T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
KOOPERATİFÇİLİK VE
KADIN KOOPERATİFLERİ
1
Sunum İçeriği
I- Kadın İstihdamına Genel Bakış
II- Neden Kadın Kooperatifleri
III- Ülkemizde Kadın Kooperatifleri Hareketi
IV- Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planında
Kadın Kooperatifleri
V- Yerel İdarelerin Rolü ve Önemi
IX- Kooperatif Nedir? Nasıl Kurulur?
X- Kooperatifin Organları
XI- Tek Tip Anasözleşme
XII- Kimler Ortak Olabilir?
2
I-KADIN İSTİHDAMINA GENEL BAKIŞ
3
TÜİK verilerine göre 2013 yılında,
Türkiye genelinde, kadınlarda işgücüne katılım oranı % 30,8
olarak gerçekleşmiştir.
Odaların kayıtları incelendiğinde
ülkemizde yaklaşık 192.000 kadın
esnafımız ve 90.000 tacir kadınımız
bulunmaktadır. Buna göre kayıtlı esnafların
% 10’luk kısmı, kayıtlı tacirlerin ise % 6,5’lik bölümü kadınlardan
oluşmaktadır.
İllere baktığımızda kadın esnaf oranı en fazla
olan illerimiz; Uşak, Balıkesir, İzmir, Yalova,
Çanakkale, Bolu, Muğla ve Tekirdağ’dır.
Batman ve Siirt’te bu oran %1’e düşmektedir.
4
Kadının ülke istihdamındaki yerini gösteren bu veriler,
kadının mutlaka ekonomide daha fazla yer alması gerektiğini
gösteriyor.
İstihdam ve yoksullukla mücadele noktasında özellikle
ekonomik yönden güçsüz kişilerin oluşturduğu kadın
kooperatifleri bu açıdan da önem kazanmaktadır.
5
II-NEDEN KADIN KOOPERATİFLERİ
6
Kadın Kooperatifleri;
-
Düşük sermayeli kadın girişimcileri bir araya getirir.
- Emeğini tek elden pazarlayamayan kadınlar için iş
olanağı sağlar.
- Topluca ürün ya da hizmet arzı sunabilmeyi, uygun
fiyata ham madde ve girdi temini sağlar.
- Elde edilen gelirlerin ortakların muameleleri oranında
dağıtılması ile ortaklarına ekonomik menfaat sağlar.
- Bölgesel kalkınmaya katkıda bulunur.
7
Ayrıca Kadın Kooperatifleri;
Demokratik Yönetimi öğretir.
Ortakların ifade yeteneklerini geliştirir.
Kendi yöneticilerini seçerler,
8
Kendileri yönetebilirler
Sosyal iletişimi güçlendirir
İş Birliğini artırır
9
III-ÜLKEMİZDE KADIN KOOPERATİFİ
HAREKETİ
10
Kadın kooperatifçiliği hareketi ülkemizde 2000’li yılların başında;
-Kadın işgücünün ekonomiye kazandırılması,
-Kadınların sosyal ve kültürel faaliyetlerinin geliştirilmesi, korunması,
desteklenmesi,
-Sağlıklı ve gelişmiş bir çevrede yaşamalarının sağlanması amacıyla kadın
girişimciler tarafından başlatılmıştır.
Ortaklarının % 80-% 100’ü kadındır. Kadın girişimcilerin talepleri
doğrultusunda tabandan gelen bir hareketle kurulmaya başlanılmıştır.
11
Kadın Kooperatiflerinin Faaliyet Konuları;
- El becerileri için eğitici kurslar düzenlemek,
- Geleneksel gıda ürünlerinin üretimi ve pazarlanması,
(Kırmızı pul biber, salça, tarhana, reçel, marmelat, yöresel
pastalar vb.)
- Lokantacılık,
- Özürlü eğitimi ve bakımı,
- Okul öncesi eğitim,
- Kadınların el emeği ile ürettikleri giyim, süs eşyaları,
takılar, hediyelik eşya vb. ürünlerin pazarlanması,
12
Nal-Etik Kadın Kooperatifi (Ankara)
2009 yılından bu yana Ankara’nın ilçesi Nallıhan’da faaliyet
gösteren kooperatif bölgedeki kadınlar tarafından üretilen
geleneksel iğne oyası takıları e-ticaret yoluyla yurtiçi ve
yurtdışında pazarlamaktadır.
