bivšoj Jugoslaviji kada su korisnici bili zastupljeni u SIZ‐ovima (samoupravnim interesnim zajednicama). Direktno učešće naroda glasanjem se koristi na plenarnim sednicama za izbor prioriteta u pogledu investiranja i za izbor predstavnika u savetu. Ovaj savet se sastaje da bi razradio detaljnije zaključke u ime građana. Participativno budžetiranje u svom najrazvijenijem 198 obliku može da odredi kapitalne investicije u uslužnom sektoru iz opštinskih budžeta, ali ipak proces se ne bavi direktno upravljanjem usluga. ¾ Vlasništvo nad uslužnim preduzećima: uslužna preduzeća mogu biti u vlasništvu potrošača ili u zajedničkom vlasništvu potrošača i vlade. Uslužno preduzeće u zajedničkom vlasništvu po svojoj prirodi je regulisano zakonima o privatnim kompanijama umesto zakonima o javnim preduzećima. Zajedničko vlasništvo nad uslužnim preduzećem normalno ne znači vlasništvo nad imovinom; zadruge i javna preduzeća u zajedničkom vlasništvu skoro uvek uzimaju imovinu u zakup od vlade. Zadruga je autonomno udruženje ljudi dobrovoljno udruženih da odgovore na svoje zajedničke ekonomske, društvene i kulturne potrebe i aspiracije kroz demokratski upravljano preduzeće u zajedničkom vlasništvu. Potrošačka zadruga je posebna vrsta zadruge u kojoj uslužno preduzeće poseduju potrošači. Statutom zadruge obično se definiše da profit mora biti reinvestiran u uslugu. Potrošačke zadruge imaju veću političku nezavisnost od javnih preduzeća, veću odgovornost prema potrošačima dok obično imaju istu regulatornu odgovornost kao svaki drugi pružalac usluga. 3. Predlog amandmana: u zakon uvesti sledeću odredbu (prva dva stava su slična hrvatskom Zakonu o zaštiti potrošača, treći stav je naš): „Organi koji odlučuju o pravima i obavezama potrošača javnih usluga od opšteg ekonomskog interesa moraju osnovati savetodavna tela u koja će biti uključeni predstavnici registrovanih potrošačkih organizacija, a odluke će donositi nakon mišljenja savetodavnog tela dobijenog na transparentan, objektivan i nediskriminišući način. Uredbama primenljivim na određene usluge od opšteg ekonomskog interesa, vlada može uvesti druge participativne mehanizme koji će uključiti predstavnike potrošačkih organizacija i drugih građanskih grupa koje predstavljaju korisnike predmetnih usluga. Interni akti za osnivanje konsultativnih tela ili drugih formi participativnih mehanizama u oblasti pružanja usluga od opšteg ekonomskog interesa trebalo bi da omoguće adekvatno finansiranje kako bi se omogućilo stvarno učešće predstavnika potrošačkih organizacija i drugih građanskih grupa koje predstavljaju korisnike predmetnih usluga”. 199 Član 92 B 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: Uslovi transparentnosti i dobrog upravljanja zahtevaju da nadležna ministarstva, opštine i regulatorna tela jednom godišnje objavljuju izveštaje o stanju sa zaštitom potrošača u sektoru za koji su zaduženi, sa posebnim akcentom na ugrožene potrošače i na žalbe potrošača. 3. Predlozi amandmana: u zakon uvesti sledeću odredbu (sličnu predloženom članu 110. stav 4. prema finalnom nacrtu Zakona o zaštiti potrošača ZAP‐a: “Nadležni javni organi objavljuju godišnje izveštaje o statusu zaštite potrošačkih prava i interesa u oblasti usluga od opšteg ekonomskog interesa, naročito o broju i sadržaju žalbi potrošača, broju isključenih potrošača i procesima javnih konsultacija odnosno učešća potrošača”. 200 X. ZAŠTITA POTROŠAČA U OSTVARIVANJU PRAVA IZ UGOVORA O TURISTIČKOM PUTOVANJU I VREMENSKI PODELJENOM KORIŠĆENJU NEPOKRETNOSTI 201 Član 93. 1. Sadašnja odredba: Srpski Predugovorno obaveštavanje Trgovac je dužan da u primerenom roku pre zaključenja ugovora o turističkom putovanju, potrošača obavesti o: 1) ukupnoj ceni turističkog putovanja, uključujući sve poreze i dodatne troškove, kao što su lučke i aerodromske takse za ukrcavanje ili iskrcavanje ili boravišne takse; English Pre‐contractual information The trader shall, within a reasonable time and before the conslusion of package tour contract, provide the consumer with the information on following: 1) the total price of the package, including all taxes, and additional costs chargeable such as landing, embarkation or disembarkation fees or the tourist taxes; 2) ukupnom iznosu sredstava koji je potrošač dužan da plati pre otpočinjanja turističkog 2) the total amount the consumer must pay putovanja i rasporedu dospeća i iznosu obročnih otplata before the start of package tour, the payment schedule, the amounts of the forthcoming instalments of price; ; 3) the destination, the means, 3) odredištu, sredstvima, karakteristikama i kategorijama prevoza, datumima, vremenu i mestu characteristics and categories of means of transport, and the dates, times and points of departure and polaska i povratka; return; 4) vremenu i mestu privremenog 4) times and places of the temporary stops , zaustavljanja, vrsti prevoza i svojstvima prevoznog sredstva i opremljenosti i stepenu udobnosti prevoznog type of transport and features of means of transport sredstva i usluga u prevoznom sredstvu; and equipment and the degree of comfort of menas of transport and services provided in menas of transport; 5) smeštajnom objektu (lokacija, vrsta, kategorija i sadržaj turističkog objekta prema važećim 5) the accommodation (location, type, propisima države u kojoj se objekat nalazi), smeštajnoj category and features of the tourist facility under the jedinici (soba, apartman, studio, opremljenost, nivo rules of the host state), accommodation unit (room, udobnosti i druge karakteristike); apartment, studiо, equipment, comfort level and other features); 6) broju, rasporedu, vrsti, karakteristikama i načinu usluživanja obroka; 6) number, type features and way of serving the meals; 7) posetama, izletima i drugim uslugama koje su uključene u ukupnu cenu turističkog putovanja; 7) visits, excursions or other services which are included in the total price agreed for the package 8) mogućnosti osiguranja koje pokriva tour; troškove otkaza turističkog putovanja od strane potrošača u slučaju nesreće ili bolesti ili troškove 8) the optional conclusion of an insurance pomoći i povratka sa turističkog putovanja; policy to cover the cost of cancellation of package tour by the consumer in the event of accident or illness, or 9) podacima potrebnim za realizaciju the costs of assistance and return from a package tour; turističkog putovanja i dokumentima i rokovima 9) the information required for realisation neophodnim za pribavljanje viza, kao i sa carinskim, of a package tour, travel documents and the deadlines graničnim i administrativnim formalnostima; for obtaining necessary visas, as well as with customs 10) potpunim i važećim zdravstvenim and administrative formalities; uslovima koji se zahtevaju za turističko putovanje i 10) detailed and up‐to‐date information on 202 boravak uz detaljne zdravstvene preporuke; health formalities required for the package tour and the stay, and complete health recommendations; 11) uslovljavanju realizacije turističkog 11) conditions for realisation of a package putovanja, broju prijavljenih putnika i roku za obaveštavanje potrošača o raskidu ugovora o tour, number of passengers and period for information turističkom putovanju u slučaju nedovoljnog broja of the consumer on termination of the contract on a package tour, in case of an insufficient number of prijavljenih putnika; passengers; 12) nazivu, poslovnom imenu i sedištu 12) the name, business name and of the trgovca radi dostavljanja pismena u sudskom postupku. trader for service of court summons. Obaveštenje o lokalnom predstavniku ili lokalnoj agenciji trgovca od koje po potrebi može da zatraži Information of the trader’s local representative, or of pomoć, broju telefona za hitne slučajeve i drugim local agency on whose assistance a consumer in podacima radi neposrednog kontakta sa trgovcem, difficulty could call; and an emergency telephone trgovac je dužan da potrošaču dostavi prilikom number and other information that will enable him to zaključenja ugovora o turističkom putovanju, a contract the trader directly, shall be enclosed by the trader at conclusion of the contract on a package tour najkasnije pre otpočinjanja turističkog putovanja. Obaveštenje o obavezi dostavljanja podataka koji and not later than by the beginning of the package tour. omogućavaju neposredan kontakt sa maloletnikom koji Information on obligation to enclose the details which putuje ili boravi u inostranstvu bez pratnje roditelja ili allow a direct contact with a minor that travels or staratelja, kao i o imenu, adresi i broju telefona lica spends time abroad without parents’ or guardian escort odgovornog za maloletnika u mestu boravka u and on the name, address and phone number of a inostranstvu, trgovac je dužan da potrošaču dostavi pre person responsible for the minor in the place of abode zaključenja ugovora o turističkom putovanju, a abroad, the trader shall provide to the consumer before najkasnije 14 dana pre otpočinjanja turističkog conclusion of the contract on a package tour and not putovanja. later than 14 before beginning of the package tour. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4. stav 1. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlozi amandmana: (1) termin „trgovac”, koji se koristi u članu 93 (1), zameniti sledećim: „organizator” ili „prodavac”; (2) na kraju stava 1. tačka 4. dodati sledeće: „prevozne veze, kao i pojedinosti o mestu koje putnik zauzima, npr. o kabini ili ugrađenom krevetu na brodu, odeljku za spavanje u vozu”; (3) u stavu 1. tačka 10: izraz „zdravstveni uslovi.....” zameniti sledećim izrazom: „medicinski i sanitarni uslovi povezani sa putovanjem i boravkom”; (4) termin „trgovac”, koji se koristi u članu 93 (1) tačka 12, zameniti sledećim: „organizator” ili „prodavac”; (5) izraz: „lokalni predstavnik trgovca”, koji se koristi u članu 93 (2), zameniti sledećim izrazom: „lokalni predstavnik organizatora”; i termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”; 203 (6) dodati sledeću novu tačku 13. članu 93 (1): „13. ime osiguravajuće kompanije sa kojom je zaključen ugovor o osiguranju u skladu sa članom 108. ovog zakona”; (7) dodati sledeći novi stav 4: „4. Informacije u skladu sa članom 93 (1), tačkama 4, 8. i 12. će biti dostavljene potrošaču najkasnije 14 dana pre početka putovanja”; (8) dodati sledeći novi stav 5: „5. Informacije o organizovanim paket‐aranžmanima, koje obezbeđuje organizator ili prodavac, uključujući i njihovu cenu i sve druge uslove koji se odnose na paket‐aranžman treba da budu tačne i kompletne i da ne dovode u zabludu potrošača”. 204 Član 94. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Dostupnost podataka Accessibility of information Trgovac je dužan da potrošača na jasan i razumljiv način The information referred to in Article 93 of this law shall obavesti o podacima iz člana 93. ovog zakona, i to: be provided to the consumer in a clear and 1) bez naknade; comprehensible manner: 1) free of charge; 2) u pismenoj formi ili drugom trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) koji je lako dostupan 2) in writing or on another durable medium potrošaču; easily accessible to the trader; 3) tekstom koji je ispisan simbolima iste 3) in letters and numbers of the same size as veličine kao u ugovoru. the rest of the contract. Ako potrošač putem sredstava komunikacije na daljinu rezerviše turističko putovanje, trgovac mora omogućiti da obaveštenje iz člana 93. ovog zakona bude dostupno potrošaču za vreme trajanja rezervacije. Teret dokazivanja ispunjenja obaveze iz člana 93. ovog zakona snosi trgovac. In case of bookings by use of means of distance communication, the trader shall make the information referred to in Article 93 permanently accessible to the consumer during the duration of reservation. The burden of proof concerning obligation under Article 93 of this law shall be borne by the trader. 2. Obrazloženje izmene: odredbu usaglasiti sa članom 3. (kraj člana) Direktive 90/314//EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlozi amandmana: (1) u stavu 1. tačku 2. zameniti sledećim tekstom: „napismeno ili u drugom odgovarajućem obliku”; (2) u stavu 2. termin „trgovac” zameniti sledećim terminom: „organizator” ili „prodavac”; (3) u stavovima 2. i 3. termin „trgovac” zameniti sledećim terminom: „organizator” ili „prodavac”; (4) dodati sledeći novi stav 4: „Organizator ili trgovac se obavezuju u pismenoj formi na navedeno u informacijama u članu 93. i ne smeju vršiti izmene osim u slučajevima kada: 1. postoji izričito predviđena mogućnost vršenja izmena informacija i kada je potrošač obavešten o njima pre zaključenja ugovora; 2. promene su učinjene naknadno između ugovornih strana”. 205 Član 95. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Oglašavanje Advertising U slučaju oglašavanja turističkog putovanja, trgovac je dužan da obavesti potrošača o pravu da dobije obaveštenje o podacima iz člana 93. ovog zakona i načinu na koji može da dobije te podatke. Ako trgovac nudi potrošaču da zaključe ugovor o turističkom putovanju prilikom određenog promotivnog ili prodajnog događaja, dužan je da jasno istakne komercijalnu prirodu tog događaja i da omogući potrošaču obaveštavanje o podacima iz člana 93. ovog zakona za vreme trajanja promotivnog ili prodajnog događaja. In advertising regarding package tour the trader shall inform the consumer about the right to be informed on data reffered to in Article 93 of this law and the procedure for obtaining that information. If package tour is offered for sale to the consumer in person, at a promotion or sales event, the trader shall in the invitation clearly indicate the commercial purpose and the nature of the event, and the information referred to in Article 93 shall be available to the consumer at any time during the event. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa predmetom primene Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlozi amandmana: u stavovima 1. i 2. termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”. 206 Član 96. 1. Sadašnja odredba: Srpski Formalni uslovi za zaključenje ugovora o turističkom putovanju Ugovor o turističkom putovanju zaključuje se u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu). Trgovac je dužan da posle potpisivanja ugovora o turističkom putovanju potrošaču preda najmanje jedan primerak potpisanog ugovora. U slučaju zaključenja ugovora o turističkom putovanju, podaci iz člana 93. ovog zakona, postaju njegov sastavni deo, obavezuju trgovca i ne mogu se menjati, osim ako ugovorne strane izričito ugovore drugačije ili ako promene nastanu usled više sile. Trgovac je dužan da obavesti potrošača o svakoj promeni podataka iz člana 93. ovog zakona u primerenom roku pre zaključenja ugovora o turističkom putovanju, u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) koji je lako dostupan potrošaču. Ako je potrošač putem sredstva komunikacije na daljinu rezervisao turističko putovanje, trgovac je dužan da obavesti potrošača o svakoj promeni podataka iz člana 93. ovog zakona u primerenom roku pre zaključenja ugovora o turističkom putovanju sredstvom komunikacije na daljinu kojim je potrošač izvršio rezervaciju. Trgovac je dužan da u ugovoru o turističkom putovanju izričito navede svaku promenu u podacima iz člana 93. ovog zakona koja nastane u periodu od obaveštavanja potrošača o pojedinostima do zaključenja ugovora. Osim podataka iz stava 3. ovog člana, ugovor o turističkom putovanju mora da sadrži: 1) posebne zahteve potrošača sa kojima se trgovac saglasio; English Formal requirements for concluding package tour contract The package tour contract shall be concluded in writing, or on another durable medium. The consumer shall receive from the trader, after conclusion of the contract on package tour at least one copy of the contract. The information referred to in Article 93 shall form an integral part of the contract, and they shall not be altered unless the parties expressly agree otherwise, or unless the changes are consequence of force majeure. The trader shall communicate to the consumer any change in the information referred to in Article 93, of this Law in reasonable time, prior to the contract conclusion, in writing or on another durable medium easily accessible to the consumer. In case of booking package tour by use of means of distance communication the trader shall communicate to the consumer any change in the information referred to in Article 93 of this law, within a reasonable period prior to the contract conclusion by use of means of distance communication. The trader shall expressly mention in the contract any change in the information referred to in Article 93 of this law which occurs in the period from informing of consumer on certain details until conclusion of the contract. In addition to the information referred to in Paragraph 3 of this article, the package tour contract shall also contain: 1) special requirements of consumer to which the trader agreed; 2) address, procedure and time limits for filing the consumer complaints as well as the time limit 2) adresu, postupak i rok za ulaganje for resolving consumer complaints; pritužbi potrošača, kao i rok za rešavanje pritužbi 3) the name and the address of the trader potrošača; and, the name and the address of the insurer; 3) naziv i adresu trgovca, potrošača i 4) signatures of the parties; and the date osiguravača; and place of the contract conclusion; 4) datum i mesto zaključenja ugovora o 207 turističkom putovanju i potpise ugovornih strana; 5) the conditions for rescission of the contract under Article 99 of this law. 5) uslove pod kojima potrošač ima pravo da If trader concludes a contract on package tour through odustane od ugovora iz člana 99. ovog zakona. an agent or intermediary, the name and the address of Ako trgovac zaključuje ugovor o turističkom putovanju the agent or intermediary must be explicitly stated in preko zastupnika odnosno posrednika, naziv i adresa the contract.. zastupnika odnosno posrednika moraju da budu izričito navedene u ugovoru. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4. stavovi 1. i 2. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlog amandmana: (1) stav 1. zameniti sledećim tekstom: „Organizator ili prodavac mora potrošaču pre zaključenja ugovora u pisanom ili bilo kom drugom primerenom obliku dati opšte informacije o službenom postupku”; (2) u stavovima 2. i 4. termin „trgovac” zameni sledećim terminima: „organizator” i „prodavac”; (3) u stavu 4. termin „trajni nosač zapisa” zameniti sledećim izrazom: „ili bilo kom drugom primerenom obliku”; (4) dodati sledeći novi stav 5: „5. Odredbe stava 1. ovog člana se ne primenjuju za rezervacije ili ugovore u poslednjoj minuti”; (5) u stavovima 5, 6. i 7. tačka 3) i stavu 8. termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”; (6) dodati sledeći novi stav 9: „9. Informacije iz člana 93 (1) i 96. će biti date na srpskom jeziku”; (7) u stavu 7. tačka 3): na kraju dodati sledeće: „sa kojim je zaključen osiguravajući ugovor u skladu sa članom 108 (1), tačka 1)”. 208 Član 97. 1. Sadašnja odredba: Srpski Zamena potrošača drugim licem Potrošač može pre otpočinjanja turističkog putovanja da odredi drugo lice koje umesto njega ima pravo da koristi ugovorene usluge ako zadovoljava posebne zahteve predviđene za određeno turističko putovanje. U slučaju iz stava 1. ovog člana, trgovac može da zahteva naknadu isključivo troškova koji nastanu zamenom. Potrošač može da odredi drugo lice koje ima pravo da umesto njega koristi ugovorene usluge samo ako u primerenom roku od dana otpočinjanja turističkog putovanja o zameni obavesti trgovca. Potrošač jamči za izvršenje obaveze prema trgovcu i za dodatne troškove koji nastanu zamenom. English Replacement of consumer with another person The consumer may pass the right to use the contracted services before the departure to a third party who fulfils special conditions defined for the package tour. In case under Paragraph 1 of this article, the trader may request only compensation of expeses resulting from the replacement. In order to pass on the reservation to a third party, the consumer has to inform the trader on the intended replacement of reservation within a reasonable time before the departure. The consumer guarantees to the trader for any remaining payment and for any additional costs arising from the replacement of reservation. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4. stav 3. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. Takođe se predlaže da se definiše rok za obaveštavanje trgovca o njegovoj nameri da se zameni rezervacija. Ovaj period treba da bude dovoljno kratak da se potrošaču ne oduzme pravo na zamenu rezervacije. 3. Predlozi amandmana: stavove 1. i 2. zameniti sledećim novim tekstom: „(1) Potrošač može u skladu sa ugovorom preneti svoja prava i obaveze na treće lice koje zadovoljava sve zahteve predviđene za preduzimanje turističkog putovanja obaveštavanjem organizatora ili prodavca o svojoj nameri unapred u roku definisanim ugovorom, koji ne sme biti duži od 7 dana. (2) Potrošač koji prenese svoje pravo i obaveze i lice na koje je prenesen paket‐aranžman su zajednički odgovorni organizatoru ili prodavcu za plaćanje ukupne cene na osnovu ugovora i troškove povezane sa zamenom”. 209 Član 98. 1. Sadašnja odredba: Srpski Izmena ugovora pre polaska Ako pre ugovorenog dana otpočinjanja turističkog putovanja trgovac utvrdi da je prinuđen da izmeni pojedine bitne odredbe ugovora (npr. cenu, destinaciju, prevozno sredstvo, karakteristike ili kategoriju prevoza, datum otpočinjanja turističkog putovanja, vrstu, lokaciju, kategoriju ili nivo udobnosti smeštaja), dužan je da izmene bez odlaganja saopšti potrošaču, u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) koji je lako dostupan potrošaču. Ako je potrošač sredstvom komunikacije na daljinu rezervisao turističko putovanje, trgovac je dužan da izmene iz stava 1. ovog člana dostavi potrošaču sredstvom komunikacije na daljinu kojim je izvršio rezervaciju. Potrošač može da prihvati izmene ugovora iz stava 1. ovog člana, uključujući izmenu ukupne cene turističkog putovanja ili da bez naknade raskine ugovor o turističkom putovanju. Potrošač je dužan da bez odlaganja obavesti trgovca o odluci iz stava 3. ovog člana, u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) ili sredstvom komunikacije na daljinu kojim je izvršio rezervaciju. English Alteration of the contract prior to departure If, before the date of departure agreed upon under the contract, the trader finds that they is constrained to alter any of the essential contract terms (for example, price, destination, means, characteristics and categories of transport, or the dates, times and points of departure and return, or the type of accommodation, its location, category or degree of comfort) they shall communicate the proposed alterations to the consumer without delay, in writing or on another durable medium easily accessible to them. In case of on‐line bookings through means of distance communication, the trader shall communicate the proposed alterations under Paragraph 1 of this article to the consumer without delay, by use of the means of distance communication which was previously employed in their communication. The consumer may accept the changes of the contract referred to under Paragraph 1 including the change of total price of package tour or terminate the package tour contract without a charge. The consumer shall inform the trader of their decision under Paragraph 3 of this article without delay, on paper or another durable medium, or by use of the means of distance communication which was previously employed in their communication. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4. stav 5. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. Odredbe člana 4 (5) Direktive 90/314/EEZ nisu precizno transponovane u član 98(1) Zakona o zaštiti potrošača. Ove odredbe treba da se primenjuju samo na značajne izmene bitnih uslova ugovora. Odredbe člana 98 (1) Zakona o zaštiti potrošača ne spominju termin „značajne izmene bitnih uslova”. 3. Predlozi amandmana: 210 (1) u stavu 1. upotrebiti termin „značajne izmene bitnih uslova ugovora”: Predlaže se novi tekst stava 1: „Ako organizator vrši značajne promene bitnih uslova ugovora kao što su cena, destinacija, prevozno sredstvo, karakteristike i kategorije prevoza ili datumi, vreme i mesto polaska ili dolaska, ili vrstu smeštaja, njegovu lokaciju, kategoriju ili nivo udobnosti, organizator ili prodavac mora obavestiti potrošača o predloženim izmenama bez odlaganja, u pismenom obliku ili na drugom trajnom nosaču zapisa koji je lako pristupačan potrošaču”; (2) dodati sledeći novi stav 2: „Svaka promena cene viša od 5% smatra se bitnom izmenom ugovora”; (3) predlaže se sledeći novi tekst stava 3. koji postaje stav 4: „4. Potrošač može da prihvati aneks ugovora koji definiše izvršene izmene i njihov uticaj na cenu ili na druge bitne uslove ugovora, ili da bez naknade raskine ugovor o turističkom putovanju”; (4) zameniti termin: „bez odlaganja” u stavu 3. koji će postati stav 4. definisanim rokom, na primer „3 dana”; (5) zameniti stav 4. koji sada postaje član 5. sledećim tekstom: „5. Potrošač obaveštava organizatora ili prodavca o njegovoj odluci iz stava 4. ovog člana u roku od tri dana od prijema obaveštenja, ali ne kasnije od datuma ugovorenog za početak putovanja. Potrošač obaveštava organizatora ili prodavca u pismenom obliku ili na drugom trajnom nosaču zapisa, ili sredstvom komunikacije na daljinu koje je korišćeno u njihovoj prethodnoj komunikaciji”. 211 Član 98 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 4. stav 4. Direktive 90/314/EEZ. Član 4 (4) Direktive reguliše okolnosti pod kojima je dozvoljeno da se pristupi revidiranju cene ugovora o paket‐aranžmanima. Cene utvrđene ugovorom mogu da budu predmet revidiranja samo ako ugovor eksplicitno predviđa mogućnost njihovog revidiranja naviše ili naniže, te ako se u njemu precizno navodi kako izračunati revidiranu cenu. Osim toga, dopuštaju se promene samo: i. troškova prevoza, uključujući i troškove goriva; ii. obaveza plaćanja, taksi i naknade koje se naplaćuju za određene usluge, poput taksi za ukrcavanje/iskrcavanje u pomorskim lukama ili aerodromima; iii. valutnog kursa koji se primenjuje na pojedine paket‐aranžmane. Ove odredbe Direktive nisu transponovane u Zakon o zaštiti potrošača. Takođe, uslov iz člana 4(4) „b” o zabrani povećanja cene u periodu od dvadeset dana pre polaska nije transponovan u Zakon o zaštiti potrošača. 3. Predlog amandmana: dodati novi član 98 A koji glasi: „(1) Cene paket‐aranžmana ne mogu se menjati osim ako ugovorom nije izričito predviđena mogućnost njihovog revidiranja naviše ili naniže, te ako se u njemu precizno ne navodi kako izračunati revidiranu cenu, a dopuštati promene samo: - troškova prevoza, uključujući i troškove goriva; - iznosa naknada povezanih za određene ugovorne usluge poput aerodromskih, lučkih i druge naknade; - kursnih stopa primenljivih na ugovor u periodu između zaključenja ugovora i datuma polaska. (2) Cena se ne sme povećati dvadeset dana pre datuma polaska. (3) Povećanje cene mora da bude ekonomski motivisano i proporcionalno promeni troškova”. 212 Član 99. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Odustanak potrošača od putovanja Withdrawal The consumer may prior to the Potrošač može pre otpočinjanja turističkog commencement of the package tour at any time putovanja odustati od ugovora, potpuno ili delimično. withdraw from contract, entirely or partially. Ako potrošač pre pre otpočinjanja turističkog Should the consumer withdraw from the putovanja odustane od ugovora u primerenom roku koji se određuje s obzirom na vrstu turističkog putovanja contract prior to the commencement of the package (blagovremeni odustanak), trgovac ima pravo na tour within a time limit which qualifies as reasonable naknadu administrativnih troškova, koji ne mogu biti with regard to the kind of package travel (timely veći od 5% od vrednosti turističkog putovanja. withdrawal), the trader shall be entitled only to reimbursement of administrative expenses, which U slučaju neblagovremenog odustanka od cannot exceed 5% of the price of package travel. ugovora, trgovac može od potrošača zahtevati naknadu u određenom procentu ugovorene cene koji se utvrđuje In case of an untimely withdrawal from srazmerno periodu preostalom do otpočinjanja contract, the trader may request from the consumer turističkog putovanja i koji mora biti ekonomski compensation as percentage of the price of package travel, which shall be determined in proportion to the opravdan. time left before departure, and which must be justified Ako potrošač odustane od ugovora zbog economically. okolnosti koje nije mogao izbeći ili otkloniti i koje bi da If the consumer withdraws from the contract su postojale u vreme zaključenja ugovora predstavljale opravdan razlog da ne zaključi ugovor, kao i u slučaju for circumstances they could not avoid or remove and ako potrošač obezbedi odgovarajuću zamenu ili zamenu which, in case of their existence at the time of pronađe trgovac, trgovac ima pravo isključivo na conclusion of the contract, would be a justified reason naknadu administrativnih troškova. for the contract not to be concluded and in the case if the consumer provides an adequate replacement, or the replacement is found by the trader, the trader has the right only to compensation of the administrative expenses. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa predmetom primene Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlozi amandmana: (1) u stavovima 2, 3. i 4. termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” i „prodavac”; 213 (2) na kraju stava 1. dodati: „a u slučaju odustajanja od ugovora od strane potrošača na osnovu člana 98. Zakona o zaštiti potrošača, bez kazne”. Napomena u odnosu na prevod termina „pravo na jednostrani raskid” na srpski jezik „Right of withdrawal” prevedeno je na srpski jezik kao „pravo na jednostrani raskid ugovora”. Srpski pravnici ukazuju na činjenicu da ovaj prevod ne odgovara konceptu odustanka od ugovora. Stoga se predlaže sledeća izmena: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku gde se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin zameniti terminom „odustanak od ugovora”.
