Transactions. Georgian Technical University. AUTOMATED CONTROL SYSTEMS - No 2(13), 2012
informatizaciis Tanamedrove tendeciebis analizis da
problemebis Sesaxeb saqarTveloSi
mzia kiknaZe, levan jiqiZe, manana maRraZe
saqarTvelos teqnikuri universiteti
reziume
ganxilulia informatizaciis politikis arsi, sakiTxebi maxasiaTeblebis da
problemebis analizis Sesaxeb. Camoyalibebulia praqtikuli rekomendaciebi, romlebic
exeba informatizaciis politikis Tanamedrove xedvas. rekomendaciebi kompleqsuria da
avtorTa azriT isini SeiZleba informatizaciis sferoSi momuSave specialistebma
gamoiyenon.
sakvanZo sityvebi: informatizacia. monacemTa dacva. sazogadoebis informatizaciis
maxasiaTeblebis analizi.
1. Sesavali
sazogadoebis ganviTarebis Tanamedrove etapi xasiaTdeba sainformacio sazogadoebaze
gadasvliT, rasac SeiZleba mohyves sazogadoebrivi cxovrebis nebismieri mimarTulebis
informatizacia. informatizacia sayovelTao, istoriuli procesis obieqturi etapia da
niSnavs, rom sazogadoeba sawarmoo Zalebis ganviTarebis xarisxobrivad axal mijnaze
gadadis. es yovelive ki sazogadoebis progresis erT-erT umniSvnelovanes kriteriumia. [1]
msoflio sainformacio sazogadoebis formireba Tanamedrove civilizaciis
ganviTarebis
globalur
faqtorad
iqca.
msoflio
Tanamegobrobis
subieqtebis
urTierTkavSirebis gaZlierebis fonze mimdinareobs uwyveti brZola ekonomikuri
interesebisa da sxvadasxva resursebisTvis. garda amisa, brZolis mizania samxedro
upiratesobis mopoveba da politikuri, ideologiuri Tu kulturuli gavlenebis
gaZliereba. aRniSnuli brZola mwvavdeba da miznebis misaRwevad gamoiyeneba sainformacio
upiratesobebi. sainformacio-teqnologiuri TvalsazrisiT mowinave qveynebis samxedro
potenciali mkveTrad izrdeba, rac iwvevs globaluri da regionaluri ZalTa balansis
cvlilebas. [2]
sainformacio ganviTareba mniSvnelovani faqtoria, romelsac SeuZlia regionebsa da
saxelmwifoebs Soris urTierTobebis Secvla. dResdReobiT da uaxloes momavalSi
saqarTvelos rTul problemebTan mouwevs gamklaveba, rac dakavSirebulia erovnuli
interesebis dacvasTan.
saqarTvelo ganviTarebis rTul etapze imyofeba. es yovelive ganpirobebulia
rogorc saerTaSoriso urTierTobebis araerTgvarovnebiTa da winaaRmdegobriobiT, aseve
mcdelobebiT, Cveni qveynis winaaRmdeg warimarTos sainformacio-fsiqologiuri omi da
Seiqmnas saxelmwifoTaSorisi urTierTobebis globaluri sainformacio struqtura,
romelic daefuZneba erTpirovnul gadawyvetilebebs. garda amisa, problemebsi wyaroa
sazogadoebis sistemuri krizisi da rogorc ekonomikaSi, aseve sazogadoebrivi cxovrebis
sxva sferoebSi mimdinare negatiuri procesebi.
saqarTvelos
sainformacio
ganviTarebis
aqtualuri
problemebi
iTxovs
informatizaciis kompleqsuri politikis SemuSavebas, romelic gaaerTianebs rogorc
politikur,
aseve
teqnologiur
da
humanitarul-samarTlebriv
faqtorebs.
informatizaciis politikis mizania sazogadoebis sainformacio wreebis formireba da
ganviTareba. aRniSnuli wreebi SeZleben postindustriul ekonomikaze gadasvlas, romelic
135
Transactions. Georgian Technical University. AUTOMATED CONTROL SYSTEMS - No 2(13), 2012
daefuZneba axal teqnologiebs. ase SesaZlebeli gaxdeba idealebis realizeba da
samoqalaqo sazogadoebisa Tu samarTlebrivi saxelmwifos Rirebulebebis damkvidreba.
rogorc gasul aTwleulebSi sainformacio procesebis ganviTarebis gamocdileba aCvenebs,
sainformacio sazogadoeba sazogadoebrivi cxovrebis sistemis Semqmneli faqtoria,
romelsac efuZneba sazogadoebrivi cxovrebis nebismieri saqmianoba.[4]
ganviTarebis Tanamedrove etapze kargi iqneba gaviazroT, rogoria saqarTvelos gza
sainformacio sazogadoebisken. es gza xangrZlivi da etapobrivi procesia. dResdReobiT
saqarTvelo iTvleba ganviTarebad qveynad. es CamorCena gamowveulia ara marto imiT, rom
ekonomikas axasiaTebs moZvelebuli teqnologiebi, ganuviTarebeli infrastruqtura da
erovnuli kompiuteruli qselebis ararseboba. sazogadoebaSi dabali sainformacio
moTxovnileba (gansakuTrebiT regionebSi), rac ganpirobebulia ekonomikuri krizisiT da
Sesabamisad, cxovrebis dabali xarisxiT. es yovelive xels uSlis qveynis gadasvlas
sainformacio
sazogadoebis
etapze.am
problemebis
mosagvareblad
saqarTvelom
aucilebelia monaxos dabrkolebebis gadalaxvis gzebi.
