CRNA GORA
OPŠTINA DANILOVGRAD
STRATEŠKI PLAN RAZVOJA OPŠTINE DANILOVGRAD
2012 – 2018
(KONAĈNA – USVOJENA VERZIJA)
Danilovgrad, februar 2012. godina
1
S a d r ţ a j
Uvodne napomene....................................................................................................................6
1. Uvod ......................................................................................................................................6
2.Metodologija planiranja.......................................................................................................7
2.1. Cilj strateškog planiranja ..................................................................................................7
2.2. Sadrţaj SPR JLS ................................................................................................................8
2.3. Principi strateškog planiranja ............................................................................................8
2.4. Metode strateškog planiranja .............................................................................................8
I Analiza postojećeg stanja (Profil opštine Danilovgrad) .................................................13
1. Prirodne karakteristike......................................................................................................13
1.1. Poloţaj ..............................................................................................................................13
1.2. Reljef ..............................................................................................................................13
1.3. Klima ................................................................................................................................13
1.4. Hidrografija (vode) ...........................................................................................................13
1.5. Flora i fauna......................................................................................................................14
1.6. Zemljište .......................................................................................................................... 14
1.7. Šume i šumsko zemljište....................................................................................................15
1.8. Mineralni resursi ...............................................................................................................15
2. Demografska kretanja .......................................................................................................17
2.1. Kretanje stanovništva.........................................................................................................17
2.2. Ostale demografske karakteristike.....................................................................................17
2.3. Nezaposlenost....................................................................................................................19
2.4. Preliminarni podaci popisa 2011. godine..........................................................................20
2.5. Kretanje stanovništva, domaćinstava i stanova po naseljima 2003-2011..........................21
3. Privredna struktura............................................................................................................23
3.1.Osnovne karakteristike privrednih kretanja........................................................................23
3.2. Poljoprivreda .....................................................................................................................25
3.3. Turizam..............................................................................................................................34
3.4. Lovstvo..............................................................................................................................35
3.5. Energetika..........................................................................................................................35
3.6. Prerada kamena..................................................................................................................35
3.7. Ostale djelatnosti...............................................................................................................35
4. Obrazovanje i zdravstvo....................................................................................................36
4.1. Obrazovanje.......................................................................................................................36
4.2. Zdravstvo...........................................................................................................................38
5. Infrastruktura.....................................................................................................................40
6. Društvene djelatnosti..........................................................................................................41
6.1. Kulturna dobra i kulturni sadrţaji......................................................................................41
6.2. Sport, fiziĉka kultura i rekreacija djece, omladine i odraslih............................................42
7. Ţivotna sredina...................................................................................................................43
8. Institucionalni kapaciteti................................................................................................... 45
9. Struktura prihoda budţeta za period 2007-2010............................................................46
Prilog: Uporedni pokazatelji..................................................................................................47
II SWOT analiza ..................................................................................... ..............................53
III Razvojni ciljevi opštine, prioriteti i mjere koje treba implementirati..........................61
1. Strateška vizija opštine Danilovgrad .................................................................................. .61
2. Strateški prioriteti..................................................................................................................64
3. Mjere za implementaciju strateškog cilja i prioriteta............................................................65
2
4. Razvojni projekti u okviru predloţenih mjera...................................................................105
5. Procjena ulaganja...............................................................................................................107
6.Procjena efekata implementacije predloţenih mjera Strateškog plana...............................112
6.1.Dostignuti nivo razvoja....................................................................................................112
6.2.Pretpostavke budućeg razvoja..........................................................................................113
6.3.Ekonomsko-socijalni razvoj.............................................................................................116
6.4.Dinamika ostvarivanja Strateškog plana..........................................................................119
IV Monitoring.....................................................................................................................121
Uvod.......................................................................................................................................121
1. Sistem prikupljanja informacija........................................................................................121
2. Monitoring indikatora........................................................................................................121
3. Opšti izvori informacija i sintetiĉki indikatori...................................................................150
4. Monitoring izvještaj............................................................................................................152
V Proces i partnerstvo..........................................................................................................154
VI Regulisanje rada opštinske konsultantske grupe.........................................................159
1. Opštinska konsultativna grupa............................................................................................160
2. Radni tim.............................................................................................................................162
VII Ex Ante evaluacija.........................................................................................................164
Prilozi
Prilog 8 Analiza postojećeg stanja
Prilog 10 Opis projekata („Project fiches“)
poPVII Ex Ante
evaluacija.........................................................................................................149
1.Predgovor.............................................................................................................................149
2. Proces ex ante evaluacije..................................................................................................150
3. Analiza usklaĊenosti.........................................................................................................152
3.1.Eksterna usklaĊenost sa politikom EU i sa nacionalnom politikom........................152
3.2. Interna usklaĊenost Strateškog plana..........................................................................165
3.3. Izvještaj o eksternoj i internoj usklaĊenosti................................................................169
4. Oĉekivani uticaji programa na lokalni razvoj................................................................170
4.1. Procjena oĉekivanog socio – ekonomskog uticaja......................................................170
4.2. Jednake mogućnosti za analizu uticaja........................................................................176
4.3. Analiza uticaja na ţivotnu sredinu..............................................................................176
4.4. Izvještaj.........................................................................................................................177
5. Konaĉni izvještaj.................................................................................................................178
VIII Prilozi...................................................................................................................
1. Aneksi analize postojećeg stanja.....................................................................
2. Aneksi SWOT analize.......................................................................................
3. Opisi projekata.................................................................................................
3
4
UVODNE NAPOMENE
5
UVODNE NAPOMENE
1. UVOD
Opština Danilovgrad permanentno radi na izradi i donošenju prostorno-planskih i
razvojnih dokumenata i na osnovu njih usmjerava cjelokupan društveno-ekonomski i
socijalni razvoj.
U proteklom periodu uraĊeni su i donešeni sledeći prostorno-planski dokumenti:
- Prostorni plan opštine do 2020. godine, usvojen 2007. godine;
- Generalni urbanistiĉki plan Danilovgrada sa detaljnom razradom, usvojen 2008.
godine;
- Veći broj studija lokacija i konkretnih projekata u pojedinim oblastima.
TakoĊe, uraĊeno je više razvojnih dokumenata kako za opštinu, tako i za pojedine
oblasti. Tokom izrade Prostornog plana uraĊeno je 16 separantnih studija koje tretiraju
pojedine oblasti, kako sa prostornog, tako i sa razvojnog aspekta. UraĊena je i studija
“Danilovgrad 2007-2025 godine vizija odrţivog razvoja”.
Višegodišnji investicioni plan za period 2005-2009. godine je završen i višestruko
premašen, a usvojen je i novi VIP za period 2010-2014 po kojem se sada radi. Do sada smo
imali dva Strateška plana razvoja opštine koji su uspješno realizovani, a u skladu sa vaţećim
propisima prišlo se izradi i donošenju novog Strateškog plana razvoja za period 2012-2018.
godina.
TakoĊe, uraĊena je i Strategija odrţivog razvoja opštine Danilovgrad, koju je kao
pilot projekat donirala Vlada Holandije i usvojena 05.04.2011. U toku je izrada Prostornourbanistiĉkog plana saglasno novom Zakonu o ureĊenju prostora i izgradnji objekata, koji će
se donijeti do kraja 2012. godine.
Izrada i donošenje Strateškog plana razvoja opštine Danilovgrad za period 2012- 2018.
godina je od izuzetnog znaĉaja za dalji razvoj opštine u narednom periodu iz više razloga:
1) Treba nastaviti i pojaĉati dinamiku razvoja koja je zapoĉeta u poslednjih nekoliko
godina;
2) Ovo je period koji predstavlja neposrednu povezanost sa već donešenim
dugoroĉnim planovima razvoja (Prostorni plan i Strategija odrţivog razvoja) koje
treba unapreĊivati radi otvaranja novih vidika mogućnosti
i stvaranja novih
uslova za budući razvoj;
3) Ovaj period je izuzetno znaĉajan za drţavu Crnu Goru, na njenom putu
ostvarivanja strateških ciljeva evropskih i evroatlanskih integracija koje se jedino
mogu
ostvariti unapreĊivanjem razvoja na svim nivoima, nacionalnom,
regionalnom i na nivou jedinica lokalne samouprave. U tome opština Danilovgrad
ima svoju šansu i obavezu, a sve sa ciljem stvaranja boljih ekonomsko-socijalnih
uslova ţivota svih graĊana koji sada ţive i stvaraju, a i zarad budućih generacija.
4) Crna Gora bi u ovom periodu trebala da ostvari status ĉlanice Evropske unije što
naravno podrazumijeva da se to ne moţe ostvariti zaostajanjem u razvoju,
primjenom starih tehnologija i metodologija planiranja i sveukupnih ponašanja u
svim sferama ţivota i rada svakog subjekta i svakog graĊanina i na svim nivoima
vršenja vlasti i planiranja ukupnog društveno-ekonomskog razvoja.
5) Evidentno je i to da sopstvene raspoloţive resurse ne moţemo iskoristiti i
unaprijediti bez pomoći Evropske unije i uĉešća inostranog kapitala. Tome se
moramo sve više prilagoĊavati i osposobljavati da moţemo biti partneri u tim i
takvim strukturama. To nas obavezuje da povećamo sopstvenu konkurentnost i
nivo razvijenosti.
6
6) Sve to podrazumijeva da se moramo pripremiti i osposobiti za nove metodologije
poĉev od planiranja do ukupnog ponašanja koje odgovaraju evropskim i svjetskim
standardima.
Sve to skupa obavezalo nas je da Strateški plan razvoja uradimo i donesemo na
osnovu metodologije planiranja koja odgovara evropskim standardima, te da se i na taj naĉin
pripremimo, osposobimo i stvaramo uslove za njegovu realizaciju, usklaĊujući sve to sa
nacionalnom i regionalnom strategijom razvoja.
2. METODOLOGIJA PLANIRANJA
2.1. Cilj strateškog planiranja
Saglasno Zakonu o lokalnoj samoupravi (ĉlan 31 i ĉlan 32, stav 2), Zakonu o
regionalnom razvoju i Statutu, opštine su duţne da donesu planove i programe, kao i da se
bave poslovima razvoja preduzetništva i ekonomske promocije. Pored zakonske regulative
graĊani i poslovni ljudi na teritoriji opštine su zainteresovani da se što više korisnog uradi na
poboljšanju ekonomskih prilika generalno, a posebno na povećanju standarda, zaposlenosti i
privlaĉenja stranih ulaganja.
Osnovni cilj je da se na racionalan i odrţiv naĉin iskoriste potencijalne mogućnosti
opštine. Zato se Strateški plan bazira na komparativne prednosti lokalne zajednice, na
postojeća ili potencijalna trţišta i na prepreke ili slabosti unutar lokalne zajednice. On ne
treba da ima uticaj samo na pojedine sektore lokalne privrede, već na cijelu ekonomiju
zajednice i susjednog okruţenja, jer je osnovni cilj jaĉanje ekonomske konkurentnosti
odreĊenog podruĉja.
S obzirom da se radi o osnovnom planskom dokumentu za odrţiv socijalnoekonomski razvoj svake jedinice lokalne samouprave, osnovni smjerovi razvoja (ciljevi i
prioriteti) moraju biti usklaĊeni sa ciljevima i prioritetima koje definiše SPR kao osnovni
planski dokument na nacionalnom nivou, kojim se utvrĊuju ciljevi i politike regionalnog
razvoja. Zato ovaj dokumenat treba da obezbijedi konsenzus relevantnih nacionalnih,
regionalnih i lokalnih partnera o razvojnim potrebama JLS, te da posluţi kao osnova za
predlaganje, usklaĊivanje i finansiranje definisanih aktivnosti. Dokument odreĊuje smjernice
za izradu razvojnih projekata i treba da posluţi za definisanje zajedniĉkih strateških ciljeva u
saradnji sa susjednim JLS.
Pri svemu tome treba imati u vidu da na teritoriji Crne Gore djeluje više
meĊunarodnih organizacija (Svjetska banka, Evropska komisija, USAID, UNDP i mnoge
druge) koje svojim donatorskim sredstvima pomaţu projekte lokalnog razvoja.
Cilj plana je izrada Strategije razvoja opštine Danilovgrad za period 2012-2018,
kao i stvaranje institucionalnih okvira za njegovu kvalitetnu implementaciju.
U tu svrhu uraĊeni su i donešeni:
- Strategija odrţivog razvoja opštine Danilovgrad;
- VIP – 2010-2014. godine;
- Program razvoja lovstva 2011-2020;
- Elaborat „Ulaganja u male i srednje programe u organskoj poljoprivredi,
prehrambenoj industriji i turizmu“;
- Više konkretnih projekata za pojedine objekte ĉija je realizacija neophodna i u većini
sluĉajeva izvjesna;
- Strategija razvoja turizma do 2020. godine;
7
2.2. Sadrţaj SPR JLS
Pravilnikom o metodoligiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne
samouprave koji je donijelo Ministarstvo ekonomije 20.07.2011. godine (ĉlan 2 stav 1)
utvrĊuje se postupak, naĉin izrade, sadrţina i sprovoĊenje Strateškog plana.