214 Član 100. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Posledice raskida Consequences of rescission If, before the date of departure agreed upon under the contract, the consumer rescinds the contract pursuant to Article 98 of this law, or if the trader rescinds the contract for whatever reason other than the fault of the consumer, the consumer shall be entitled to opt for one of the following: 1) to accept a substitute package travel of equivalent or higher quality where the trader is able to offer him such a substitute, and to pay the difference in 2) da prihvati zamenu ugovorenog prices; turističkog putovanja drugim putovanjem slabijeg 2) to accept a substitute package travel of kvaliteta i naknadu za razliku u ceni; lower quality where the trader is able to offer him such 3) da zahteva povraćaj uplaćenih sredstava a substitute, in which case the trader shall refund the po osnovu ugovora o turističkom putovanju. difference in prices to the consumer; Trgovac je dužan da potrošaču naknadi troškove nastale 3) to be reimbursed for all the sums they raskidom ugovora, osim u slučaju: paid to the trader under the contract on package travel. 1) raskida ugovora zbog nedovoljnog broja prijavljenih putnika, ako je pre zaključenja ugovora The trader shall to compensate the consumer for the obavestio potrošača da je izvršenje turističkog costs resulting from the rescission, except when: putovanja uslovljeno brojem prijavljenih putnika i da 1) the rescission is on the grounds that the rok za obaveštavanje potrošača o raskidu ne može biti number of persons enrolled for the package is less than kraći od pet dana od dana otpočinjanja turističkog the minimum number required, but only if the trader putovanja; informed the consumer prior to the contract conclusion, of a minimum number of persons which is required for 2) prestanka ugovora zbog nemogućnosti the package travel to take place and on five‐day ispunjenja ugovornih obaveza za koji nisu odgovorne deadline for informing the consumer in the event of ugovorne strane, pri čemu se veliki broj prijavljenih rescission; putnika ne smatra kao nemogućnost ispunjenja. 2) the termination is for the reasons of impossibility of performance for which none of the parties is responsible, where the overbooking does not qualify as impossibility of performance. Ako pre ugovorenog datuma otpočinjanja turističkog putovanja potrošač raskine ugovor po osnovu člana 98. ovog zakona ili ako trgovac iz bilo kog razloga raskine ugovor izuzev ukoliko je za to odgovoran potrošač, potrošač ima pravo izbora: 1) da prihvati zamenu ugovorenog turističkog putovanja drugim putovanjem istog ili boljeg kvaliteta i plati razliku u ceni; 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4. stavom 6. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. Radi pojašnjenja, predlaže se da se definiše rok za povraćaj uplaćenih sredstava potrošaču. 215 3. Predlog amandmana: (1) u stavu 1. reč „raskine” zameniti sledećim: „odustane od”; (2) u stavu 1. tačka 2, tačka 3. i u stavu 2. u uvodnom delu i tački 1. „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” i „prodavac”; (3) u stavu 2. pre postojeće prve formulacije, dodati sledeću formulacija kako bi se transponovao član 5 (2) Direktive 90/314/EEZ. „(2). Ne dovodeći u pitanje slučajeve iz člana 98 (1) i stava 1. ovog člana, potrošač ima pravo da podnese zahtev za naknadu materijalne i nematerijalne štete nastale usled neizvršenja ili nepravilnog izvršenja ugovora”..... (4) članu 100. dodati sledeći novi stav 3: „Prebukiranje se ne smatra višom silom”. (5) članu 100. dodati sledeći novi stav 4: „Refundiranje, povraćaj uplaćenog novca ili kompenzacija koji treba da se isplate potrošaču u skladu sa stavovima 1. i 2, plaćaju se u roku ne dužem od 30 dana od datuma kada je odustanak potvrđen”. 216 Član 101. 1. Sadašnja odredba: Srpski Posebna prava učenika odnosno studenta Ako trgovac organizuje boravak učenika ili studenta na školovanju, odnosno studijama u inostranstvu, dužan je da obezbedi smeštaj i staranje za učenika odnosno studenta u odgovarajućoj porodici ili drugom odgovarajućem smeštaju, u saradnji sa učenikom odnosno studentom i u skladu sa standardima koji se osnovano mogu očekivati u zemlji iz koje potiče. Trgovac je dužan da obezbedi učeniku odnosno studentu mogućnost redovnog pohađanja nastave ili obuke u toku boravka u inostranstvu. Trgovac je dužan da najkasnije u roku od 14 dana od dana otpočinjanja putovanja obavesti potrošača o imenu, adresi i telefonskom broju porodice domaćina i imenu, adresi i telefonskom broju odgovornog lica kome učenik odnosno student može da se obrati za pomoć u mestu boravka u inostranstvu. Trgovac je dužan da učeniku, odnosno studentu, pruži neophodne informacije o kulturi, običajima i načinu života u zemlji domaćina. Ako trgovac ne ispuni obaveze iz st. 3. i 4. ovog člana, potrošač ima pravo da pre otpočinjanja putovanja bez naknade raskine ugovor. Teret dokazivanja ispunjenja obaveza iz st. 3. i 4. ovog člana snosi trgovac. Potrošač ima pravo da raskine ugovor u bilo koje vreme pre polaska. U slučaju da potrošač raskine ugovor posle otpočinjanja putovanja, trgovac je dužan da organizuje povratak učenika odnosno studenta u mesto polaska. U slučaju da potrošač raskine ugovor posle otpočinjanja putovanja iz razloga za koje trgovac ne odgovara, trgovac ima pravo na naknadu troškova povratka učenika odnosno studenta. English Special rights of students or pupils In the case of organising stay of pupils, or students for schooling, that is studies abroad, the trader shall, with the cooperation of the student or pupil, to ensure lodging, supervision and care for the student or pupil in a host family, in accordance with the standards reasonably expected in the country of origin. The trader shall arrange the possibility of regular university or school attendance for the student or pupil during their stay in the host country. The trader shall inform the consumer, at least 14 days prior to the departure, of the name, address and telephone number of the host family, and of the name, address and telephone number of a person responsible at the place of stay whose assistance may also be demanded while staying abroad. The trader shall provide the required information to the student or pupil on culture, habits and way of life in the host country. If the trader has failed to fulfil their obligations under Paragraphs 3 and 4 of this article, the consumer is entitled to rescind the contract prior to departure at no cost. The burden of proof concerning the fulfilment of their obligations under Paragraphs 3 and 4 of this article lies with the trader. The consumer may rescind the contract at any time prior to departure. In case of rescission after the departure, the trader shall arrange for repatriation of the student or pupil. The trader has the right to reimbursement of the costs of repatriation of the student or pupil, in case the consumer rescinds the contract after departure due to reasons which cannot be attributed to the trader. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa predmetom primene Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 217 3. Predlog amandmana: termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”. 218 Član 102. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Odgovornost Liability Trgovac je dužan da potrošaču pruži turističko putovanje na način koji je ugovoren i u skladu sa obaveštenjem o podacima iz člana 94. ovog zakona. Turističko putovanje je u skladu sa ugovorom ako ima svojstva koja je trgovac garantovao potrošaču ili ako odgovara uobičajenoj ili ugovorenoj nameni. Trgovac odgovara za saobraznost usluge, uključujući usluge koje je potrošaču pružilo treće lice (pružalac usluga transporta, smeštaja, ishrane i zabavnih, kulturnih, sportsko‐rekreativnih ili drugih programa kojima se ispunjava slobodno vreme). Na odgovornost trgovca za saobraznost turističkog putovanja, shodno se primenjuju odredbe čl. 80. do 82. ovog zakona, osim ako nije drugačije propisano. The trader shall provide the consumer with the package tour in a way that was concluded and in accordance with the information given to the consumer, as provided under Article 94 of this law. The package tour is in conformity to the contract if it holds warranted characteristics or if it is suitable for customary use or for the use assumed under the contract. The trader is responsible for the conformity of service, including services rendered to the consumer by third party (providers of transport, lodging, nutrition and entertaining, or cultural, sports or other programs for leisure). The provisions of Articles 80 to 82 of this law shall apply to trader’s liability for the conformity of package travel, unless otherwise stipulated. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 5. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlozi amandmana: (1) u stavu 1. termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”, i na kraju dodati sledeće: „bez obzira na to da li pravilno izvršenje obaveza koje proizilaze iz ugovora treba da izvrši taj organizator i/ili prodavac ili drugi pružaoci usluga”; (2) u stavu 3. termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” i „prodavac”. Takođe se predlaže da se termin „saobraznost usluge” zameni sledećim: „izvršenje ugovora”; (3) ukinuti stav 4. jer se tim pitanjem bavi član 102 (3) Zakona o zaštiti potrošača. U stvari, članovi 80. do 82. mogu biti dovoljni i član 102 (3) i (4) možda nije ni potreban. 219 Član 103. 1. Sadašnja odredba: Srpski Neposredna pomoć u slučaju nesaobraznosti English Immediate relief in case of lack of conformity If, after the departure, the trader finds that the services in conformity to the contract are not provided, or that they will not be able to procure them, they shall, within reasonable time, make suitable alternative arrangements at no extra cost to the consumer for the continuation of the tour without additional cost for the consumer and, where appropriate, compensate the consumer for the difference between the services agreed upon and those supplied. If provision of the service under Paragraph 1 of this article is not possible or if the consumer does not accept the alternative arrangements for good reasons, the trader shall compensate the consumer for the costs resulting from the alterations after the departure, and provide the consumer at no extra cost with the equivalent means of transport back to the place of departure, or to another return‐point to which the consumer has agreed. If the trader fails to provide the consumer with services under Paragraph 1 of this article, or to provide the consumer with the equivalent means of transport back to the place of departure, or to another return‐point to which the consumer has agreed, the consumer may: 2) izvrši povratak odgovarajućim prevoznim 1) acquire such arrangements or transport by sredstvom u mesto polaska ili drugo mesto o kojem se himself; dogovori sa trgovcem. 2) return with an adequate transportation U slučaju iz stava 3. ovog člana potrošač može da mean to the place of departure or other place agreed podnese zahtev trgovcu za naknadu troškova. with the trader. In case under Paragraph 3 of this article, the consumer may claim reimbursement of the expenses against the trader. Ako trgovac posle otpočinjanja turističkog putovanja utvrdi da potrošaču nisu pružene, odnosno da neće biti u mogućnosti da potrošaču pruži usluge saobrazne ugovoru, dužan je da ponudi potrošaču druge odgovarajuće usluge do okončanja turističkog putovanja bez dodatnih troškova za potrošača; kao i da isplati eventualnu razliku u ceni između ugovorenih i pruženih usluga. Ako pružanje usluge iz stava 1. ovog člana nije moguće, ili ga potrošač ne prihvati iz opravdanih razloga, trgovac je dužan da potrošaču nadoknadi troškove koji su posledica izmene nakon polaska, kao i da obezbedi besplatan povratak odgovarajućim prevoznim sredstvom u mesto polaska ili drugo mesto o kojem se dogovori sa potrošačem. Ako trgovac ne pruži potrošaču usluge iz stava 1. ovog člana ili ako ne obezbedi besplatan povratak odgovarajućim prevoznim sredstvom u mesto polaska ili drugo mesto o kojem se dogovori sa potrošačem, potrošač može da: 1) o svom trošku pribavi druge odgovarajuće usluge; 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4 (7) Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 220 3. Predlog amandmana: (1) izraz „nesaobraznosti” u naslovu ovog člana zameniti izrazom „neizvršavanje ”; (2) u stavovima 2. i 3. termin „trgovac” zameniti sledećim terminom: „organizator”; (3) stav 1. zameniti sledećim tekstom: „1. Ako nakon polaska znatan deo ugovorenih usluga nije pružen ili organizator uoči da neće biti u mogućnosti osigurati znatan deo usluga koje treba pružiti, organizator će, bez dodatnih troškova za potrošača, naći odgovarajuća zamenska rešenja radi nastavka ostvarenja paket‐
aranžmana bez dodatnih troškova za potrošača, a kada je primereno, nadoknadiće potrošaču razliku između dogovorenih i pruženih usluga”. 221 Član 104. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pravo na umanjenje cene Right to price reduction Trgovac, posrednik, lokalni predstavnik trgovca i lokalna agencija na koju je trgovac uputio potrošača za slučaj potrebe pružanja određene pomoći, dužni su da bez odlaganja: 1) odgovore na pritužbe potrošača za vreme trajanja turističkog putovanja; The trader, intermediary, trader’s local representative, or the local agency the consumer is advised to call in case of inconvenience, shall make prompt efforts to: 1) address the consumer’s complaints during the execution of the package tour; 2) remedy any departure from the contract, 2) otklone svako odstupanje od ugovora na which the consumer points out. koje potrošač ukaže. If the notified departure from the contract on package U slučaju da odstupanje od ugovora na koje potrošač tour was not remedied on the spot, the consumer is ukaže nije otklonjeno za vreme trajanja turističkog entitled to have the price proportionally reduced. putovanja, potrošač ima pravo da zahteva srazmerno If the notified departure from the package tour contract that was not remedied on the spot, amounts to a umanjenje cene. Ako odstupanje od ugovora na koje potrošač ukaže, a substantial non‐performance or partial performance in koje nije otklonjeno za vreme trajanja turističkog relation to the scope and quality of the services agreed putovanja, predstavlja neizvršenje ili delimično izvršenje upon under the contract, the consumer is entitled to ugovorne obaveze u pogledu njenog obima ili kvaliteta, have the paid cost of the package tour reimbursed. potrošač može da zahteva od trgovca povraćaj The reduction of price is precluded if the consumer uplaćenih sredstava po osnovu ugovora o turističkom negligently fails to notify the failure in provided and contracted services. putovanju. Potrošač ne može da zahteva umanjenje cene ako nesavesno propusti da ukaže na odstupanja između pruženih i ugovorenih usluga. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članovima 5. i 6. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlog amandmana: (1) zameniti postojeći naslov ovog člana sledećim: „Pritužbe potrošača tokom izvršenja paket‐aranžmana”; (2) ovaj član spojiti sa odredbama sadržanim u članu 109. Zakona o zaštiti potrošača. Onda bi član 104. glasio: 222 „1. Organizator ili prodavac su dužni da pre odlaska obaveste potrošača, na jasan i razumljiv način, u pismenom obliku ili na drugom trajnom nosaču zapisa koji je pristupačan potrošaču, o obavezi potrošača da da obaveštenje u vezi sa stavom 2, i o eventualnim mogućim posledicama neizvršenja obaveze obaveštavanja. 2. Potrošač je dužan da smesta obavesti o svim propustima u izvršenju ugovora koje je uočio tokom putovanja ili boravka. Obaveštenje mora biti u pismenom obliku ili u drugom primerenom obliku, uključujući telefaks, elektronsku poštu ili drugi način koji omogućava reprodukciju. Potrošač je dužan da obavesti organizatora, prodavca ili njihovog lokalnog predstavnika u pismenom obliku ili drugom primerenom obliku i čim se za to ukaže prilika, o neispunjenju ugovornih obaveza iz paket‐aranžmana u roku od mesec dana od datuma utvrđivanja nedostatka. 3. Organizator ili prodavac su dužni da potrošaču obezbede pogodna i pristupačna sredstva komunikacije sa licem odgovornim za prijem pritužbi potrošača tokom realizacije turističkog putovanja. 4. Ako organizator ili prodavac ne ispune svoju dužnost iz stavova 1. i 3. ovog člana, neispunjenje obaveze potrošača da obavesti o nedostacima izvršenih usluga ne utiče na validnost pritužbi potrošača niti na druge zahteve. 5. U slučaju neizvršenja ili nepravilnog izvršenja ugovora od strane organizatora i/ili prodavca, kada se odgovornost za neizvršenje ne može pripisati potrošaču, pružalac usluga, organizator ili prodavac ili njihov lokalni predstavnik smesta preduzimaju mere da zadovolje potrošača u najkraćem mogućem roku, naročito putem: (1) rešavanja pritužbi potrošača tokom realizacije paket‐aranžmana; (2) otklanjanja svih odstupanja od ugovora o paket‐aranžmanu na koje je potrošač ukazao. 6. Ako neizvršenje ili nepravilno izvršenje ugovora o paket‐aranžmanu o kome je potrošač poslao obaveštenje nije otklonjeno na licu mesta, potrošač ima pravo na srazmerno smanjenje cene. 7. Ako neizvršenje ili nepravilno izvršenje ugovora o paket‐aranžmanu o kome je potrošač poslao obaveštenje koje nije otklonjeno na licu mesta predstavlja bitan deo koji nije izvršen ili je izvršen delimično u odnosu na obim i kvalitet usluga dogovorenih ugovorom, potrošač ima pravo da zahteva povraćaj uplaćenog novca za paket‐aranžman. 8. Smanjenje cene nije moguće ako potrošač iz nemarnosti ne ispuni obavezu da obavesti o propustima pruženih i ugovorenih usluga. 223 9. Potrošač će biti sprečen da ostvari svoja prava iz stava 6. ovog člana, člana 105. o raskidu ugovora i člana 107. o naknadi za štetu ako ne ispuni obavezu da pravovremeno obavesti organizatora ili prodavca o nedostacima pruženih usluga, osim ako potrošač nije uspeo da ispoštuje rok bez svoje krivice”. 224 Član 105. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Rescission due to lack of conformity Raskid zbog nesaobraznosti If the rendered package tour is not in conformity to the contract, the consumer may demand from the trader to remedy he spotted failures in a reasonable period of time. If the trader fails to procure a relief for the lack of conformity within reasonable time in accordance with Article 103, the consumer shall be entitled to rescind the contract. The consumer is not obliged to let a reasonable period of time to the trader to for remedy of the lack of conformity if: 1) if alternative suitable arrangements are impossible, or if the trader has explicitly refused to otklanjanje provide the consumer another appropriate service; U slučaju da izvršeno turističko putovanje nije saobrazno ugovorenom, potrošač može da zahteva od trgovca otklanjanje nedostataka u primerenom roku. Ako trgovac u primerenom roku ne otkloni nesaobraznost u turističkom putovanju u skladu sa članom 103. ovog zakona, potrošač može da raskine ugovor. Potrošač nije dužan da trgovcu ostavi primeren rok za otklanjanje nesaobraznosti ako: 1) pružanje druge odgovarajuće usluge nije moguće ili ako trgovac izričito odbije da pruži drugu odgovarajuću uslugu; 2) nema nesaobraznosti. interes za Trgovac snosi troškove povratka potrošača u mesto polaska ili drugo mesto o kojem se dogovori sa potrošačem i druge troškove koji nastanu uled raskida ugovora. 2) they have no interest in remedy of the lack of conformity. The costs of transport back to the place of departure, or to another return‐point to which the consumer has agreed, and other extra costs in relation to rescission shall be borne by the trader. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 5. Direktive 90/314//EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlog amandmana: za tačku 105. predlaže se sledeći novi tekst: „Ako organizator ili prodavac ne ispune obaveze iz ugovora, ili u slučaju nepravilnog izvršenja ugovora o paket aranžmanu, potrošač ima pravo da zahteva od organizatora ili prodavca da otkloni uočene nedostatke u razumnom roku. 225 Ako organizator ili prodavac ne ispuni obavezu i ne otkloni nedostatke koji znače neizvršavanje ugovora ili nepravilno izvršavanje ugovora u skladu sa članom 103. ovog zakona, potrošač ima pravo da raskine ugovor. Potrošač nije dužan da ostavi primereni rok organizatoru ili prodavcu da otkloni nedostatke koji znače neizvršavanje ugovora ili nepravilno izvršavanje ugovora ako: 1. odgovarajući alternativni dogovori nisu mogući ili ako organizator ili trgovac izričito odbije da pruži potrošaču drugu odgovarajuću uslugu; 2. kod organizatora ili prodavca ne postoji interes da otklone nedostatak koji znači neizvršavanje ugovora ili nepravilno izvršavanje ugovora; trošak prevoza natrag do mesta polaska ili do nekog drugog mesta povratka s kojim se potrošač saglasio, i dodatne troškove u vezi sa raskidanjem ugovora snosi trgovac”. 226 Član 106. 1. Sadašnja odredba: Srpski Nemogućnost ispunjenja Ako zbog događaja za koji nisu odgovorne ugovorne strane ispunjenje obaveze trgovca postane nemoguće, prestaju i obaveze potrošača. Ako je u slučaju iz stava 1. ovog člana potrošač preduzeo određene radnje u cilju ispunjenja svoje ugovorne obaveze, može zahtevati od trgovca povraćaj uplaćenih sredstava po pravilima o vraćanju stečenog bez osnova. Troškove povratka potrošača u mesto polaska ili drugo dogovoreno mesto, snose ugovorne strane u jednakim delovima, a druge troškove koji se odnose na prestanak ugovora snosi potrošač. English Impossibility of performance Should performance of the trader become impossible due to event for which none of the parties is responsible, the consumer's obligation shall be terminated as well. If, in case under Paragraph 1 of this article, the consumer has performed a portion of their obligation, they may request from the trader restitution in accordance with the rules on unjust enrichment. The costs of transport back to the place of departure, or to another return‐point to which the consumer has agreed, shall be borne by parties to the contract in equal shares, while other extra costs in relation to termination of the obligations shall be borne by the consumer. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa predmetom primene Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlog amandmana: u stavovima 1. i 2. termin „trgovac” zameniti sledećim terminima: „organizator” ili „prodavac”. 227 Član 107. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Odgovornost za štetu Liability for damage Ako trgovac ili treće lice koje je u ime trgovca trebalo da izvrši obavezu iz ugovora o turističkom putovanju ne ispuni odnosno delimično ispuni obavezu iz ugovora o turističkom putovanju ili ako kasni sa njenim ispunjenjem, potrošač može da zahteva naknadu štete koju je pretrpeo, uključujući nematerijalnu štetu. Ako u slučaju iz stava 1. ovog člana potrošač podnese trgovcu zahtev za naknadu štete iz razloga što treće lice koje je u ime trgovca trebalo da izvrši obavezu iz ugovora o turističkom putovanju ne ispuni odnosno delimično ispuni obavezu iz ugovora o turističkom putovanju ili ako kasni sa njenim ispunjenjem trgovac može od trećeg lica da zahteva naknadu uplaćenog iznosa. Trgovac se oslobađa odgovornosti iz stava 1. ovog člana ako dokaže da je neispunjenje, delimično ispunjenje ili kašnjenje sa ispunjenjem posledica potrošačevog namernog ili krajnje nepažljivog postupanja. The consumer may demand reimbursement for damage, including immaterial loss, caused by non‐
performance, partial performance or delay in performance of obligations arising out of contract on package tour, irrespective of whether such obligations are to be performed by the trader or by third party, who supposed to fulfil obligations from the package tour contract on behalf of trader. If in the case under Paragraph 1 the consumer requests compensation for the damage from the trader, for the reason that a third person that was supposed to fulfil the obligation from the contract on package tour on behalf of the trader, or if the obligation is partially fulfilled or the fulfilment is late, the trader may demand refund for the paid amount from the third party. The trader shall be released from the liability under Paragraph 1 if they prove that the non‐performance, partial performance or delay in performance was caused by consumer's intentional or grossly negligent behaviour. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članovima 5. i 6. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 3. Predlozi amandmana: za tačku 107. predlaže se sledeći novi tekst: „Organizator je odgovoran za neizvršenje ili nepravilno izvršenje svojih obaveza prema ugovoru bez obzira na to da li te obaveze treba da izvrši organizator ili njegovi podugovarači. Potrošač može da zahteva povraćaj uplaćenog novca za štete, uključujući i nematerijalni gubitak uzrokovan neizvršenjem, 228 delimičnim izvršenjem ili kašnjenjem u izvršenju obaveza koje proizilaze iz ugovora o paket‐aranžmanu, bez obzira na to da li je te obaveze iz ugovora o paket‐aranžmanu trebalo da ispuni organizator ili treća strana u ime organizatora. Ako u skladu sa stavom 1. ovog člana potrošač zahteva kompenzaciju štete od organizatora zbog neizvršenja obaveza od treće strane koja je trebalo da ispuni obavezu iz ugovora o paket‐aranžmanu u ime organizatora, ili zbog delimičnog ispunjenja ili kasnog ispunjenja, organizator može da zahteva povraćaj uplaćenog iznosa od treće strane. Organizator nije odgovoran za štete uzrokovane neizvršenjem ili nepravilnim izvršenjem ugovora o paket‐aranžmanu zbog: 1. neizvršenja od strane potrošača; 2. dejstava trećeg lica koje nije povezano sa izvršenjem ugovora, koja se nisu mogla predvideti ili izbeći; 3. više sile ili usled događaja koji organizator ili njegovi podugovarači nisu mogli predvideti ili izbeći ni u najboljoj nameri izvršenja svojih obaveza. U slučajevima iz stava 3. podstavovi 2. i 3. ovog člana, organizator je dužan da smesta obezbedi pomoć potrošaču”. 229 Član 108. 1. Sadašnja odredba: Srpski Garancije u slučaju nesposobnosti plaćanja Trgovac je dužan da potrošaču pruži garanciju kojom se obavezuje da će izvršiti povraćaj uplaćene cene i isplatiti naknadu troškova povratka potrošača u mesto povratka, ako usluga iz ugovora o turističkom putovanju ne bude izvršena zbog neposobnosti plaćanja trgovca. Garancija iz stava 1. ovog člana se pruža: 1) osiguranjem nesposobnosti plaćanja trgovca; ili 2)
