RISK MANAGEMENT AND RESIDUE ANALYSIS
OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL
SAFETY, JAPAN 2011 - ISKUSTVA, POGLEDI,
PRIMENA
Dr Vladimir P. BEŠKOSKI
IHTM-Centar
IHTM
Centar za hemiju
10.01.2012. Beograd
JICA TRAINING COURSE FOR DEVELOPING COUNTRIES - RISK MANAGEMENT
AND RESIDUE ANALYSIS OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
februar – avgust 2011
Participanti:
1. Mayumis VELOSO BORGES - Kuba
2. Isil ORHAN
O
– Turska
3. LE Thu Thuy - Vijatnam
4. Vesna MILOVANOVIĆ - Srbija
5. Parviz SOLEIMANI DINANI - Iran
6. Ayman Ahmed ABDELWAHED E i t
Egipat
7. Sameer Mohamed BEKHIT - Egipat
j
8. Vladimir BEŠKOSKI - Srbija
Vladimir P. BEŠKOSKI
2
JICA TRAINING COURSE FOR DEVELOPING COUNTRIES - RISK MANAGEMENT
AND RESIDUE ANALYSIS OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
februar – avgust 2011
Rukovodstvo:
P f emeritus
Prof.
it Hideo
Hid Ohkawa,
Ohk
K b
Kobe
University
Eizen IREI – Director JICA Hyogo
Megumi Tsukizoe – JICA officer
Kimie Yokotani – JICE coordinator
Rika Kojima – JICE coordinator
Vladimir P. BEŠKOSKI
3
JICA TRAINING COURSE FOR DEVELOPING COUNTRIES - RISK MANAGEMENT
AND RESIDUE ANALYSIS OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
februar – avgust 2011
Rukovodstvo:
P f emeritus
Prof.
it Hideo
Hid Ohkawa,
Ohk
K b
Kobe
University
Eizen IREI – Director JICA Hyogo
Megumi Tsukizoe – JICA officer
Kimie Yokotani – JICE coordinator
Rika Kojima – JICE coordinator
Vladimir P. BEŠKOSKI
4
JICA TRAINING COURSE FOR DEVELOPING COUNTRIES - RISK MANAGEMENT
AND RESIDUE ANALYSIS OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
februar – avgust 2011
Rukovodstvo:
P f emeritus
Prof.
it Hideo
Hid Ohkawa,
Ohk
K b
Kobe
University
Eizen IREI – Director JICA Hyogo
Megumi Tsukizoe – JICA officer
Kimie Yokotani – JICE coordinator
Rika Kojima – JICE coordinator
Vladimir P. BEŠKOSKI
5
JICA TRAINING COURSE FOR DEVELOPING COUNTRIES - RISK MANAGEMENT
AND RESIDUE ANALYSIS OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
februar – avgust 2011
Rukovodstvo:
P f emeritus
Prof.
it Hideo
Hid Ohkawa,
Ohk
K b
Kobe
University
Eizen IREI – Director JICA Hyogo
Megumi Tsukizoe – JICA officer
Kimie Yokotani – JICE coordinator
Rika Kojima – JICE coordinator
Vladimir P. BEŠKOSKI
6
JICA TRAINING COURSE FOR DEVELOPING COUNTRIES - RISK MANAGEMENT
AND RESIDUE ANALYSIS OF CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
februar – avgust 2011
Rukovodstvo:
P f emeritus
Prof.
it Hideo
Hid Ohkawa,
Ohk
K b
Kobe
University
Eizen IREI – Director JICA Hyogo
Megumi Tsukizoe – JICA officer
Kimie Yokotani – JICE coordinator
Rika Kojima – JICE coordinator
Vladimir P. BEŠKOSKI
7
1. JICA training course – iskustva, pogledi,
primena
2 Akcioni plan
2.
3 Putovanje proizvoda – očima hemičara
3.