Strateški plan je podijeljen u 7 poglavlja i 3 priloga:
1. Analiza postojećeg stanja
2. SWOT analiza
3. Razvojni ciljevi opštine, prioriteti i mjere koje treba implementirati
4. Monitoring
5. Proces konsultacija sa glavnim akterima u opštini
6. Definisanje rada konsultativne grupe
7. Ex ante evaluacija
8. Aneks Analize postojećeg stanja
9. Aneks SWOT analize
10. Opisi projekata („Project Fiches“)
2.3. Principi strateškog planiranja
Kooperativnost i otvorenost za saradnju. Ovaj princip podrazumijeva prihvatanje
sugestija i mišljenja drugih, spremnost za saradnju kao i potpuno jednak pristup svim
zainteresovanim stranama. Saradnja, sa druge strane mora biti usmjerena na dostizanje
krajnjeg cilja, koji je u interesu svih koji uĉestvuju u radu. TakoĊe, veoma je bitna saradnja
izmeĊu javnog i privatnog sektora.
Transparentnost. Svi poslovi u svim segmentima vode se javno. Na taj naĉin, javnost
stiĉe uvid u rad institucija, reaguje ukoliko je potrebno, djeluje kao korektivni faktor, ali se na
taj naĉin povećava povjerenje graĊana u rad organa lokalnih subjekata u svim oblastima.
Profesionalnost. Ovaj princip podrazumijeva poštovanje obaveza, rokova, taĉnost pri
izvršavanju preuzetih obaveza, a sve to vodi ka kvalitetno obavljenom poslu.
Kreativnost. Ponašanje koje proistiĉe iz ovog principa podrazumijeva drţanje
koncetracije na zadatak, pronalaţenje novih naĉina njihovog rješavanja, plasiranje novih
ideja i iniciranje noviteta u pristupu tokom i nakon procesa planiranja.
Objektivnost. Ovaj princip se karakteriše realnim sagledavanjem svih potencijala i
mogućnosti koje su na raspolaganju zajednici. Time zajednica uskladi svoje planove sa
mogućnostima, pa ne dolazi do raskoraka izmeĊu ove dvije kategorije. Objektivnim
pristupom, opština Danilovgrad će zapravo posmatrati probleme sa realnih osnova i na isti
naĉin pristupati njihovom rješavanju. Svjesni svojih mogućnosti lakše ćemo dostići planirane
ciljeve.
Poštovanje zakonitosti i vladavine prava. Poslovi se obavljaju u skladu sa domaćim
propisima i propisima EU. Pored toga, neophodno je poštovati i ujedno implementirati
postojeća planska dokumenta i Strateški plan. Na ovaj naĉin povećava se produktivnost rada,
a zajednica time jaĉa u svim sferama.
2.4. Metode strateškog planiranja
Prilikom izrade dijagnostike razvoja opštine Danilovgrad korišćena je kombinacija
više metoda, od kojih su najznaĉajnije sljedeće:
a) Analitiĉka metoda – koliko su vrijeme i prostor dozvoljavali, numeriĉki i drugi
pokazatelji su analizirani da bi mnoštvo numeriĉkih podataka bilo razumljivije korisnicima
ovog projekta;
b) Statistiĉka metoda – stope rasta ili opadanja, izraĉunavanje indeksa, strukture i dr.;
c) Komparativna metoda – reprezentativni pokazatelji razvoja su uporeĊivani sa
uporedivim pokazateljima u vremenu i prostoru;
8
d) Istorijska metoda – prikupljanje podataka iz sekundarnih izvora;
Kao osnovna informaciona osnova za potrebe ovog dokumenta korišćeni su:
- Nacionalne stretegije;
- Statistiĉki godišnjaci – Monstat;
- Lokalne strategije;
- Podaci prikupljeni empirijskim istraţivanjima od relevantnih subjekata – nosilaca
razvoja u privredi, društvenim djelatnostima, infrastrukturi, lokalnoj upravi, drţavnim
organima, javnim preduzećima i ustanovama i dr.
9
REGIONALNA ORGANIZACIJA CRNE GORE
10
11
I ANALIZA POSTOJEĆEG STANJA
(Profil opštine Danilovgrad)
12
I ANALIZA POSTOJEĆEG STANJA
(Profil opštine Danilovgrad)
1. PRIRODNE KARAKTERISTIKE
1.1. Poloţaj
Opština Danilovgrad se nalazi u središnjem dijelu Crne Gore na prostoru 18˚56˚ i
19˚18˚istoĉne geografske duţine i 42˚18˚ i 42˚45˚ sjeverne geografske širine. Nadmorska
visina se kreće od 30 do 1927 m, a vazdušna udaljenost krajnjih taĉaka je 33 km sjever – jug
i 29 km istok – zapad.
Graniĉi se sa: glavnim gradom, Podgoricom (60 km), prijestonicom Cetinje (16 km),
opštinom Nikšić (64 km) i opštinom Kolašin (15 km). Ukupna duţina granica je 155 km.
Saobraćajno je dobro povezana preko aerodroma Golubovci (35 km udaljenosti),
ţeljezniĉke pruge Podgorica – Nikšić, magistralnog puta M-18 i regionalnog puta R-23.
1.2. Reljef
Opština Danilovgrad spada u red opština srednje veliĉine. Ukupna površina prostora je
501 km2, a ĉine ga:
- Bjelopavlićka ravnica do 200 mnv, 140.5 km2. Karakteristiĉan je po okruţenju
rijeke Zete koja ga simetriĉno dijeli i njenih pritoka Sušice, Graĉanice, Morave, Rimanić
potoka, kao i Kulendrije i Matice i po brdima Kurilo, Kujava, Glavica, Maljat, Visoĉica,
Spuška glavica i Komunica;
- Brdsko podruĉje do 600-650 mnv, 81 km2. Zahvata prostore Bandići, Zagaraĉ,
Zagreda, Pješivci, Vraţegrmci, Pavkovići, Slatina, Glizica i obodom prema jugu do Pipera;
- Planinska podruĉja na istoku i zapadu – 279.5 km2. Karakteristiĉne planine su
Veliki i Mali Garaĉ (najviši vrh Milunova Bobija 1436 mnv), Prekornica i Ponikvica (najviši
vrh Kula 1927 mnv).
Po geološkim i geomorfološkim karakteristikama prostor je najvećim dijelom izgraĊen
od mezozojskih karbonata. Znaĉajne površine
pripadaju paleogenim i kvartarnim
sedimentima. Teritorija pripada tektonski predisponiranom terenu. Na seizmiĉnost ovog
terena utiĉu seizmogene zone crnogorskog primorja. Teren u uslovima srednjeg tla pripada
zoni 7˚ i 8˚ MCS skale.
1.3. Klima
Na klimatska kretanja u opštini Danilovgrad, pored geografske širine, utiĉu blizina
mora i nadmorska visina. U najniţim djelovima (Bjelopavlićka ravnica) zastupljena je
izmijenjeno submediteranska klima koju karakterišu duga, suva i topla ljeta i blage i vlaţne
zime. S povećanjem nadmorske visine klima postepeno prelazi u umjereno kontinentalnu,
koja je karakteristiĉna za brdska podruĉja. U najvišim predjelima zastupljena je planinska
klima koju karakteriše nešto više padavina netipiĉnih za ovaj klimat.
Srednja godišnja temperatura za Danilovgrad je 15˚C, dok je na planinama Maganika
4˚C. Najtopliji je mjesec jul sa srednjom temperaturom 24.2˚C, a najhladniji januar sa
srednjom temperaturom 4.3˚C. Godišnje se izluĉi oko 2000 mm padavina. Prosjeĉna relativna
vlaţnost je 71%. Najzastupljeniji su jugoistoĉni i sjeverozapadni vjetrovi ĉija se brzina kreće
od 20-30 km na ĉas. Povremeno se javljaju i ekstremne temperature za pojedina godišnja
doba.
1.4. Hidrografija (vode)
Podruĉje danilovgradske opštine spada u najbogatija podruĉja vodom u Crnoj Gori.
Glavni dio vodnog bogatstva ĉini rijeka Zeta i kraške podzemne vode sa lijeve i desne strane
njenog dolinskog toka. Donja Zeta nastaje od voklijskih izvora Oboštice i Glave Zete, a teĉe
Bjelopavlićkom ravnicom duţinom 51 km do ušća u Moraĉu. Prosjeĉna širina toka iznosi
40-45 m, a najveća na Slapu 90 m. Površina sliva je 1216 km2. Prosjeĉni proticaj u
13
Danilovgradu je 75.5 m3/s. Najveći vodostaj je u novembru, kada plavi oko 165 ha obradivih
površina. Dešavaju se i ektremni sluĉajevi koji imaju karakter vremenskih nepogoda
(poplave) kada su plavne površine mnogo veće.
Desne pritoke su Svinjaĉa, Milojevića vrela i povremeni vodotoci Smrdana, Graĉanice
i Sušice. Lijeve pritoke su vode Belanovića vira, Dobropoljskih izvora, Viških vrela,
Tamnika, Bogićevićkih vrela, Morave, Bobulje, Rimanića i Brestice.
Kraški tereni drenirani su preko izvora – jama koji predstavljaju vodni potencijal
podzemnih akumulacija koji se koristi za vodosnadbijevanje sa oko 200 l/s vode. Kaptirana su
vodoizvorišta: Mareza, Oraška jama, Tunjevo, Ţarića jama, Brajovića jama, Slatina, Viško
vrelo i Vuĉji studenac. Primarna i sekundarna mreţa sa ostalim hidrotehniĉkim objektima je
duga preko 550 km.
Rijeka Zeta je i hidroenergetski potencijal. Na njoj su sagraĊene hidroelektrane Glava
Zete (instalisane snage 5.24 MW) i Slap Zete (instalisane snage 1.47 MW), koje obezbeĊuju
oko 30% potrošnje elektriĉne energije opštine Danilovgrad.
1.5. Flora i fauna
Prirodni uslovi, posebno klimatski i domašaji uticaja ljudskog faktora opredjeljuju
kretanja u oblasti biljnog i ţivotinjskog svijeta na svakom prostoru. Tako je i u
danilovgradskoj opštini, gdje strukturu prostora globalno ĉini oko 34% sa uslovima za
intezivan razvoj poljoprivrede i oko 32% zemljišta pod šumama.
Najbogatiji prostori drvnom masom su g.j. „Štitovo“ i g.j. “Prekornica-Ponikvica“.
Oko 64% prostora je pod bukovim drvetom, 27% pod ĉetinarima, a svega 9% pod ostalim
vrstama drveća. Od ĉetinara najviše su zastupljeni bor i jela, a od lišćara: bukva, hrast, jasen,
grab, javor i lipa. Na najniţim terenima javljaju se bagrem, topola, vrba.
Biodiverzitet opštine je relativno oĉuvan, a odlikuje ga velika biološka raznovrsnost.
Od 3500 biljnih vrsta koliko ih ima u Crnoj Gori, na podruĉju opštine ima preko 2000 biljnih
vrsta, što znaĉi da ovo podruĉje ima izraţen biljni diverzitet. Dominantne biljne zajednice su:
- travnate vegetacije van obradivih površina;
- moĉvarne i vodene vegetacije;
- Rusko-karpinetum i Querko-karpinetum orijentalis, zastupljene u brdskim
terenima;
- Quercentum cerris mediterano – montanum, zastupljeni na oko 600 mnv;
- Zajednica munike: Štitovo, Prekornica i Maganik;
- Zajednica bukve i planinskog javora;
- Zajednica jele i bukve.
Evidentirane biljne vrste na podruĉju opštine, na prouĉavanom podruĉju su 476 vrsta.
Taj broj je sigurno veći, ali ni sve evidentirane nemaju isti farmasko-ekonomski znaĉaj.
Fauna na podruĉju opštine je takoĊe vrlo raznovrsna i to: fauna beskiĉmenjaka, riba,
vodozemaca i gmizavaca, ptica i sisara. Svaka ima svoje specifiĉne vrste, a prelovima i
narušavanjem njihovog staništa pojedine su ugroţene. Domaće ţivotinje su takoĊe
raznovrsne, a ukupan broj grla se procjenjuje na preko 25.000 grla krupne i sitne stoke, preko
100.000 pernatih ţivotinja i preko 3.000 košnica pĉela.
1.6. Zemljište
Zemljišta na podruĉju opštine su ravniĉarska i brdsko-planinska.