bankarskom garancijom na prvi poziv. Osiguravač odnosno banka može da ograniči ukupan iznos svojih godišnjih obaveza na ime individualnih zahteva po osnovu garancije iz stava 2. ovog člana na iznos od deset milijardi dinara, a u slučaju da ukupan iznos godišnjih obaveza osiguravača odnosno banke prelazi taj iznos, iznosi po individualnim zahtevima potrošača srazmerno se smanjuju, osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano. Trgovac može da zahteva ili prihvati isplatu cene pre potpunog izvršenja svojih obaveza iz ugovora o turističkom putovanju samo ako potrošaču preda ispravu o osiguranju ili garanciji. Potrošač ima neposredan i bezuslovan zahtev prema osiguravaču ili banci u slučaju nesposobnosti plaćanja. Potrošaču se ne mogu uskratiti prava iz ugovora o osiguranju od nesposobnosti plaćanja ako trgovac nije platio dospele premije osiguranja. English Evidence of security in case of insolvency The trader shall provide evidence of security for the refund of the paid price, necessary expenses of the consumer’s return to the place of departure, if the case of non‐performance of the service from the contract on package tour due to insolvency of the trader. Obligations set out in Paragraph 1 are provided by means of either: 1) insurance against insolvency of the trader; or 2) unconditional bank guarantee collectable on first call. The insurer or the banking institution may limit its liability for the total amount to be reimbursed by it under Article 2 of this law in one year to RSD 10 billion. If the total amount to be reimbursed by the consumer finance guarantor under this Law in one year exceeds this amount, the individual reimbursement claims shall be reduced in proportion to their partaking in the maximum amount, unless otherwise stipulated. The trader may only demand or accept payments towards the price of the package tour from the consumer prior to the end of the package tour, if a guarantee or insurance certificate has been given to the consumer. The consumer shall have a direct unconditional claim against the consumer finance guarantor in case of trader’s insolvency. The consumer may not lose the rights under the insurance contract due to the trader’s default in paying insurance premiums. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 7. Direktive 90/314/EEZ o paket‐aranžmanima za turistička putovanja, odmore i za turističke obilaske. 230 Kompletna implementacija člana 7. Direktive 90/314/EEZ zahteva usvajanje posebnog pravilnika o uslovima i procedurama za zaključenje i raskid obaveznog osiguranja koje pokriva odgovornost organizatora u slučaju bankrota i/ili nesolventnosti. U skladu sa članom 7. Direktive 90/314/EEZ „organizator i/ili prodavac kao ugovorna strana u ugovoru, dužan je da ponudi dovoljne dokaze o sigurnosti povraćaja uplaćenog novca i potrošačevog povratka u domovinu u slučaju nesolventnosti”. Pravilnik ministra za turizam, objavljena u „Sl. glasniku RS” broj 38. od 2011. godine, koji je stupio na snagu 1. juna 2011. godine, ne nudi „dovoljan dokaz o sigurnosti” kao što se zahteva Direktivom. U skladu sa presudom Evropskog suda pravde u slučaju C‐354/96, svi rizici koji su rezultat nesolventnosti organizatora moraju da budu pokriveni u potpunosti. Stoga se preporučuje da se u gorenavedeni pravilnik unesu odredbe kojima bi se obezbedilo da potrošač dobija garanciju pre uplate paket‐
aranžmana. Takođe je potrebno da se unesu i odredbe kojima se regulišu troškovi potrošačevog povratka u domovinu. Predložen je nacrt pravilnika o uslovima i procedurama za zaključivanje obaveznog osiguranja od strane organizatora, koji pokriva odgovornost organizatora u slučaju nesolventnosti ili bankrota. Tekst predloženog pravilnika može se naći u projektnoj Listi predloženih pravila za primenu – Pravilnik 2. 3. Predlog amandmana: zameniti postojeći član 108. Zakona o zaštiti potrošača sledećim novim tekstom: „1. Organizator je dužan da obezbedi dokaz o sigurnosti povraćaja uplaćenog novca, neophodnih troškova za potrošačev povratak na mesto polaska ako je razlog za neispunjenje pružanja usluga iz dogovora o paket‐aranžmanu insolventnost ili stečaj organizatora. 2. Obaveze navedene u stavu 1 ovog člana obezbeđuju se putem: 1. osiguranja protiv insolventnosti ili stečajan organizatora; ili 2. bezuslovnom bankarskom garancijom naplativom na prvi poziv. 3. Organizator je dužan da zaključi osiguranje ili da pribavi bankarsku garanciju koja pokriva njegovu odgovornost za štete koje proizilaze iz neplaćanja njegovim ugovaračima, uključujući i stečaj i insolventnost. Osiguranje ili bankarska garancija pokrivaju: 1. povraćaj novca koji je potrošač uplatio po osnovu dogovora pre polaska; 2. povraćaj razlike u slučajevima kada je, tokom putovanja, pružen samo deo ugovorenih usluga; 3. troškove povezane sa potrošačevim povratkom na mesto polaska. 4. Osiguravač odnosno banka može da ograniči obaveze organizatora na ime nesolventnosti ili bankrota po osnovu ukupnog iznosa koji on treba da nadoknadi u skladu sa stavom 2. ovog člana za jednu godinu na iznos do deset milijardi dinara. Ukoliko ukupni iznos koji treba da nadoknadi bankarski garant ili 231 osiguravač u skladu sa ovim zakonom nadmašuju ovaj iznos tokom jedne godine, individualni zahtevi će biti srazmerno umanjeni prema njihovom učešću u maksimalnom iznosu, osim ako nije drugačije propisano. 5. Organizator i prodavac mogu da zahtevaju ili da prihvate uplatu od strane potrošača za cenu paket‐
aranžmana samo ako prethodno daju potrošaču potvrdu o garanciji ili osiguranju. 6. Potrošač ima pravo na direktno bezuslovno potraživanje od osiguravača ili banke garanta u slučaju stečaja ili insolventnosti organizatora. 7. Potrošač ne gubi prava koja proističu iz ugovora o osiguranju ako organizator ne plaća premiju osiguranja. 8. Ako organizator i prodavac ne daju potrošaču ugovor o osiguranju ili kopiju bankarske garancije u skladu sa stavom 2. ovog člana, potrošač ima pravo da odustane od ugovora bez naknade ili štete. 9. Odustanak od ugovora od strane potrošača u skladu sa stavom 7 ovog člana mora da bude u pismenom obliku i dostavljen organizatoru ili kupcu pre polaska. 10. Organizator je dužan da informiše ministra zaduženog za pitanja potrošača o zaključenom ugovoru u skladu sa stavom 1. ovog člana i o njegovom roku važenja. 11. Uslove i procedure o zaključivanju ugovora o osiguranju u skladu sa stavom 1. ovog člana definiše uredba Ministarskog saveta koja takođe uređuje i pokrivenost osiguranjem i način utvrđivanja premije osiguranja”. 232 Član 109. 1. Sadašnja odredba: Srpski Pritužbe potrošača i gubitak prava Potrošač je dužan da trgovca, posrednika, lokalnog predstavnika trgovca ili lokalnu agenciju na koju je trgovac uputio potrošača za slučaj potrebe pružanja određene pomoći, u pismenoj formi ili na drugi odgovarajući način, obavesti o nedostacima izvršenih usluga, najkasnije u roku od mesec dana od dana utvrđivanja nedostataka. Trgovac je dužan da pre otpočinjanja turističkog putovanja, na jasan i razumljiv način, u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) koji je lako dostupan potrošaču, obavesti potrošača o dužnosti iz stava 1. ovog člana i mogućim posledicama propuštanja izvršenja te dužnosti. Trgovac je dužan da potrošaču omogući da se na jednostavan i pristupačan način obraća licu odgovornom za prijem pritužbi potrošača za vreme trajanja turističkog putovanja. Ako trgovac ne ispuni dužnosti iz st. 2. i 3. ovog člana, potrošač ne može snositi štetne posledice propuštanja da trgovca, posrednika, lokalnog predstavnika trgovca ili lokalnu agenciju na koju je trgovac uputio potrošača za slučaj potrebe pružanja određene pomoći obavesti o nesaobraznosti pruženih usluga. Ako potrošač propusti da blagovremeno obavesti trgovca o nedostacima pruženih usluga ne može zahtevati umanjenje cene iz člana 104. ovog zakona, raskid ugovora iz člana 105. ovog zakona i naknadu štete iz člana 107. ovog zakona, osim ako se odgovornost za propuštanje roka iz stava 1. ovog člana ne može staviti potrošaču na teret. English Complaints handling and cut‐off period The consumer shall notify the trader, intermediary, trader’s local representative, or the local agency the consumer is advised to call in case of inconvenience, within one month from the detection, in writing or other appropriate form and at the earliest opportunity, of any failure in performance of the contract on package tour which they perceives on the spot. The trader shall inform the consumer before departure, in a clear and comprehensible manner, on paper or another durable medium easily accessible to them, of the consumer’s duty to notify, referred to in Paragraph 1, and of any possible consequences of their failure to notify. The trader shall provide to the consumer a convenient and accessible means of communication with the person responsible for receiving consumer complaints during the execution of the package tour. If the trader fails to fulfil their duty in accordance with Paragraphs 2 and 3, the consumer’s failure to notify the trader, intermediary, trader’s local representative, or the local agency the consumer is advised to call in case of inconvenience, of any failure in performance of the contract on package tour which they perceives on the spot, shall not influence the validity of the consumer’s complaint or any of their further requests. The consumer shall be precluded from exercising their rights under Articles 104 for reduction of price, 105 for contract rescission and 107 for reimbursement of damage if they fail to inform the trader in time on deficiencies of provided services, unless if the consumer failed to comply with the time limit with no fault of their own. 2. Obrazloženje izmene: vidite naše komentare za član 104. 3. Predlog amandmana: 233 da se odredba člana 109. Zakona o zaštiti potrošača spoji sa odredbama iz člana 104. zakona o zaštiti potrošača. 234 Član 110. 1. Sadašnja odredba: Srpski Shodna primena odredbi o turističkom putovanju Prava i obaveze potrošača u smislu odredbi člana 4. stav 6, člana 5. stav 1, tačka 29), članova 93. do 109. odnose se i na fizičko lice koje koristi turističko putovanje u okviru svoje poslovne delatnosti, profesije ili zanata, odnosno na osnovu ugovora između trgovca i trećeg lica, koji je zaključio taj ugovor u njegovu korist ili je na njega preneo ugovorenu uslugu. English Implementation of provisions on package tour The rights and obligations of consumers in view of provisions of Art. 4. para. 6, Art. 5. para.1, para.29) and articles 93. to 109, pertain also to a natural entity that uses the package tour in the course of their profession or craft and to the basis of the contract between the trader and a third party which concluded the contract on their behalf or passed the contractual obligation to them. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 235 Član 110 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 2 (1) drugim podstavom Direktive 90/314/EEZ o izdvojenom obračunu različitih turističkih usluga sadržanih u jednom paket‐aranžmanu. Odredba direktive o izdvojenom obračunu nije transponovana u Zakon o zaštiti potrošača. Ona je implicitno obuhvaćena definicijom termina <turističko putovanje (paket‐aranžman)> u članu 5. tačka 29) Zakona o zaštiti potrošača. Međutim, naša preporuka je da se ovaj uslov transponuje izričito. 3. Predlog amandmana: da se doda novi član 110 A koji glasi: „Odredbe članova 93. do 110. ovog zakona se primenjuju i u slučajevima kada za pojedinačne turističke usluge uključene u paket‐aranžman organizator ili kupac izdaju izdvojene račune”. 236 Član 111. 1. Sadašnja odredba: Srpski Obaveza predugovornog obaveštavanja kod ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti Trgovac je dužan da potrošača u primerenom roku pre zaključenja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti tačno i potpuno obavesti o podacima navedenim u standardnim informativnim obrascima za ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene. Obaveštenja iz stava 1. ovog člana trgovac je dužan da dostavi potrošaču bez naknade, u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) koji je lako dostupan potrošaču, na jasan i razumljiv način. Sadržinu standardnih informativnih obrazaca za ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene propisuje Vlada, na predlog ministra i ministra nadležnog za poslove turizma. English Pre‐contractual information in respect of timeshares Within a reasonable time before the time sharing contract is concluded the trader shall provide the consumer with accurate and full information listed in the standard information forms for timeshare contracts, long‐term holiday product contracts, resale contracts and exchange contracts. The standard information forms referred to in Paragraph 1 shall be provided by the trader free of charge, on paper or another durable medium easily accessible to him, in a clear and comprehensible manner. The standard information forms for time sharing contracts, long‐term holiday product contracts, resale contracts and exchange contracts, shall be regulated by the Government, following the joint proposal of the ministry and the ministry in charge of tourism ¾ Član 111. stav 1. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4. Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Odredbe člana 4. Direktive nisu transponovane u potpunosti. One obezbeđuju četiri standardna obrasca za pružanje informacija pre zaključenja ugovora, koji sadrže različite informacije u zavisnosti od vrste ugovora. Predlog amandmana: stav 1. član 111. Zakona o zaštiti potrošača zameniti sledećim stavom: „Pre nego se potrošač obaveže ponudom ili ugovorom, što je regulisano odredbama članova 111–123. ovog zakona, trgovac je dužan da potrošaču pruži tačne i dovoljne informacije neophodne za donošenje informisane odluke na standardnim informativnim obrascima o: 237 1. ugovorima o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, 2. ugovorima o dugoročnom proizvodu za odmor, 3. ugovorima o preprodaji, 4. ugovorima o razmeni”. ¾ Član 111. stav 3. Obrazloženje izmene: nije potreban amandman zakona. Međutim, moraju se usvojiti dodatni propisi u odnosu na primenu. U stvari, postojeći pravilnik, objavljen u „Službenom glasniku” br. 73/10 o sadržaju standardnog informativnog formulara za ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene sadrži samo jedan formular i ne pravi razliku između ugovora. Aneksima od I do IV Direktive 2008/122/EZ – Aneks I o standardnom informativnom formularu za ugovor o podeljenom korišćenju nepokretnosti; Aneks II o standardnom informativnom formularu za ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor; Aneks III o standardnom informativnom formularu za ugovor o pomoći prilikom preprodaje; i Aneks IV o standardnom informativnom formularu za ugovor o omogućavanju razmene – moraju se dodeliti posebna pravila primene zato što oni sadrže različite informacije koje treba da budu dostavljene potrošaču. Predlog amandmana: postojeći Pravilnik o sadržaju standardnog informativnog formulara za ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene zameniti novim pravilnikom u kome će biti utvrđen sadržaj standardnih informativnih obrazaca za sve pojedinačne ugovore. Videti tekst predloženog pravilnika u datoteci <pravila za primenu. Pravilnik 3>. ¾ Član 111. novi stav 4. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 4 (3) Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Odredbe člana 4 (3) Direktive 2008/122/EZ o jezičnom režimu na kom se obezbeđuju informacije pre zaključenja ugovora nisu transponovane u Zakon o zaštiti potrošača. Predlog amandmana: članu 111. dodati sledeći novi stav (4): „Informacije iz člana 111 (1) biće ispisane na srpskom jeziku ili na jednom od jezika države članice Evropske unije u kojoj potrošač prebiva ili čiji je državljanin, po izboru potrošača, pod uslovom da je u pitanju službeni jezik Evropske unije”. 238 Član 112. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Oglašavanje Advertising Prilikom oglašavanja vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, trajnih olakšica za odmor, pomoći prilikom preprodaje vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti i trajnih olakšica za odmor ili omogućavanja razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, trgovac je dužan da obavesti potrošača o uslovima i načinu za dobijanje obaveštenja iz člana 111. ovog zakona. U slučaju da prilikom promotivnog ili prodajnog događaja, trgovac nudi lično potrošaču da zaključe ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje ili ugovor o omogućavanju razmene, dužan je da jasno istakne promotivnu ili prodajnu svrhu tog događaja. Trgovac mora omogućiti da obaveštenje iz člana 111. ovog zakona bude dostupno potrošaču za vreme trajanja promotivnog ili prodajnog događaja. Vremenski podeljeno korišćenje nepokretnosti i trajne olakšice za odmor ne mogu se oglašavati ili prodavati u smislu ulaganja. Advertising regarding timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract, shall indicate the possibility and the procedure of obtaining the information referred to in Article 111. If timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract is offered for sale to the consumer in person, at a promotion or sales event, the trader shall clearly indicate the commercial purpose and the nature of the event. Information referred to in Article 111 shall be available to the consumer at any time during the promotional or sales event. A timeshare or long‐term holiday product shall not be marketed or sold as an investment. 2. Obrazloženje izmene: Član 112 (1) da se Odredba usaglasi sa članom 3 (1) Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. 3. Predlog amandmana: na početku rečenice člana 112 (1) nakon reči „prilikom” dodati reči „bilo kakvog”. 239 Član 112 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 2 (2) Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Odredbe člana 2 (2) Direktive 2008/122/EZ o izračunavanju trajanja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti i o dugoročnom proizvodu za odmor nisu transponovane u Zakon o zaštiti potrošača. 3. Predlog amandmana: dodati sledeći novi član 112 a: „Prilikom izračunavanja trajanja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti ili ugovora o dugoročnom proizvodu za odmor, treba uzeti u obzir svaku odredbu koja dozvoljava prećutnu obnovu ili produženje ugovora”. 240 Član 113. 1. Sadašnja odredba: Srpski Formalni uslovi za zaključenje ugovora Ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene zaključuju se u u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu). Trgovac je dužan da posle potpisivanja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti potrošaču preda najmanje jedan primerak potpisanog ugovora. U slučaju zaključenja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, podaci iz člana 111. ovog zakona postaju njegov sastavni deo, obavezuju trgovca i ne mogu se menjati, osim ako ugovorne strane izričito ugovore drugačije ili ako promene nastanu usled više sile. Trgovac je dužan da u primerenom roku pre zaključenja ugovora, obavesti potrošača o svakoj promeni podataka iz člana 111. ovog zakona, u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu) koji je lako dostupan potrošaču. Trgovac je dužan da u ugovoru izričito navede svaku promenu podataka iz člana 111. ovog zakona koja nastane u periodu od obaveštavanja potrošača podacima do zaključenja ugovora. Ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti moraju da sadrže: 1) podatke o datumu i mestu zaključenja ugovora; 2)
ime, prebivalište i potpis potrošača; English Formal requirements in respect of contract formation Timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract shall be concluded in writing, on paper or durable medium After signing timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract the trader shall provide at least one copy of the signed contract to the consumer. In case of formation of timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract, information referred to in Article 111 shall form an integral part of the contract, obliging the trader and they shall not be altered unless the parties expressly agree otherwise, or unless the changes are consequence of force majeure. Any change in the information referred to in Article 111 shall be communicated to the consumer within a reasonable time prior to the contract formation, on paper or another durable medium. Any change in information referred to in Article 111 which appears in the period after the consumer provided the information until the contract is concluded, shell be expressly mentioned in the contract Timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract shall contain: 1) information on date and place of contract formation; 2) name, address and signature of the consumer; 3) name, address and signature of the trader, ot name, address and signature of the authorised person of the trader. Within a reasonable time, prior to formation of the contract, the trader shall expressly inform the consumer on: 1) their right of withdrawal; 2) period within which the trader can withdraw from the contract; 3)
prohibition of advance payment prior to 241 3) naziv odnosno ime, prebivalište odnosno expiry of the period within which the trader can sedište i potpis trgovca odnosno ime, prebivalište i withdraw from the contract. potpis ovlašćenog lica trgovca. The contract clauses referred to under in 7 of this Trgovac je dužan da u primerenom roku pre zaključenja article regarding the consumer’s rights shall be signed ugovora potrošača izričito obavesti o: separately by the consumer. 1) pravu potrošača na jednostrani raskid Timeshare, long‐term holiday product, resale or ugovora; exchange contracts shall include a separate standard withdrawal form. 2) roku u kome trgovac može da The separate standard withdrawal form for timeshare, jednostrano raskine ugovor; long‐term holiday product, resale or exchange contracts 3) zabrani plaćanja cene unapred pre isteka shall be regulated by the Government, following the roka u kome trgovac može da jednostrano raskine joint proposal of the ministry and the ministry in charge ugovor. of tourism. Potrošač mora da odvojeno od potpisivanja ugovora potpiše ugovorne odredbe koje se odnose na prava potrošača iz stava 7. ovog člana. Obrazac za jednostrani raskid ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti sastavni je deo tih ugovora. Sadržinu obrasca za jednostrani raskid ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti propisuje Vlada, na predlog ministra i ministra nadležnog poslove za turizma. ¾ Član 113. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 5. Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Odredbe člana 5. Direktive koje se odnose na jezik ugovora, izmene informacija datih pre zaključenja ugovora u slučaju više sile i odredbama o dodatnom informisanju potrošača nisu transponovane u Zakon o zaštiti potrošača. Predlog amandmana: odredbu člana 113. zameniti sledećom odredbom: (1) „Ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene se zaključuju u pismenom obliku, na papiru ili na drugom trajnom 242 nosaču zapisa, na srpskom jeziku ili na jednom od jezika države članice Evropske unije u kojoj potrošač prebiva ili čiji je državljanin, po izboru potrošača, pod uslovom da je u pitanju službeni jezik Evropske unije”. (2) Nakon potpisivanja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti (tajm‐šeringu), ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene, trgovac je dužan da obezbedi barem jedan primerak potpisanog ugovora za potrošača. (3) Ako potrošač boravi ili trgovac obavlja svoje trgovačke ili profesionalne aktivnosti na teritoriji Republike Srbije, ugovor će biti sačinjen na jeziku iz stava (1) i na srpskom jeziku. (4) U slučaju ugovora o podeljenom korišćenju nepokretnosti koji se odnose na jednu konkretnu nepokretnost, trgovac je dužan da obezbedi potrošaču ugovor na jeziku iz stava (1) sa overenim prevodom ugovora na srpski jezik ili na jedan od jezika države članice Evropske unije gde se ta nepokretnost nalazi, pod uslovom da je u pitanju službeni jezik Evropske unije. (5) Informacije pre zaključivanja ugovora pomenute u članu 111. čine integralni deo ugovora. Trgovac nema pravo da menja sadržaj informacija datih u skladu sa članom 111. ovog zakona, osim ako se: 1. strane o tome izričito saglase, ili 2. ako su izmene proizvod neuobičajenih i nepredvidivih okolnosti van kontrole trgovca, čije posledice nisu mogle biti izbegnute čak i da je pokazan odgovarajući stepen pažnje. (6) Sve izmene informacija iz člana 111. moraju se predočiti potrošaču u razumnom vremenu pre zaključenja ugovora, na papiru ili na drugom trajnom nosaču zapisa lako pristupačnom potrošaču. (7) Svaka promena informacija iz člana 111. koja se desi nakon što su potrošaču bile date informacije pa do zaključenja ugovora, mora biti izričito navedena u ugovoru. (8) Pored informacija iz gore navedenog stava 1, ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene sadrži: 1)
podatak o datumu i mestu gde je ugovor sačinjen, 2)
ime, adresu i potpis potrošača, 3)
ime, adresu i potpis trgovca ili ime, adresu i potpis ovlašćenog lica od strane trgovca, 4)
informacije koje se primenjuju za određenu vrstu ugovora u skladu sa članom 111, 5) promene informacija koje se dostavljaju u skladu sa članom 111. i koje se primenjuju za određenu vrstu ugovora, 6) poseban standardni obrazac o odustanku čija je namena da olakša korišćenje prava potrošača na odustanak, 243 7)