dabrkolebebis gadalaxvis mizniT aucilebelia sistemuri krizisidan gamosvlis
strategiis SemuSaveba. strategiis safuZveli unda iyos ekonomikuri, teqnologiuri,
sainformacio da kulturuli politikis gaerTianeba, romelic gaTvlili iqneba sul
mcire erT Taobaze. amavdroulad, swori ar iqneba garemomcveli samyarosgan izolireba
an masTan konfrontacia. es yovelive gamoiwvevda mowinave qveynebTan CamorCenas, vinaidan
saqarTvelos saerTaSoriso politikuri, ekonomikuri da kulturuli urTierTobebis
sistemis yvela wamyvan ZalasTan aqvs uSualo urTierToba.
erovnuli samecniero da politikuri sazogadoeba TandaTanobiT iazrebs
sainformacio sazogadoebaSi saqarTvelos integraciis mniSvnelobas,
aRniSnulidan gamomdinare informatizaciis politikis da mis maxasiaTeblebis
analizi sazogadoebis cxovrebaSi metad aqtualuria. misi aqtualuroba ganpirobebulia
Semdegi ZiriTadi faqtorebiT:
1) Tanamedrove demokratiuli saxelmwifos mSeneblobis procesSi informaciis
funqcia mkveTrad Seicvala da gaizarda. informatizacias mzardi mniSvneloba aqvs
sazogadoebis srulyofis saqmeSi da misi gavlena izrdeba adamianis, saxelmwifoebis Tu
msoflio civilizaciis cxovrebis nebismier sferoSi. ganviTarebuli qveynebis praqtika
adasturebs, rom mecnieruli Tu teqnologiuri miRwevebi samxedro mrewvelobasa da
samxedro mSeneblobaSi efeqturad inergeba cxovrebis nebismieri sferos informatizaciis
wyalobiT.
2) ar xdeba mrewvelobaSi informatizaciis politikis rolis sruyofili analizi,
aRniSnuli sfero ar ganixileba qveynebis sagareo Tu saSinao politikis ganuyofel
nawilad.
3) sainformacio brZola mZafrdeba (amis magaliTia ruseT-saqarTvelos omis
droindeli situacia, TiTqmis yvela qarTuli internetdomeni Ziebadi aRar iyo. ramdenime
saministros, saqarTvelos bankis da parlamentis vegverdi hakerebis msxverpli gaxda.) da
sul ufro bundovania omisa da mSvidobis mijna. masobrivi informaciis saSualebebis,
sainformacio teqnikis da „civi omis“ teqnologiebis ganviTareba axal simaRleze adis da
xdeba sul ufro masStaburi da politikurad momgebiani. politikuri miznebis misaRwevad
swored aseTi brZolebi mimdinareobs „cxeli“ omebis nacvlad, ris Sedegadac mravali
136
Transactions. Georgian Technical University. AUTOMATED CONTROL SYSTEMS - No 2(13), 2012
Zlieri qveyana erTi gasrolis gareSe nadgurdeba da radikalurad icvleba msoflio
politikuri ruka.
4) politikuri mowinaaRmdegeebis da savaraudo mowinaaRmdegeebis SeiaraRebuli
dapirispirebis xasiaTi icvleba. tradiciuli gagebiT mSvidobian droSi mowinaaRmdegeebi
mudmiv sainformacio brZolas awarmoeben, ar wydeba radioeleqtronuli dazverva da
xSirad xdeba informaciuli qmedebebis urTierTgacvla. aRniSnuli qmedebebi safrTxes
uqmnis mTels samyaros, vinaidan maTi efeqturobis xarisxi swrafad izrdeba da qmedebis
wyaros gamovlena uaRresad rTulia. uamravi qveynis politikuri xelmZRvaneloba
sainformacio brZolis safrTxeebs saTanadod ar afasebs da Sedegad ganicdis politikur
marcxs SeiaraRebuli dapirispirebis gareSe.
5) saqarTvelos socialur-ekonomikuri da politikuri ganviTarebis mimarTuleba
icvleba da aucilebeli xdeba informaciis dacvis sistemis mudmivi srulyofa.
sainformacio usafrTxoebis gadauWreli problemebi da sazogadoebis Riaoba qmnis
sainformacio resursebisadmi arasanqcirebuli wvdomis winapirobas da igive exeba
samxedro usafrTxoebis sferos. saqarTvelosTvis mTavari amocana aris informaciuli
usafrTxoebis iseTi xarisxiT uzrunvelyofa, raTa garantirebuli iyos ara mxolod
samxedro-strategiuli da TavdacviTi usafrTxoeba, aramed SenarCundes da ganmtkicdes
saqarTvelos demokratiuli saxelmwifoebrioba. garda amisa, mizani aris sazogadoebis
politikuri da socialuri stabilurobis uzrunvelyofa da moqalaqeebis uflebebisa Tu
Tavisuflebebis dacva sainformacio sivrceSi. aseT uflebebsa da Tavisuflebebs
miekuTvneba sainformacio resursebis xelmisawvdomoba globalur sainformaciosatelekomunikacio qselebSi.