13
Kimya Hatun Kadın Kooperatifi (Konya )
KAGİM (Kadın Girişimciler Masası) önderliğinde kurulan
kooperatifin şuan 60 ortağı bulunmakta ve tekstil, hediyelik
eşya ve kutu üretimi üzerine faaliyet göstermektedir.
14
Avanos Kadın Kooperatifi (Nevşehir)
Bölgeye özgü çini ve el sanatlarını geliştirmek ve kadınların bu
alanda istihdamını sağlamayı amaçlayan kooperatif bugün
çalışmalarımızı iki katlı dükkan atölyelerinde sürdürüyor ve üretim
yapmak isteyen kadınlara kurslar düzenliyor.
15
Bahçelievler Kadın Kooperatifi (İstanbul)
Kooperatifte 3-6 yaş arası çocuklar için erken çocukluk eğitimi hizmetleri
ve çocuk bakım ve eğitimi konularında anne baba eğitimleri
verilmektedir.
Aynı zamanda kooperatif bünyesinde kadınlara yönelik eğitimler
verilerek dar gelirli kadınlar için iş olanakları yaratılmaktadır.
16
Balçova Kadın Kooperatifi (İzmir)
Şuan 98 ortağı olan kooperatifin Gıda Üretim Atölyesi
bulunmakta ve İzmir Ekonomi Üniversitesi Mutfak Sanatları
Bölümünden aldıkları eğitimle konserve, salça, turşu, makarna,
erişte ve pasta üretimi yapmaktadır.
17
Beyoğlu Kadın Kooperatifi (İstanbul)
2005 yılında kurulan kooperatifte bugün hediyelik eşyalar
üretilmektedir.
18
Biga Kadın Kooperatifi (Çanakkale)
Kooperatif bünyesinde bir unlu gıda üretim atölyesi, Pazar
yeri satış alanı, lokanta ve kafeterya bulunmaktadır. Ayrıca
kadınlara ihtiyaç duydukları konularda eğitim çalışmaları
düzenlemekte ve ortakların 0-6 yaş çocukları için hizmet
veren kadın ve çocuk merkezi bulunmaktadır.
19
Erkadın Kadın Kooperatifi (Erzincan)
Kooperatif tekstil atölyesinde, ev tekstili ve bölgeye yönelik
çeyizlik nevresim takımları, bebek nevresimi ve alt açma
takımları, genç odası takımları üretmektedir.
20
Hanımeller Kadın Kooperatifi (Denizli)
Denizli Belediyesi ve Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneğinin
katkılarıyla 2002 yılında kadınlara meslek kazandırma ve aile
bütçelerine katkı sağlamak amacıyla kurulan kooperatifde unlu
mamüller, pasta, börek, turşu, tarhana, sarma, mantı vb.
gıdaların üretim ve satışı yapılmaktadır.
21
İlkadım Kadın Kooperatifi (İstanbul)
Kooperatif 3–6 yaş çocuklara yönelik oyun ağırlıklı eğitim
hizmetleri, mahalle anneliği, liderlik eğitimi, kütüphane, ikinci el
giysi satışı, bilgisayar/internet merkezi işletmesi, kadınlara
bilgisayar/internet eğitimleri, mum süsleme gibi hizmetler
vermektedir.
22
İpekyolu Kadın Kooperatifi (Mardin)
Kooperatif 3–6 yaş çocuklara yönelik okul öncesi eğitim,
kadınlara yönelik okuma-yazma hizmetleri vermekte ve sabun
üretimi yapmaktadır. Ayrıca kooperatif Mardin’de Kadına Yönelik
Aile İçi Şiddete Karşı Toplumsal Farkındalık Yaratma Projesi
yürütmektedir.
23
İskenderun Körfezi Kadın Kooperatifi (Hatay)
Kültür balıkçılığında ve balık avcılığında kullanılan ağların
tasarımı, kesimi, donatılması, bakım ve onarımı hizmeti
vermektedir.