datum i mesto zaključenja ugovora i potpisi svake od ugovornih strana. (9) Pre zaključenja ugovora, na osnovu člana 111. do 123. ovog zakona, trgovac je dužan da izričito obavesti potrošača o postojanju prava na odustanak, o dužini perioda u kome potrošač može da ostvari svoje pravo na odustanak i o zabrani avansnih isplata pre isteka roka za odustanak. (10) Informacije iz stava (9) su uključene u ugovor i ove ugovorne klauzule potrošač posebno potpisuje. (11) Ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene uključuje poseban standardni obrazac za odustanak. (12) Poseban standardni obrazac za odustanak od ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene reguliše Vlada, na osnovu zajedničkog predloga ministarstva i ministarstva zaduženog za turizam”. ¾ Član 113. stav 9. Obrazloženje izmene: da se primeni Aneks V Direktive 2008/122/EZ o posebnom standardnom obrascu za jednostavnije vršenje prava na odustanak. Predlog amandmana: usvojiti pravilnik o sadržaju obrasca za odustanak kako bi se olakšalo ostvarivanje prava na odustanak, slično obrascu u Aneksu V Direktive 2008/122/EZ. Videti predlog za novi nacrt pravilnika o sadržaju standardnog obrasca za odustanak kako bi se olakšalo vršenje prava na odustanak od strane potrošača u odnosu na ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene u Listi predloženih pravila za primenu. Pravilnik 4. 244 Član 114. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Pravo na jednostrani raskid ugovora Right of withdrawal Potrošač može da jednostrano raskine ugovor odnosno predugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, bez obaveze da navede razloge za raskid, u roku od 14 dana o dana prijema zaključenog ugovora . U slučaju istovremenog zaključenja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, rok za jednostrani raskid ugovora računa se od dana prijema zaključenog ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti. The consumer has a period of fourteen days from contract forming to withdraw from the timeshare, long‐
term holiday product, resale or exchange contract or binding preliminary contract, without giving any reason If the exchange contract is offered to the consumer together with and at the same time as the timeshare contract, only a single withdrawal period shall apply to both contracts, as calculated for the purposes of withdrawal from the timeshare contract. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 6. Direktive 2008/122/EZ o ugovorima o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, dugoročnim proizvodima za odmor, pomoći prilikom preprodaje i ugovorima o omogućavanju razmene. Odredbe zakona treba da ukažu od kog momenta počinje da teče period za odustanak. 3. Predlozi amandmana: predlaže se sledeći novi tekst člana 114. Zakona o zaštiti potrošača: „Potrošač može da, bez kompenzacije ili naknade, odustane od ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, dugoročnim proizvodima za odmor, pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene, bez obaveze da navede razloge za raskid u roku od 14 dana, računajući od: 1. datuma zaključenja ugovora ili obavezujućeg predugovora, ili 2. prijema ugovora ili obavezujućeg predugovora od strane potrošača kada ih potrošač prima nakon zaključenja”. 245 Napomena u odnosu na prevod termina „pravo na jednostrani raskid” na srpski jezik „Right of withdrawal” prevedeno je na srpski jezik kao „pravo na jednostrani raskid ugovora”. Srpski pravnici ukazuju na činjenicu da ovaj prevod ne odgovara konceptu odustanka od ugovora. Stoga se predlaže sledeća izmena: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku u kojima se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin se menja terminom „odustanak od ugovora”. 246 Član 115. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Produženje roka za jednostrani raskid ugovora Extension of the withdrawal period Ako trgovac nije dostavio potrošaču obrazac za jednostrani raskid ugovora u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu), potrošač može da jednostrano raskine ugovor odnosno predugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor odnosno predugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor odnosno predugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor odnosno predugovor o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti u roku od godinu i 14 dana od dana prijema zaključenog ugovora odnosno predugovora. Ako trgovac dostavi potrošaču obrazac za jednostrani raskid ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti pre isteka godinu dana od dana kada je potrošač primio primerak zaključenog ugovora odnosno predugovora, rok za jednostrani raskid ugovora računa se od dana kada je potrošač primio obrazac za jednostrani raskid ugovora. Ako trgovac ne obavesti potrošača o podacima iz člana 111. ovog zakona u pismenom formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu), potrošač ima pravo da jednostrano raskine ugovor odnosno predugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, trajnim olakšicama za odmor, pomoći prilikom preprodaje i omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti u roku od tri meseca i 14 dana od dana kada je primio primerak zaključenog ugovora odnosno predugovora. Ako trgovac dostavi potrošaču obaveštenje o podacima iz člana 111. ovog zakona pre isteka tri meseca od dana kada je potrošač primio primerak zaključenog ugovora odnosno predugovora, rok za jednostrani raskid ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog If the trader fails to enclose a withdrawal form to the consumer in writing or on a durable medium, the consumer may withdraw from time sharing contracts, long‐term holiday product contracts, resale contracts and exchange contracts in the period of a year and 14 days from the day of reception of the concluded contract or binding preliminary contract. If the trader encloses a withdrawal form to the consumer for timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract before a year has passed since reception of the concluded contract, or binding preliminary contract, the withdrawal period begins from the day when the consumer receives a withdrawal form. If the trader fails to communicate to the consumer the information under Art. 111, in writing or on a durable medium, the consumer is entitled to withdrawal from the contract or binding preliminary contract timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract within the period of three months and fourteen days from the day of reception of the concluded contract, or preliminary contract. If the trader communicates to the consumer the data under Art. 111, before expiry of the period of three months from the day of reception of the concluded contract on the timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract the withdrawal period begins from the day of reception of the notification. 247 korišćenja nepokretnosti računa se od dana kada je
potrošač primio obaveštenje. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu, izuzev korekcija prevoda na srpski: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku u kojima se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin se menja terminom „odustanak od ugovora”. 248 Član 116. 1. Sadašnja odredba: Srpski Korišćenje prava na jednostrani raskid ugovora Izjava kojom potrošač jednostrano raskida ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti proizvodi pravno dejstvo ako je data u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu). Izjavu iz stava 1. ovog člana potrošač može dostaviti trgovcu na obrascu za jednostrani raskid ugovora. Izjava iz stava 2. ovog člana smatra se blagovremenom ako je poslata pre isteka roka za jednostrani raskid ugovora. English Exercising the right of withdrawal The statement through which the consumer withdraws from the timeshare long‐term holiday product, resale or exchange contract has legal effect if it is communicated in writing or on another durable medium. The statement referred to in Paragraph 1 can be communicated by the consumer to the trader on withdrawal form. The statement referred to in Paragraph 2 is deemed to be communicated timely if sent before expiry of the withdrawal period. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu izuzev korekcija prevoda na srpski: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku u kojima se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin se menja terminom „odustanak od ugovora”. 249 Član 117. 1. Sadašnja odredba: Srpski Pravne posledice raskida Jednostranim raskidom ugovora odnosno predugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, prestaju obaveze ugovornih strana da izvrše odnosno zaključe ugovor. Potrošač ima pravo da jednostrano raskine ugovor bez naknade troškova i nije dužan da plati usluge koje su mu pružene pre jednostranog raskida ugovora odnosno predugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti. English Effects of the withdrawal The exercise of the right of withdrawal from the timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract, terminates the obligation of the parties to perform or to conclude a contract. Where the consumer exercises the right of withdrawal from the timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract, they shall neither bear any cost nor be liable for any value corresponding to the service which may have been performed until withdrawal. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu, izuzev korekcija prevoda na srpski: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku u kojima se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin se menja terminom „odustanak od ugovora”. 250 Član 118. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Plaćanje unapred Advance payment Kod ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja, zabranjeno je ugovaranje plaćanja, pružanja sredstava obezbeđenja, izričitog priznanja duga ili drugog izvršenja obaveze prema trgovcu ili trećem licu pre isteka roka za jednostrani raskid ugovora. Kod ugovora o pomoći prilikom preprodaje, zabranjeno je ugovaranje plaćanja, pružanja sredstava obezbeđenja, izričitog priznanja duga ili drugog izvršenja obaveze prema trgovcu ili trećem licu pre zaključenja ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, odnosno pre nego što trgovac na drugi način ispuni obaveze iz ugovora o pomoći prilikom preprodaje. In relation to timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contracts, any advance payment, provision of payment guarantees, reservation of money on accounts, explicit acknowledgement of debt or any other consideration to the trader or to any third party by a consumer is prohibited before the expiry of the withdrawal period. In relation to resale contract, any advance payment, provision of guarantees, reservation of money on accounts, explicit acknowledgement of debt or any other consideration to the trader or to any third party by the consumer is prohibited before the actual sale has taken place or before the trader has otherwise discharged all their duties under the resale contract 2. Obrazloženje izmene: član 118. stav 1. da se odredba usaglasi sa članom 9 (1) Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene. Odredbe člana 118 (1) moraju da ukažu da zabrana ne uključuje samo primanje plaćanja unapred, već i zahtevanje plaćanja unapred. 3. Predlog amandmana: stav 1. člana 118. Zakona zameniti sledećim stavom: „Kod ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja, zabranjuje se zahtevanje i primanje plaćanja unapred, pružanje sredstava obezbeđenja, rezervisanje novca na računima, izričito priznanje duga ili bilo koja druga naknada prema trgovcu ili trećem licu pre isteka roka za odustanak od ugovora”. 251 Član 119. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ugovor o trajnim olakšicama za odmor Contract on long‐term holiday products Kod ugovora o trajnim olakšicama za odmor, plaćanje cene vrši se u obročnim otplatama, u jednakim godišnjim iznosima za vreme trajanja ugovora. Zabranjeno je plaćanje suprotno stavu 1. ovog člana. Ukupan iznos potrošačevih obaveza, uključujući članarinu, obračunava se u jednakim godišnjim ratama. Trgovac je dužan da potrošaču pošalje zahtev za plaćanje svake obročne otplate u pismenoj formi ili na trajnom nosaču zapisa (trajnom medijumu), najkasnije 14 dana pre dana njenog dospeća. Posle isplate prve obročne otplate, potrošač može bez kamate da raskine ugovor o trajnim olakšicama za odmor dostavljanjem obaveštenja o jednostranom raskidu ugovora trgovcu, u roku od 14 dana od dana prijema zahteva za plaćanje rate. For long‐term holiday product, payment shall be made according to a staggered payment schedule, setting out equal amounts of instalments of price for each year of the length of the contract. Any payment contrary to the Paragraph 1 of this article is prohibited. The payments, including any membership fee, shall be divided into yearly instalments, each of which shall be of equal value. The trader shall send a written request for payment, on paper or another durable medium, at least fourteen days in advance of each due date. After the first instalment payment onwards, the consumer may terminate the contract without incurring any penalty by giving notice to the trader within fourteen days of receiving the request for payment for each instalment. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu, izuzev korekcija prevoda na srpski: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku u kojima se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin se menja terminom „odustanak od ugovora”. 252 Član 120. 1. Sadašnja odredba: Srpski Prestanak povezanih ugovora Ako potrošač jednostrano raskine ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o trajnim olakšicama za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja, smatra se da su raskinuti svi povezani ugovori bez dodatnih troškova za potrošača, uključujući ugovor o kreditu bez obzira da li je potrošaču kredit odobrio trgovac ili treće lice. Ako je potrošaču kredit odobrilo treće lice, trgovac je dužan da o jednostranom raskidu ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovora o trajnim olakšicama za odmor, ugovora o pomoći prilikom preprodaje i ugovora o omogućavanju razmene vremenski podeljenog korišćenja obavesti davaoca kredita. English Termination of ancillary contracts If the consumer exercises their right to withdraw from the timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract, any exchange contract ancillary to it, or any other ancillary contract is automatically terminated, without any cost for the consumer, including the contract on a loan, regardless of whether the trader or a third party granted the loan. In case the credit is granted by a third party, the trader is obliged to inform the creditor that the consumer has withdrawn from the timeshare, long‐term holiday product, resale or exchange contract. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu, izuzev korekcija prevoda na srpski: U svim odredbama verzije na srpskom jeziku u kojima se koristi termin „jednostrani raskid”, ovaj termin se menja terminom „odustanak od ugovora”. 253 Član 121. 1. Sadašnja odredba: Srpski Pomoć prilikom preprodaje vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti odnosno trajnih olakšica za odmor Trgovac je dužan da potrošaču pruži pomoć prilikom preprodaje vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti odnosno trajnih olakšica za odmor. Ako trgovac ne pruži potrošaču pomoć na način iz stava 1. ovog člana, potrošač može da zahteva od trgovca da otkupi vremenski podeljeno korišćenje nepokretnosti ili trajne olakšice za odmor. English Resale of timeshare and long‐term holiday product contracts The trader is obliged to advise and support the consumer in case the latter intends to resell a timeshare contract or a long‐term holiday product contract. In case the trader does not provide sufficient advice and support as under Paragraph 1, the consumer may request the back sale of timeshare contract or a long‐
term holiday product contract by the trader. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 254 Član 122. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Garancije u slučaju nesposobnosti plaćanja Evidence of security in the event of insolvency Na garanciju trgovca za usluge iz ugovora o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti koje nisu izvršene zbog nesposobnosti plaćanja trgovca, shodno se primenjuju odredbe člana 108. ovog zakona. The provisions of Article 108 in relation to security in the event of insolvency of the trader, apply to evidence of security of the trader under timeshare contracts 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 255 Član 123. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Solidarna odgovornost Joint liability Trgovac, lica koja po nalogu trgovca učestvuju u prodaji vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, lica kojima je trgovac poverio obavljanje određenih poslova iz ugovora o prodaji vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, ostali trgovci koji učestvuju u prodaji usluga vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, kao i posrednici u prodaji usluga vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti, solidarno su odgovorni potrošaču za izvršenje i za pravne posledice neizvršenja ugovornih obaveza. The trader, persons taking part in the sale of timesharing under the trader’s order, persons entrusted by the trader to perform tasks under the timesharing contract, other traders in the chain of sale of timesharing, as well as the intermediaries, shall be jointly liable to the consumer for performance under the contract and for the consequences of non‐
performance. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 256 Član 123 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se zakon usaglasi sa članom 12. Direktive 2008/122/EZ o ugovoru o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovoru o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovoru o pomoći prilikom preprodaje i ugovoru o omogućavanju razmene (zahtevi za merodavno pravo). 3. Predlog amandmana: dodati sledeći novi član 123 A: „(1) Ako je zakon koji se primenjuje na ugovor o vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti, ugovor o dugoročnim proizvodima za odmor, ugovor o pomoći prilikom preprodaje i ugovor o omogućavanju razmene zakon Republike Srbije ili države članice Evropske unije, svaka ugovorna klauzula kojom se potrošač odriče prava koja su mu priznata zakonom je nevažeća. (2) Ako je zakon koji se primenjuje na bilo koji ugovor pomenut u članovima 111. do 123. zakon države koja nije članica Evropske unije, potrošač ima prava prema zakonu u skladu sa članovima 111–123. u sledećim slučajevima: 1. ukoliko je predmet ugovora povezan za nepokretnu imovinu ili nepokretne imovine koje se nalaze na teritoriji Srbije ili na teritoriji države članice Evropske unije, ili 2. ukoliko predmet ugovora nije direktno povezan za nepokretnu imovinu ali trgovac obavlja svoje trgovačke ili profesionalne aktivnosti u Srbiji ili u državi članici Evropske unije, odnosno drugim sredstvima usmerava te aktivnosti prema državi članici Evropske unije, a predmetni ugovor potpada u okvir takvih aktivnosti”. 257 XI. STRATEGIJA I SISTEM ZAŠTITE POTROŠAČA 258 1. Nacionalna strategija Član 123 B 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se navedu načela da su razvoj i primena sistema zaštite potrošača dužnost državnih organa. Ovo je
potrebno kako bi se osiguralo da će se osnovna potrošačka prava utvrđena članom 2. Zakona o zaštiti
potrošača zaista staviti u funkciju u korist svih građana Srbije i da će se potrošačima u Srbiji zaista
garantovati visoki nivo zaštite.
3. Predlog amandmana: 9
uvesti novu odredbu koja glasi:
Predlog novog člana 123 B
<Javni organi su glavni odgovorni da obezbede visoki nivo zaštite potrošača i uspostave adekvatne sisteme zaštite potrošača.> 259 Član 124. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Strategija zaštite potrošača The Strategy for Consumer Protection Strategijom zaštite potrošača (u daljem tekstu: Strategija) utvrđuju se dugoročni ciljevi i aktivnosti neophodne radi celovitog ostvarenja politike zaštite prava i interesa potrošača i akcioni plan za realizaciju strategije. Vlada na predlog ministarstva nadležnog za poslove zaštite potrošača donosi Strategiju na period od pet godina. Akcioni plan iz stava 1. ovog člana realizuje se godišnjim operativnim planovima, koje donosi Vlada. The Strategy for Consumer Protection (hereinafter referred to as the Strategy) includes long‐term objectives and activities for the protection of consumer rights and interests in the Republic of Serbia and an action plan for realisation of the strategy. Upon the proposal of the ministry in charge of consumer protection the Government shall adopt the Strategy for the period of five years. The Action Plan referred to under Paragraph 1 is realised through annual operative plans adopted by the Government. 2. Obrazloženje izmene: (1) da se jasno navede da je kreiranje politike zaštite potrošača zasnovano na Strategiji zaštite potrošača i godišnjim akcionim planovima koje treba pripremati i usvajati u redovnim intervalima (GR); (2) da se skrati rok Strategije sa 5 na 3 godine zato što se pitanja koja se odnose na zaštitu potrošača razvijaju previše brzo i kreiranje politike se mora prilagoditi novom razvoju koji se odvija u Srbiji i u EU (ThB); (3) uključenost Skupštine bi doprinela boljoj informisanosti o potrošačkim politikama, većoj transparentnosti i vladanju zakona (APOS). 3. Predlog amandmana: (1)
dodati novi stav 1: <Politika zaštite prava i interesa potrošača se sprovodi na osnovu Strategije zaštite potrošača (u daljem tekstu: Strategija) i akcionog plana za realizaciju Strategije>; (2) ostale stavove člana zameniti sledećim: 260 <Strategija zaštite potrošača (u daljem tekstu: Strategija) definiše ciljeve politike zaštite potrošača, metode i dinamiku primene, prioritetne mere, neophodne ljudske i finansijske resurse i druge važne elemente primene politika. Na predlog Vlade Republike Srbije (u daljem tekstu: Vlada), Narodna skupština usvaja strategiju na period od tri godine. Vlada dostavlja Narodnoj skupštini godišnji izveštaj o primeni Strategije najkasnije 31. marta tekuće godine>. 261 2. Nosioci zaštite potrošača Član 124 A 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se jasno odrede glavne državne institucije koje su odgovorne za promovisanje i zaštitu interesa
potrošača i da se definiše obim njihovih nadležnosti.
Uvođenje Uprave za zaštitu potrošača i tržišni nadzor ili nadzor nad tržištem (‘market surveillance’)
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 124 A
<Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem u okviru ministarstva nadležnog za zaštitu
potrošača je glavno državno telo odgovorno za kreiranje politike zaštite potrošača, predlaganje
mera i alata koji treba da obezbede visoki nivo zaštite potrošača u skladu sa ovim zakonom i
povezanim zakonima koji se odnose na potrošače>.
262 Član 124 B 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se Upravi za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem odobri pravni subjektivitet.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 124 B
<Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem je organizacioni deo Ministarstva nadležnog
za zaštitu potrošača i njom rukovodi direktor.>
263 Član 124 C 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se navedu misije Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 124 C
< Misije Uprave za zaštitu potrošača i nadzor, između ostalog, jesu:
- da u saradnji sa Nacionalnim savetom za zaštitu potrošača izrađuje i da Vladi podnosi na odobrenje Nacionalnu strategiju zaštite potrošača i godišnje akcione planove za primenu Strategije; - da preduzima sve inicijative u kreiranju politike u oblasti zaštite potrošača, uključujući i pripremu zakona; - da obezbedi stvarnu primenu zakona o zaštiti potrošača i efikasni nadzor u oblasti zaštite potrošača; - da obezbedi integraciju aspekata zaštite potrošača u državne politike; - da obezbedi koordinaciju sa drugim organima koji kreiraju i sprovode politike; - da obezbedi sekretarske usluge Nacionalnom savetu za zaštitu potrošača uspostavljenom na osnovu člana XX; - da obezbedi sekretarske usluge Konsultativnoj komisiji potrošača uspostavljenoj na osnovu člana XX; - da obezbedi sekretarske usluge Komisiji stručnjaka u oblasti zaštite potrošača uspostavljenoj na osnovu člana XX; - da obezbedi sekretarske usluge Savetu za nadzor u oblasti zaštite potrošača uspostavljenom na osnovu člana XX; - da sarađuje sa potrošačkim organizacijama i da daje podršku aktivnostima takvih organizacija; 264 - da razvija i prati Registar žalbi potrošača uspostavljen na osnovu člana XX; - da razvija i upravlja Potrošačkim fondom uspostavljenim na osnovu člana XX; - da preduzima aktivnosti kako bi potrošači i društvo bili informisaniji o pravima i interesima potrošača; - da promoviše istraživanja u oblasti potrošačkih zakona i politika, kao i u oblasti ponašanja, očekivanja i potreba potrošača; - da preduzima inicijative za definisanje kodeksa ponašanja u saradnji sa trgovcima i/ili predstavnicima trgovaca; - da učestvuje u događajima, mrežama i razmenama informacionih sistema vezanim za potrošače u oblasti zaštite potrošača na međunarodnom i regionalnom planu>. 265 Član 124 D 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: uspostavljanje regionalnih jedinica Uprave.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 124 D
<U cilju uspostavljanja bolje koordinacije aktivnosti na regionalnom nivou i boljeg sprovođenja
zaštite potrošača na nivou cele države, osniva se devet regionalnih jedinica Uprave za zaštitu
potrošača i nadzor nad tržištem u sledećim gradovima: Beograd, Novi Sad, Subotica, Užice, Niš,
Šabac, Zaječar, Kragujevac, Jagodina.
U svakoj regionalnoj jedinici biće imenovan regionalni direktor koji će raditi pod nadzorom
direktora Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.