Ravniĉarska zemljišta u Bjelopavlićkoj ravnici predstavljena su sa sledećim tipovima:
eutriĉni kambisol, lesinirano eutriĉno smeĊe zemljište, pseudoglejno smeĊe zemljište na
jezerskim sedimentima, lesinirano eutriĉno smeĊe zemljište na aluvijalnom i koluvijalnom
nanosu, pseudoglej.
Brdsko-planinska zemljišta su tipiĉna za obodni dio ravnice i većim nadmorskim
visinama od 600 mnv, male su debljine i dobrim fiziĉko-hemijskim osobinama. Tu spadaju
sledeći tipovi: koluvijalna zemljišta, kreĉnjaĉko-dolomitska crnica, rendzina, smeĊe kiselo
14
zemljište na roţnacima, eutriĉno smeĊe zemljište na eocenskom flišu, smeĊe kiselo zemljište
na eruptivima, crvenica. Ona su na pojedinaĉnim ograniĉenim terenima u odnosu na
ravniĉarska koja su poreĊana jedno pored drugog.
1.7. Šume i šumska zemljišta
Šume i šumska zemljišta zahvataju 16.394 ha ili 32,72 % teritorije opštine. Ukupna
drvna masa se procjenjuje na 1 811 473 m³, a oko 60% šumskog zemljišta je pod visokim
šumama: bukva, bor, munika, jela, cer i dr. Najbogatiji prostori su Ponikvica i Prekornica.
Godišnji etat bruto sjeĉive drvne mase je 21 380 m², od ĉega se godišnje iskoristi oko 60%.
Ovo zemljište bogato je i nus proizvodima(šumsko voće, ljekovito bilje, gljive i sl.). Ovaj
potencijal ĉini osnov za razvoj drvne industrije koja se sada nalazi u primarnim fazama.
Najveći dio drvne mase koriste koncesionari izvan opštine Danilovgrad.
1.8. Mineralni resursi
Opština Danilovgrad raspolaţe znaĉajnim mineralnim sirovinama od kojih su
najznaĉajnije rezerve:
- Crveni boksiti (Štitovo, Crvena rupa, Crveno katunište, Đeviĉ bor i Zamršten),
procijenjeni na 5-10 miliona tona i neisplativi za eksploataciju;
- Arhitektonsko – graĊevinski kamen (ukrasni kamen) je najznaĉajnija mineralna
sirovina u Opštini, u leţistima Maljat, Klikovaĉe, Visoĉica, Suk i Kriva ploĉa;
- Tehniĉko graĊevinski kamen je ogroman resurs opštine koji je samo na lokalitetu
Visoĉica procijenjen na 7.000.000 t;
- Opekarska glina na lokalitetima Moromiš i Stanjevića rupa kod Spuţa;
- Cementni laporac nalazimo u mjestu Gradina sa dokazanim rezervama.
15
2. DEMOGRAFSKA KRETANJA
2.1. Kretanje stanovništva
Demografska kretanja u danilovgradskoj opštini su vrlo specifiĉna.
Broj stanovnika se prema zvaniĉnim popisima kretao na sledeći naĉin:
- od 1948. do 1961. godine je porastao sa 16800 na 17378;
- u periodu od 1961. do 1991. imamo nagli pad ĉak na 14718;
- prema popisu 2003. godine imamo ponovni rast na 16523 (uĉešće u Crnoj Gori
2.7%) sa daljom tendencijom povećanja što potvrĊuje popis iz 2011. godine (18472
stanovnika).
Tabela 1. Kretanje stanovništva po popisima
Broj stanovnika po godinama
RB
1
2
Naziv
CG
DG
Učešće
1921
1931
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2003
2011
311341
12500
4
360044
22719
6,3
377198
16800
4,5
419873
17394
4,1
471894
17376
3,7
529604
15073
2,8
584310
14769
2,5
615035
14718
2,4
620145
16523
2,7
620029
18472
3
Izvor: MONSTAT
Grafikon 1. Kretanje broja stanovnika po popisima DG
24000
22000
20000
18000
16000
14000
12000
10000
8000
6000
4000
2000
0
1921
1931
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2003
2011
Napomena: 1921. i 1931. prostor Danilovgrada se i teritorijalno razlikovao i to: 1921.541 km2, a 1931. – 595 km2.
2.2. Ostale demografske karakteristike
Ostali demografski podaci:
- ukupan broj domaćinstava u 2003. godini 4971 ili 2.8% ukupnog broja domaćinstava
u Crnoj Gori, a u 2011. godini 5497 ili 2.8 %
- prosjeĉan broj ĉlanova domaćinstava 3.3;
- gustina naseljenosti po km2 37 stanovnika;
- ţivoroĊeni u 2010. godini 198;
- umrli u 2010. godini 173;
- prirodni priraštaj u 2010. godini 25;
- polna struktura: 8768 ţenski pol, 9704 muški pol (2011.).
16
Tabela 2. Kretanje broja domaćinstava po popisima
RB
1.
2.
Naziv
CG
DG
Učešće
Broj domaćinstava po godinama
1921
1931
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2003
2011
55463
2682
4,8
62836
4120
6,6
83639
4137
4,9
92152
4240
4,6
106569
4320
4,1
121911
3961
3,3
142692
4191
3
163274
4379
2,7
180517
4971
2,8
194795
5497
2,8
Izvor: MONSTAT
Grafikon 2. Kretanje broja domaćinstava
5500
5000
4500
4000
3500
3000
2500
2000
1921
1931
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2003
2011
Tabela 3. Starosna struktura stanovništva 2003-2011
Godine starosti
-4
5-9
10-14
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75-79
80-84
90 nepoznato
2003
1027
1077
1295
1316
1164
1072
958
1055
1150
1202
1109
787
844
796
669
491
/
/
/
2011
1000
1040
1137
1264
1524
1392
1383
1152
1130
1300
1240
1279
1062
716
774
543
363
35
138
Izvor: MONSTAT
17
Grafikon 3. Popis 2003.
2%
1%
28%
17%
do 20 god
20-40 god
26%
26%
40-60 god
60-80 god
preko 80 god
nepoznato
Grafikon 4. Popis 2011.
0%
17%
24%
3%
do 20 god
20-40 god
40-60 god
29%
27%
60-80 god
preko 80 god
nepoznato
Tabela 4. Vitalni indeks
Godina
Rodjeni
Umrli
Prirodni priraštaj
Vitalni indeks
2006
156
189
-42
9,5
2007
175
167
8
10,6
2008
159
190
-32
9,5
2009
198
173
25
11,9
Izvor: MONSTAT
Tabela 5. Obrazovna struktura popis 2003. godine
Rb
1.
2.
3.
4.
5.
Vrsta
Bez školske spreme
1-3 razreda osnovne škole
4-7 razreda osnovne škole
Osnovno obrazovanje
Srednje obrazovanje
%
3,86
1,24
7,96
23,7
49,5
18
6.
7.
Više obrazovanje
Visoko obrazovanje
4,61
4,31
Izvor: MONSTAT
Tabela 6. Aktivno stanovništvo
Godine
2003
Ukupno
6889
%
41,69
2011
11500 procjena
62,25
Izvor: MONSTAT
Tabela 7. Nacionalna struktura stanovništva(popis 2011)
 Crnogorci 11857
 Srbi
5001
 Crnogorci – Srbi 97
 Jugosloveni 30
 Albanci
81
 Bošnjaci
16
 Italijani
3
 Makedonci
32
 Mađari
11
 Muslimani
38
 Srbi – Crnogorci 57











Bosanci
13
Njemci
2
Egipćani
2
Romi
28
Rusi
29
Slovenci
8
Hrvati
55
Turci
1
Ostali
62
Neizjašnjeni 1034
Region. prip. 15
2.3. Nezaposlenost
Tabela 8. Kretanje nezaposlenosti u periodu 2006-2011. godine
Stanje na dan
Ukupno
Muški
Žene
Odnos u %
31.12.2006.
31.12.2007.
31.12.2008.
31.12.2009.
31.12.2010.
31.12.2011.
958
742
775
733
847
781
553
412
445
410
477
416
405
330
330
323
370
365
58:42
56:44
57:43
56:44
56:44
53:47
Izvor: Zavod za zapošljavanje
19
Grafikon 5. Kretanje nezaposlenosti u periodu 2006-2011.
1000
900
800
700
600
Ukupno
500
Muškarci
400
Žene
300
200
100
0
31.12.2006.
31.12.2007.
31.12.2008.
31.12.2009.
31.12.2010.
31.12.2011.
Izvor: Zavod za zapošljavanje
Nezaposlenost se krajem 2010. godine kretala oko 10% što je ispod drţavnog prosjeka.
Indeks promjena u 2009/2010 je 115,83.
Tabela 9. Struktura nezaposlenih po stepenu struĉne spreme u 2011. godini
Stepen
I stepen
II stepen
III stepen
IV stepen
V stepen
VI-1 stepen
VII-1 stepen
VII-2 stepen
UKUPNO
Ukupno
%
141
25
213
279
15
12
95
1
781
18
3
27
36
2
1,5
12,4
0,1
100
Prvi put traži
posao
15
5
46
86
1
45
198
Čeka preko 3
godine
58
12
86
62
8
6
8
240
Izvor: Zavod za zapošljavanje
*Od ukupnog broja ţenska populacija je 366 ili 43.9%.
Tabela 10. Starosna i polna struktura nezaposlenih
Starost
-18
18-25
25-30
30-40
40Ukupno
Muški
3
103
34
36
214
390
Ţenski
1
97
41
62
190
391
Ukupno
4
200
75
98
404
781
%
0.5
26
10
12.5
51
100
Izvor: Zavod za zapošljavanje
2.4. Preliminarni podaci popisa iz 2011. godine
Prvi preliminarni podaci popisa iz aprila 2011.godine su:
- Ukupan broj stanovnika 18472, odnosno, povećan je za 1949 stanovnika ili 12% u
odnosu na popis iz 2003.godine, što je rezultat prirodnog priraštaja i doseljavanja;
- Ukupan broj domaćinstava je 5497 (10,6%), a stanova 8208 ili za 49% više od broja
domaćinstava;
20
- Urbano podruĉje ima 6 852 stanovnika, 2 069 domaćinstava i 2 593 stana;
- Gustina naseljenosti je povećana sa 33 na 37, a broj ĉlanova domaćinstva sa 3,3 na
3,4 stanovnika;
2.5. Kretanje stanovništva domaćinstava i stanova po naseljima 2003.-2011.
Tabela 11. Stanovništvo, domaćinstva i stanovi po naseljima
Stanovništvo
Domaćinstva
Stanovi
2003
2011
+/- 2003
2011 +/- 2011
16523 17678
+
4971
5497 +
8208
DANILOVGRAD
gradska – Urban
6737
6892
+
1907
2069 +
2593
ostala – Other
9786
10786
+
3064
3428 +
5615
Bare Šumanovića
124
43
44
22
42
Begovina
191
277
62
79
+
127
Bileća
91
58
25
20
29
Bobulja
173
230
+
50
51
+
82
Bogićevići
111
69
38
24
53
Boronjina
23
21
+
14
12
18
Braćani
15
14
+
8
z
38
Brajovići
284
298
80
86
+
115
Brijestovo
46
8
20
6
20
Ćurĉići
0
z
3
z
z
Ćurilac
489
550
+
144
169 +
199
Dabojevići
34
17
17
9
25
Daljam
177
241
+
55
77
+
116
Danilovgrad (g)
5208
5170
1493
1561 +
1895
ĐjeĊezi
29
17
8
7
15
Do Pješivaĉki
33
25
16
15
22
Dolovi
10
z
16
15
22
Donje Selo
326
400
+
93
117 +
175
Donji Martinići
304
390
+
97
117 +
168
Donji Rsojevići
56
45
20
16
21
Drakovići
17
15
8
9
+
17
Đuriĉkovići
20
18
12
10
24
Frutak
116
97
45
41
89
Gorica
142
142
o
43
45
+
54
Gornji Martinići
30
28
14
13
22
Gornji Rsojevići
27
18
9
7
20
Gostilje Brajoviĉko
23
12
10
z
35
Gostilje Martiniĉko
43
27
17
14
60
Gradina
181
186
+
57
56
75
Grbe
555
847
+
152
247 +
233
Gruda
173
168
41
47
+
75
Jabuke
27
26
9
10
+
24
Jastreb
291
304
+
76
89
+
111
Jelenak
119
113
35
32
61
Jovanovići
53
41
20
19
25
Klikovaĉe
288
426
+
82
130 +
207
Kopito
202
211
+
60
65
+
92
Kosić
461
517
+
134
169 +
248
21
Kujava
Kupinovo
Lalevići
Lazarev Krst
Livade
Lubovo
Malenza
Mandići
Mijokusovići
Mijogost
Mokanje
Mosori
Musterovići
Novo Selo
Orja Luka
Pitoma Loze
Podglavica
Podvraće
Poljica
Podkula
Potoĉilo
Povrhpoljina
Poţar
Rošca
Rţišta
Sekulići
Sladojevo Kopito
Slap
Slatina
Šobajići
Spuţ (g)
Sretnja
Strahinjići
Šume
Tvorilo
Vrela
Vinići
Viš
Vuĉica
Zagorak
Zagreda
Ţupa
Izvor: MONSTAT
100
48
154
48
131
132
8
93
20
24
5
35
421
248
415
240
26
17
285
34
51
129
111
5
143
549
40
78
20
1529
30
58
37
33
23
110
151
165
153
221
26
94
20
154
37
161
23
119
29
97
12
32
39
7
613
280
543
237
26
11
327
48
44
95
39
z
142
659
50
28
15
1722
22
53
54
27
40
21
124
160
130
229
41
0
+
+
+
+
+
+
+
+
+
0
+
+
+
+
+
+
+
+
+
38
15
22
48
39
0
42
4
33
10
8
2
11
129
71
111
67
10
8
82
15
21
43
43
4
46
158
19
24
8
414
14
20
12
19
16
17
33
41
59
67
12
41
11
48
17
52
7
40
16
31
7
8
14
z
194
88
160
77
7
z
89
20
18
38
22
z
45
199
20
10
z
508
9
18
17
14
17
9
35
50
45
63
21
+
+
+
+
+
0
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
79
22
66
50
78
28
95
45
67
15
33
32
26
272
107
291
99
21
14
118
30
31
69
73
14
56
301
36
30
10
698
23
29
29
36
41
17
64
79
101
126
64
Na podruĉju opštine, prema statitistiĉkoj metodologiji ima 80 naselja, od kojih
Danilovgrad (sa 5208 stanovnika) i Spuţ (sa 1529 stanovnika) imaju status urbanih naselja.