24
Karabiga Kadın Kooperatifi (Çanakkale)
Belediye tarafından tahsis edilen yerde gözleme, mantı,
börek, kurabiye, çay v.s. satışı yapmakta ve ev yemekleri
lokantası işletmektedir. Ayrıca dikiş ve nakış atölyesinde
tekstil ürünleri üretmektedir.
25
Kelkit Havzası Kadın Kooperatifi (Tokat)
Kooperatifin işletmesi olan Kırkkızlar Unlu Mamüller’de
erişte, yufka, kare çorbalık, üçgen çarçup, ekşi tarhana,
hıngel, mantı, ıspanaklı erişte, domatesli erişte, cevizli ve
sade katmer, dolma, çökelekli ve patatesli gözleme üretilip
satılmaktadır.
26
Kibele Kadın Kooperatifi (Diyarbakır)
Belediye tarafından tahsis edilen atölyelerde özellikle şiddet
mağduru ve dar gelirli kadınlar tarafından ipek puşi üretimi
yapılmaktadır.
27
Manisa Kadın Kooperatifi (Manisa)
Kadınlar tarafından kurulan tarımsal kalkınma kooperatifi olan
kooperatifte Manisa’ya özgü dokuma bezi, hediyelik eşyalar,
oyuncak bebekler ve yöresel gıdalar üretilmektedir. Ayrıca,
kooperatif kurmalarında kadınlara önderlik etmektedir.
28
Mezopotamya Kadın Kooperatifi (Şanlıurfa)
Kooperatif, ortaklarının ve yakınlarının ve şiddet mağduru
kadınların sosyal, kültürel ve ekonomik faaliyetleri ile ilgili
ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlamaktadır.
29
Mordoğan Kadın Kooperatifi (İzmir)
Mordoğan Belediyesi öncülüğünde kurulan kooperatifte seramik,
çömlek, yerel reçeller, sabun ve mum üretilmektedir.
30
Narçiçeği Kadın Kooperatifi (Eskişehir)
Ekolojik pazarda hamur işi ve çay satışı, belediyenin
toplantı,kokteyl,kahvaltı gibi ikramlıklarının hazırlanması, geri
dönüşüm kağıt atölyesinde belediye başkanı için yılbaşı tebrik
kartı yapımı hizmetleri vermekte ve el işi hediyelik eşya dükkanı
işletmektedir.
31
Nar Kadın Kooperatifi (Balıkesir)
Kooperatif erişte, tarhana gibi unlu mamuller üretimi ile
uğraşmaktadır.
32
Niksar Kadın Kooperatifi (Tokat)
Kadınların el emeklerini değerlendirmek üzere kurulan ve Niksar
Belediyesi'nin desteği ile atölyelerde çalışmaya başlayan
kooperatif bünyesinde keçe,ahşap,kurdela,yazma, bebek vb.
ürünler üretiliyor.
33
Nilüfer Kadın Kooperatifi (Düzce)
Okul öncesi eğitim hizmeti ile 0-2 yaş grubu çocuk
anneleri için mahalle anneliği programı uygulamaktadır. Ayrıca, 715 yaş grubu için etüd faaliyetleri ile sportif faaliyetler konusunda
hizmet vermektedir. Kooperatifin en önemli hizmetlerinden birisi
de endüstriyel mutfak işletmesidir.
34
Tarihi Eyüp Oyuncakları Kadın Kooperatifi
(İstanbul)
Kooperatif ahşap oyuncak yapımı ile uğraşmaktadır.
35
Tomurcuk Kadın Kooperatifi
(İstanbul)
Kooperatif, zihinsel engelliler eğitim ve rehabilitasyon
merkezinde 51 çocuğa eğitim vermektedir.
36
Aydın Yenipazar Kadın Kooperatifi
(Aydın)
İlçe kadınlarıyla oluşturulan kooperatifde
folklorik bebek, iğne oyası, takılar, geleneksel Osmanlı işi,
doğal gıdalar üretilmektedir.
Ayrıca kooperatif ortaklarına ücretsiz hukuki ve psikolojik
danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.