Teritorijalna organizacija odeljenja Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem kojim
upravljaju regionalni direktori biće propisana u internim aktima nadležnog ministarstva u skladu
sa zakonom koji reguliše organizaciju državne administracije.>
266 Član 125. 1. Sadašnja odredba: Srpski Nosioci zaštite potrošača Nosioci zaštite potrošača su Ministarstvo i drugi organi i organizacije u okviru svoje nadležnosti, udruženja i savezi udruženja čija je oblast delovanja ostvarivanje ciljeva zaštite potrošača, privredne i profesionalne komore i drugi učesnici na tržištu. Nosioci zaštite potrošača iz stava 1. ovog člana međusobno sarađuju u cilju razvoja sistema i ostvarivanja prava i interesa potrošača. English Institutions in charge of consumer protection Institutions in charge of consumer protection are the Ministry and other institutions and organisations according to their competence, consumer protection organizations and associations, professional and chambers of commerce and other market participants. Institutions in charge of consumer protection under Paragraph 1 cooperate with the purpose of developing a system and exercising of rights and interests of the consumers. 2. Obrazloženje izmene: (1) da se revidira spisak institucija čija je oblast delovanja ostvarivanje ciljeva zaštite potrošača
(sadašnji član 125. stav 1) kako bi bio precizniji i bolje kvalifikovao ulogu udruženja trgovaca i
privrednih komora. One se ne treba da budu smatrane <nosiocima zaštite potrošača> već je
potrebno da se promoviše njihov doprinos zaštiti potrošačkih prava na tržištu;
(2) da se ojača uslov za saradnju naveden u stavu 2. člana 125.
3. Predlog amandmana:
izmeniti član 125. na sledeći način:
Izmenjeni član 125.
<Osim Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem, koja je uspostavljena na osnovu člana XX,
nosioci zaštite potrošača su resorna ministarstva, nezavisne agencije ili regulatorna tela koja su
imenovana nadležnim, direktno ili indirektno, za pitanja zaštite potrošača i organizacije potrošača.
Privredne komore i udruženja trgovaca promovišu prava i interese potrošača među svojim
članicama i razvijaju pošteno tržišno poslovanje prema potrošačima.
Nosioci zaštite potrošača spomenuti u stavu 1. sarađuju u cilju zaštite i unapređivanja prava i
interesa potrošača u njihovim oblastima delovanja i razvoja adekvatnog sistema zaštite potrošača.
267 U svakoj instituciji koja je nadležna, čak i indirektno ili delimično, za zaštitu potrošača treba
imenovati lice za kontakt koje će biti zaduženo za unutrašnju i spoljašnju saradnju u oblasti
zaštite prava potrošača.>
268 Član 126. (novi) 1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da bi Uprava za zaštitu potrošača i nadzor mogla da ostvari sve svoje misije, potrebno je da se obezbede
adekvatni resursi i da se razviju potrebne veštine.
Takođe se očekuje da će Uprava za zaštitu potrošača i nadzor davati finansijsku podršku organizacijama
potrošača kako bi one mogle da vrše i ispune svoje nadležnosti.
Naša preporuka je da se osnuje Potrošački fond sa ciljem obezbeđivanja finansijskih sredstava za
organizacije potrošača kako bi im se:
- omogućilo da izađu na kraj sa tekućim troškovima, kao što su plate zaposlenih, zakup ili oprema;
- omogućilo da izvršavaju zadatke koji su im delegirani na osnovu konkursa/tendera;
- olakšali pravni postupci pred sudovima, uključujući i postupke koji se odnose na kolektivna
obeštećenja.
Predloženi Fond bi dobijao prihod iz državnog budžeta, donacija, administrativnih paričnih kazni
uvedenih za kršenje odredaba Zakona o zaštiti potrošača, procenta iznosa krivičnih kazni utvrđenih za
prekršaje Zakona o zaštiti potrošača i procenta iznosa obeštećenja koji se dodeljuje kao rezultat plana
kolektivnog obeštećenja.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredba koja glasi:
Predlog novog člana 126.
<Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem će osnovati Potrošački fond i upravljati njime sa
sledećim ciljem:
- da omogući organizacijama potrošača da izađu na kraj sa tekućim troškovima, kao što su plate
zaposlenih, zakup ili oprema;
- da omogući organizacijama potrošača da izvrše zadatke koji su im delegirani na osnovu
konkursa/tendera;
- da olakša pravne postupke pred sudovima, uključujući i sudske zabrane i postupke kolektivnog
obeštećenja.>
269 Član 127. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Udruženja i savezi Organisations and associations Udruženja i njihovi savezi, u smislu ovog zakona, su udruženja osnovana u skladu sa zakonom kojim se uređuje osnivanje i pravni položaj udruženja, a čija je oblast ostvarivanja ciljeva zaštita potrošača (u daljem tekstu: udruženja i savezi). Consumer protection organizations and their associations, in the sense of this law are organisations established in accordance with the law regulating the establishment and legal status of associations of citizens, the purpose of which is protecting consumer rights (hereinafter referred to as: organisations). Udruženja i savezi su samostalni u ostvarivanju ciljeva zaštite potrošača i dužni su da se rukovode The organisations are independent in isključivo interesima potrošača. realisation of the goals of consumer protection and are obliged to observe the interests of the consumers only. Rukovodeći položaj u organima upravljanja udruženja i saveza čija je oblast ostvarivanja ciljeva The managing position in the governing bodies of the consumer protection organisations cannot be zaštita potrošača, ne može imati: held by: 1) državni službenik i službenik u organima 1) state officials and officials of bodies of jedinice lokalne samouprave koji su zaposleni u local self‐government employed in the Ministry; Ministarstvu; 2) persons in a managing or supervisory role 2) lice na rukovodećem ili nadzornom with a trader or a traders’ association; položaju kod trgovca ili u udruženju trgovaca; 3) persons in a managing or supervisory role 3) lice na rukovodećem ili nadzornom in a political party or union. položaju u političkoj stranci ili sindikatu. 2. Obrazloženje izmene: da se uvede „organizacija za zaštitu potrošača” kao institucija zadužena za zaštitu potrošača i da se donese skup preliminarnih kriterijuma za ovu grupu organizacija koje rade u specifičnoj oblasti. 3. Predlog amandmana (KE2 predlog): postojeći član 127. zameniti sledećim članom: Organizacije za zaštitu potrošača u smislu ovog zakona su organizacije osnovane u skladu sa zakonom koji reguliše osnivanje i pravni status udruženja građana, čiji je cilj zaštita prava potrošača a ne delovanje u svoju sopstvenu korist ili u isključivu korist svojih članova. 1.
270 2.
Organizacije za zaštitu potrošača su nezavisne od bilo kakvih političkih, religioznih i ekonomskih subjekata, što naročito znači da: a.
rukovodeće pozicije u upravnim organima organizacija potrošača ne mogu držati: •
lica koja imaju rukovodeću ili nadzornu ulogu u političkoj partiji ili verskoj organizaciji; •
državni službenici i službenici tela lokalne samouprave zaposleni u institucijama zaduženim za zaštitu potrošača; •
lica koja su na rukovodećim ili nadzornim funkcijama kod trgovaca ili u udruženjima trgovaca; b.
organizacije za zaštitu potrošača ne prihvataju nikakvo finansiranje, grantove, donacije od organizacija sa kojima može da postoji sukob interesa, naročito od pravnih subjekata, izuzev situacija kada pravnom subjektu pružaju uslugu koja se naplaćuje (obuka ili slično) u skladu sa statutima organizacije. 3. Organizacije za zaštitu potrošača su dužne da objavljuju godišnje izveštaje o aktivnostima uključujući i opise sprovedenih projekata i njihove rezultate, evidenciju o prihodu, izvore prihoda i troškove, i da ih dostavljaju Ministarstvu do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu. 271 Član 128. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Aktivnosti udruženja i saveza Activities of consumer organisations Aktivnost obuhvata: udruženja i saveza naročito Consumer organisations shall particularly engage in the following activities: 1) informisanje, obrazovanje, savetovanje i 1) informing, pomoć potrošačima u rešavanju problema potrošača; assisting consumers; educating, advising and 2) sprovođenje ispitivanja i uporednih 2) conducting research studies and analiza robe i usluga posredstvom akreditovanih, comparative tests of goods and services, through odnosno imenovanih tela za ocenjivanje usaglašenosti, accredited and designated bodies for assessing the u skladu sa posebnim propisima; conformity in accordance with particular regulations; 3) ostvarivanje saradnje sa odgovarajućim 3) cooperation with appropriate public organima i organizacijama u zemlji i inostranstvu. bodies and institutions in the country and abroad. Udruženja i savezi su dužni da objavljuju godišnji izveštaj o aktivnostima kojim je obuhvaćen pregled svih njihovih prihoda, izvora prihoda i troškova, kao i da ga dostave Ministarstvu, najkasnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu. Consumer protection organisations are obliged to publish annual activity reports including records of income, sources of income and expenses and to enclose it to the Ministry by March 31 of the current year, for the previous year. 2. Obrazloženje izmene: da se uspostavi sveobuhvatni skup uloga organizacija za zaštitu potrošača. 3. Predlog amandmana (KE2 predlog): postojeći član 128. zameniti sledećim: a. Organizacije za zaštitu potrošača su aktivne u oblasti potrošačkih politika i zastupaju interese potrošača u institucijama i telima državne administracije i lokalnih uprava, i mogu učestvovati u formulisanju i sprovođenju politika u oblasti zaštite potrošača. b. Organizacije za zaštitu potrošača naročito imaju pravo da: 272 a. zastupaju interese potrošača u konsultativnim telima u oblasti zaštite potrošača na nacionalnom, regionalnom i lokalnom nivou; b. učestvuju u radu Podsaveta za organizacije za zaštitu potrošača Nacionalnog saveta za zaštitu potrošača i, shodno tome, u regionalnim/lokalnim savetima za zaštitu potrošača; c. daju mišljenja o nacrtima pravnih akata i drugim dokumentima koja se odnose na prava i interese potrošača; d. obezbeđuju pravne savete potrošačima i da pregovaraju sa trgovcima o načinu rešavanja žalbi potrošača; e. iniciraju sudske postupke za zaštitu individualnih i kolektivnih prava potrošača; f.
zastupaju interese potrošača u sudovima i u vansudskim dogovorima u sporovima potrošača; g. zahtevaju da se naloži isplaćivanje odgovarajućeg iznosa novca u cilju zaštite potrošača u sudskim slučajevima protiv kršenja individualnih ili kolektivnih interesa potrošača; h. informišu potrošače o njihovim pravima; izdaju časopise, brošure, letke i druge publikacije i materijale o pravima i interesima potrošača; i.
razvijaju i šire programe i kampanje za edukaciju potrošača; j.
sprovode ispitivanja, studije i komparativne testove roba i usluga i da objavljuju njihove rezultate; k. učestvuju u radu na polju standardizacije; l.
sprovode zadatke države u oblasti zaštite potrošača, delegirane od strane i ugovorene sa ministarstvom nadležnim za zaštitu potrošača i drugim institucijama i telima Vlade i lokalnih vlasti; m. apliciraju za grantove iz javnih fondova za obavljanje zadataka pomenutih u tački l; n. apliciraju za strukturne fondove koje dodeljuje ministarstvo zaduženo za zaštitu potrošača; o. koriste imovinu u vlasništvu države ili lokalnih vlasti sa povlašćenim uslovima. 273 Član 129. 1. Sadašnja odredba: Srpski Evidencija udruženja i saveza English Registration of consumer organisations Ministarstvo vodi evidenciju udruženja i The Ministry is in charge of registering saveza, koji: organisations which meet the following requirements: 1) su osnovani i upisani u registar u skladu 1) They are established and registered in sa zakonom kojim se uređuje osnivanje i pravni položaj accordance with the Law on regulating associations of udruženja; citizens; 2)
zastupaju kolektivne interese potrošača; 2) They represent the collective interests of consumers; 3) štite i unapređuju interese potrošača davanjem saveta i pružanjem pomoći potrošačima u 3) They promote and defend consumer ostvarivanju njihovih prava; interests especially in advising and assisting consumers in enforcing their rights; 4) raspolažu odgovarajućim kadrovskim 4) They provide evidence on the availability kapacitetima sa profesionalnim znanjem i veštinama; of sufficient personal resources and professional skills; 5) ima najmanje 50 članova. 5) They have at least 50 members. Smatra se da udruženje ili savez zastupa kolektivne interese potrošača u smislu stava 1. tačka 2) ovog člana, A consumer protection organisation or association is ako se cilj njihovog udruživanja ili delovanja odnosi na considered to represent the collective interests of pitanja od interesa za veći broj potrošača. consumers if, as referred to in Paragraph 1, Item 2), if Udruženja ili savezi radi upisa u evidenciju udruženja iz the purpose of its’ association or activity is related with stava 1. ovog člana podnose prijavu Ministarstvu. questions of interests for a greater number of Prijava sadrži naročito podatke: naziv udruženja ili consumers. saveza, o upisu u registar kod Agencije za privredne The organisations or associations, for registering in registre, o aktivnostima za prethodnu godinu od godine accordance with Paragraph 1, shall submit an u kojoj se vrši upis, o odgovarjućim kadrovskim application to the Ministry. The registration contains the following data: name of organisation or association, kapacitetima i o broju članova udruženja ili saveza. Uz prijavu iz stava 3. ovog člana, dostavljaju se i dokazi registration with the Business Registers’ Agency, activities in the previous year, personnel capacity and o ispunjenju uslova iz stava 1. ovog člana. Udruženje ili savez se briše iz evidencije number of members of the organisation or association. Along with the application under Paragraph 3, the udruženja i saveza ako: evidence on fulfilment of conditions under Paragraph 1 1) prestane da ispunjava uslove iz stava 1. is also enclosed. ovog člana; An organisation or association is to be deleted 2) ne dostavi godišnji izveštaj o aktivnostima from the record of organisations and association in case u skladu sa članom 128. stav 2. ovog zakona; of: 3) učini povredu zabrane iz člana 131. stav 1) failure to fulfil the conditions under 3. ovog zakona, odnosno drugu težu povredu ovog Paragraph 1; zakona. 2) failure to enclose annual activity report in Ministarstvo je dužno da evidenciju iz stava 1. 274 ovog člana učini dostupnom javnosti na svojoj internet accordance with Art. 128, para. 2; stranici. 3) violation of the prohibition under Art. Ministar bliže propisuje uslove iz stava 1, kao i sadržinu 131, para 3 of this law, or other serious violation of this prijave za upis u evidenciju iz stava 3. ovog člana, kao i law. sadržinu i način vođenja evidencije udruženja i saveza. The Ministry shall make the records under Paragraph 1 publicly available on its web‐page. The Minister defines the conditions under Paragraph 1, and the content of the registration under Paragraph 3, as well as contents and method of keeping records on association and organisations. 2. Obrazloženje izmene: Predloženi amandmani Zakona o zaštiti potrošača u članove 127. i 128. uvode termin „organizacija za zaštitu potrošača”, koji omogućava da se iz grupe svih nevladinih organizacija izdvoji posebna grupa organizacija čiji je cilj zaštita prava potrošača. Uloge i odgovornosti organizacija za zaštitu prava potrošača su dobro definisane transparentnim kriterijumima. Zbog toga nije potrebno da se insistira na administrativnom, evaluativnom sistemu dokaza za organizacije potrošača. Ovakav sistem je bio uveden kao rezultat povećane efikasnosti javnog finansiranja putem ograničavanja pristupa javnim fondovima organizacijama koje nisu bile u stanju da ispune određene uslove. Razvoj politika u oblasti zaštite potrošača u Srbiji zahteva novi pristup ka institucionalnim aspektima zaštite potrošača: institucionalni sistem treba da se zasniva na transparentnim pravnim odredbama Zakona o zaštiti potrošača i na izbegavanju administrativnih i evaluativnih kriterijuma za izbor građanskih organizacija kojima je cilj zaštita prava potrošača i učestvovanje u formulisanju, ostvarivanju i oceni politika u oblasti zaštite potrošača. 3. Predlog amandmana (KE2 predlog): izbrisati član 129.
275 Član 130. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ovlašćenja udruženja i saveza Powers of consumer organizations Udruženje ili savez koje je evidentirano u skladu sa članom 129. ovog zakona ima ovlašćenje da zastupa interese potrošača u: 1) savetodavnim telima u oblasti zaštite potrošača; The consumer organization or association registered according to Article 129 is entitled to represent the interests of consumers in: 1) consultative bodies in the field of consumer protection; 2) postupcima sudskog rešavanja potrošačkih sporova; 2) consumer disputes before the courts or in out‐of‐court settlement of consumer disputes; 3)
organima. postupcima pred i drugim vansudskog državnim 3) proceedings authorities. before other state 2. Predlog amandmana (KE2 predlog): izbrisati član 130. 276 Član 131. 1. Sadašnja odredba: Srpski Finansiranje aktivnosti udruženja i saveza English Financing of consumer organisations The activities carried out by the registered Aktivnosti evidentiranih udruženja ili saveza iz člana 129. ovog zakona mogu se finansirati iz budžeta consumer organisations or associations referred to in Article 129 may be financed from the state budget. Republike Srbije. Bodies of the Autonomous Province and local Organi autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave podržavaju aktivnosti udruženja i saveza u self‐government units shall support the activities of consumer organisations within their jurisdictions. skladu sa svojim nadležnostima i mogućnostima. Zabranjeno je da udruženja i savezi primaju The organisations and associations are prohibited to bespovratna sredstva od trgovaca i udruženja trgovaca, receive non‐refundable means from traders and osim pružanja usluga uz naknadu (npr. obuka i sl.) traders’ associations, save for charged services (training and similar). 2. Predlog amandmana (KE2 predlog): izbrisati član 131. 277 3) Koordinaciona tela Član 131 A (bivši 126) 1. Sadašnja odredba: Srpski Nacionalni savet za zaštitu potrošača English National Council for Consumer Protection For the purpose of strengthening the system of consumer protection and cooperation of the bodies, organisations and other institutions in charge of consumer protection, the Government shall establish the National Council for Consumer Protection (hereinafter referred to as the National Council). The National Council involves representatives of ministries and other state institutions and public authorities, consumer protection organisations and associations, professional and chambers of commerce and other market participants, as well as independent experts specialised in consumer protection. 2) izveštava Vladu o stanju u oblasti zaštite The National Council shall particularly : potrošača i sprovođenju Akcionog plana; 1) participate in the making of the Strategy; 3) predlaže mere i aktivnosti na 2) report to the Government on situation in unapređenju zaštite potrošača, a naročito u pogledu consumer protection area and realisation of the Action savetovanja i pomoći potrošačima u ostvarivanju Plan; potrošačkih prava putem savetodavnih centara i obaveštavanja javnosti o svim pitanjima od značaja za 3) propose measures and activities for zaštitu potrošača. enhancing consumer protection, particularly in regard to advising and assisting consumers in exercising their Nacionalnim savetom predsedava ministar. rights through advisory centres and informing the Stručne i administrativne poslove za potrebe public on all issues of importance for consumer Nacionalnog saveta obavlja Ministarstvo. protection. The National Council is presided over by the Minister. Expert and administrative duties for the needs of the National Council are done by the Ministry. Radi unapređenja sistema zaštite potrošača i saradnje nadležnih organa, organizacija i drugih nosilaca zaštite potrošača, Vlada obrazuje Nacionalni savet za zaštitu potrošača (u daljem tekstu: Nacionalni savet). Nacionalni savet čine predstavnici ministarstava i drugih državnih organa i nosilaca javnih ovlašćenja, udruženja i saveza za zaštitu potrošača, privrednih i profesionalnih komora i drugih učesnika na tržištu, kao i nezavisni stručnjaci iz oblasti zaštite potrošača. Nacionalni savet naročito obavlja sledeće poslove: 1) učestvuje u izradi Strategije; 1. Obrazloženje izmene: 278 Predlaže se da se koordinaciona uloga Nacionalnog saveta odvoji od njegove konsultativne funkcije. To
su dve različite uloge i svrhe koje bi se verovatno ispunile sa većom efikasnošću preko dva različita tela
umesto jednog koje spaja obe. Glavne teme u njihovim planovima i programima će se razlikovati, kao što
će se razlikovati i ciljni članovi. Veliki značaj koordinacije između državnih institucija, u skladu sa
načelima integracije, u potpunosti opravdava uspostavljanje jednog specifičnog tela za ispunjavanje te
jedinstvene potrebe, sa učešćem svih odgovarajućih tela za kreiranje politike. Osim toga, suštinska
potreba obezbeđivanja da potrošači zaista i adekvatno učestvuju u procesu donošenja odluka zahteva da tu
funkciju obavlja posebno telo. Videti u nastavku detalje o ovom predlogu i mogućim alternativama.
Kako bi se omogućila maksimalna efikasnost, koordinacija zahteva da u Savetu budu zastupljene sve
institucije koje se bave pitanjima koja su najdirektnije vezana za zaštitu potrošača.
Preporučuje se da odgovarajuće odredbe Zakona o zaštiti potrošača budu revidirane kako bi se jasno
navela funkcija Saveta.
2. Predlog amandmana:
postojeći član 126. zameniti sledećim odredbama:
član 131. (izmenjen bivši 126)
„Osniva se Nacionalni savet za zaštitu potrošača (u daljem tekstu: Nacionalni savet) kako bi ojačao
sistem zaštite potrošača i kako bi se unapredila koordinacija među javnim nadležnim telima koja su
odgovorna, direktno ili indirektno, za pitanja zaštite potrošača”.
279 Član 131 B 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se uredi pitanje sastava Saveta. 3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 B
„Sledeće javne institucije šalju predstavnike u Nacionalni savet:
-
Ministarstvo nadležno za poljoprivredu,
-
Ministarstvo nadležno za trgovinu,
- Ministarstvo nadležno za pravdu, uključujući i Centar za posredovanje i Pravosudnu
akademiju,
- Ministarstvo nadležno za ekonomiju i regionalni razvoj,
- Ministarstvo nadležno za turizam,
- Ministarstvo nadležno za zdravstvo,
- Ministarstvo nadležno za socijalna pitanja,
- Ministarstvo nadležno za zaštitu životne sredine,
- Ministarstvo nadležno za finansiranje i budžet,
- Ministarstvo nadležno za transport,
- Ministarstvo nadležno za poštanske usluge,
- Ministarstvo nadležno za informatičko društvo i/ili nove tehnologije,
- Ministarstvo zaduženo za lokalnu upravu, uključujući i Stalnu konferenciju gradova i
opština,
- Ministarstvo zaduženo za ljudska i manjinska prava,
- Narodna banka Srbije,
280 -
Agencija za energetiku,
RATEL,
Narodni pravobranilac ,
Komisija za zaštitu konkurencije,
Druga državna tela ili institucije kojima su poverena javna ovlašćenja u oblasti zaštite
potrošača, koje imenuje nadležni ministar.
Lica koja u Nacionalnom savetu zastupaju navedene institucije moraju imati status direktora
ili ekvivalentnu poziciju”.
281 Član 131 C 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se nabroje nadležnosti ili misije Saveta. 3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 C
„Nacionalni savet:
(1) učestvује u izradi Nacionalne strategije za zaštitu potrošača i u godišnjim planovima za
primenu;
(2) podnosi izveštaje Vladi u vezi sa stanjem u oblasti zaštite potrošača i ostvarivanjem
Nacionalne strategije za zaštitu potrošača;
(3) preporučuje načine integrisanja pitanja politike u oblasti zaštite potrošača u druge
državne politike;
(4) razmatra uticaj koji na potrošače imaju mere preduzete u skladu sa državnim
politikama;
(5) formuliše predloge o merama namenjenim jačanju uspostavljanja državnih institucija za
izradu politika u oblasti zaštite potrošača”.
282 Član 131 D 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se potvrdi ko će predsedavati Savetom i koja će institucija biti odgovorna za njegov
Sekretarijat.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 D
„Nacionalnim savetom predsedava ministar nadležan za pitanja zaštite potrošača ili njegov
delegat.
Sekretarijatom Saveta rukovodi Sektor za zaštitu potrošača Uprave za zaštitu potrošača i nadzor
nad tržištem”. 283 Član 131 E 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: razviti ekspertizu Saveta. 3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 E
„U okviru Saveta mogu se osnovati potkomisije ili radne grupe.
Eksperti ili zainteresovane strane koje nisu članovi Saveta mogu da budu pozvani da prisustvuju
sastancima Saveta na „ad hoc” osnovi.
Nacionalni savet može da sa zainteresovanim stranama, uključujući organizacije potrošača i/ili
eksperte, održava rasprave o opštim i konkretnim pitanjima koja se odnose na zaštitu potrošača”.
284 Član 131 F 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se obezbedi da Savet bude aktivna institucija zahtevanjem da se sastaje redovno a najmanje tri
puta godišnje.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 F
„Nacionalni savet se sastaje najmanje tri puta godišnje”.
285 Član 131 G 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se saradnja sa drugim državnim telima koja kreiraju politiku učini efikasnijom.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 G
„Nacionalni savet može podneti zahtev za informacije državnim preduzećima i organizacijama.
Državna preduzeća i organizacije su dužni da sarađuju sa Nacionalnim savetom i da postupe kao
što je uređeno stavom 1. ovog člana, u datom roku, da dostave informaciju, dokumente ili druge
zahtevane dokaze koje poseduju ili da daju objašnjenje o predmetu zahteva.
Obaveza iz stava 2. ovog člana se naročito odnosi na odgovarajuća ministarstva i inspekcije,
javne agencije, organe i organizacije lokalne samouprave, privredne komore i druge organizacije
koje vrše javna ovlašćenja.
U slučaju neblagovremenog ili nepotpunog postupanja ili nepostupanja od strane preduzeća ili
organizacije iz stava 1. ovog člana, Nacionalni savet može da o tome obavesti pravni subjekt koji
ima ovlašćenje za kontrolu rada predmetnog preduzeća ili organizacije ili kojem je ono
odgovorno za rad, sa zahtevom da preduzme neophodne aktivnosti u cilju sticanja neophodnih
informacija”.