Od tog broja naselja, 60 se nalazi u ravniĉarskom dijelu kojem pripadaju Danilovgrad i Spuţ,
25 su brdska naselja od 200-600-650 mnv i 4 su planinska naselja na nadmorskoj visini većoj
od 650 m. MeĊutim, prema Zakonu o teritorijalnom ureĊenju Crne Gore na podruĉju opštine
Danilovgrad definisano je ukupno 90 naselja.
22
Danilovgradsku opštinu karakterišu izraţena migraciona kretanja, kako unutar opštine
tako i u okruţenju. Zadnjih godina izraţena su doseljavanja u odnosu na raniji period kada su
bila prisutnija odseljavanja domicilnog stanovništva kao posledica procesa industrijalizacije.
3. PRIVREDNA STRUKTURA
3.1.Osnovne karakteristike privrednih kretanja
Nakon završene tranzicije u prethodnom periodu privrednu strukturu karakteriše
sledeće (stanje 2010. godine):
- ukupan broj registrovanih subjekata poreskih obveznika je 622 i to:
 broj registrovanih privrednih društava (AD, DOO)
413 ili 66%
 broj registrovanih preduzetnika
138 ili 22%
 Broj javnih preduzeća i ustanova
27 ili 4.3%
 Broj ortaĉkih društava, nvo i udruţenja
44 ili 7.7%
622 ili 100%
Od ovog broja, broj privrednih društava i preduzetnika povećan je u 2008. za 123,
2009 za 29 i 2010 za 30 subjekata.
- strukura privrednih društava po djelatnostima (413) i to:
 Proizvodnja
17% ili 70 subjekata;
 Trgovina
42% ili 173 subjekta;
 Usluge
37.6% ili 155 subjekata;
 Ugostiteljstvo i turizam
3.4% ili 14 subjekata.
100 % ili 413 subjekata
- Struktura preduzetnika (138) i to:
 Proizvodnja
3% ili 4 subjekta;
 Trgovina
48% ili 66 subjekata;
 Usluge
20% ili 27 subjekata;
 Ugostiteljstvo i turizam
29% ili 41 subjekata.
100 % ili 138 subjekata
Prezentirani podaci govore da se radi o ogromnim strukturnim promjenama kako svojinskim
tako i po oblastima i vrstama djelatnosti. Najzastupljenije oblasti su poljoprivreda,
prehrambena industrija, prerada kamena, proizvodnja stoĉne hrane, šumarstvo, prerada drveta,
trgovina, ugostiteljstvo, zanatstvo, usluge, lov i ribolov, a u zadnjim godinama, sve više
dobija na znaĉaju razvoj turizma (vjerski, planinski, tranzitni, izletniĉki, sportski, ruralni i
sl.).
Karakteristiĉne su proizvodnje mlijeĉnih proizvoda, hljeba i peciva, kafe i
konditorskih proizvoda, zaĉina, sirćeta, papirne ambalaţe, ambalaţe od plastiĉnih masa,
polietilenska ambalaţa, rezana graĊa, proizvodi od drveta, metalni proizvodi, PVC i
aluminijska bravarija, namještaj, konfekcija. Pojedine vrste proizvodnje prevazilaze potrebe
lokalnog i crnogorskog trţišta, a dio proizvoda se izvozi (AGK, sokovi i sl). Karakteristiĉna
je i proizvodnja povrća u zaĉtićenom prostoru najveća u Crnoj Gori, na površini od preko
80000 m2.
23
Grafikon 7. Struktura privrednih društava
13%
15%
38%
trgovina
usluge
34%
proizvodnja
ugostiteljstvo i turizam
Izvor: Sekretarijat za privredu i finansije
Ovakav trend privrednog razvoja omogućio je zaposlenje od preko 4300 lica u 2011.
razliĉitih profila struĉnosti i to:
- u privrednim društvima
52% ili 2236;
- preduzetnici
7% ili 301;
- JP i JU
40% ili 1720;
- OD, NVO i udruţenja
1% ili 43.
100% ili 4300
Tabela 12. Kretanje broja i polna struktura zaposlenih
Godina
Ukupno
Muškarci
Žene
Odnos
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2471
2541
2495
2969
3158
4136*
1606
1502
1508
1803
1923
2399
865
1039
987
1166
1235
1737
65:35
59:41
60:40
61:39
61:39
58:42
Izvor: MONSTAT
*Sekretarijat za privredu i finansije
Grafikon 6. Kretanje broja i polna struktura zaposlenih
4500
4000
3500
3000
ukupno
2500
muškarci
2000
žene
1500
1000
500
0
2005
2006
2007
2008
2009
2010
Izvor: MONSTAT
24
Ovakva kretanja u oblasti privrede omogućila su stvaranje društvenog bruto proizvoda i to:
- u 2002. godini oko 59.500.000 €;
- u 2008. godini oko 84.000.000 €;
- u 2009. godini oko 70.000.000 €.
Tendencija pada u 2009. godini karakteristiĉna je i za 2010. godinu koja se procjenjuje
na oko 25%, što je rezultat ukupnih recesionih kretanja u privredi Crne Gore.
Grafikon 8. Ostvareni BDP u 000,000
100
90
87
80
70
60
70
62,8
59,5
50
40
30
20
10
0
2007
2008
2009
2010
Grafikon 9.
100
87
90
80
70
70
62,8
59,5
60
50
40
30
20
10
0
2007
2008
2009
2010
3.2. Poljoprivreda
a) Poljoprivredne površine i gazdinstva po popisu iz 2010. godine
Poljoprivredne površine na podruĉju opštine obuhvataju 11 463 ha.
Tabela 13. Porodiĉna poljoprivredna gazdinstva 31.05.2010. god.
Crna Gora
ukupn
o
bez
zemlje
Danilovgrad
ukupn
o
bez
zemlje
Najviše površine od 0,100,50 ha
Crna Gora
Ukupan broj
48.84
poljop.
588
3.000
21
15.418
7
gazdinstava
Broj gazdinstava u odnosu na 2003. godinu (1561) veći je za 92%.
Danilovgrad
1.356
25
Tabela 14. Poljoprivredna gazdinstva prema sjedištu i korišćenju poljop. zemljišta
Crna Gora
Danilovgrad
gazdinstva
gazdinstva
površina u ha
površina u ha
ukupno
Ukupno
48844,00
294400,70
2993,00
11462,90
Ukupno korišćeno
poljop. zemljište
48243,00
212724,40
2978,00
9447,60
Okućnice i bašte
37010,00
2412,80
2048,00
120,80
Korišćene oranice
10153,00
3656,40
610,00
163,90
Vinogradi
1998,00
340,40
489,00
45,50
Voćnjaci
5321,00
1393,60
438,00
57,90
Rasadnici
122,00
561,80
1,00
5,20
Livade i pašnjaci
43125,00
204359,40
108,00
9054,30
Tabela 15. Porodiĉna poljoprivredna gazdinstva prema površini obradivog zemljišta
Crna Gora
Danilovgrad
gazdinstva
površina (ha)
gazdinstva
površina (ha)
Oranice
10153,00
3656,40
610,00
163,90
Ţito u zrnu
3926,00
1115,20
185,00
56,50
Industrijsko bilje
190,00
65,90
3,00
2,30
Krompir
5692,00
792,00
402,00
37,80
Krmno bilje
2010,00
847,00
127,00
37,80
Povrće
4103,00
806,00
346,00
29,00
Cvijeće
73,00
3,10
1000
0,40
Sjeme i rasadi
25,00
1,60
Ostalo bilje
122,00
13,70
Ugari
44,00
11,90
Tabela 16. Porodiĉna poljoprivredna gazdinstva prema površini okućnice/bašte
Crna Gora
Danilovgrad
gazdinstva površina (ha) gazdinstva
površina (ha)
Površina
okućnice/bašte
37010,00
2412,80
2048,00
120,80
Povrće
29733,00
680,10
1536,00
30,10
755,90
46,20
Voće
(515,510
(43,404
13315,00
stabala)
1174,00
stabala)
170,2
16,50
Vinova loza
(673,963
(72,077
6268,00
ĉokota )
961,00
ĉokota)
Krompir
25851,00
806,60
1209,00
28,00
26
Tabela 17. Površina voćnjaka
Crna Gora
gazdinstv Površina
a
(ha)
Ukupno
5321,00
1393,60
Voće
3684,00
861,00
Masline
901,00
303,90
Citrusi
736,00
228,70
Danilovgrad
gazdinst površina
(Extezivn
va
(ha)
o)
438,00
57,90 (31,70 ha)
423,00
57,70 (31,40 ha)
12,00
0,30 (0,20 ha)
-
Tabela 18. Gazdinstva prema površini vinograda i broju ĉokota
Crna Gora
Danilovgrad
gazdinstva
površina (ha)
gazdinstva
površina (ha)
1998,00
340,40 (1.403.523
489,00
45,50 (176.414
ĉokota)
ĉokota)
Tabela 19. Gazdinstva prema broju uslovnih grla stoke (UG)
Crna Gora
Danilovgrad
gazdinstva
(UG)
gazdinstva
(UG)
Ukupno
32656,00
112861,90
1745,00
5238,80
78633,00 (50888
2488,00 (1834
Goveda
24616,00
muznih)
983,00
muznih)
226752,00
(130459
10277,00
Ovce
6082,00
muznih)
214,00 (6551 muznih)
35001,00 (21016
2920,00 (1446
Koze
3580,00
muznih)
291,00
muznih)
41118,00 (1134
3595,00 (246
Svinje
13465,00
sprasnih)
1090,00
sprasnih)
Ţivina
16304,00
411086,00
949,00
54264,00
Konji, mazge, magarci
3122,00
4397,00
91,00
161,00
Košnice
53129,00
2735,00
Tabela 20.Gazdinstva po veliĉini stada
Crna Gora
gazdinstva
Ukupno
48824,00
Bez goveda
24208,00
1-2 grla
15023,00
3-9 grla
8510,00
Bez ovaca
42742,00
1-9 grla
1591,00
10-19 grla
1474,00
20-49 grla
1610,00
Bez koza
45244,00
1-2 grla
1393,00
3-9 grla
1452,00
10-19 grla
352,00
* Popis 2010. godine. MONSTAT
Danilovgrad
gazdinstva
2993,00
2010,00
735,00
219,00
2779,00
66,00
41,00
53,00
2702,00
118,00
116,00
25,00
27
Grafikon 10. Stepen iskorišćenosti zemljišnih površina
6,40%
93,60%
obrađeno
neobrađeno
b) Osnovne karakteristike dosadašnjeg razvoja poljoprivrede
Poljoprivreda je bila i ostala strateška grana razvoja ovog podruĉja. U poslednjih 19, a
naroĉito poslednjih 5 godina u ovoj oblasti desile su se vrlo krupne strukturne promjene koje
su morale imati odraza na njen ukupan razvoj. To se prije svega odnosi na promjenu vlasniĉke
strukture zemljišnih posjeda. Nema više društvenih kompleksa jer je zemljište vraćeno bivšim
vlasnicima.