(zašto
zašto je Japan – “Japan”)
4. O Japanu – Ichi go, Ichi e
Vladimir P. BEŠKOSKI
8
1. JICA training course – iskustva, pogledi, primena
RISK MANAGEMENT AND RESIDUE ANALYSIS OF
CHEMICALS FOR ENVIRONMENTAL SAFETY
- u brojevima
Predavanja / Celodnevni kursevi / Radionice / Radne grupe [radnih dana]
> 60
Laboratorijski rad [radnih dana]
> 70
Predavača / konsultanata
> 80
Posećene institucije / laboratorije / fabrike / postrojenja (obuka u okviru kursa):
16
Cilj – upoznati se sa prilikama u Japanu u oblasti procene rizika i hemijske
analize uzoraka iz životne sredine, usvojiti nove metode i najnovija saznanja i
prepoznati (primeniti) kako situaciju možemo popraviti u našim državama
koje su u razvoju!
Vladimir P. BEŠKOSKI
9
POSEĆENE INSTITUCIJE / LABORATORIJE / FABRIKE /
POSTROJENJA U JAPANU (OBUKA U OKVIRU KURSA):
KURSA):
1. Sumitomo Chemical Co. (Osaka);
2.Horiba ((Kyoto),
y )
3. Hitachi High Technologies Corp. (Osaka);
4. Shimadzu Co. (Kyoto);
5. Hyogo Prefectural Technology Center for Agriculture, Forestry and Fisheries (Kasai);
6 National Institute for Minamata Disease (Minamata);
6.
7. Kumamoto Prefectural Environmental Center, Minamata City and Minamata Disease
Archives (Minamata);
8. Kobe Quarantine Station, Center for Inspection of Imported Foods and Infectious
Diseases, (Kobe);
9. Hyogo Prefectural Institute of Environmental Science (Kobe);
10. Communal Waste Treatment Plant (Nishinomiya);
11 Kobe Offshore Reclamation Disposal Site - Phoenix plan (Osaka bay);
11.
12. Advance Industrial Science & Technology (Tokyo);
13. National Institute of Agro-Envi. Science (Tsukuba);
14. National Institute of Technology and Evaluation (Tsukuba);
15 Kobe
15.
K b University,
U i
it Research
R
hC
Center
t ffor E
Environmental
i
t lG
Genomics
i (Kobe);
(K b )
16. Kansai Electric Co. (Kobe);
Vladimir P. BEŠKOSKI
10
NEKE O
OD O
OBRADJ
OBRADJIVANIH
JIVANIH TEMA
¾Procena rizika upotrebe hemijskih jedinjenja
¾Upravljanje rizikom
¾Medjunarodni standardi o proceni i upravljanju rizikom
¾Baze podataka za izradu procene rizika za poznata jedinjenja, smeše i cross analizu
¾Biodegradacija
¾Bioakumulacija
¾Biotransformacija
¾Bioremedijacija
¾Mikroorganizmi u upravljanju rizikom
¾Ekotokikološki i toksikološki aspekti upotrebe hemikalija
¾Upotreba agrohemikalija
¾Predvidjanje ponašanja, kretanja i ekoloških efekata upotrebe agrohemikalija
¾Persistent Organic Pollutants - POPs
¾Di k i i – postanak,
¾Dioksini
t
k dejstvo,
d j t
eliminacija
li i
ij
¾Procena rizika od karcinogeneze
¾Profesionalne bolesti
¾Analitika štetnih supstanci (instrumentalne i imunohemijske metode)
¾Tretman (komunalnog i industrijskog) čvrstog otpada
¾Tretman voda
Vladimir P. BEŠKOSKI
11
Vladimir P. BEŠKOSKI
12
RISK ASSESMENT - PROCENA RIZIKA
Rizik = Opasnost/Toksičnost
pasnost/Toksičnost ×
Izlo
zloženost
ženost
Ukoliko je izloženost 0 i rizik je 0 bez obzira na opasnost!
Ukoliko je izloženost velika i rizik može biti veliki, čak i kada je opasnost mala!
“Sve supstance su otrovi. Nema ni
jedne koja nije otrov.
Prava doza razlikuje otrov od
leka ”
leka.
Paracelsus (1493-1541)
Vladimir P. BEŠKOSKI
13
RISK ASSESMENT - PROCENA RIZIKA
Vladimir P. BEŠKOSKI
14
RISK MANAGEMENT - UPRAVLJANJE
RIZIKOM
Sve supstance imaju dva aspekta upotrebe:
Rizik
Vladimir P. BEŠKOSKI
Benefit
15
RISK MANAGEMENT - UPRAVLJANJE
RIZIKOM
Benefit
Rizik
NEPRIHVATLJIVO!!!