286 Član 131 H 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se obezbedi transparentnost rada Saveta.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 H
„Preporuke, zapisnici sa diskusija i izveštaji koje izrađuje Nacionalni savet i koje dostavlja
nadležnom ministarstvu objavljuju se javno u vreme njihovog podnošenja. Godišnji izveštaji o aktivnostima Nacionalnog saveta objavljuju se pre 31. marta”.
287 4) Konsultativna tela Član 131 I 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: Prema Zakonu o zaštiti potrošača, od Nacionalnog saveta za zaštitu potrošača se očekuje da
ispunjava kako koordinativnu, tako i konsultativnu funkciju. Naime, sastav Nacionalnog saveta za
zaštitu potrošača, kao što je propisano u članu 126. Zakona o zaštiti potrošača, čine „predstavnici
organizacija udruženja za zaštitu potrošača, profesionalaca i privrednih komora i drugih
učesnika na tržištu, kao i nezavisni stručnjaci iz oblasti zaštite potrošača”.
Novi standardi upravljanja, kao što su odgovornost, participativnost i transparentnost naglašavaju
značaj uključivanja zainteresovanih strana u regulatorno odlučivanje. Tokom poslednjih decenija
stvoren je široki konsenzus da je javno učešće NVO ključni element dobrog i demokratski
legitimnog odlučivanja čime se takođe jača i odgovornost regulatora.
Zbog toga se preporučuje da konsultativna funkcija Nacionalnog saveta za zaštitu potrošača
postane funkcija zasebnog tela, čime će se u sistem zaštite potrošača uvesti specifičan i
strukturiran proces savetovanja potrošačkih organizacija.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 I
<Ministarstvo nadležno za pitanja zaštite potrošača osniva Potrošački konsultativni komitet koji
će delovati kao konsultativno telo Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržštem, i koji će se
sastojati od 20 do 25 predstavnika organizacija potrošača.
Članove Komiteta imenuje nadležni ministar na osnovu liste imena predloženih od strane
organizacija potrošača.>
288 Član 131 J 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se obezbedi stvaran i redovan proces konsultacija.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 J
<Potrošački konsultativni komitet se sastaje jednom na svaka tri meseca.
Trošak za učešće članova komiteta na sastancima pada na teret državnog budžeta.>
289 Član 131 K 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se razjasni ko predsedava Komitetom i koja institucija će brinuti o njegovom sekretarijatu.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 K
<Potrošačkim konsultativnim komitetom predsedava direktor Uprave za zaštitu potrošača i
nadzor nad tržištem.
Sekretarijatom Komiteta će rukovoditi Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.>
290 Član 131 L 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se navedu situacije u kojima će konsultacije sa Potrošačkim konsultativnim komitetom biti
obavezne i situacije u kojima one mogu biti na dobrovoljnoj osnovi.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 L
< 1. Potrošački konsultativni komitet će biti konsultovan od strane direktora Uprave za zaštitu
potrošača i nadzor nad tržištem o:
-
pripremi i izradi Nacionalne strategije za zaštitu potrošača i godišnjih planova za
njenu primenu
izradi novih zakona, primeni zakona ili amandmana postojećih zakona koje
priprema Uprava za zaštitu potrošača i nadzor
predlozima izmena cena i standardnih uslova od strane regulatornih tela, pružaoca
usluga od opšteg ekonomskog interesa i drugih nosioca javnih ovlašćenja
izradi konkursa/tendera koje priprema Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad
tržištem
predlozima finansiranja preko Potrošačkog fonda
2. Potrošački konsultativni komitet može biti konsultovan od strane direktora Uprave za
zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem o:
-
izradi zakona ili amandmana postojećih zakona koje pripremaju drugi javni organi
ili nezavisna regulatorna tela
bilo kojem dokumentu, aktivnosti ili meri koji se odnose na zaštitu potrošača i
nadzor u oblasti zaštite potrošača >.
291 Član 131 M 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se unapredi nezavisnost Potrošačkog konsultativnog komiteta tako što će mu se garantovati
pristup informacijama i pravo da odlučuje o svom planu i programu.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 M
<1. Potrošački konsultativni komitet ima pravo da zahteva od Uprave za zaštitu potrošača i
nadzor nad tržištem informacije u vezi sa političkim merama koje se preduzimaju ili se
planira da se preduzmu po pitanjima zaštite potrošača, sprovođenja postojećeg
zakonodavstva koje se odnosi na zaštitu potrošača i nadzor u oblasti zaštite potrošača.
2 Komitet može da odluči da na svoj dnevni red po sopstvenoj inicijativi stavi bilo koje
pitanje koje se odnosi na zaštitu potrošača i nadzor u oblasti zaštite potrošača.
3 Komitet je dužan da učini sve da usaglasi gledišta organizacija potrošača u odnosu na
potrošačka pitanja.
4 Komitet može da daje mišljenja, pismene izjave, izveštaje i da formuliše preporuke o bilo
kom pitanju koje se odnosi na zaštitu potrošača, uključujući i predloge novih zakona ili
izmene postojećih, mere usmerene ka jačanju uspostavljanja institucija za zaštitu
potrošača, mere i aktivnosti za jačanje zastupništva i učešća potrošača u odlučivanju,
predloge za efikasnije i energičnije sprovođenje Zakona o zaštiti potrošača i povezanih
potrošačkih zakona, mere i aktivnosti kako bi se omogućilo ostvarivanje osnovnih
potrošačkih prava i podigla svest o pravima i interesima potrošača.
5 Komitet je dužan da usvoji Etički kodeks potrošačkih organizacija i da prati njegovu
primenu. On može da predloži da se potrošačkim organizacijama zbog kršenja kodeksa oduzme pravo da predstavljaju potrošače. 292 Član 131 N 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se ojača stručnost Potrošačkog konsultativnog komiteta.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 N
„Eksperti ili zainteresovana lica mogu biti pozvani da prisustvuju na sastancima Komiteta na
„ad hoc” osnovi.
Komitet takođe ima pravo da se konsultuje i da traži mišljenje stručnjaka iz Komiteta
stručnjaka po pitanjima potrošača koji je osnovan članom XX”.
293 Član 131 O 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se ispuni uslov transparentnosti koji zahteva dobro administrativno upravljanje i da sve
potrošačke institucije, individualni potrošači i drugi ključni činioci kao što su trgovci, sudije,
advokati, akademici i novinari postanu svesni o radu koji vrši i mišljenjima koje daje Potrošački
konsultativni komitet.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 O
„Potrošački konsultativni komitet predstavlja svoja gledišta u vidu mišljenja i/ili detaljnih izveštaja o stavovima ili drugih dokumenata koji se objavljuju javno u vreme njihovog podnošenja. Potrošački konsultativni komitet je dužan da javno objavljuje godišnje izveštaje o svojim
aktivnostima pre 31. marta.
Ovaj izveštaj uključuje sva mišljenja i dokumente o stavovima koje je Komitet izradio tokom
prethodne godine”.
294 Član 131 P 1. Sadašnja odredba: ne postoji. 2. Obrazloženje izmene: da se poveća nivo stručnosti i veština koji su dostupni kreatorima politika u oblasti zaštite
potrošačkih prava i potrošačkim organizacijama članicama Potrošačkog konsultativnog komiteta.
3. Predlog amandmana: uvesti novu odredbu koja glasi: Predlog novog člana 131 P
<Ministarstvo nadležno za pitanja zaštite potrošača osniva Komitet potrošačkih stručnjaka koji
će delovati kao konsultativno stručno telo Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.
Komitet ne sme da ima više od 15 članova.
Članove komiteta imenuje nadležni ministar na osnovu spiska imena predloženog od strane
direktora Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.
Komitetom predsedava direktor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.
Sekretarijatom Komiteta rukovodi Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.>
295 XII. NADZOR 296 Član 147. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Nadležnost za nadzor Surveillance authority Nadzor nad primenom ovog zakona vrši ministarstvo, ministarstvo nadležno za poslove turizma, ministarstvo nadležno za poslove zdravlja, ministarstvo nadležno za poslove poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, ministarstvo nadležno za poslove energetike, ministarstvo nadležno za poslove saobraćaja, ministarstvo nadležno za poslove telekomunikacija, ministarstvo nadležno za poslove planiranja i građevinarstva i zaštite životne sredine, kao i ministarstvo nadležno za poslove finansija. Inspekcijski nadzor vrše ministarstva iz stava 1. ovog člana preko inspektora nadležnih za vršenje inspekcijskog nadzora u odgovarajućoj oblasti. Ministarstva iz stava 1. ovog člana u vršenju nadzora međusobno sarađuju, odnosno međusobno se obaveštavaju o preduzetim merama, razmenjuju informacije, pružaju neposrednu pomoć i preduzimaju zajedničke mere i aktivnosti značajne za sprovođenje inspekcijskog nadzora. The control over implementation of this Law shall be conducted by the Ministry, the ministry in charge of tourism, the ministry in charge of health, the ministry in charge of agriculture, forestry and water management, the ministry in charge of energy, the ministry in charge of transport, the ministry in charge of telecommunications, the ministry in charge of planning, construction and environment protection, as well as the ministry in charge of finance. Inspection surveillance is conducted by the ministries under Paragraph 1 through inspectors with jurisdiction in relevant fields. The ministries from Paragraph 1 shall cooperate in conducting surveillance, exchange information, provide direct assistance and take joint measures and activities for conducting the inspection surveillance. 2. Obrazloženje izmene: da se Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem, uključujući i njene regionalne jedinice, jasno
imenuje kao glavno telo odgovorno za sprovođenje Zakona o zaštiti potrošača i povezanog potrošačkog
zakonodavstva.
Nadzor u sektoru potrošačkog zakonodavstva takođe predstavlja odgovornost nadležnih inspekcijskih
organa u odgovarajućim oblastima. Na primer, nadzor u oblasti bezbednosti proizvoda biće glavna
odgovornost Saveta za bezbednost proizvoda koji se osniva u skladu sa Zakonom o tržišnom nadzoru.
3. Predlog amandmana: član 147. zameniti sledećim: Član XX
297 <Nadzor nad primenom ovog zakona i nadzor nad sprovođenjem svih zakona koji se čak i
indirektno ili delimično odnose na zaštitu potrošača vrši ministarstvo nadležno za zaštitu
potrošača preko Sektora za nadzor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem osnovan u
skladu sa članom XX ovog zakona.
Nadzor u oblasti zaštite potrošača takođe vrše inspekcije koje pripadaju drugim ministarstvima,
nezavisna regulatorna tela i lokalne vlasti ili opštine u skladu sa zakonima koji regulišu njihovo
područje delovanja.
Regionalni direktori postavljeni na osnovu člana XX ovog zakona koordiniraju nadzorne
aktivnosti u svojim regionima pod nadležnošću i nadzorom direktora Uprave za zaštitu potrošača
i nadzor nad tržištem.>
298 Član 148. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Ovlašćenja nadležnih inspekcijskih organa Jurisdictions of authorised inspectorial bodies U vršenju inspekcijskog nadzora nadležni inspektor ima sva prava, dužnosti i ovlašćenja koja su propisana ovim zakonom i zakonima kojima se uređuje inspekcijski nadzor u odgovarajućoj oblasti. Nadležni inspektor u vršenju nadzora proverava da li trgovac: 1) ističe cene, u skladu sa čl. 6. do 12. i članom 14. ovog zakona; 2) obaveštava potrošača pre zaključenja ugovora u skladu sa članom 16. ovog zakona; 3) nepošteno posluje u skladu sa članom 23. i 25. ovog zakona; 4) prodaje, služi i poklanja maloletniku duvanske odnosno alkoholne proizvode i pivo u skladu sa članom 26. ovog zakona; 5) vrši neposredno oglašavanje u skladu sa članom 41. ovog zakona; 6) šalje pošiljke koje potrošač nije naručio, u skladu sa članom 42. stav 1. ovog zakona; 7) vrši oglašavanje putem sredstava komunikacije na daljinu u skladu sa članom 43. ovog zakona; 8) zloupotrebljava izraz „garancija” u skladu sa članom 57. ovog zakona; 9) odgovara potrošaču na reklamacije u skladu sa članom 58. stav 2. ovog zakona; 10) isključuje potrošača sa distributivne mreže, u skladu sa članom 86. ovog zakona; 11) uspostavlja kontakt liniju u vezi sa priključenjem na distributivnu mrežu, kvalitetom i korišćenjem usluga od opšteg ekonomskog interesa u skladu sa članom 92. zakona; 12) oglašava ili nudi na prodaju turistička putovanja, u skladu sa članom 95. ovog zakona; 13) obaveštava potrošača o podacima koji se odnose na porodicu domaćina i odgovorno lice kome učenik odnosno student može da se obrati za pomoć u mestu boravka, u skladu sa članom 101. stav 3. ovog zakona; 14) dostavlja garanciju za slučaj nesposobnosti plaćanja u skladu sa članom 108. stav 1. i članom 122. ovog zakona; In conducting the inspection surevillance, the inspector in charge has all the rights, duties and jurisdictions prescribed by this Law and the laws regulating inspection surevillance in the relevant field. The inspector in charge, during surveillance, checks whether the trader: 1) indicates prices in accordance with the article 6 – 12 and article 14 of this Law; 2) informs the consumer prior to the formation of a contract in accordance with Article 16 of this Law; 3) uses unfair commercial practices, in accordance with the articles 23 and 25 of this Law; 4) sells, serves or gives tobacco products or alcohol to underage persons, in accordance with the Art. 26; 5) conducts direct marketing in accordance with Art. 41. of this Law; 6) supplies unordered goods or services to the consumer, in accordance with Art. 42. item 1. of this Law; 7) conducts advertising through means of distance communication in accordance with Art. 43. of this Law; 8) misuses the word guarantee in accordance with Art. 57. of this Law; 9) responds to the consumer’s complaints in accordance with Art. 58. para. 2. of this Law; 10) disconnects the consumer from the supply network, in accordance with Art. 86. of this Law; 11) establishes the help‐line dealing with connection to the supply network, quality and usage of services of general economic interest in accordance with Art. 92 of this Law; 12) advertises or offers for sale package tours, in accordance with Art. 95. of this Law; 13) informs the consumer on data pertaining to the host family or the responsible person at the place of stay whose assistance may also be demanded while staying abroad, in accordance with Art. 101. item 3. of this Law; 14) provides collateral for the case of insolvency in accordance with Art. 108. item 1. и Art. 122 of this Law; 299 15) oglašava i nudi vremenski podeljeno korišćenje nepokretnosti, trajne olakšice za odmor, pomoć prilikom preprodaje vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti i trajnih olakšica za odmor, odnosno razmenu vremenski podeljenog korišćenja nepokretnosti u skladu sa članom 112. ovog zakona; 16) omogućava posebno potpisivanje ugovornih odredaba o pravu potrošača na jednostrani raskid ugovora, o trajanju tog prava i o zabrani plaćanja unapred za vreme trajanja prava na raskid u skladu sa članom 113. st. 7. i 8. ovog zakona. 15) advertises timeshare, long‐term holiday products, resale or exchange in accordance with Art. 112. of this Law; 16) allows separate signing of the contract clauses on the right of the consumer to withdrawal, withdrawal period and prohibition of advance payment during the withdrawal period in accordance with Art. 113. items 7 and 8 of this Law. 2. Obrazloženje izmene: da se ovlašćenja za nadzor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem prošire na sve odredbe
Zakona o zaštiti potrošača, kao i na sve zakonske odredbe koje imaju uticaj, makar indirektan ili
delimičan, na zaštitu prava i interesa potrošača.
S obzirom na to da se Zakonom o zaštiti potrošača imenuju specifični inspekcijski organi koji su nadležni
za sprovođenje posebnih odredaba zakona, radi jasnoće potrebno je da nadležnosti nadzora prenesene na
druga tela osim Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem u cilju sprovođenja određenih odredaba
Zakona o zaštiti potrošača budu jasno navedene.
3. Predlog amandmana:
član 148. zameniti sledećim:
<Direktor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem je nadležan da preduzme mere protiv
svake aktivnosti ili ponašanja koje uzrokuje štetu ili za koju postoji verovatnoća da će uzrokovati
štetu interesima potrošača.
Drugi organi za nadzor koji se imenuju u skladu sa Zakonom o zaštiti potrošača su:
-
Inspekcija za turizam nadležna je za ...
Inspekcija za energetiku nadležna je za ...
Inspekcija za elektronske komunikacije nadležna je za ...
Komunalna policija nadležna je za ...
Republička komunalna inspekcija nadležna je za ...
Narodna banka Srbije nadležna je za ...
Komisija za hartije od vrednosti Srbije nadležna je za ...>
300 Član 148 A
1.
Sadašnja odredba:
ne postoji.
2.
Obrazloženje izmene:
da se obezbedi interna koordinacija politike sprovođenja i aktivnosti među svim komponentama Uprave
za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.
3.
Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<U okviru Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem formira se Grupa za koordinaciju.
Direktor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem predsedava grupom, koja takođe uključuje i
rukovodioce oba sektora i regionalne direktore za zaštitu potrošača.
Nadležnosti i interne procedure Grupe za koordinaciju
Ministarstva/Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem.>
biće
regulisane
internim
aktom
301 Član 148 B
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se obezbedi koordinacija između Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem i drugih organa za
sprovođenje nadležnih u oblasti zaštite potrošača.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<U cilju koordinacije rada svih nadzornih organa nadležnih da deluju u oblasti zaštite potrošača, osniva
se Nacionalni savet za nadzor i zaštitu potrošača kao vladino koordinativno telo, u skladu sa zakonom
koji reguliše pitanja državne administracije.
Vlada po predlogu direktora Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem uredbom propisuje
interne akte o strukturi, nadležnosti i funkcionisanju Saveta.
Nacionalnim savetom za nadzor i zaštitu potrošača rukovodi direktor Uprave za zaštitu potrošača i
nadzor nad tržištem.>
302 Član 148 C
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
U cilju koordinacije i efikasnosti sistema sprovođenja, od ključne važnosti je da koordinativno telo
osnovano u oblasti zaštite potrošača bude što je moguće reprezentativnije i da prema tome uključi
predstavnike velikog broja institucija koje imaju ulogu u ispitivanju potrošačkog tržišta.
S obzirom na to da se od sudija očekuje da budu primarni činioci u sistemu sprovođenja zaštite potrošača
koji se formira u Srbiji, takođe se predlaže da u Savetu za nadzor i zaštitu potrošača budu zastupljeni i
Ministarstvo pravde i pravosudne institucije.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<Savet treba da sačinjavaju predstavnici inspekcijskih organa koji rade barem u sledećim oblastima:
turizam, trgovina, reklamiranje, bezbednost proizvoda, bezbednost hrane, zaštita životne sredine, zaštita
zdravlja, finansijske usluge, usluge od opšteg ekonomskog interesa, lokalna javna komunalna preduzeća,
standardizacija proizvoda i tehnički zahtevi.
U Savet takođe treba da budu uključeni predstavnici ministarstva nadležnog za pravdu, kao i predstavnici
Višeg upravnog suda Srbije, redovnih sudova, prekršajnih sudova, Višeg trgovinskog suda u Beogradu, i
Centra za posredovanje.>
303 Član 148 D
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
slično onome što je bilo predloženo u cilju unapređenja koordinacije između kreatora politika, takođe se
predlaže da se u Zakonu o zaštiti potrošača ponovi odredba podstaknuta članom 49. Zakona o zaštiti
konkurencije koja zahteva saradnju između državnih organizacija i nezavisnih regulatornih tela koja rade
na sprovođenju zakona o zaštiti potrošača.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<Nacionalni savet za nadzor i zaštitu potrošača može da dostavi zahtev za informacije drugim državnim
subjektima nadležnim za sprovođenje zakona.
Državni subjekti nadležni za sprovođenje dužni su da sarađuju sa Nacionalnim savetom za nadzor i
zaštitu potrošača i da postupe kao što je uređeno stavom 1. ovog člana, u datom roku, da dostave
informaciju, dokumenta ili druge zahtevane dokaze koje poseduju ili da daju objašnjenje o predmetu
zahteva.
U slučaju neblagovremenog ili nepotpunog postupanja ili nepostupanja od strane subjekta kome je zahtev
bio dostavljen, Savet može da informiše telo ili lice koje vrši nadzor rada predmetnog subjekta, sa
zahtevom da preduzme neophodne aktivnosti u cilju dobijanja zahtevanih informacija.>
304 Član 148 E
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se definiše procedura koja će se primenjivati u situacijama pozitivnog i negativnog sukoba nadležnosti
različitih inspekcijskih tela.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
< 1. U situacijama sukoba nadležnosti između državnih organa nadležnih za zaštitu individualnih i
kolektivnih interesa potrošača, predlog za rešavanje sukoba treba da podnese organ koji je poslednji
odlučivao o svojoj nadležnosti ili nenadležnosti.
2. Organ koji je prvi zahtevao da se preduzme dejstvo i koji sebe smatra nenadležnim, šalje zvanični
zahtev organu ili organima koji su po njegovom mišljenju nadležni da preduzmu dejstvo u roku ne dužem
od 8 dana od datuma prijema zahteva.
3. Od organa ili organâ koji su primili zahtev iz stava 2, zahteva se da odluče o svojoj nadležnosti u roku
od najviše 8 dana od datuma prijema zahteva. Organ treba da dâ svoje mišljenje u pismenom dokumentu
i da opiše razloge.
4. Ako se oba organa proglase nadležnim ili nenadležnim, organ koji je inicirao postupak šalje zahtev
direktoru Uprave za zaštitu potrošača i nadzor u roku ne dužem od 8 dana, i dostavlja sva dokumenta
povezana sa slučajem i zaključak koji je napisao drugi organ.
2.
Direktor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem izdaje odluku o nadležnosti u roku od
15 dana nakon konsultacije sa Savetom za nadzor i zaštitu potrošača.
Ovom odlukom se utvrđuje koji organ je primarno nadležan i može da propiše određene dužnosti
organu koji se ne smatra primarno nadležnim. Ova odluka je konačna.>
305 Član 148 F
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
Kako bi se olakšalo podnošenje zahteva za pravnim savetom i/ili žalbi od strane individualnih potrošača,
preporučuje se da se ojača i unapredi rad postojećeg Centra na zaštitu potrošača (koji je trenutno deo
Odeljenja za zaštitu potrošača u okviru Ministarstva poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede).
On će delovati kao jedinstveni Potrošački kol centar i služiti kao kontaktna tačka gde potrošači mogu da
podnose žalbe ili traže savete. On će biti ulaz u Potrošački registar žalbi (CCR) koji se gradi u sklopu
ovog projekta koji finansira EU.
Njegova funkcija će se sastojati od prijema zahteva i žalbi, njihovog registrovanja u skladu sa pravilima
rada i obrascima koji se koriste u CCR sistemu (koji tek treba da se stavi u funkciju) i preusmeravanja
ovih zahteva i žalbi nadležnim organima za sprovođenje, kao što su Uprava za zaštitu potrošača i nadzor,
drugi inspekcijski organi, centri za posredovanje, potrošačke organizacije i druge zainteresovane strane.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<U cilju olakšanog podnošenja upita ili žalbi od strane individualnih potrošača, odlukom
direktora Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem biće osnovan Potrošački kol centar.
„Direktor obezbeđuje obaveštavanje javnosti o postojanju, ulozi i podacima za kontakt Potrošačkog kol
centra”.
306 Član 148 G
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se potenciraju određene opšte dužnosti nadzornih organa u oblasti zaštite potrošača.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<Prilikom sprovođenja zaštite potrošača, nadležni inspekcijski organi i Uprava za zaštitu potrošača i
nadzor nad tržištem dužni su da postupaju u skladu sa odredbama ovog zakona, Zakona o opštem
upravnom postupku, drugim zakonima i u skladu sa ciljevima tih odredaba.
Sve aktivnosti nadležnih organa za sprovođenje zakona biće srazmerne njihovim ciljevima, uzimajući u
obzir osnovna načela upravnog postupka, oni će postupati savesno i pažljivo, poštovati načela dobrog
upravljanja i uvek postupati sa dužnim poštovanjem u pogledu zaštite javnog interesa i u isto vreme voditi
računa da ne oštete posmatrani predmet do stepena da bude izvan cilja posmatranja.
Nadležni organ je dužan da prilikom utvrđivanja materijalnih činjenica i načina na koje one utiču na
predmet upravnog postupka, službeno preduzme sve mere za koje ima ovlašćenje na osnovu ovog zakona
i drugih zakona i da marljivo utvrdi sve dokaze o činjenicama i aktivnostima kako bi doneo odluku.
Nadležni organ u najkraćem mogućem roku i bez odlaganja pokušava da popravi situaciju.
Nadležni organ ima pravo da podnese tužbu za krivično ponašanje, delo ili praksu kada je tako uređeno
zakonom.
Nadležni organ je dužan da pre donošenja odluke omogući da sve strane budu saslušane; stranama treba
pružiti mogućnost da iskažu svoja gledišta o činjenicama i okolnostima koje su značajne za rešavanje
situacije.
Nadležni organ čuva kao poverljive informacije o radu subjekta koje je saznao tokom inspekcije.