Mnoge poljoprivredne površine su devastirane jer nema adekvatne pravne zaštite.
Promet poljoprivrednog zemljišta za drugu vrstu namjene je veoma izraţen.
Struktura poljoprivredne proizvodnje je izmijenjena po svim oblastima.
Mjere stimulacije od strane drţave su dale vrlo pozitivne rezultate i u obimu i
kvalitetu poljoprivredne proizvodnje.
Posebno je znaĉajno istaći da su na bazi sirovinske osnove sa ovog podruĉja formirani
kapaciteti za njihovu preradu (mljekare, sirinice, proizvodnja sokova, sirćeta i dr.) sa
tendencijom njihovog povećanja.
Bliţi opis stanja i ostvarenih rezultata u poslednje 4 godine daje se u nastavku.
STOĈARSKA PROIZVODNJA
Osnovni nosilac poljoprivredne proizvodnje je poljoprivredno gazdinstvo kojih u
danilivgradskoj opštini ima oko 3000 po popisu iz 2010. godine, što predstavlja 6% od
ukupnog broja u Crnoj Gori. U periodu od 2003. godine do 2010. godine broj poljoprivrednih
gazdinstava je povećan za 52%. Porodiĉno poljoprivredno gazdinstvo izuzimajući nekoliko
velikih farmi, koje pripadaju većim privatnim preduzećima, vlasnik je svih postojećih
poljoprivrednih potencijala: poljoprivrednog zemljišta, dugogodišnjih zasada, stoĉnog fonda,
ekonomskih objekata, poljoprivredne mehanizacije i dr.
Stoĉarstvo kao grana poljoprivrede zauzima znaĉajno mjesto u opštini
Danilovgrad. Posebno povoljna situacija je u svinjogojstvu i ţivinarstvu gdje po proizvodnji
zauzima prvo mjesto u Crnoj Gori i to prvenstveno zahvaljujući privatizovanim farmama, RJ
„Svinjogojska farma“, brojno stanje 6857 grla i RJ „KOKA PRODUKT“ – farma Martinići
92 000 koka nosilja.
28
Tabela 21. Brojno stanje stoĉnog fonda u Danilivgradu u 2010. godini
Goveda
Ovce
Koze
Svinje
Ţivina
Konji
2.488
10.277
2.980
10.452
146.264
96
Izvor: Sluţba za poljoprivredu opštine DG.
Košnice
2.735
Proizvodnja mlijeka u opštini Danilovgrad je znaĉajan ĉinilac egzistencije
poljoprivrednog stanovništva, jer se farmeri prvenstveno orjentišu na proizvodnju mlijeka
zbog sigurnog i organizovanog otkupa i dosta solidnog ekonomskog efekta, a manje na
proizvodnju mesa. Tokom 2010 godine otkup mlijeka su vršile 3 mljekare i ZZ „ĈEVO“.
Najveći otkup mlijeka, imala je mljekara „ŠIMŠIĆ MONTMILK“, koja je u 2010. godini sa
prostora opštine Danilovgrad otkupila 1.916.805 l sirovog mlijeka, od ĉega se oko 25%
preradi u pasterizovano mlijeko, a ostalo se odnosi na kisjelo mlijeĉne proizvode. TakoĊe,
treba naglasiti da se znatne koliĉine mlijeka u domaćoj radinosti u vidu mlijeĉnih proizvoda
(sir, kajmak, skorup) realizuju na pijacama.
Opština Danilovgrad vrši subvenciju u otkupu mlijeka od 0,03 €/l, zajedno sa
Ministarstvom poljoprivrede i ruralnog razvoja i u 2010. godini izdvojila je 71.271,00 €. U
saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede i ruralnog razvoja vrši se i licenciranje bikova i
pastuva na podruĉju opštine gdje ne postoji vještaĉko osjemenjavanje.
Na podruĉju opštine postoji 105 staraĉkih domaćinstava koja, po osnovu
poljoprivrede, primaju staraĉku naknadu kao i 98 aktivno registrovanih poljoprivrednika.
Prema podacima sa kojima raspolaţe Sluţba za poljoprivredu opštine Danilovgrad, a u
saradnji sa Veterinarskom upravom Crne Gore i Selekcijskom sluţbom, na podruĉju opštine
uzgaja se 2.488 grla krupne stoke, od toga 2.200 muznih grla, koja se gaje na individualnim
gazdinstvima, gdje se izdvajaju 2 farme od 60 i 70 grla i 2 farme od po 25 grla, 4 farme od
10-20 grla i oko 20 farmi od 5-10 grla, a ostalo su proizvoĊaĉi koji drţe manje od 5 grla.
Na podruĉju opštine postoje farme tovnih pilića, oko 16 i 12 farmi koka nosilja koje
broje oko 54.264, izuzimajući farmu koka nosilja u Martinićima, koja pripada DOO
„PANTOMARKETU“ i broji 92 000 koka nosilja, ĉija je dnevna proizvodnja 65.000
konzumnih jaja, tako da na podruĉju opštine, ukupno ima 146.264 ţivine.
Farma svinja broji 6857 grla, na godišnjem nivou. U 2010. godini trţištu je isporuĉila
oko 15.000 grla. U okviru DOO „PANTOMARKETA“ posluje i savremena klanica sa
preraĊivaĉkim kapacitetima za preradu barene i punjene robe.
Otkup krupne i sitne stoke dobro funkcioniše od strane mesne industrije „Goranović“
iz Nikšića.
Stoĉnu hranu za ishranu stoke po kategorijama i vrsti stoke, obezbeĊuje Fabrika stoĉne
hrane AD Spuţ, sa dnevnom proizvodnjom od 20 t, a kapacitet je 30 t, raznih vrsta
koncentrata i kukuruzne prekrupe i na godišnjem nivou u 2010. godini proizvedeno je 7.499
450 kg stoĉne hrane. Stoĉna hrana, posebno koncetrati se obezbjeĊuju i sa drugih trţišta.
Formirano je Udruţenje stoĉara i permanentno se vrši edukacija poljoprivrednih
proizvoĊaĉa.
Ribarstvo
Ribarstvo je, izuzimajući sportski ribolov, još uvijek dosta zapostavljeno, naroĉito
organizovani uzgoj ribe koji je praktiĉno na poĉetku.
Do sada je formirano 3 ribnjaka, koja na godišnjem nivou proizvode oko 80 t ribe. Površina
na kojoj se odvija proizvodnja je oko 2000 m². Da bi se valjano iskoristile postojeće
mogućnosti za razvoj ribarstva, neophodno je preduzeti niz mjera i akcija. Cjelokupna
proizvodnja se realizuje na domaćem trţištu.
29
Pĉelarstvo
Iako naprednije od pĉelarstva većine drugih podruĉja Crne Gore, ni pribliţno nije
razvijeno koliko to objektivno omogućavaju prirodni uslovi (resursi). Pĉelari su organizovani
u Udruţenje pĉelara koje broji oko 80 pĉelara sa oko 3000 košnica pĉela, a prosjeĉan prinos
po košnici je oko 10 kg meda. Kompletna proizvodnja se realizuje na domaćem trţištu.
Nedostaju kapaciteti za preradu meda.
BILJNA PROIZVODNJA
Ratarstvo
Klimatski uslovi i relativno velike površine plodnog zemljišta uĉinili su da se dolina
Zete u prošlom vremenu smatra ţitnicom Crne Gore. Od strnih ţitarica gaje se pšenica,
jeĉam, kukuruz, vrlo malo raţ. U narednom periodu ovdje bi trebali forsirati i uzgoj tritikale.
U zadnje dvije godine evidentirano je povećanje površina pod strnim ţitaricama (sa 22,4 ha
2008. godine na nešto više od 30 ha u 2009. i 2010. godini), u 2011. 34 ha. Rod se uglavnom
koristi za ishranu vlastite stoke, a veoma male koliĉine se plasiraju na trţište. Strne ţitarice
da bi ostvarile zadovoljavajući prinos i opravdale svoj uzgoj, radi se o ozimim sortama koje se
siju u jesen, gdje se mora voditi raĉuna o odabiru parcele na kojoj će se usijev zasnovati (da
zadovoljavaju svojom površinom, da je to zemljište dobrih vodno-vazdušnih osobina sa
mogućnošću odvoĊenja suvišnih voda u toku jesenje-zimskog, te poĉetka proljećnjeg perioda
sa obilnim padavinama) uz uĉešće svih potrebnih agrotehniĉkih mjera. Postojeći problem
usitnjenih parcela, zastarjele mehanizacije, nedovoljne primjene agrotehniĉkih mjera, slabijoj
opskrbljenosti trţišta sa visokorodnim sortama, dovode do dobijanja niskih prosjeĉnih
prinosa strnih ţitarica. Unazad nekoliko godina pod kukuruzom se nalazi od 40 do 50 ha.
Radi se o hibridima ţutog i bijelog kukuruza i o domaćem bijelom kukuruzu. Veće površine
domaćeg bijelog kukuruza nalaze se na podruĉju Kujave, Dobrog Polja i Viša u blizini rijeke
Zete (omogućeno je navodnjavanje u sušnom period). Na ovom podruĉju postoje znatno veće
površine koje treba iskoristiti u većoj mjeri. Domaći bijeli kukuruz se koristi u velikom dijelu
za ljudsku ishranu i plasira se na trţište u vidu kukuruznog brašna. Razvoj ratarske
proizvodnje upravo bi trebalo usmjeriti na uzgoj kukuruza namjenjenog za proizvodnju
kukuruznog brašna, kao i kukuruza namjenjenog za tzv. peĉenjake. Od ostalih ratarskih
kultura na najvećim površinama je zastupljena lucerka i ta se površina kreće od 60-80 ha.
Povrtarstvo
Najviše se gaje paradajz, paprika, krastavac, krompir, kupusnjaĉe (kupus, raštan),
salata, luk. Površine pod krompirom u posljednjih nekoliko godina kreću se od 150 ha i više.
Znaĉajan dio površina pod krompirom se nalazi na brdsko-planinskom podruĉju
Gostilja i Studenog gdje se uz znatno manje mjere zaštite dobija zdrav i kvalitetan proizvod.
Trenutni uzgoj povrća na otvorenom nije zastupljen u dovoljnoj mjeri, iako je moguća ta
proizvodnja u ravnici uz rijeku Zetu. Ovdje je znaĉajnija proizvodnja u zaštićenom prostoruplastenicima. Ova se proizvodnja odvija na oko 80 000 m² sa tendencijom stalnog porasta. U
većem broju plastenici su opremljeni sistemima za nalivanje kap po kap, pa ĉak i sistemima
za dogrijavanje (u objektima namjenjenim za uzgoj rasada i povrća namjenjenog trţištu).
Dogrijavanje omogućava raniji izlazak na trţište, tj. proizvodnju tokom ĉitave godine. U
plastenicima se još uvijek najviše uzgajaju paprika, krastavac i paradajz, te zelena salata koja
je najzastupljenija u zimskom periodu uzgoja i predstavlja vaţnu kariku u plodosmjeni
(manje se uzgaja blitva i raštan).
Voćarstvo
Voćnjaci su uglavnom mješoviti s velikim brojem sorti po svakoj voćnoj vrsti. Od
uzgojenih vrsta voća najzastupljenija je jabuka i na nekim lokalitetima kruška. Ostale vrste
30
voća koje se uzgajaju su: šljiva, breskva, višnja, trešnja, kajsija, smokva, šipak, kivi, orah,
jagodasto voće, lješnik i dr.). Osim u ravnici zasade pod voćem trebalo bi podizati na
obodnim predjelima na prelasku iz ravnice u brdoviti dio. Danilovgradska opština ima
povoljne uslove za uzgoj nara (pitomog i divljeg), smokve i lješnika. Ukupno pod voćem se
nalazi oko 104 ha (jabukom 70 ha, kruškom 30 ha…). Površine pod šljivom su u znatnoj
mjeri smanjene najviše zbog njenog obolijevanja (virus šljivine šarke – Plum pox virus) i
zastarijevanja postojećih zasada.
Što se tiĉe vinogradarstva najbolje uslove imaju tereni po obodu same ravnice (na 200
do 400 m nadm. visine). U ravnici su šljunkovita i pjeskovita zemljišta pogodna za vinovu
lozu. Najviše su zastupljene sorte vranac i kratošiaja, javlja se tzv. ameriĉko groţĊe (koje ne
zahtijeva intenzivniju zaštitu) i tradicionalna sorta rozaklija (koristi se iskljuĉivo kao
konzumno groţĊe). U posljednje vrijeme na našem podruĉju su podignute dvije veće vinarije,
a da se takoĊe primjetiti da je sve veći broj manjih proizvoĊaĉa koji rod preraĊuju ne samo u
rakiju, nego i u vino. Na vinogradima gdje se koriste potrebne mjere agrotehnike, uz
navodnjavanje kap po kap, ostvaruje se dobar prinos sa odgovarajućim kvalitetom. Treba
napomenuti da je u zadnjih sedam-osam godina nabavljeno više od 200.000 loznih kalemova,
uglavnom „vranca” po subvencionisanim cijena, preko Ministarstva za poljoprivredu i ruralni
razvoj.