6) sasicocxlod mniSvnelovania maRalkvalificirebuli kadrebis momzadeba,
romlebsac gaaCniaT TanamedroveobisTvis Sesaferisi sainformacio kultura.
migvaCnia, rom qveyanaSi kvlevebi unda mimdinareobdes Semdegi amocanebis dayenebis
da gadawyvetTvis:
1. informatizaciis politikis mizezebis, arsis, struqturis, funqciis da ZiriTadi
maxasiaTeblebis gamovlena da dazusteba;
2. informatizaciis politikis prognozirebis da realizaciis procesSi gadamwyveti
gavlenebis mqone da aucileblad aRsaricxi faqtorebis gamovlena; sazogadoebaSi
mimdinare socialur-politikur procesebis gavlenis mqone meqanizmebis gamovlena;
3. aqtualuri problemebis gaanalizeba da informatizaciis politikis specifikis
gamovlena;
4. saqarTvelos informatizaciis politikis srulyofis ZiriTadi mimarTulebebis
da prioritetebis Camoyalibeba da gamovlena;
kvlevis procesSi miRebuli monacemebis sistematizebuli analizis da sinTezis
safuZvelze marTvis saxelmwifo, politikuri da samxedro organoebisTvis winadadebebis
miwodeba, raTa saqarTvelos samxedro sferoSi informatizaciis politikis realizaciis
meqanizmis optimizacia moxdes.
saqarTvelos
samxedro
sferoSi
informatizaciis
politikis
kvlevis
meTodologiuri safuZveli aris erovnuli da ucxoeli specialistebis fundamentaluri
naSromebi; Teoriuli mosazrebebi, romlebic efuZneba sazogadoebrivi cxovrebis
nebismieri sferos da misi calkeuli komponentebis informatizaciis Tanamedrove
process; „saqarTvelos federaciis erovnuli usafrTxoebis koncefciis“ ZiriTad
137
Transactions. Georgian Technical University. AUTOMATED CONTROL SYSTEMS - No 2(13), 2012
debulebebs da principebs; sxvadasxva politologiuri skolebis warmomadgenlebis
Teoriul daskvnebs; sxvadasxva saxelmwifo da kerZo samecniero-kvleviTi dawesebulebebis
da perioduli gamomcemlobebis analitikur masalebs, romlebic mniSvnelovania informatizaciis politikis, rogorc saqarTvelos saSinao Tu sagareo politikis ganuyofeli
komponentebis, problemebis gaazrebisTvis.
aRniSnul problemaze arsebuli mosazrebebis, faqtebis da winadadebebis
mniSvnelovani wyaroa sainformacio da gamoTvliTi teqnikis ucxouri Tu mSobliuri
literaturidan miRebuli masalebi.
literatura:
1. Андрианов В.В. Технология защиты в принципах организации информационных
систем. // Защита информации. «Конфидент». - 2002. - №3.
2. Завадский И.И. «Информационная война - что это такое?» // Защита
информации.«Конфидент». -1996.
3. Абдеев Р.Ф. Философия информационной цивилизации. - М.: ВЛАДОС, 2004
4. Арапов М.В. Информационная сфера и информатизация общества. Новосибирск:Наука, 2010.
4.saqarTvelos erovnuli usafrTxoebis koncefcia. 23.12.2011 http://www.mfa.gov.ge/
index.php?lang_id=GEO&sec_id=12
ON THE ANALYSIS AND PROBLEM OF MODERN TENDENCIES OF
INFORMATIZATION IN GEORGIA
Kiknadze Mzia, Jikidze Levan, Magradze Manana
Georgian Technical University
Summary
In the represented article there are considered main ideas of informatization politics, its
characteristics and problems. There are given practical recommendations which refers to the modern
view of informatization politics. Recommendations are complex and they can be used by specialists
working in sphere of informatization.
ОБ АНАЛИЗЕ И ПРОБЛЕМАХ СОВРЕМЕННЫХ ТЕНДЕНЦИЙ
ИНФОРМАТИЗАЦИИ В ГРУЗИИ
Кикнадзе М., Джикидзе Л., Маградзе М.
Грузинский Технический Университет
Резюме
Освещена сущность политики информатизации и представлены вопросы анализа
показателей и проблем. Разработанны проктические рекомендации, в которых отражены
современные представления о политике информатизации. Эти рекомендации комплексные
и могут быть полезными для специалистов, работающих в сфере информатизации.
138
Download

informatizaciis Tanamedrove tendeciebis analizis da problemebis