Nadležni organ/inspektor je dužan da se zvanično legitimiše pre vršenja inspekcije.
307 Nadležni organ/inspektor je dužan da informiše inspekciju koja posebno kontroliše aktivnosti
kontrolisanog subjekta, na način da poslovno delovanje bude narušeno samo onoliko koliko je to
neophodno.
Kršenje dužnosti tržišnog inspektora propisanih ovim i posebnim zakonima tretira se kao teška povreda
radne obaveze u pogledu disciplinske odgovornosti.>
308 Član 148 H
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se jasno ukaže da istraga od strane tržišnih inspektora može da bude inicirana kao rezultat žalbe koja je
dobijena ili po službenoj dužnosti.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<Inspekcija može da se vrši po službenoj dužnosti i/ili na zahtev pojedinca ili savesnog građanina.
U slučaju kada je zahtev podnesen od strane pojedinca ili savesnog građanina, izveštaj o postupanju po
žalbi upućuje se tom licu u roku ne dužem od 15 dana od datuma prijema žalbe.>
309 Član 148 I
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se navedu istražna ovlašćenja tržišnih inspektora koji deluju na osnovu Zakona o zaštiti potrošača i
dugih potrošačkih zakona.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<Kako bi istražio moguće kršenje odredaba ovog zakona ili odredaba iz drugih zakona koje se odnose na
zaštitu potrošača, tržišni inspektor ima ovlašćenja da:
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
proverava poslovne prostorije i/ili prostor u kome se odvija trgovačka aktivnost;
ima uvid u poslovnu evidenciju, dokumenta, elektronska dokumenta, kao i u drugu
dokumentaciju koja se odnosi na trgovinu i kopije poslovne evidencije, dokumenata i elektronskih
dokumenata čiju kontrolu vrši;
uzima pismene ili usmene izjave od lica koja obavljaju trgovačku aktivnost i/ili svedoka ili
drugih zvaničnih lica i da poziva ova lica da daju izjave o pitanjima koja su bitna za predmet
inspekcije;
fotografiše, pravi video-zapis prostora u kome je vršena inspekcija i/ili robe i drugih
predmeta koji su predmet inspekcije;
uzima primerke robe i drugih predmeta i da prikuplja podatke od važnosti za predmet
inspekcije;
naredi da se sprovede popis robe i/ili da se vodi evidencija trgovine;
zahteva nalog za pretres, pomoć policije ili komunalne policije ako oceni da je to
neophodno s obzirom na okolnosti određenog slučaja;
preduzima druga dejstva u skladu sa zakonom.>
310 Član 148 J
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se uključe neka osnovna pravila u odnosu na prikupljanje dokaza.
3. Predlog amandmana:
uvesti novu odredbu koja glasi:
<Tržišni inspektor vodi evidenciju o svim postupcima koji su bitni tokom procesa inspekcije.
Evidencija mora da bude jasna i čitka, u pismenom i/ili elektronskom obliku.
Relevantna dokumenta se mogu evidentirati kao elektronski dokument u skladu sa zakonom kojim se
uređuje elektronska dokumentacija.
Izjave lica koja su obuhvaćena postupkom inspekcije i primedbe na sadržaj zapisnika se upisuju u
poseban dokument i potpisuju od strane davaoca izjave i inspektora.
Tržišni inspektor pravi službenu belešku o pitanjima koja se direktno ne odnose na utvrđivanje činjenica.
Primerak zapisnika se daje strani koja je uključena u postupak odmah nakon završetka postupka u okviru
procedure, a ako to nije moguće, u roku od tri dana nakon što je dejstvo bilo sprovedeno.>
311 Član 149. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Rešenje inspektora The inspector’s decision Ako nadležni inspektor utvrdi nedostatke iz člana 148. ovog zakona doneće rešenje kojim će odrediti rok u kome je prodavac ili davalac usluga dužan da otkloni utvrđeni nedostatak. Ako prodavac ili davalac usluga ne otkloni utvrđeni nedostatak u roku koji je određen u rešenju inspektora, inspektor će doneti rešenje o privremenoj zabrani prodaje robe, odnosno pružanja usluga do otklanjanja nedostataka zbog kojih je ta mera izrečena. If the inspector in charge establishes shortcomings referred to in Art. 148 of this Law, they will enact a decision determining the period in which the trader or the provider of goods is obliged to remove the established shortcoming. If the trader or the service provider fails to remove the detected shortcoming in the period defined in the decision of the inspector, the inspector shall enact a decision on the temporary ban of sale of goods or provision of services until the shortcomings over which the ban has been issued are removed. 2. Obrazloženje izmene: U skladu sa novim Zakonom o zaštiti potrošača, ovlašćenja organa koji vrši nadzor u oblasti zaštite
potrošača za odlučivanje praktično ne postoje. Takozvanim piramidalnim sistemom sprovođenja dao bi se
veći prioritet upravnom postupku, koji u stvari može da bude brži i da efikasnije rezultate bez potrebe od
preplavljivanja sudskog sistema.
3. Predlog amandmana: član 149. zameniti sledećim: <1. Tržišni inspektori koji postupaju prilikom sprovođenja odredaba ovog zakona i odredaba
drugih zakona povezanih sa zaštitom potrošača imaju sledeća ovlašćenja:
usmena opomena (usmeno upozorenje) da se otkloni utvrđeni nedostatak u određenom
roku;
pismena opomena (pismeno upozorenje) da se otkloni nedostatak u određenom roku;
nalog da se prestane i uzdrži od prouzrokovanja nedostatka;
novčane kazne;
da pokrene prekršajni postupak ili da se obrati tužiocu za prekršaje kada su prekršaj ili
povreda propisani u kaznenim odredbama ovog zakona;
odluka o privremenoj zabrani prodaje robe / pružanja usluga;
odluka o privremenom zatvaranju prodajnog objekta.
312 Tržišni inspektor može da odluči da izda nalog da se njegove odluke objave u javnosti na račun
trgovca koji je prekršio zakon ako to može da doprinese da se izbegne dalje kršenje zakona.
2. Tržišni inspektori biraju jedno ili nekoliko ovlašćenja opisanih u stavu 1. ovog člana u zavisnosti
od prirode predmetnog nedostatka i/ili u slučaju vanredne situacije zahtevaju da se nedostatak
odmah otkloni.
3. Pismeno upozorenje ili odluka koju je doneo tržišni inspektor dostavlja se bez odlaganja
dotičnom trgovcu u originalu ili kao overena kopija. U njemu mora da postoji obaveštenje
trgovca o njegovom pravu da se žali na odluku. Ako odluka sadrži nalog za vršenje određenih
aktivnosti, ona mora da sadrži i rok u kome te aktivnosti treba da se sprovedu.
4. Pre usvajanja mera nadzora iz člana 1, dotičnom trgovcu se mora pružiti mogućnost da se izjasni
u određenom roku koji ne sme biti kraći od pet dana, osim ako takva konsultacija nije moguća
zbog hitnosti mere koja se mora preduzeti, a što se opravdava zaštitom potrošača ili drugim
osnovama koje se odnose na javni interes. Ako se dejstvo mora preduzeti bez izjašnjavanja
trgovca, njemu će se pružiti mogućnost da se izjasni što je moguće pre, a preduzeto dejstvo će se
razmotriti odmah nakon toga.
5. Sve mere iz stava 1. će biti povučene ili izmenjene bez odlaganja nakon što trgovac dokaže da je
preduzeo efikasno korektivno dejstvo.
6. Primena ovog zakona ne isključuje primenu strožih upravnih mera koje su usvojene na osnovu
drugih zakona kojima se uređuju aktivnosti inspektora u njihovim odgovarajućim oblastima.>
313 Član 149 A
1. Sadašnja odredba:
ne postoji.
2. Obrazloženje izmene:
da se predvidi propis za primenu kojom će se urediti iznosi novčanih kazni i propisi o postupku njihove
naplate;
da se navede konkretno alociranje uplaćenih novčanih kazni. Iznos koji je naplaćen od izricanja novčanih
kazni prilikom primene ovlašćenja koja su dodeljena u skladu sa članom XX ovog zakona ili drugih
zakona povezanih sa zaštitom potrošača ili odredaba treba da se uplaćuju u Potrošački fond umesto u
budžet. Napominjemo da trenutno ovakav mehanizam postoji za administrativne novčane kazne koje su
izrečene u slučaju kršenja Zakona o zaštiti korisnika finansijskih usluga; u stvari ovaj zakon propisuje da
sav novac od administrativnih kazni ide u budžet Narodne banke Srbije.
3. Predlog amandmana:
da se uvede nova odredba koja glasi:
<Iznos (administrativne) novčane kazne iz člana XX, stav 1. i postupak naplate ovih kazni su predmet
uređivanja od strane Vlade.
Kada je kazna propisana od strane tržišnog inspektora prilikom primene ovlašćenja koja su mu dodeljena
u skladu sa članom XX ovog zakona ili u skladu sa odredbama drugih zakona koji se odnose na zaštitu
potrošača, kazna se uplaćuje na Potrošački fond koji je osnovan u skladu sa članom XX ovog zakona.>
314 Član 150. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Žalba Complaint Protiv rešenja člana 149. st. 1. i 2. ovog zakona može se izjaviti žalba u roku od osam dana nadležnom ministru. Žalba iz stava 1. ovog člana ne odlaže izvršenje rešenja. A complaint can be submitted with the Minister in charge against the decision referred to in Art. 149. para. 1 and 2 within eight days. The complaint from Paragraph 1, shall not postpone execution. 2. Obrazloženje izmene: da se omogući žalbeni postupak protiv odluke koju je doneo organ za nadzor. 3. Predlog amandmana: član 149. zameniti sledećim: <Trgovac koji je dobio obaveštenje o upozorenju ili odluku iz člana XX može izjaviti žalbu protiv mere
izrečene u upravnom postupku nadležnom ministru u roku od osam dana od datuma prijema obaveštenja.
Žalba ne odlaže izvršenje mere.>
315 XIII. POSEBNI SUDSKI POSTUPCI 316 1)
Zabrane građanskog suda Član 137. 1. Sadašnja odredba: Srpski Pokretanje postupka zabrane nepravičnih ugovornih odredaba u potrošačkim ugovorima i nepoštenog poslovanja Potrošač čije je pravo ili interes povređen može da podnese zahtev za pokretanje postupka: 1) zabrane nepravičnih ugovornih odredaba u potrošačkim ugovorima; 2) zabrane nepoštenog poslovanja; 3) za oduzimanje protivpravno stečene koristi. Zahtev iz stava 1. ovog člana, može da podnese i udruženje i savez iz čl. 129. ovog zakona, zbog povrede kolektivnih interesa potrošača. English Initiating proceedings against unfair terms in consumer contracts and unfair commercial practices The consumer whose right or interest has been infringed may initiate the procedure for: 1) injunction against unfair terms in consumer contracts; 2) injunction against unfair commercial practices; 3) skimming‐off actions. The request under Paragraph 1 can also be submitted by an organisation or association referred to in Article 129, for harm done to the collective interest of consumers. 2. Obrazloženje izmene: (1) da se odredba usaglasi sa predmetom Direktive 2009/22/EZ o sudskim i upravnim zabranama za zaštitu interesa potrošača; (2) da se proširi predmet primene sudskih i upravnih zabrana na sve odredbe Zakona o zaštiti potrošača, ako takve postoje, i na sve druge zakone koji utiču na zaštitu potrošača; (3) da se definiše kolektivni interes potrošača; (4) postupci za oduzimanje protivpravno stečene koristi su predmet posebnog člana. 3. Predlog amandmana: član 137. zameniti sledećim: 317 „Individualni potrošači, reprezentativne potrošačke organizacije i direktor Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem mogu povesti sudski postupak za donošenje rešenja o prestanku ili zabrani postupanja ili prakse koja izaziva štetu kolektivnim interesima potrošača kao rezultat kršenja ovog zakona ili drugih potrošačkih zakona. Kršenje kolektivnih interesa potrošača je svaki postupak kojim se krše kolektivni interesi potrošača i odredbe ovog zakona i bilo kojih drugih zakona koji utiču na zaštitu potrošača.> 318 Član 138. 1. Sadašnja odredba: Srpski Zabrana pokretanja drugog postupka po istovetnom zahtevu English Lis pendens Do okončanja postupka po zahtevu iz člana 137. ne Until an initiated proceeding from Art. 137 comes to an može se po istovetnom zahtevu pokretati drugi end, no new proceedings may be started per the same postupak. request. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 319 Član 139. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Nadležnost suda Court jurisdiction Postupak po zahtevu iz člana 137. ovog zakona pokreće se i vodi pred nadležnim sudom u skladu sa zakonom kojim se uređuje nadležnost sudova. The proceedings from Art. 137 can be initiated and led in front of the court of appropriate jurisdiction, in accordance with the law regulating the jurisdictions of courts. 2. Obrazloženje izmene: (1) da se poboljša stručnost sudskog sistema u odnosu na primenu i predmet sudskih i administrativnih zabrana delegiranjem takvih postupaka istom sudu; (2) da se omogući da se razvije ujednačena sudska praksa u vezi sa parnicama koje povlače sudsku ili administrativnu zabranu. 3. Predlog amandmana: član 139. zameniti sledećim: <Postupci za sudsku ili administrativnu zabranu iz člana XX potpadaju pod sudsku
nadležnost Višeg suda u Beogradu koji je nadležan za sporove građanskog prava i koji će
imati isključivu nadležnost.
Viši sud u Beogradu je takođe nadležan u pogledu zabrana sudske i upravne prirode
donesete u skraćenim postupcima.>
320 Član 140. 1. Sadašnja odredba: Srpski Shodna primena zakona kojim se uređuje parnični postupak Na postupak po zahtevu iz člana 137. ovog zakona shodno se primenjuju odredbe zakona kojim se uređuje parnični postupak, ako ovim zakonom nije drugačije propisano. English Application of civil procedure law The proceedings from Art. 137 shall be led duly in accordance with the law on civil procedure, if this law does not stipulate otherwise. 2. Obrazloženje izmene: razjašnjenje proceduralnih pravila koja se primenjuju, naročito kada zabrana zahteva hitni postupak. 3. Predlog amandmana: da se u član 140. unese eksplicitno upućivanje na odredbe zakona koje opisuju važeća proceduralna pravila. 321 Član 141. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Publikovanje sudske prakse Publishing court practice Ministarstvo publikuje dostupnu sudsku praksu u vezi podnetih zahteva iz člana 137. ovog zakona i donetih odluka u postupku po tim zahtevima, na osnovu podataka koje dobije od ministarstva nadležnog za poslove pravosuđa. Ministarstvo je dužno da podatke iz stava 1. ovog člana učini dostupnim javnosti na svojoj internet stranici. The Ministry shall publish the available court practice in regard to submitted requests under Art. 137 and judgements delivered upon those requests, based on information obtained from the Ministry in charge of judicial affairs. The Ministry shall make the information under Paragraph 1 available on its web‐page. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (1) (b) Direktive 2009/22/EZ o sudskim i upravnim zabranama za zaštitu interesa potrošača. 3. Predlog amandmana: postojeći član 141. zameniti sledećim: „Sud šalje direktoru Uprave za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem prepis odluke o postupku zabrane najkasnije u roku od 7 dana nakon njenog proglašavanja. Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem je dužna da objavi sudsku praksu koja joj je na raspolaganju a koja se odnosi na zabrane i na presude dostavljene nakon ovakvih zahteva. Uprava za zaštitu potrošača i nadzor nad tržištem je dužna da informacije iz stava 1. učini dostupnim na njenoj internet stranici”. 322 Član 142. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Vrednost predmeta spora Value of the subject matter U postupku po zahtevu iz člana 137. ovog zakona vrednost predmeta spora se utvrđuje u visini ukupne vrednosti robe, odnosno usluga u slučajevima koji su sadržani u zahtevu, a najviše u visini od 500.000 dinara. In proceedings from Art. 137, the value of the subject matter is established for the amount of the total value of goods or services in cases contained in the request, up to a RSD 500,000 maximum. 2. Obrazloženje izmene: ova odredba nije u saglasnosti sa Direktivom 2009/22/EZ o sudskim i upravnim zabranama za zaštitu interesa potrošača. Ukupna vrednost robe ili usluga nema nikakvog uticaja na postupke koji su propisani za zabrane. 3. Predlog amandmana: ukinuti član 142. 323 Član 143. 1. Sadašnja odredba: Srpski Mere zabrane nepravičnih ugovornih odredaba u potrošačkim ugovorima I nepoštenog poslovanja U postupku po zahtevu iz člana 137. ovog zakona, nadležni sud može da: 1) oglasi ništavom svaku nepravičnu ugovornu odredbu u potrošačkom ugovoru i utvrdi da je određeno poslovanje nepošteno, u skladu sa ovim zakonom; English Injunctions against unfair contract terms and unfair commercial practices In the proceedings from Art. 137, the competent court may: 1) declare null and void any unfair term in the consumer contract and determine that a specific commercial practice is unfair, as per this law; 2) order the trader to immediately discontinue 2) naloži trgovcu da bez odlaganja obustavi contracting unfair terms or unfair commercial practices ugovaranje nepravičnih ugovornih odredaba u in dealings with consumers; poslovanju sa potrošačima i nepošteno poslovanje sa 3) order that the trader corrects, at their own potrošačima; expense, any piece of advertising which qualifies as an 3) utvrdi obavezu trgovcu da o svom trošku unfair commercial practice under this law; ispravi deo oglasa koji se prema odredbama ovog 4) order the trader to publish at their own zakona smatra nepoštenim poslovanjem; expense that that the injunction of unfair contract 4) naloži trgovcu da u sredstvima javnog terms in consumer contracts or the injunction of unfair informisanja o svom trošku objavi da mu je odlukom commercial practice was imposed upon it through the nadležnog suda izrečena mera zabrane nepravičnih decision of a competent court. ugovornih odredaba u potrošačkim ugovorima ili mera nepoštenog poslovanja. 2. Obrazloženje izmene: da se odredba usaglasi sa članom 2 (1) Direktive 2009/22/EZ o sudskim i upravnim zabranama za zaštitu interesa potrošača. Član 2 (1) Direktive 2009/22/EZ o sudskim i upravnim zabranama za zaštitu interesa potrošača zahteva da ovlašćenja nadležnog suda uključe barem sledeće: ‐
‐
‐
da se donese sudska zabrana kojom se zahteva prestanak ili zabrana prekršaja; da se inicira objavljivanje odluke u obliku koji se smatra adekvatnim i/ili objavljivanje ispravke u cilju uklanjanja produženog dejstva prekršaja; da se izda nalog za plaćanje kazne za nepostupanje po odluci suda, ukoliko to dopuštaju nacionalni propisi. 324 Osim toga, kao što je već predloženo a da se ne ograniči obim primene zabrane na pitanja nepravičnih ugovornih odredaba i nepoštenog poslovanja, predmet pokrivanja člana 148. mora da se proširi i da se učini zajedničkim za sve slučajeve zabrane. 3. Predlog amandmana: postojeći član 143. zameniti sledećim: 1. U postupcima za prestanak ili zabranu delovanja ili praksi koje krše kolektivni interes potrošača u skladu sa članom XX, sud može da: ‐
objavi da su neki konkretni uslovi u ugovoru ili konkretno poslovanje nepravični; ‐
naloži da trgovac prekine nezakonsku trgovačku praksu ili da otkloni nepravične uslove iz ugovora odmah ili u određenom roku; ‐
naloži povlačenje nepravičnih termina ili zabranu nepoštenog poslovanja ako nepravični termin ili poslovanje nisu još primenjeni ili sprovedeni; ‐
naloži da trgovac preduzme konkretne aktivnosti ili mere kako bi popravio posledice kršenja; ‐
naloži trgovcu da o svom trošku na adekvatan način objavi sudsku presudu ili njen deo i/ili da objavi korektivnu izjavu u smislu otklanjanja posledica kršenja zakona. 2.
U slučaju postupka za zabranu nepravičnih termina u ugovoru potrošača, može se povesti postupak protiv svih trgovaca koji koriste iste uslove u svojim ugovorima i protiv trgovačkog udruženja koje je izradilo standardni ugovor koji sadrži nepravične uslove ili koji preporučuje njegovu upotrebu od strane članica udruženja. 3.
Sud može izreći novčanu kaznu u slučaju nepoštovanja naloga, odmah ili nakon određenog vremenskog perioda. Novčana kazna se utvrđuje kao paušalni iznos koji se naplaćuje za svaki sat, dan ili mesec kašnjenja, ili za svako slično kršenje zakona koje je izvršeno nakon što je dospela obaveza za usaglašavanjem. Novčana kazna se uplaćuje u Potrošački fond.> 325 Član 144. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Prethodno upozorenje Prior notice Podnosilac zahteva iz člana 137. ovog zakona dužan je da pre podnošenja tog zahteva pozove drugu stranu da spor reše vansudskim putem. Na postupak vansudskog rešavanja spora iz stava 1. ovog člana shodno se primenjuju odredbe ovog zakona o vansudskom rešavanju potrošačkih sporova. Before submitting the request, the plaintiff from Art 137 of this law shall give notice to the defendant and offer the opportunity of out of court settlement. The provisions of this Law on out of court settlement of consumer disputes are applied accordingly to the procedure of out of court settlement under Paragraph 1. 2. Obrazloženje izmene: član 5. Direktive 2009/22/EU omogućava državama članicama opciju da zahtevaju od kvalifikovanog entiteta da se konsultuje sa tuženim pre nego što podnese zahtev za zabranom. Član 144. Zakona o zaštiti potrošača uvodi takvu obavezu ali ne utvrđuje maksimalni period tokom kog konsultacije treba da se odvijaju. Napominjemo da većina država članica EU ne želi da učini konsultacije iz člana 5. obaveznim. Strahuje se da bi prethodna konsultacija nepotrebno razvukla postupak zabrane. 3. Predlog amandmana: povući član 144. zato što su prethodne konsultacije obavezne u skladu sa ovim članom, dok se pritom ne propisuje maksimalni rok za takav konsultativni proces. 326 Član 145. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Privremena mera Summary proceedings Sud može na predlog podnosioca zahteva iz člana 137. ovog zakona doneti privremenu meru kojom se nalaže trgovcu obustava primene nepravičnih ugovornih odredaba u potrošačkom ugovoru ili obustava nepoštenog poslovanja u odnosima sa potrošačima. Privremena mera iz stava 1. ovog člana može trajati do donošenja odluke suda po zahtevu iz člana 137. ovog zakona. At the request of the plaintiff from Article 137 of this law, the Court shall issue an order by way of summary proceedings to the trader to discontinue use of unfair terms in consumer contracts and unfair commercial practices in dealings with the consumers. The preliminary order under Paragraph 1 shall remain in force until a decision about the claim from Art. 137 of this law is reached in the ordinary procedure. 2. Obrazloženje izmene: bez predloga za promenu. 327 2)
Mera oduzimanja protivpravno stečene koristi Član 146. 1. Sadašnja odredba: Srpski English Skimming‐off actions Mera oduzimanja protivpravno stečene koristi If the trader against whom a legally binding judgement was delivered as per the request under Art. 137 of this law fails to observe this decision in the given period of time, any person with a justifiable interest is entitled to submit a claim to the court for passing a measure for dispossession of illegally acquired gains. If, in the procedure at the request under Paragraph 1 of this Law, the value of goods or services is smaller than RSD 2,000 per consumer, the court will determine the amount of reimbursement for the illegally acquired gains, imposing an obligation to pay the amount of the total value of goods or services in cases of established unfair terms or unfair commercial practices, up to 5% of the total yearly income of the trader, calculated in accordance with the rules regulating the protection of competition. The funds obtained by the measure under Paragraph 2 shall be transferred to the budget of the Republic of Serbia. Ako trgovac protiv kojeg je doneta pravosnažna sudska odluka po zahtevu iz člana 137. ovog zakona ne postupi po toj odluci u ostavljenom roku, svako lice koje ima za to opravdani interes, može da podnese sudu zahtev za donošenje mere oduzimanja protivpravno stečene koristi. U postupku po zahtevu iz stava 1. ovog člana, ako u predmetnim pojedinačnim slučajevima vrednost robe, odnosno usluga iznosi manje od 2.000 dinara po potrošaču, sud će utvrditi iznos naknade za protivpravno stečenu korist u obliku obaveze plaćanja novčanog iznosa u visini ukupne vrednosti robe, odnosno usluga u slučajevima na koje se odnose utvrđene nepoštene ugovorne odredbe, odnosno nepošteno poslovanje, a najviše do 5% od ukupnog godišnjeg prihoda trgovca, obračunatog u skladu sa propisima koji uređuju zaštitu konkurencije. Naplata novčanog iznosa mere iz stava 2. ovog člana, vrši se u korist budžeta Republike Srbije. 2. Obrazloženje izmene: da se zadrži mehanizam ali da se obezbedi da suma u okviru mere oduzimanja protivpravno stečene koristi, kada nije usmerena ka isplati individualnog potrošača, bude uplaćena u Potrošački fond. 3. Predlog amandmana: <Na zahtev bilo koje kvalifikovane institucije koja ima pravo da pokrene postupak zabrane u skladu sa članom XX ovog zakona, sud će naložiti trgovcu koji je namerno ili zbog grubog nemara: 328 a) b) primenio ili preporučio primenu nepravičnih uslova u potrošačkom ugovoru, primenio ili preporučio primenu nepoštenog poslovanja u poslovima sa potrošačima, prekršio druge odredbe za zaštitu potrošača, c) i time naneo štetu brojnim potrošačima, što u pojedinačnom slučaju ne nadmašuje vrednost od 50 EUR, da preda nelegalno stečenu novčanu korist ili, alternativno, da novac koji je investirao u nelegalni postupak uplati u Potrošački fond. U odgovarajućim slučajevima, sud može da alternativno naloži da, umesto mere oduzimanja protivpravno stečene novčane koristi, optuženi nadoknadi štetu oštećenim stranama čija su mu imena poznata do određenog iznosa koji utvrđuje sud. Mera oduzimanja protivpravno stečene koristi može se zahtevati za period do pet godina od prestanka prekršaja, ali ne duže od pet godina.> 329 XIV.