Ljekovito bilje
Predstavlja veliku razvojnu šansu za našu opštinu. Ovdje postoje prirodni uslovi za
plantaţni uzgoj (ţalfije, matiĉnjaka, majĉine dušice, vrijeska, kantariona, ruzmarina…) po
obodu ravnice na zemljištima iz pete bonitetne klase.
TakoĊe i cvjećarstvo moţe biti od znaĉaja za ovo podruĉje. Proizvodnja bi se odvijala
u plastenicima (rezano i saksijsko cvijeće, rasad cvijeća) i na otvorenom (ukrasno bilje i
cvijeće). Inaĉe na podruĉju opštine imamo znaĉajnog proizvoĊaĉa ukrasnog bilja.
Veliki problem predstavlja nedostatak distributivnog centra i preraĊivaĉkih
pogona. To se posebno odnosi na distribuciju i preradu povrća i voća.
Poljoprivredna proizvodnja sa evidentnim trţišnim viškovima, prirodni uslovi, kao i
blizina znaĉajnih saobraćajnica doprinose opravdanosti izgradnje distributivnog centra i
pratećih pogona za preradu.
Ovo bi znaĉajno dovelo do unapreĊenja proizvodnje i ponude povrća i voća na ovom
podruĉju i šire.
Izgradnja distributivnog centra na našem podruĉju danas je potreba i tako moţemo
ispuniti stroge meĊunarodne standarde kvaliteta i vlastite zahtjeve.
c) Uslovi i podsticaji
Povoljna submediteranska klima Bjelopavlićke ravnice, koja ĉini preteţni dio
poljoprivrednog zemljišta opštine Danilovgrad, sa dosta dobrim pedološkim i bonitetenim
karakteristikama, kroz koju ĉitavom duţinom protiĉe rijeka Zeta, a duţ koje su lateralno
podzemne vode pogodne za navodnjavanje predstavljaju poljoprivredne resurse koji se za
naše uslove mogu smatrati vrlo povoljnim. Obodna brdska podruĉja i dosta atraktivna
katuništa u planinskim podruĉjima Sinjavine, Lukavice i Latiĉnog su znaĉajna dopuna
pomenutim resursima opštine.
Infrastrukturna izgraĊenost (putevi, ţeljeznica, struja, voda), kao i već izgraĊeni proizvodni
kapaciteti (farme, plastenici, voćnjaci, vinogradi, ribnjaci...) i preraĊivaĉki pogoni (mljekare,
pekare, mlinovi, pogoni za preradu kafe i proizvodnju pića, konditorskih proizvoda, zaĉina,
ljekobilja, tjestenina...) samo dopunjuju sliku opštine.
31
Uprkos svemu raspoloţive poljoprivredne površine slabo se koriste, a uz to se ostvaruje nizak
stepen poljoprivredne proizvodnje što ima za posljedicu opšti nedostatak poljoprivrednih
proizvoda, relativno veliki uvoz i visoke cijene.
Potrebno je dakle povećati poljoprivrednu proizvodnju. To je moguće ostvariti korišćenjem
postojećih potencijalno obradivih površina (potrebno izvršiti ukrupnjavanje parcela, odraditi
melioracijske mjere odvodnjavanja i navodnjavanja, primjeniti visok nivo agrotehnike, raditi
na primjeni i doradi sadašnjih propisa i zakona o zaštiti poljoprivrednog zemljišta...).
Proizvodnja na našem podruĉju treba da bude bazirana na jaĉanju izvozne orjentacije i
povećanju konkurencije.
ProizvoĊaĉi sa podruĉja opštine Danilovgrad bi u narednom periodu mogli da se
angaţuju na oĉuvanju ugroţenih autohtonih vrsta i sorti bilja: domaćeg bijelog kukuruza,
samoniklog voća iz brdko-planinskog podruĉja (kupina, divlja jabuka, divlja kruška),
autohtone sorte smokve, šipka, dţenarike, šljive bjelice iz ravniĉarskog podruĉja i domaće
sorte vinove loze, domaće sorte paradajza, kupusa raštana. Od autohtone stoke najugroţenije
su u govedarstvu buša, u ovĉarstvu zetska ţuja, u kozarstvu balkanska riĊa koza, potom
brdski konj i primorski magarac.
Iako još uvijek poljoprivredno gazdinstvo karakteriše višegranska proizvodnja, primjećuje se
postepeni prelaz na specijalizaciju i intenzifikaciju jedne vrste proizvodnje namjenjene
prvenstveno za trţište.
To se naroĉito odnosi na proizvodnju povrća u zaštićenom prostoru-plastenicima,
proizvodnju mlijeka na nekoliko manjih farmi krava, plantaţni uzgoj groţĊa i voćnjaka,
proizvonju povrća i lubenice na otvorenom, a što se tiĉe peradarstva i svinjarstva to je na
velikim farmama koje su nastale privatizovanjem društvenih farmi (Martinići i Spuţ). Znatan
pomak se vidi (iako to nije dovoljno) i u pĉelarskoj proizvodnji u intenzivnijoj proizvodnji
meda, kao i u kaveznom uzgoju ribe tj. pastrmke.
Dakle, potrebno je zasnivanje novih pĉelinjaka i nabavka repromaterijala (savremenih
košnica, matica, pĉelarske opreme...) uz specijalizaciju proizvodnje i pregonsko pašarenje.
Paţnju treba usmjeriti i na unapreĊenju organizacije otkupa meda i drugih pĉelinjih
proizvoda, poboljšati asortiman i pakovanje meda po zahtjevu trţišta, naroĉito turistiĉkougostiteljske privrede.
To znaĉi da treba razmišljati o kapacitetima za preradu meda.
Podsticaji u poljoprivredi su:
Redovno sprovoĊenje podrške od strane Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja
putem premija: u stoĉarstvu (za broj grla, za izdig na katune), u ratarskoj proizvodnji
(nabavka sadnog materijala vinove loze i raznog kontinentalnog voća), premije za otkupljeno
mlijeko (po predatoj koliĉini)...
Unazad nekoliko godina proizvoĊaĉima su dodjeljeni krediti putem kreditnih linija:
- za nabavku mehanizacije
- za nabavku sistema za navodnjavanje
- za nabavku sistema za zagijavanje u zaštićenom prostoru
Program podrške investicijama (do 30 % bespovratna podrška) odraĊen je završno sa
2010. godinom za ulaganja:
- u poljoprivrednu opremu i mehanizaciju,
- u stoĉarske farme,
- u izgradnju i opremanje zaštićenog prostora,
- u preradu animalnih proizvoda,
- za ĉuvanje, pakovanje i preradu biljnih proizvoda,
U 2011. godini realizovao se i Javni poziv za dodjelu bespovratnih sredstava za
investicije u poljoprivredna gazdinstva. Poziv je objavljen u okviru projekta „Institucionalni
razvoj, jaĉanje poljoprivrede Crne Gore – MIDAS”, koje je realizovalo Ministarstvo
32
poljoprivrede i ruralnog razvoja koristeći sredstva Svjetske banke i GEF-a (Fonda za zaštitu
ţivotne sredine).
Zajedno sa Opštinom Danilovgrad resorno ministarstvo je nabavilo nov ţitni kombajn
za pruţanje usluga ţetve proizvoĊaĉima (2009, 2010. i 2011. god. usluge ţetve su odraĊene
besplatno na teret Opštine).
Opština je donijela Odluku o oslobaĊanju plaćanja poreza na poljoprivredno zemljište.
Na taj naĉin dat je doprinos u ublaţavanju posljedica od elementarnih nepogoda: suša,
poplava i poţara.
TakoĊe Opština uĉestvuje u subvenciranju otkupne cijene mlijeka.
Opština i resorno ministarstvo uĉestvuju u izgradnji i modernizaciji infrastrukture na
seoskom podruĉju (izgradnjom puteva, sprovoĊenjem elektrifikacije, izgradnjom novih i
rekonstrukcijom postojećih vodoizvorišta), kao i na katunima. Osim prethodno navedenog,
trenutno se odraĊuje projekat vezan za elektrifikaciju putem ugradnje solarnih sistema na
kolibe koje koriste stoĉari prilikom izdiga stoke. Ukupno je do sada instalirano 41 solarni
sistem. Taj projekat se nastavlja i dalje.
d)Tabela 22. Pregled ukupnog korišćenja zemljišta
po kategorijama u 2011. godini
I NJIVE I BAŠTE
Površine (ha)
Pšenica
Kukuruz
Ostalo
Ţitarice, ukupno
17,7
50
16,7
84,4
Krompir, ukupno
Povrće, ukupno
120-140
-
Lucerka
Ostalo
Pašnjak ukupno
50-60
15
-
Dinje i lubenice
Kupus i kelj
Zelena salata
Paradajz
Ostalo
Povrće, ukupno
TOTAL SOWED
3.5.
10
5.10.
50
75-80
-
Tabela 23.
II VOĆNJACI
Smokve
Pomorandţe
Mandarine
Limuni
Jabuke
Kruške
Dunje
Kajsije
Trešnje
Višnje
Broj stabala
Površina (ha)
-
33
Breskve
Šljive
Bademi
Orasi
-
VOĆNJACI
UKUPNO
149000
200
Tabela 24.
III
OSTALA
POLJOPRIVREDNA
Broj stabala
POVRŠINA
Površina (ha)
MASLINJACI
VINOGRADI
342000
LIVADE
PAŠNJACI
OSTALA POLJOPRIVREDNA POVRŠINA
POLJOPRIVREDNA POVRŠINA
0,3
114
7158
6726
14716
IV NEPOLJOPRIVREDNA POVRŠINA
-
ŠUMSKO ZEMLJIŠTE
NEPLODNO
5127
8556
UKUPNA POVRŠINA (I+II+III+IV)
28399
3.3. Turizam
Opština Danilovgrad u ranijim periodima nije uspjela da svoje raspoloţive resurse i
kapacitete valorizuje bavljenjem turistiĉkom djelatnošću.
Uoĉavajući taj problem i sagledavajući sopstvene resurse i izgraĊene kapacitete, a koji
se posebno odnose na:
- Tranzitnu poziciju opštine kao i blizina mora i planina;
- Sopstvene mogućnosti planinskog i seoskog turizma;
- IzgraĊene vjekovne svetilišne objekte (Ostrog, Ţdrebaonik i mnogi drugi) koje
godišnje posjeti više stotina hiljada ljudi iz raznih krajeva svijeta i mnoga druga kulturna
dobra;
- Formirane kapacitete na podruĉju Glave Zete, te druge kapacitete u oblasti
ugostiteljstva (hotel „Perjanik“, hotel „Pejović“, privatni smještaj), trgovine i sl, pristupilo se
formiranju i osposobljavanju Turistiĉke organizacije opštine Danilovgrad. Osnivaĉ je Opština
i saglasno donesenim odlukama uloţiće sredstva u osposobljavanje za rad i afirmaciju
turistiĉke djelatnosti na ovom prostoru.
Uoĉavajući mogućnosti razvoja vjerskog, planinskog, izletniĉkog, seoskog, sportskog,
lovnog, kongresnog, biciklistiĉkog i drugih vrsta turizma pristupilo se izradi Strategije
razvoja turizma do 2020. godine sa ciljem definisanja i stvaranja preduslova i osmišljavanja
turistiĉke ponude i njenog interaktivnog uticaja na razvoj drugih djelatnosti, povećanje
zaposlenosti i socio – ekonomskog poloţaja graĊana opštine. Pri svemu tome raĉuna se na
pomoć Nacionalne turistiĉke organizacije, Ministarstva za odrţivi razvoj i turizam, te saradnju
sa opštinskim turistiĉkim organizacijama i turistiĉkim agencijama iz okruţenja.
34
3.4. Lovstvo
Odlukom Vlade Crne Gore veliki dio teritorije opštine Danilovgrad je definisan za
obavljanje lova i ribolova.
Višestruki znaĉaj je bavljenje ovom djelatnošću:
- zaštita i uzgoj divljaĉi i riba;
- zaštita ţivotne sredine;
- ekonomska valorizacija svega toga, pa ĉak i kroz lovni turizam.
Lov i ribolov u punom znaĉenju predstavlja djelatnost koja je tradicionalno prisutna na
ovom podruĉju. Iskustva u tom dijelu su vrlo velika.