NEPRIHVATLJIVO
Rizik
Benefit
PRIHVATLJIVO!!!
Vladimir P. BEŠKOSKI
16
HEMIJSKE SUPSTANCE,
SUPSTANCE ZAGADJIVAČI ŽIVOTNE
SREDINE
Vladimir P. BEŠKOSKI
17
Hemijske supstance - to
toks
ksikanti
ikanti
•
23 000 000
poznatih jedinjenja
•
100 000
supstanci se proizvodi smišljeno, namerno
•
23 000
hemijskih supstanci na listi za upotrebu u domaćinstvu (Kanada)
•
63 000
organskih hemikalija u SAD (industrija, domaćinstvo poljoprivreda)
•
5 000
supstanci - proizvodnja veća od jedne tone godišnje
•
300
miliona tona organskih supstanci se proizvede svake godine
•
1200--1500
1200
godišnja registracija novih supstanci
•
400-500
supstanci detektovano u okolini
•
50
supstanci sa “poznatim” ponašanjem u okolini
•
~ 100
supstanci koje se razmatraju pri ispitivanju kvalitetu vode
•
~ 250
antropogenih supstanci u svakom čoveku
Vladimir P. BEŠKOSKI
18
RISK COMMUNICATION
RISK
ASSESMENT
RISK
MANAGEMENT
RISK
COMMUNICATION
Vladimir P. BEŠKOSKI
19
Vladimir P. BEŠKOSKI
20
BIODEGRADACIJA
BIOAKUMULACIJA
Vladimir P. BEŠKOSKI
21
EKOTOKSIČNOST
TOKSIČNOST
Vladimir P. BEŠKOSKI
National Institute of Agro-Envi.
Science (Tsukuba)
22
JAPANSKE BAZE PODATAKA
Više od 2000 testova
biodegradacije i
bioakumulacije.
Rezultati su dostupni
na Internet stranici
“
“National
Institute ffor
Technology and
Evaluation”.
http://www safe nite go jp/english/db html
http://www.safe.nite.go.jp/english/db.html
Vladimir P. BEŠKOSKI
23
RIZIK OD POJEDINIH AKTIVNOSTI U JAPANU I HOLANDIJI
Pitanje: Koji nivo rizika je prihvatljiv za hemikalije
hemikalije?
?
10-55
10-6
Vladimir P. BEŠKOSKI
1
100 000
1
1 000 000
24
KORISNE INFORMACIJE ZA PROCENU RIZIKA UPOTREBE
POZNATIH SUPSTANCI SU VEĆ DOSTUPNE!!!
Hemijske, fizičko hemijske, toksikološke, ekotoksikološke osobine supstanci!
Medjunarodni zakoni i propisi, rečnici, dokumenti o upravljanju, neophodna
testiranja...
Internet i kompjuterski
pj
modeling
g za p
procenu rizika!
Ekstrapolacija sa jednog seta dogadjaja na drugi!
Vladimir P. BEŠKOSKI
25
PBT – Persistence, Bioaccumulation, Toxicity
Vladimir P. BEŠKOSKI
26
Vladimir P. BEŠKOSKI
27
Vladimir P. BEŠKOSKI
28
REČNICI,, UPUTSTVA,, PRAVILNICI,, ZAKONI,, REGULATIVE...
Vladimir P. BEŠKOSKI
29
2. AKCIONI PLAN
PROCENA LABORATORIJSKIH KAPACITETA ZA FIZIČKO HEMIJSKU I
EKOTOKSIKOLOŠKU ANALIZU HEMIKALIJA U REPUBLICI SRBIJI
OPŠTI CILJ
Postići visoke laboratorijske kapacitete za ekotoksikološka, toksikološka i fizičko-hemijska
istraživanja i analize pojedinačnih supstanci i za procenu ekotoksikološkog uticaja
oslobodjenih štetnih supstanci u životnu sredinu i osnivanje Referentne
Referentne, nacionalne
laboratorije za ekotoksikologiju.