VANSUDSKO REŠAVANJE POTROŠAČKIH SPOROVA Sadašnje odredbe: članovi 132. do 136. Zakona o zaštiti potrošača. Napomena: Posebna studija će biti sprovedena u jesen 2012. godine. 4. Predlog amandmana: 330 XV. KRIVIČNE SANKCIJE Napomena: Članovi 151. i 152. će biti izmenjeni čim se identifikuju sve materijalne koristi koje se sankcionišu krivičnim kaznama. 331 Član 151. 1. Sadašnja odredba: Srpski English XV. KAZNENE ODREDBE XV. PENALTY PROVISIONS Novčanom kaznom u iznosu od 300.000 do 2.000.000 A fine in the amount of RSD 300,000 – 2,000,000 shall be imposed on a legal entity for: dinara, kazniće se za prekršaj pravno lice ako: 1) Failure to indicate price in accordance 1) ne istakne cenu u skladu sa čl. 6 i 7. stav with Article 6 and 7 Paragraph 1, and Articles 8 to 12 of 1, kao i čl. 8. do 12. ovog zakona. this law; 2) ne ispuni uslove iz člana 14. prilikom 2) Failure to fulfil the requirements of oglašavanja ukupne cene; Article 14 when advertising the selling price in the 3) ne izda potrošaču račun u skladu sa advertisement; članom 15. ili ne izvrši specifikaciju računa za usluge od opšteg ekonomskog interesa u skladu sa članom 91. 3) Failure to issue a bill to the consumer in ovog zakona; accordance with Article 15, or itemise billing for services of general economic interest in accordance 4) ne saopšti komercijalnu svrhu pružanja with Article 91 of this law; obaveštenja potrošaču u skladu sa članom 16. ovog 4) Failure to communicate the commercial zakona; purpose of providing the information referred to in 5) neistinito tvrdi da ga obavezuje neki Article 16 of this law; kodeks ponašanja, suprotno članu 23. stav 1. tačka 1) 5) Claiming to be a signatory to a code of ovog zakona; conduct when the trader is not, against Article 23, 6) istakne oznake poverenja, oznake Paragraph 1, item 1) of this law; kvaliteta ili ekvivalenta bez prethodnog dobijanja 6) Displaying a trust mark, quality mark or neophodne dozvole, suprotno članu 23. stav 1. tačka 2) equivalent without having obtained the necessary ovog zakona; authorization, against Article 23 Paragraph 1, item 2) of 7) tvrdi da je kodeks ponašanja odobrio this law; državni ili drugi organ, a da u stvari to nije slučaj, suprotno članu 23. stav 1. tačka 3) ovog zakona; 7) Claiming that a code of conduct has an endorsement from a public or other body which it does 8) neistinito tvrdi da trgovca, njegovo not have, against Article 23 Paragraph 1, item 3) of this poslovanje ili proizvod, odobrava, podržava ili ovlašćuje law; određeni državni organ ili neka organizacija, ili tvrdnja iste sadržine u slučaju da se trgovac ne pridržava uslova 8) Claiming that a trader and their pod kojim mu je data podrška, pomoć ili odobrenje iz commercial practices, or a product, have been člana 23. stav 1. tačka 4) ovog zakona; approved, endorsed or authorized by a public or private body when they have not, or making such claim without 9) pozove potrošača da učini ponudu za complying with the terms of the approval, endorsement kupovinu proizvoda sa tačno određenom cenom i or authorization, referred to in Article 23 Paragraph 1, prikrije postojanje bilo kog razloga za osnovanu sumnju item 4) of this law; da će moći da isporuči dati proizvod, ili da angažuje drugog trgovca da ga isporuči, po navedenoj ceni, u 9) Making an invitation to purchase 332 količini i roku koji bi se inače mogao osnovano očekivati s obzirom na vrstu proizvoda, obim oglašavanja i ponuđenu cenu(„bait advertising“), suprotno članu 23. stav 1. tačka 5) ovog zakona; products at a specified price without disclosing the existence of any reasonable grounds the trader may have for believing that they will not be able to offer for supply, or to procure another trader to supply, those products or equivalent products at that price for a period that is, and in quantities that are, reasonable having regard to the product, the scale of advertising of the product and the price offered (bait advertising), against Article 23 Paragraph 1 item 5) of this law; 10) pozove potrošača da učini ponudu za kupovinu nekog proizvoda po određenoj ceni i onda odbije da potrošaču pokaže proizvod na koji se oglas odnosi, odbije da primi porudžbenicu ili odbija da isporuči proizvod u primerenom roku ili pokaže 10) Making an invitation to purchase potrošaču oštećeni uzorak proizvoda na koji se odnosi oglašavanje, u nameri da ga navede na kupovinu nekog products at a specified price and then refusing to show drugog proizvoda („bait and switch“), suprotno članu the advertised item to consumers; or refusing to take 23. stav 1. tačka 6) ovog zakona; orders for it or deliver it within a reasonable time; or demonstrating a defective sample of it, with the 11) lažno tvrdi da će proizvod biti raspoloživ u intention of promoting a different product (bait and veoma kratkom vremenskom periodu, ili da će veoma switch), against Article 23 Paragraph 1 item 6) of this kratko biti raspoloživ pod određenim povoljnim law; uslovima, s ciljem da se potrošač navede da odluku o kupovini donese odmah, odnosno da mu se uskrati 11) Falsely stating that a product will only be prilika ili vreme potrebno za donošenje razborite available for a very limited time, or that it will only be odluke, suprotno članu 23. stav 1. tačka 7) ovog zakona; available on particular terms for a very limited time, in order to elicit an immediate decision and deprive 12) preuzme obavezu pružanja prateće consumers of sufficient opportunity or time to make an usluge nakon prodaje određenog proizvoda potrošaču informed choice, against Article 23 Paragraph 1, item 7) sa kojim je pre prodaje komunicirao na jeziku koji nije u of this law; zvaničnoj upotrebi u Republici Srbiji a nakon prodaje mu nudi pružanje pratećih usluga samo na nekom 12) Undertaking to provide after‐sales service drugom jeziku, o čemu nije na jasan način obavestio to consumers with whom the trader has communicated potrošača pre nego što se potrošač obavezao, suprotno prior to a transaction in a language which is not in članu 23. stav 1. tačka 8) ovog zakona; official use in Republic of Serbia, and then making such service available only in another language without 13) neistinito tvrdi ili stvara pogrešan utisak clearly disclosing this to the consumer before the da je proizvod u zakonitom prometu, suprotno članu 23. consumer is committed to the transaction, against stav 1. tačka 9) ovog zakona; Article 23 Paragraph 1, item 8) of this law; 14) predstavi prava koja su potrošaču 13) Stating or otherwise creating the garantovana zakonom kao posebne prednosti koju impression that a product can legally be sold when it trgovac nudi potrošaču, suprotno članu 23. stav 1. tačka cannot, against Article 23 Paragraph 1, item 9) of this 10) ovog zakona; law; 15) iskoristi urednički prostor u medijima za 14) Presenting rights given to consumers in promociju proizvoda, to jest propusti da u sadržaju law as a distinctive feature of the trader’s offer, against oglasa zvukom ili slikom naglasi da je reč o plaćenom Artilce 23 Paragraph 1, item 10) of this law; oglašavanju, a ne o sadržaju iza kojeg stoji uredništvo (“advertorial”), suprotno članu 23. stav 1. tačka 11) 15) Using editorial content in the media to ovog zakona; promote a product where a trader has paid for the promotion without making that clear in the content or 16) iznosi netačne tvrdnje o prirodi i značaju by images or sounds clearly identifiable by the rizika kome potrošač izlaže sebe ili svoju porodicu ako consumer (advertorial), against Article 23 Paragraph 1, ne kupi određeni proizvod, suprotno članu 23. stav 1. item 11) ; tačka 11) ovog zakona; 16) Making a materially inaccurate claim 17) oglasi proizvod koji liči na neki proizvod concerning the nature and extent of the risk to the drugog trgovca čime se potrošač, namerno, navodi na personal security of the consumer or their family if the pogrešan zaključak da je oba proizvoda proizveo isti consumer does not purchase the product, against 333 trgovac, suprotno članu 23. stav 1. tačka 12) ovog Article 23 Paragraph 1, item 11) of this law; zakona; 17) Promoting a product similar to a product 18) stvori, vodi ili oglašava piramidalnu šemu, made by a particular manufacturer in such a manner as u okviru koje potrošač plaća naknadu za mogućnost deliberately to mislead the consumer into believing that ostvarenja prihoda, ako taj prihod ne zavisi od the product is made by that same manufacturer when it uspešnosti prodaje određenog proizvoda, nego pre is not, against Article 23 Paragraph 1, item 12) of this svega od učestvovanja drugih potrošača u navedenoj law; šemi, protivno članu 23. stav 1. tačka 13) ovog zakona; 18) Establishing, operating or promoting a 19) lažno tvrdi da ubrzo prestaje sa pyramid promotional scheme where a consumer gives poslovanjem ili se seli u druge prostorije, suprotno consideration for the opportunity to receive compensation that is derived primarily from the članu 23. stav 1. tačka 14) ovog zakona; introduction of other consumers into the scheme rather 20) tvrdi da određeni proizvod povećava than from the sale or consumption of products, against šansu za pobedu u igrama na sreću, suprotno članu 23. Article 23 Paragraph 1, item 13) of this law; stav 1. tačka 15) ovog zakona; 19) Claiming that the trader is about to cease 21) netačno tvrdi da određeni proizvod leči trading or move premises when they are not, against neku bolest, disfunkciju ili deformitet, suprotno članu Article 23 Paragraph 1, item 14) of this law; 23. stav 1. tačka 16) ovog zakona; 20) Claiming that products are able to 22) da netačnu informaciju o uslovima na facilitate winning in games of chance, against Article 23 tržištu, ili o mogućnosti pronalaženja određenog Paragraph 1, item 15) of this law; proizvoda, u nameri da se potrošač navede da taj 21) Falsely claiming that a product is able to proizvod pribavi pod nepovoljnijim od uobičajenih tržišnih uslova, suprotno članu 23. stav 1. tačka 17) cure illnesses, dysfunction or malformations, against Article 23 Paragraph 1, item 16) of this law; ovog zakona; 22) Passing on materially inaccurate 23) tvrdi da raspisuje nagradno takmičenje ili promotivnu igru, ako se nakon toga ne podeli obećana information on market conditions, or on the possibility nagrada ili odgovarajuća zamena za nju, suprotno članu of finding the product with the intention of inducing the 23. stav 1. tačka 18) ovog zakona; consumer to acquire the product at conditions less favourable than normal market conditions, against 24) opiše proizvod rečima „gratis“, Article 23 Paragraph 1, item 17) of this law; „besplatno“, „bez naknade“ ili drugim rečima sličnog 23) Claiming that announce award značenja, ako je potrošač dužan da snosi bilo kakav trošak izuzev neizbežnog troška javljanja na oglas i competition or promotional game without awarding the preuzimanja odnosno isporuke proizvoda, suprotno prizes described or a reasonable equivalent, against članu 23. stav 1. tačka 19) ovog zakona; Article 23 Paragraph 1, item 18) of this law; 25) stavi račun ili sličan dokument kojim se zahteva plaćanje u promotivni materijal, čime se kod potrošača stvara pogrešan utisak da je već naručio određeni proizvod, suprotno članu 23. stav 1. tačka 20) ovog zakona; 24) Describing a product as gratis, free, without charge or similar, if the consumer has to pay anything other than the unavoidable cost of answering an ad and collecting or paying for delivery of the item, against Article 23 Paragraph 1, item 19) of this law; 26) netačno tvrdi ili stvara pogrešan utisak da 25) Including in marketing material an invoice ne posluje u okviru svoje poslovne delatnosti, profesije or similar document seeking payment which gives the ili zanata, ili se neistinito izdaje za potrošača, protivno consumer the impression that they have already članu 23. stav 1. tačka 21) ovog zakona; ordered the marketed product when they have not, against Article 23 Paragraph 1, item 20) of this law; 27) stvara pogrešan utisak da su prateće usluge nakon prodaje određenog proizvoda raspoložive 26) Falsely claiming or creating the na teritoriji Republike Srbije, suprotno članu 23. stav 1. impression that the trader is not acting for purposes tačka 22) ovog zakona; relating to their trade, business, craft or profession, or falsely representing oneself as a consumer, against 28) zloupotrebi reči „garancija“ protivno 334 članu 57. i članu 23. stav 1. tačka 23) ovog zakona;
Article 23 Paragraph 1, item 21) of this law; 29) stvori utisak kod potrošača da ne može da 27) Creating the false impression that after‐
napusti prostorije dok ne zaključi ugovor, suprotno sales service in relation to a product is available in the članu 25. stav 1. tačka 1) ovog zakona; Republic of Serbia, against Art. 23. para. 1, item 22) ; 30) dođe u ličnu posetu domu potrošača i 28) Misusing the word “guarantee” against ogluši se o potrošačev zahtev da se udalji, odnosno da Article 57 and Article 23, Paragraph 1, item 23) of this se više ne vraća, izuzev u slučaju i na način koji law; opravdava pokušaj da se ostvari potraživanje iz 29) Creating the impression that the ugovora, suprotno članu 25. stav 1. tačka 2) ovog consumer cannot leave the premises until a contract is zakona; concluded, against Article 25 Paragraph 1, item 1) of 31) uporno se obraća potrošaču, protivno this law; njegovoj volji, putem telefona, faksa, elektronske pošte 30) Conducting personal visits to the ili drugog sredstva komunikacije na daljinu, izuzev u consumer’s home ignoring the consumer’s request to slučaju i na način koji opravdava pokušaj da se ostvari leave or not to return, except in circumstances and to potraživanje iz ugovora, suprotno članu 25. stav 1. tačka the extent legally justified to enforce a contractual 3) ovog zakona; obligation, against Article 25 Paragraph 1, item 2) of this 32) zahteva da potrošač, koji želi da ostvari law; svoja prava iz polise osiguranja, dostavi dokumenta koja 31) Making persistent and unwanted se ne mogu razumno smatrati relevantnim za ocenu solicitations by telephone, fax, e‐mail or other means of osnovanosti njegovog zahteva; ili uporno izbegava da communication, except in circumstances and to the odgovori na potrošačevo obraćanje, kako bi odvratio extent legally justified to enforce a contractual potrošača od ostvarivanja njegovih ugovornih prava, obligation, against Article 25 Paragraph. 1, item 3) of suprotno članu 25. stav 1. tačka 4) ovog zakona; this law; 33) direktno podstiče decu, putem oglasa, da 32) Requiring a consumer who wishes to kupe ili da ubede roditelje ili druga odrasla lica da za exercise a right under the insurance policy to produce njih kupe proizvod koji je predmet oglašavanja, documents which could not reasonably be considered suprotno članu 25. stav 1. tačka 5) ovog zakona; relevant as to whether the claim was valid, or failing 34) zahteva da potrošač plati, vrati ili čuva systematically to respond to pertinent correspondence, proizvod čiju isporuku nije ni tražio, suprotno članu 25. in order to dissuade a consumer from exercising their stav 1. tačka 6) ovog zakona; contractual rights, against Article 25 Paragraph 1, item 4) of this law; 35) izričito upozori potrošača da će posao ili egzistencija trgovca biti ugroženi, ako potrošač ne 33) Including in an advertisement a direct pribavi određeni proizvod ili uslugu, suprotno članu 25. exhortation to children to buy advertised products, or stav 1. tačka 7) ovog zakona; persuade their parents or other adults to buy advertised products for them, against Article 25 36) stvori pogrešan utisak kod potrošača da Paragraph 1, item 5) of this law; je osvojio, da će osvojiti ili da će preduzimanjem 34) Demanding payment for or the return or određene radnje osvojiti nagradu, ili kakvu drugu korist, ako ne postoji nikakva nagrada ili korist, ili ako je safekeeping of products supplied by the trader, but not preduzimanje bilo koje radnje u cilju osvajanja nagrade solicited by the consumer, against Article 25 Paragraph ili koristi uslovljeno time da potrošač plati određenu 1, item 6) of this law; sumu novca ili podnese određene troškove, suprotno 35) Explicitly informing a consumer that if članu 25. stav 1. tačka 8) ovog zakona; they do not buy the product or service, the trader’s job 37) prodaje, služi i poklanja alkoholna pića, or livelihood will be in jeopardy, against Article 25 odnosno duvanske proizvode, licima mlađim od 18 Paragraph 1, item 7) of this law; godina života, suprotno članu 26. stav 1. ovog zakona; 36) Creating the false impression that the 38) neposredno se oglasi protivno članu 41. consumer has already won, will win, or will on doing a stav 1. ovog zakona; particular act win, a prize or other equivalent benefit, 335 39) ne obavesti potrošača da mu se obraća u when in fact either there is no prize or other equivalent komercijalne svrhe, u skladu sa članom 41. stav 2. ovog benefit, or taking any action in relation to claiming the zakona; prize or other equivalent benefit is subject to the consumer paying money or incurring a cost, against 40) pošalje robu i pruži uslugu potrošaču, ako Article 25 Pargraph 1, item 8) of this law; potrošač to nije prethodno tražio, suprotno članu 42. stav 1. ovog zakona; 37) Selling, serving and giving the alcohol drinks and tobacco products to persons under 18 years 41) oglašava, koristeći sredstva komunikacije of age, against Article 26 Paragraph 1 of this law; na daljinu, na način koji je suprotan zahtevu iz člana 43. 38) Direct marketing contrary to Article 41 ovog zakona; Paragraph 1 of this law ; 42) ne odgovori u pisanom obliku, u roku od 39) Failure to inform the consumer on the 15 dana od prijema reklamacije, i ne obavesti potrošača o mogućem rešenju, u skladu sa članom 58. stav 2. ovog commercial nature of the communication in accordance with Article 41, Paragraph 2 of this law; zakona; 40) Delivery of goods or services to the 43) isključi potrošača sa mreže odnosno uskrati mu uslugu od opšteg ekonomskog interesa, consumer without their being ordered by the consumer beforehand, against Article 42 Paragraph 1 of this law; suprotno članu 86. ovog zakona; 41) Advertising, using the means of distance 44) ne uspostavi kontakt liniju u skladu sa communication, in a manner contrary to any of the članom 92. ovog zakona; requirements of Article 43 of this law ; 45) oglasi ili nudi na prodaju paket aranžman 42) Failure to respond in writing within 15 suprotno članu 95. ovog zakona; days from the date of reception of the complaint and 46) najkasnije 14 dana pre polaska obavesti failure to inform the consumer on a possible on a potrošača o imenu, adresi i telefonskom broju porodice proposal for its resolving, in accordance with Article 58 domaćina, i o imenu, adresi i telefonskom broju Paragraph 2 of this law; odgovornog lica kome učenik odnosno student može da se obrati za pomoć u mestu boravka, suprotno članu 43) Disconnecting a consumer from the 101. stav 3. ovog zakona; network or denial of services of general economic interest, contrary to Article 86 of this law; 47) potrošaču ne pruži dovoljnu garanciju obezbeđenja za slučaj nesposobnosti plaćanja pri 44) Failure to install help‐line in accordance ugovorima o turističkim putovanjima i vremenski with Article 92 of this law; podeljenog korišćenja nepokretnosti, u skladu sa 45) Advertising or offering for sale package članom 108. stav 1. i članom 122. ovog zakona; tour contrary to Article 95 of this law; 48) oglasi ili ponudi vremenski podeljeno 46) Failure to inform the consumer, 14 days korišćenje nepokretnosti, trajne olakšice za odmor, prior to departure of the name, address and telephone pomoć prilikom preprodaje vremenski podeljenog number of the host family, and of the name, address korišćenja nepokretnosti i trajnih olakšica za odmor and telephone number of a person responsible at the odnosno razmenu vremenski podeljenog korišćenja place of stay whose assistance may also be demanded nepokretnosti suprotno članu 113. ovog zakona; while staying abroad, against Article 101 Paragraph 3 of 49) pored ugovornih odredaba o pravu this law; potrošača na jednostrani raskid ugovora, o trajanju tog 47) Failure to provide evidence of security for prava i o zabrani plaćanja unapred za vreme trajanja the refund of the paid price fro package tour contracts prava na raskid nema potpisa potrošača, suprotno članu and timesharing contracts in accordance with Article 113. stav 6. ovog zakona. 108, Paragraph 1 and Article 122 of this law; 50) u svojstvu udruženja ili saveza iz člana 48) Advertising or offering timeshare, long‐
127. ovog zakona, prima bespovratna sredstava od term holiday product, resale or exchange contract trgovaca ili udruženja trgovaca, osim usluga za naknadu, against Article 113 of this law; suprotno članu 131. ovog zakona. 49) In addition to contractual provisions on 336 Za radnje iz stava 1. ovog člana kazniće se fizičko lice ili odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 50.000,00 do 150.000,00 dinara. Za radnje iz stava 1. ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom od 50.000,00 do 500.000,00 dinara. the withdrawal right, duration of that right and prohibition of advance payment during the withdrawal period not being signed by the consumer, against Article 113 Paragraph 6 of this law. 50) Reception of non‐refundable aid in capacity of an organisation or association under Art. 127, from traders or associations of traders, save for the service with a fee, against Article 131 of this law. A fine in the amount of RSD 50,000.00 – 150,000.00 shall be imposed on a natural entity, or a responsible person in a legal entity for acts referred to in Paragraph 1 of this article. A fine in the amount of RSD 50,000.00 – 500,000 shall be imposed on an entrepreneur for acts under Paragraph 1 of this article. 337 Član 152. 1. Sadašnja odredba: Srpski English XV. KAZNENE ODREDBE XV. PENALTY PROVISIONS Uz prekršajnu kaznu iz člana 151. stav 1. ovog zakona, pravnom licu se može izreći i zaštitna mera privremene zabrane obavljanja određene delatnosti u trajanju od šest meseci do godinu dana, kao i zaštitna mera javnog objavljivanja rešenja. Uz prekršajnu kaznu iz člana 151. stav 2. ovog zakona, odgovornom licu u pravnom licu može se izreći zaštitna mera privremene zabrane da vrši određene poslove u trajanju od tri meseca do jedne godine. Uz prekršajnu kaznu iz člana 151. stav 3. ovog zakona, preduzetniku se može izreći i zaštitna mera privremene zabrane vršenja određene delatnosti u trajanju od šest meseci do godinu dana. Beside the fine under Article 151 Paragraph 1, a legal entity can be imposed a temporary ban of performing certain activity for the period of six months to one year, as well as the relief of publication of the decision. Beside the fine under Article 151 Paragraph 2, a responsible person in a legal entity can be imposed a temporary ban of performing certain activities, for a period from three months to one year. Beside the fine under Article 151 Paragraph 3, en entrepreneur can be imposed a temporary ban of performing certain activities, for a period from six months to one year. 338 XVI.
PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE 339 Član 153. Srpski English XVI. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE XVI. TRANSITIONAL AND FINAL PROVISIONS Podzakonski akti koji se donose na osnovu ovlašćenja iz By‐laws passed with authorisation defined in this law ovog zakona biće doneti u roku od šest meseci od dana shall be passed within six months after coming into force of this law. stupanja na snagu ovog zakona. Član 154. Srpski English XVI. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE XVI. TRANSITIONAL AND FINAL PROVISIONS Danom početka primene ovog Zakona prestaju da važe Zakon o zaštiti potrošača („Službeni glasnik RS”, broj 79/05) i Zakon o odgovornosti proizvođača stvari sa nedostatkom („Službeni glasnik RS”, broj 101/05). On the day of beginning of implementation of this law, the Law on Consumer Protection („Official Gazette of the Republic of Serbia”, No. 79/05) and the Law on Liability of Producers of Defective Products („Official Gazette of the Republic of Serbia”, No. 101/05) shall become ineffective. Član 155. Srpski English XVI. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE XVI. TRANSITIONAL AND FINAL PROVISIONS Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od objavljivanja This law comes into force on the eighth day after its u „Službenom glasniku Republike Srbije”, a primenjivaće publication in the „Official Gazette of the Republic of Serbia”, and will be implemented from January 1, 2011. se od 1. januara 2011. godine. 340 
Download

lista predloženih amandmana na zakon o zaštiti potrošača od 2010