U cilju valorizacije ovog evidentnog prirodnog resursa, Opština se nakon uraĊenih
elaborata u junu 2005. godine odluĉila i formirala Javno preduzeće za uzgoj, zaštitu i lov
divljaĉi i riba Danilovgrad. Predstoji njegova konsolidacija i osposobljavanje za vršenje ove
djelatnosti.
UraĊen je i usvojen Program razvoja lovstva i ribolovstva do 2020. godine, a
pristupiće se izradi lovno-privredne osnove.
3.5. Energetika
Hidro potencijal rijeke Zete je izuzetno veliki i nedovoljno iskorišćen. Kapaciteti
hidro-elektrana Slap i Glava Zete je oko 6 megavata. Realno je oĉekivati njihovo povećanje
kroz rekonstrukciju već zastarjelih kapaciteta kao i izgradnja treće hidro-elektrane „Rošca“
snage oko 7.5 megavata.
Sa tim ciljem osnovano je crnogorsko-norveško društvo „Zeta Energy“ sa sjedištem u
Danilovgradu.
3.6. Prerada kamena
Potencijal AGK i TGK je izuzetno veliki na veći broj lokaliteta. Trenutno su u
eksploataciji lokaliteti Maljat, Visoĉica i Klikovaĉe. Najznaĉajniji subjekti su AD „Mermer“ i
PP „Šišković“, a ovom proizvodnjom se bavi još šest privrednih društava, koristeći nalazišta
na privatnim lokalitetima.
3.7. Ostale djelatnosti
Zahvaljujući definisanim privrednim zonama i utvrĊenim benefitima za ukidanje
biznis barijera na ovom podruĉju zasnovani su kapaciteti iz niza drugih oblasti:
- prerada drveta i proizvodnja namještaja;
- prehrambene industrije;
- graĊevinarstva;
- prerade ljekovitog bilja;
- metalo – prerade;
- proizvodnje plastiĉnih kesa, posebno samorazgradivih;
- natron papirne ambalaţe;
- proizvodnje graĊevinskog materijala;
- proizvodnje elektro – materijala;
- skladišta i distributivni centri u raznim oblastima;
- specijalizovane trgovinske radnje i servisi u raznim oblastima;
- ispostava carina u sastavu distributivnog centra „Montenomaks“;
- prerade tekstila;
- razne usluţne djelatnosti;
- zanatske djelatnosti i dr.
Sve su to subjekti koji ne zagaĊuju okolinu i zapošljavaju radnu snagu, prije svega sa
ovog, pa i šireg prostora.
Najveći izvoznici sa ovog podruĉja su AD „Mermer“ i PP „Šišković“ (blokovi i finalni
proizvodi od AGK), te „Pirella“ (sokovi).
35
4. OBRAZOVANJE I ZDRAVSTVO
4.1. Obrazovanje
Duboki su istorijski korijeni razvoja obrazovanja na ovom prostoru poĉev od prvih
osnovnih škola u manastiru Ostrog i Orjoj Luci, pa do prve poljoprivredne škole na
Ţdrebaoniku, prve Uĉiteljske škole u Danilovgradu, realke i niţe realke pa do današnjih dana
kada imamo:
- predškolsku ustanovu JU „Irena Radović“;
- osmogodišnje škole (4): JU „Vuko Jovović“ Danilovgrad; JU „Njegoš“ Spuţ; JU
„Blaţo Mraković“ Zagaraĉ i JU „Miroslav Koljenšić“ Slap.
- srednju školu JU Gimnazija „Petar I Petrović Njegoš“
- druge škole: JU Policijska akademija i Muziĉka škola.
Broj lica koja pohaĊaju ove škole godinama stagnira, a kvalitet nastave i uspjeh je sve
bolji.
Broj uĉenika po školama i po razredima za 2011-12 školsku godinu
Tabela 25. O.Š. „Vuko Jovović“
1
RAZRED
2
RAZRED
3
RAZRED
4
RAZRED
5
RAZRED
6
RAZRED
7
RAZRED
8
RAZRED
9
RAZRED
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
123
103
132
139
146
129
127
148
154
UKUPNO ___________________1 201
Tabela 26. O.Š. „Njegoš“ – Spuţ
1
RAZRED
2
RAZRED
3
RAZRED
4
RAZRED
5
RAZRED
6
RAZRED
7
RAZRED
8
RAZRED
9
RAZRED
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
72
74
63
76
78
66
52
62
56
UKUPNO____________________599
Tabela 27. O.Š.“Milisav Koljenšić“ – Slap
1
RAZRED
2
RAZRED
3
RAZRED
4
RAZRED
5
RAZRED
6
RAZRED
7
RAZRED
I
II
III
IV
V
VI
VII
8
4
10
6
16
2
6
36
8
9
RAZRED
RAZRED
VIII
IX
9
7
UKUPNO _____________________68
Tabela 28. O.Š. „Blaţo Mraković
1
RAZRED
2
RAZRED
3
RAZRED
4
RAZRED
5
RAZRED
6
RAZRED
7
RAZRED
8
RAZRED
9
RAZRED
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
2
1
2
2
2
2
6
UKUPNO__________________17
Tabela 29. Gimnazija „Petar I Petrović Njegoš”
1
RAZRED
I
2
RAZRED
II
3
RAZRED
III
4
RAZRED
IV
160
177
143
110
UKUPNO________________590
Broj korisnika u predškolskoj ustanovi u 2011. godini se kreće oko 560 djece svih
uzrasta, sa perspektivom širenja ove ustanove na podruĉju opštine, izvan centra opštine.
Broj zaposlenih u obrazovnim ustanovama
zaposleni
1. JU OŠ „Vuko Jovović“
96
2. JU OŠ „Njegoš“ Spuţ
43
3. JU OŠ „Miroslav Koljenšić“ Slap
32
4. JU OŠ „Blaţo Marković“ Zagaraĉ
14
5. JU Djeĉiji vrtić „Irena Radović“ Danilovgrad i Spuţ
34
6. JU Gimnazija „P.P. Njegoš“ Danilovgrad
40+1
UKUPNO
259+1
Poseban znaĉaj za opštinu Danilovgrad ima i Regionalna škola za obuku kadrova
(ReSPA), koja je locirana na Bralenovici i zvaniĉno poĉela sa radom krajem 2010. godine.
Policijska akademija je specifiĉna ustanova koja obrazuje kadrove za potrebe
bezbjednosti Crne Gore. Ona je istovremeno i specifiĉna prednost za opštinu Danilovgrad.
Upošljava oko 20 stalno zaposlenih, vrši upis po potrebi i angaţuje nastavni kadar, takoĊe po
potrebi. U toku je izgradnja sportske dvorane sa streljanom, a po potrebi koristi gradsku
sportsku dvoranu.
Niţa muziĉka škola funkcioniše u sastavu muţiĉke škole „Vasa Pavić“ iz Podgorice.
Broj polaznika se kreće od 15-30 uĉenika. Ima obezbijeĊen prostor i neophodnu opremu, a
nastavni kadar obezbjeĊuje matiĉna škola
Sve osnovne škole su obezbijeĊene sa sportskom infrastrukturom (hale i igrališta, a po
potrebi koriste i gradsku dvoranu). Gimnazija ima sportske terene na otvorenom prostoru, a
koristi i gradsku dvoranu. TakoĊe sve obrazovne ustanove su obezbijeĊene sa uĉionicama za
informatiĉku obuku, školskim bibliotekama.
37
MeĊutim, svaka obrazovna ustanova je suoĉena sa visokim troškovima odrţavanja, a
posebno troškovima grijanja prostorija. TakoĊe je prisutan problem nedovoljnih kapaciteta za
predškolsko obrazovanje i jaslice zbog stalnog rasta broj stanovnika, što se posebno odnosi na
Spuţ.
Najveći broj svršenih gimnazijalaca nastavlja obrazovanje na visokoškolskim
ustanovama, a godišnje diplomira od 10-20 studenata. Opština permanentno stipendira
studente sa prosjekom 9 i više, a takvih je u 2011. godini 31.
4.2. Zdravstvo
Javna ustanova Dom zdravlja „Dimitrije Dika Marenić“ je danas u vrhu zdravstvenih
ustanova u Crnoj Gori, koje se bave preventivnom zaštitom stanovništva koja je dovedena do
nivoa „Ljekar u kući“.
Pored Doma zdravlja u Danilovgradu osposobljene su i ambulante na terenu: Spuţ,
Slap, Zagaraĉ, Glava Zete, Zagorak, Lazine i Bandići. Pored Doma zdravlja u ovoj oblasti
egzistiraju i sledeći subjekti:
- Javna apotekarska ustanova;
- Apoteka u privatnom vlasništvu;
- 2 veterinarske stanice u privatnom vlasništvu;
- Fond zdravstva;
- Hitna pomoć je organizovana kao posebna jedinica u sastavu javne ustanove iz
Podgorice.
Dom zdravlja i svi drugi subjekti su opremljeni sa najsavremenijom medicinskom
opremom.
Ukupan broj zaposlenih u Domu zdravlja je 69+2 na odreĊeno vrijeme. Strukturu
ĉine:
- Specijalista
9
1. Radiolog
1
2. Pedijatar
2
3. Spec.opšte medicine
1
4. Ginekolog
1
5. Spec.med.rada
1
6. Spec.med. biohemija
1
7. Spec.psihijatar
1
8. Spec.interne medicine
1
- Doktora medicine 4+1 na odreĊeno vrijeme
- Viši i visoki medicinski kadar
4
- Srednji medicinski kadar 36+1 na odreĊeno vrijeme
Nemedicinski kadar
15
Odnos broja ljekara prema broju stanovnika je 1:1231 što je zadovoljavajuće, s
obzirom na blizinu javnih i privatnih medicinskih ustanova u neposrednom okruţenju sa
kojima Dom zdravlja vrlo efikasno i neposredno saraĊuje.
U ostalim zdravstvenim ustanovama zaposleno je oko 50 ljudi što je takoĊe
zadovoljavajuće.
Dom zdravlja je nosilac pilot projekta za rano otkrivanje raka dojke, debelog crijeva,
grlića materice i prostate.
Materijalnim obezbjeĊenjem porodice na podruĉju opštine obuhvaćeno je 203
porodice sa 806 ĉlanova. Opština se intezivno bavi pitanjem lica sa posebnim potrebama.
Veći dio ove mlaĊe populacije je ukljuĉen u obrazovni proces, jedan broj je i zaposlen.
38
Njihov cjelodnevni boravak je privremeno riješen zakupom privatnog objekta od
strane Opštine, a radi se na iznalaţenju trajnog rešenja.
39
5. INFRASTRUKTURA
Bitna pretpostavka ukupnog razvoja je stanje u oblasti infrastrukture. Istu karakteriše
sledeće:
Putevi: Okosnicu putne infrastrukture ĉine Magistralni put Podgorica – Nikšić (M-18)
22 km, regionalni put Danilovgrad – Ĉevo (R-23) 12 km, lokalni putevi KPD – Danilovgrad
– Glava Zete 27 km, Spuţ – Martinići – Danilovgrad 10 km, drugi lokalni i nekategorisani
putevi ukupne duţine oko 450 km, od ĉega lokalni 98 km, a nekategorisani 287 km.
Kvalitet putne infrastukture se stalno unapreĊuje.
- Ţeljeznica: Pruga Podgorica – Nikšić 51 km je u završnoj fazi rekonstrukcije i
elektrifikacije. Preko Opštine prelazi u duţini od 31.5 km.
- Elektro-energetski sistem: Hidrocentrale Slap i Glava Zete, TS 110/35, TS 35/10 i
ostale, visokonaponska i niskonaponska mreţa. IzgraĊena infrastruktura je dobra osnova za
unapreĊenje i povećanje kapaciteta sistema. Elektificirana su sva naselja.
- Vodovodni sistem: Osam kaptiranih vodoizvorišta i preko 550 km primarne i
sekundarne mreţe sa ostalom hidrograĊevinskom nadgradnjom obezbeĊuju potrebe opštine na
ovom nivou i sa dugoroĉnom perspektivom.
- Telekomunikaciona infrastruktura: Raspoloţivi kapaciteti koji se sastoje od
zemljišta zgrade i drugih objekata u kojima je smještena oprema, kablovska kanalizacija,
antenski stubovi i prateća infrastruktura obezbjeĊuju pokrivenost prostora opštine. Internet
mreţom su obuhvaćeni svi subjekti u opštini, a istom je obuhvaćeno oko 3% domaćinstava,
što ne zadovoljava potrebe graĊana.
- Ostala komunalna infrastruktura se permanentno odrţava i nadograĊuje shodno
raspoloţivim mogućnostima. U toku je izrada velikog broja projekata u svim infrastrukturnim
oblastima koji će ĉiniti okosnicu razvoja i realizacije u narednih 7 godina.