SVRHA PROJEKTA
Sakupljanje informacija koliko državnih i privatnih laboratorija može da realizuje
ekotoksikološke i fizičko-hemijske analize i podela informacija sa Ministarstvom za životnu
sredinu, rudarstvo i p
prostorno p
planiranje,
j Agencijom
g
j
za hemikalije
j Republike
p
Srbije
j i jjavnošću.
REALIZACIJA
Analiza postojećih informacija i dostupnih podataka u Ministarstvima Republike Srbije,
priprema upitnika prema "COMMISSION REGULATION (EC) NO 440/2008 OF 30 MAY
2008“, distribucija laboratorijama, realizacija ispitivanja, obrada i prezentovanje podataka.
Vladimir P. BEŠKOSKI
30
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
UVOZ U
JAPAN
TRANSPORT
TRŽIŠTE
ŽŠ
TRETMAN OTPADA
Vladimir P. BEŠKOSKI
31
JAPAN U BROJEVIMA
¾6800 ostrva
¾4 ostrva čine 97% površine
¾ Hokkaido
¾ Honshu
¾ Kzushu
¾ Shikoku
¾73% planine
p
¾12% poljoprivredno zemljište
¾Površina 377,944 km2
¾Stanovnika 127,960,000
¾1500 merljivih zemljotresa godišnje
¾Aktivni vulkani, planina Fuji
¾ >60% hrane se uvozi
Vladimir P. BEŠKOSKI
32
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
UVOZ U
JAPAN
TRANSPORT
TRŽIŠTE
ŽŠ
TRETMAN OTPADA
Vladimir P. BEŠKOSKI
33
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
HPTCAFF
Hyogo Prefectural Technology Center for
Agriculture, Forestry and Fisheries (Kasai)
ANALITIKA
Pesticidi, teški metali, hranljive supstance,
mikroorganizmi u zemljištu i vodi.
R&D
Primena novih pesticida, razvoj novih sojeva
biljaka (manji prostor – veći prinos).
Vladimir P. BEŠKOSKI
34
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
UVOZ U
JAPAN
TRANSPORT
TRŽIŠTE
ŽŠ
TRETMAN OTPADA
Vladimir P. BEŠKOSKI
35
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
UVOZ U
JAPAN
KQS
Kobe Quarantine Station, Center for
Inspection of Imported Foods and
Infectious Diseases, (Kobe);
15 karantinskih stanica kontroliše
kvalitet uvezene hrane i p
predmeta
opšte upotrebe:
pesticidi, antibiotici, aditivi, POPs,
mikrobiološka analiza.
Vladimir P. BEŠKOSKI
36
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
UVOZ U
JAPAN
KQS
Kobe Quarantine Station, Center for
Inspection of Imported Foods and
Infectious Diseases, (Kobe);
15 karantinskih stanica kontroliše
kvalitet uvezene hrane i p
predmeta
opšte upotrebe – 530 pesticida i 152
antibiotika (2010)
Vladimir P. BEŠKOSKI
37
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
UVOZ U
JAPAN
TRANSPORT
TRŽIŠTE
ŽŠ
TRETMAN OTPADA
Vladimir P. BEŠKOSKI
38
TRANSPORT
Bullet Train
Shi k
Shinkansen
vozovii
Kansai area train
map
Tokyo area train
map
Osaka-Kobe
National route 43 & Hanshin
Expressway
Vladimir P. BEŠKOSKI
39
TRANSPORT
Kontrola zagadjenja bukom na Nacionalnom putu 43 i & Hanshin
Expressway
(Osaka-Kobe autoput)
Zeleni pojas 3
3--5 dB, zvučne barijere 33-6 dB, vodopropusna podloga 3
3--5 dB, “buffer”
zgrade 1010-15 dB, adsorberi ispod autoputa 11-5 dB, nove zvučni adsorberi 33-6 dB.
Vladimir P. BEŠKOSKI
40
TRANSPORT
Kontrola zagadjenja vazduha u urbanim sredinama pored puteva
Hyogo Prefectural Institute of Environmental Science (Kobe)
SO2, NOx, Ox, SPM, HC, CO, WS, WD
Kansai oblast: 59 stanica u prirodi i 32
pored puteva
LC MSMS-MS
Vladimir P. BEŠKOSKI
HR GC
GC--MS
Liquid Chromatography/Ion
T /Ti
Trap/Time
off Flight
Fli ht
(LC--IT
(LC
IT--TOF) – (LC - MSn)
41
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
UVOZ U
JAPAN
TRANSPORT
TRŽIŠTE
ŽŠ
TRETMAN OTPADA
Vladimir P. BEŠKOSKI
42
TRŽIŠTE (hrana)
Vladimir P. BEŠKOSKI
43
3.