37
V-YEREL İDARELERİN ROLÜ VE ÖNEMİ
38
Kadın Kooperatiflerinin tanıtımı, kurulması, desteklenmesi ve
teşvik edilmesinde,
-Kaymakamlıklar (Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu)
-Belediyeler,
-Ticaret Odaları,
- Kadın Girişimciler Kurulları öncelikli rol oynamaktadır.
39
Belediyeler Kadın Kooperatiflerini Nasıl
Destekleyebilir?
- Park, yeşil alan, atıl alanlar ve binaların tahsis edilmesi veya uygun
fiyatla kiralanması,
- Belediyelerce işletilen sergi, pazar yeri, büfe ve küçük stantların
ihalelerine kadın kooperatiflerinin girişinin kolaylaştırılması,
- Belediye ve diğer kamu kuruluşlarının satın aldığı mal ve hizmetlerde
kadın kooperatiflerinin yüklenici olmasının sağlanması,
- Belediyelerce verilen mikro kredilerin kadın kooperatiflerine
yönlendirilmesi,
- Ortaklara yönelik bölgesel kurslar düzenlenmesi,
- Kadın ve çocuk merkezlerinin yaygınlaştırılması,
- Gündüz bakımevi ve rehabilitasyon merkezleri açılarak işletmelerinin
kadın kooperatiflerine verilmesi,
suretiyle kadın kooperatifleri desteklenebilir.
40
VIII-KOOPERATİF NEDİR? NASIL KURULUR?
41
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre;
“Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının
belirli ekonomik menfaatlerini
ve özellikle meslek veya geçimlerine ait
ihtiyaçlarını
işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım,
dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp
korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler
tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir
sermayeli ortaklıklara kooperatif denir.”
42
7 kurucu ortak tarafından
kurulabilmektedir. Sermayesi ortaklar
tarafından taahhüt edilen ortak başına en
az bir ortalık payından oluşmaktadır. Bir
ortaklık payının değeri 100 TL’dir.
43
KURULUŞ AŞAMASI
Noter
Anasözleşme
Onayı
- 7 kurucu ortak
- 3 adet Anasözleşme
örneği
Ticaret
İl Müdürlüğü
Kuruluş İzni
Ticaret
Sicil Müdürlüğü
Tescil ve İlan
- İzin dilekçesi
- Kuruluş bilgi formu
- Banka dekontu
- Adli Sicil Belgesi
-2 adet noter onaylı ve
4 adet fotokopi anasözleşme
(Yön. ve Den. Kur.)
44
IX- KOOPERATİFİN ORGANLARI
45
Genel Kurul nasıl toplanır ve yetkileri nelerdir?
Tüm ortakların katıldığı,
Kooperatifin faaliyet sonuçlarının,
Gelecek yıl yapacakları faaliyetlere ilişkin bütçe ve
planların görüşüleceği ve karara bağlanacağı,
en yetkili organdır.
Genel kurul olağan toplantısını 1 Ocak -30 Haziran
tarihleri arasında yapar.
46
Genel kurul planlanan işleri yürütmek üzere aranızdan
en az üç kişilik yönetim kurulu
oluşturur.
Genel kurul yapılırken çağrının nasıl yapılacağına
hangi kararların alınacağına,
Toplantı ve karar yeter sayılarına
ilişkin anasözleşmede yeterli açıklamalar bulunmaktadır.
47
Ortakların Genel Kurula Katılımı ve Oy Kullanması
Her ortak genel kurula katılabilir.
Burada dikkat edilecek tek husus: Ortağın toplantı
tarihinden en az üç ay önce ortak olması
Her ortağın bir oy hakkı vardır.
Genel kurul toplantısına gelemiyorsanız başka bir ortağa
oy kullanması konusunda yetki verebilirsiniz.
48
Yönetim Kurulu
Genel kurul tarafından seçilen en az üç üyeden oluşur.
Genel kurul tarafından asil üye sayısı kadar yedek üye de seçilir.
Asil üyelerin ve yedekleri kooperatif ortağı olması zorunludur.
Yine yönetim kurulu üyesinin Türk vatandaşı olması,
ve aynı türden başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmaması
Kanunda yazılı suçlardan hüküm giymemesi gerekir.