3 PUTOVANJE PROIZVODA - OČIMA
HEMIČARA (zašto je Japan – “Japan
Japan””)
PROIZVODNJA U
JAPANU
UVOZ U
JAPAN
TRANSPORT
TRŽIŠTE
ŽŠ
TRETMAN OTPADA
Vladimir P. BEŠKOSKI
44
OTPAD U JAPANU
Komunalni otpad 50 miliona
tona/godišnje
Industrijski otpad 400 miliona
tona/godišnje
¾30% kuhinjski otpad
¾15% otpad od pakovanja
¾20% papirni otpad
¾20% gradjevinski otpad
¾15% poljoprivredni otpad
MOTTAINAI koncept- sramota je da nešto završi na otpadu ukoliko sav
njegov potencijal nije iskorišćen
iskorišćen. Vekovni izraz poštovanja prema
životnoj sredini i prirodi!
Vladimir P. BEŠKOSKI
45
OTPAD U JAPANU
¾Spaljivo
¾Nespaljivo
Kyoto University 4
Klasifikacija otpada
Tsukuba 8
Minamata 24!!!
MOTTAINAI koncept- sramota je da nešto završi na otpadu ukoliko sav
njegov potencijal nije iskorišćen
iskorišćen. Vekovni izraz poštovanja prema
životnoj sredini i prirodi!
Vladimir P. BEŠKOSKI
46
TRETMAN OTPADA U JAPANU
Vladimir P. BEŠKOSKI
47
U Japanu
J
se otpad
d dominantno
d i
spaljuje
lj j i reciklira!!!
ikli !!!
Vladimir P. BEŠKOSKI
48
U Japanu
J
se otpad
d dominantno
d i
spaljuje
lj j i reciklira!!!
ikli !!!
Vladimir P. BEŠKOSKI
49
POSTROJENJE ZA TRETMAN KOMUNALNOG
OTPADA (Nishinomiya)
Vladimir P. BEŠKOSKI
50
Communal Waste Treatment Plant (Nishinomiya)
Pepeo ~ 10%; 900°
900°C; 3000 t/dan; 300 kamiona!!!
Vladimir P. BEŠKOSKI
51
THE OSAKA BAY PHOENIX PROJECT
Vladimir P. BEŠKOSKI
52
Kobe Airport
Rokko Island
Vladimir P. BEŠKOSKI
Kansai International Airport
Port Island
53
Vladimir P. BEŠKOSKI
54
KOBE OFFSHORE RECLAMATION DISPOSAL SITE
Projekat pokrenut 1983. godine.
j ig
gradjevinski
j
otpad.
p
Komunalni,, industrijski
Do 2009. odloženo 86 miliona tona otpada!
Zatvaranje mesta odlaganja 2021. godine.
168 opština i 6 prefektura.
4 lokacije: Amagasaki
Amagasaki, Izumiotsu
Izumiotsu, Kobe
Kobe, Osaka
Izazovi: eutrofikacija i narušavanje prirodnih staništa
Vladimir P. BEŠKOSKI
55
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Vladimir P. BEŠKOSKI
56
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja volontera
Vladimir P. BEŠKOSKI
57
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja osmeha
Vladimir P. BEŠKOSKI
58
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja Festivala
Vladimir P. BEŠKOSKI
59
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja tradicije
Vladimir P. BEŠKOSKI
60
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja detalja
Vladimir P. BEŠKOSKI
61
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja tehnologije
Vladimir P. BEŠKOSKI
62
4.
4 O Japanu
J
– Ichi
I hi go, Ichi
I hi e
Zemlja
emlja,, lepote življenja,
življenja upornosti
upornosti, žrtvovanja
žrtvovanja,
istrajnosti!
Vladimir P. BEŠKOSKI
63
HVALA VAM NA PAŽNJI!
Vladimir P. BEŠKOSKI
64
Download

PDF