49
Yönetim Kurulu
Genel kurulun aldığı kararlar çerçevesinde kooperatifi yönetir.
Kooperatifin iş bağlantılarını yapar,
Ortaklar arasında iş bölümünü kurar,
Anasözleşmedeki diğer görevleri icra eder.
Yönetim kurulu yapmış olduğu toplantılarını Yönetim kurulu karar
defterine işler.
50
Yönetim Kurulunun
Kooperatif adına fatura kesmesi,
Personel işe alması,
Satış sözleşmesi yapması,
Ticaret İl Müdürlüğüne yazı yazması vb. halinde
evrakları temsile yetkili yönetim kurulu üyelerinden ikisinin
imzalaması gerekir.
51
Denetim Kurulu
Genel kurul tarafından en az bir yıl için
bir veya daha çok denetçi seçilebilir.
Genel kurul iki denetçi seçmiş ise, iki tane de yedeğini seçer.
Yine denetim kurulu üyesinin Türk vatandaşı olması,
ve Kanunda yazılı suçlardan hüküm giymemesi gerekir.
52
Denetim Kurulu
Ortaklar adına kooperatifin iş ve işlemlerini denetler.
Ortakların şikayetlerini inceler, yönetim kuruluna bildirir
ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.
Görevleri açıkça anasözleşmede belirtilmiştir.
53
X-TEK TİP ANASÖZLEŞME
54
Bakanlığımızın en önemli görevlerinden biri de örnek
anasözleşme hazırlayarak kooperatif kurmak isteyen
girişimcilere hukuki danışmanlık hizmeti vermektir.
Kooperatif kuruluşu için gelen talepler incelendiğinde,
taleplerin kadınların ekonomik ve kültürel ihtiyaçlarını
giderme amacını taşıdığı görülmüştür.
55
Bu amaca hitap edecek “Kadın Girişimi Üretim ve
İşletme Kooperatifi” şeklinde tek tip örnek anasözleşme
hazırlanmıştır.
http://koop.gtb.gov.tr adresinden Bilgi Bankası/Örnek Anasözleşmeler/ Ticaret İl
Müdürlüklerinden Kuruluş İzni Verilen Örnek Anasözleşmeler bölümünden temin
edebilirsiniz .
İl Müdürlüklerimize kadın kooperatiflerini bu anasözleşmeye
göre kurmaları talimatlanmıştır.
Ayrıca bu anasözleşme Türkiye Belediyeler Birliği’ne de
gönderilmiş olup, kadın girişimcilerin bu hareketlerinin
desteklenmesi istenmiştir.
56
Kooperatif Anasözleşmesinde neler bulunmaktadır?
Kooperatife ortak olan her şahısın yapacağı yükümlülükler ve haklar
Genel Kurulun nasıl toplanacağı, yetkileri,
Yönetim kurulunun nasıl kooperatifi yöneteceği ve sorumlukları,
Denetim Kurulunun görevleri
Kooperatifin tutması gereken ticari defterler,
Vb.
57
XI- KİMLER ORTAK OLABİLİR?
58
Tip anasözleşmeye göre ortak olabilmek için;
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve medeni hakları kullanma
ehliyetine sahip gerçek kişi kadın ya da kooperatifin amacına
uygun faaliyet konusu bulunan kamu veya özel hukuk tüzel kişisi
olmak gerekmektedir.
Buna göre 18 yaşını doldurmuş medeni hakları kullanma
yeterliliğine sahip kadınlar ile
Belediyeler, İl Özel İdareleri gibi tüzel kişilikler de kooperatife
ortak olabilmektedirler.
59
Bakanlığımızdan iletişime geçebileceğiniz uzmanlar
Tuba Güvenç YILDIZ
0312 201 65 14
Rabia Gökçen KORKMAZ 0312 201 64 44
Ayşen ÇATAK
0312 201 65 04
Duygu BİNİCİ
0312 201 64 06
Hazal GÖKALP
0312 201 64 34
Bakanlığımız web sayfasından iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
www.gtb.gov.tr
www.koop.gtb.gov.tr
60
TEŞEKKÜR EDERİM
61
Download

Slide 1 - Basında Kadın Girişimciler