Infrastruktura zahtijeva permanentnu nadogradnju kako zbog zastarjelosti postojećih
kapaciteta, unapreĊenja tehnike i tehnologije i porasta potreba koje su rezultat ukupnog
razvoja, porasta broja stanovnika, te obezbeĊivanja uslova za korišćenje prirodnih i drugih
resursa. To se posebno odnosi na putnu, hidrotehniĉku, elektroenergetsku i komunalnu
infrastrukturu.
40
6. DRUŠTVENE DJELATNOSTI
6.1. Kulturna dobra i kulturni sadrţaji
Danilovgrad je prvi urbanistiĉki grad u Crnoj Gori koji je zapoĉet 1869. godine po
projektu arhitekte Dragiše Milutinovića. Pored grada na Ćeranića glavici, tu je i Most na Zeti
i prvi vodovod od Slatine do Ćeranića glavice kojeg je finansirao ruski profesor medicine
Zaharin. Na prostoru opštine Danilovgrad mnogo ranije sagraĊeno je više objekata izuzetne
kulturno – istorijske vrijednosti: manastir Ostrog, manastir Ţdrebaonik, Spuška tvrĊava sa
Tabljom, crkva Sv. Vraĉevi u Slatini, Adţin most, most Jelene Aţujske, bolnica na
Bralenovici i mnogi drugi, a meĊu njima i 45 crkava. U drugoj polovini XX vijeka podignuto
je više spomen obiljeţja koja ĉuvaju uspomene na borbu protiv fašizma. Na ovom prostoru
nalaze se i mnoga arheološka nalazišta: Martinićka gradina, Sige, Crkvine, Zidanice Jelenak,
Koljat, pećina Nezbroj-Podvraće, Stuvendula u Garĉu, Djevojaĉka pećina i Patalina, Gornji
Rsojevići, Gornji Frutak i mnoga druga u kojima su pronaĊeni brojni ostaci iz prošlih
vremena i koja predstavljaju veliko bogatstvo muzeja u Danilovgradu.
Kulturna zbivanja na prostoru opštine su sve izraţenija. Tradicionalne su postale
manifestacije: obiljeţavanje Martinićke bitke, Julske vatre mladih, Rijekom Zetom, Kraj
zelene Zete, Savremena crnogorska skulptura, Internacionalni vajarski simpozijum, Umjetnici
zaviĉaju, Crnogorski dani humora i satire, Polumaraton, Spuško ljeto, Katunske sportske igre
i druge koje okupljaju veliki broj graĊana sa uţeg i šireg prostora.
Nosioci ovih aktivnosti zajedno sa drugim subjektima u opštini su Centar za kulturu
sa Zaviĉajnim muzejom i Umjetniĉka kolonija, koja je već stekla meĊunarodni ugled.
Na teritoriji opštine ima 10 nepokretnih zaštićenih spomenika kulture koji su
razvrstani u II i III kategoriju i to:
II Kategorija – Spomenici od velikog znaĉaja
1. GRADINA MARTINIĆI – arheološki lokalitet od perioda kasne Antike do
srednjeg vijeka
2. MANASTIR OSTROG – sakralna arhitektura od 1665. godine iz XIX vijeka.
III Kategorija – Znaĉajni spomenici
1. Lokalitet Crkvina Donji Martinići - arheološki lokalitet, od VI do XIX vijeka
2. Lokalitet Sige – arheološki lokalitet, rimski period
3. Zidanice – arheološki lokalitet
4. Lokalitet Koljat – arheološki lokalitet
5. Grad Spuţ sa bedemima – fortifikaciona arhitektura, od XIV do XVIII vijeka
6. Manastir Ţdrebaonik – sakralna arhitektura, vrijeme gradnje XVI–1818. god.
7. Crkva Sv. ĐorĊa Gornji Martinići - sakralna arhitektura, vrijeme gradnje XVIII
– 1862. godine
8. Turski, tzv Adţijin most – Miokusovići – profana arhitektura, turski period.
Kulturno – istorijski spomenici novijeg datuma
U ovu grupu spadaju objekti novijeg datuma koji su podignuti u pomen dogaĊaja i
liĉnosti iz prethodnih perioda:
1. Spomen dom „Martinićka bitka“. SagraĊen krajem XX vijeka i poĉetkom ovoga
vijeka u slavu poštovanja dogaĊajima iz 1776. godine.
2. Zaviĉajni muzej, osnovan 1960. godine i u njemu se nalaze istorijska
svjedoĉanstva iz ranijih perioda.
3. Gradska biblioteka „Mihailo – Miho Vuković“ (ranije ĉitaonica 1889. godine, a
biblioteka od 1965. godine)
4. Umjetniĉka kolonija, osnovana 1972. godine
41
5. Bista Sv. Petra Cetinjskog, dvorište Gimnazije.
6. Bista Đoka Kovaĉevića i Baja Sekulića, gradski park Danilovgrada, Trg 9.
decembar
7. Spomenici iz NOR-a (1941.-1945.) Danilovgrad, Lazine, Ljutotuk, Gostilje,
Frutak, Šarena ploĉa i Zagaraĉe.
Gradska biblioteka „Mihailo Miho Vuković“ smještena je u Muzeju, a Galerija u
Domu na Rsojevici i iste funkcionišu u okviru JU Centar za kulturu. Postoje i tri likovna
ateljea (Boţidar Pavićević Zodijak, Sveto Martinović i Ratko-Puro Kovaĉević), kao i privatna
suvenirnica PTT-a u Gorici.
Bioskopska djelatnost je postojala u okviru Doma kulture, ali je ista zamrla, a
povremeno se odrţavaju pozorišne predstave, a kulturnom djelatnošću bave se mnoge
nevladine organizacije - KUD „Danilovgrad“ (folklor), KUD „Oro“, „Matrix“ (moderni ples),
Guslarsko društvo Danilovgrad, guslarsko društvo „Njegoš“ i kulturne sekcije u javnim
ustanovama obrazovanja.
6.2. Sport, fizička kultura i rekreacija djece, omladine i odraslih
Na podruĉju opštine je sagraĊeno više sportskih objekata koji sluţe svim graĊanima, a
posebno djeci i omladini i to: sportska hala Danilovgrad, sportska hala „Kalezić“, stadion
„Braća Velašević“ Danilovgrad, stadion u Spuţu, Stadion malih sportova u Danilovgradu,
stadion za mali fudbal „San Siro“ u Spuţu, teniski tereni na Lazinama, te sportski objekti u
okviru Kasarne „Milovan Šaranović“ i Sportska dvorana sa streljanom u okviru Policijske
akademije koja je u izgradnji i koji će biti na usluzi graĊanima.
Na podruĉju opštine zastupljeni su sledeći sportovi: fudbal, rukomet, košarka,
odbojka, karate, dţudo, šah, atletika, planinarstvo i ribolov. Organizovan je u 15 klubova koji
se takmiĉe u raznim rangovima takmiĉenja, a okupljaju preko 2200 ĉlanova.
Sportski klubovi su:
- Fudbal: „Iskra“, „Zora“, „Mocart“,...
- Košarka: KK „Danilovgrad“ muškarci
- Rukomet: RK „Danilovgrad“ ţene
- Karate klub Danilovgrad
- Bokserski klub Danilovgrad
- Atletski klub Danilovgrad
- Šahovski klub Danilovgrad „Talj“
- Planinarska društva „Prekornica“ i „Garaĉ“
- Klub „Powerlifting“ – dizanje tegova
Sportske manifestacije su brojne, programski osmišnjene i odrţavaju se permanentno,
a finansiraju se na donatorskom principu.
Evidentno je da je ova oblast posebno znaĉajna, a funkcioniše na amaterskoj i
donatorskoj osnovi. Na osnovu raspoloţivih podataka o broju ĉlanova pojedinih sportskih
društava dolazi se do podatka da se svaki 18-ti stanovnik opštine bavi sportom, a da je u
sportskim aktivnostima ukljuĉen svaki 8-i stanovnik (organizacija sportskih manifestacija).
Profesionalno angaţovanje u ovoj oblasti u dijelu zapošljavanja se samo odnosi na
odrţavanje objekata, a sve ostalo je zasnovano na amaterskoj osnovi.
S obzirom na izraţenu zainteresovanost mlade populacije za bavljenje sportom i
znaĉaj sporta za zdravlje populacije, a imajući u vidu geostrateški poloţaj opštine, već
stvorene ustanove, te blizinu mora i aerodroma valjalo bi razmišljati i o razvoju sportskog
turizma.
To istovremeno podrazumijeva i dodatna ulaganja u postojeće objekte, a posebno u
stadion „Braća Velašević“ u Danilovgradu kao i objekte na Glavi Zete.
42
7. ŢIVOTNA SREDINA
Pitanje zaštite ţivotne sredine je vrlo kompleksno i neodvojivo od bilo koje oblasti
ţivota i rada graĊana.
Kvalitet ţivotne sredine mjeri se kvalitetom vode, vazduha i zemljišta. Prema
raspoloţivim podacima, stanje u ovim oblastima je u granicama dozvoljenih parametara.
Vode rijeke Zete su u dozvoljenoj i propisanoj II klasi (za kupanje), vazduh u klasi ĉistog
vazduha, a zemljište je raznih vrsta i kvaliteta, s tim što nemamo zagaĊenog zemljišta. To
znaĉi da se radi o zdravoj sredini koja je vrlo pogodna za ţivljenje i bavljenje biznisom.
MeĊutim, uvijek postoje potencijalne opasnosti po više osnova:
- nepravilnim upravljanjem otpadom;
- nepravilnim upravljanjem vodama;
- nepravilnim upravljanjem i oĉuvanjem prirodnih resursa;
- neodgovornim odnosom subjekata kojima su povjerena prirodna dobra na upravljanje
i korišćenje;
- neodgovornim odnosom graĊana u odlaganju otpada;
- razvojem pojedinih grana i djelatnosti (korišćenje pesticida u poljoprivredi, saobraćaj
itd.)
- prirodne nepogode (poplave, zemljotresi i sl.)
U cilju zaštite ţivotne sredine na podruĉju opštine preduzimaju se opseţne mjere po
raznim osnovama.
Otpad
Ĉvrsti otpad se odlaţe na deponiju „Livade“ u Podgorici. Zakljuĉen je dugoroĉni
ugovor. Koliĉine su velike i troškovi vrlo visoki. Time se bavilo JKZP, a ubuduće taj posao će
obavljati JP „Komunalije“ koje se nalaze u fazi konstituisanja. U toku je realizacija IPA
projekta, koji podrazumijeva nabavku nove opreme, s obzirom na dotrajalost postojeće.
Definisanje lokacije reciklaţnog dvorišta se oĉekuje Prostorno-urbanistiĉkim planom koji je u
toku izrade.
Divlje deponije koje su obiĉno pored rijeka i puteva se permanentno uklanjaju, a
organizuju se i akcije ĉišćenja korita i priobalja rijeke Zete. Na podruĉju opštine registrovana
su tri subjekta koja se bave otkupom ĉvrstog otpada na bazi metala.
Fekalne i atmosferske vode
S obzirom da je stanje u toj oblasti vrlo loše, na prostoru GUP-a u toku je realizacija
Programa odvoĊenje otpadnih voda sa postrojenjem za preĉišćavanje koji je u fazi izrade
izvoĊaĉkog projekta za koji su obezbijeĊena sredstva od Evropske banke za obnovu i razvoj
(EBRD) uz pomoć Vlade Crne Gore. U toku je i relizacija projekta odvoda atmosferskih
voda sa prostora kruţnog toka i bulevara na magistralnom putu M-18. Realizacijom ovih
projekata znaĉajno će se doprinijeti zaštiti rijeke Zete i Sušice.
Zaštita vodoizvorišta
Na podruĉju opštine postoji 8 kaptiranih vodoizvorišta. Preduzimaju se opseţne mjere
za ureĊenje zaštitnih zona i shodno mogućnostima vrši rekonstrukcija vodovoda, koji su
sagraĊeni od azbest cemetnih cijevi u cilju zaštite zdravlja graĊana.
Zaštita rijeke Zete
Potencijalni zagaĊivaĉi su sa prostora Nikšića, preraĊivaĉi mermera u Paţićima, farma
koka nosilja u Martinićima i farma svinja u Spuţu. Oĉekujemo izgradnju postrojenja za
preĉišćavanje u Nikšiću. Isto tako oĉekujemo definisanje i realizaciju tehnoloških rešenja od
strane subjekata na podruĉju opštine i valorizaciju otpada koji se uliva u rijeku jer postojeća
rešenja nisu dovoljno efikasna.
43
Upravljanje i zaštita šuma
Gazdovanjem šumama bavi se Uprava za šume sa sjedištem u Pljevljima. Te poslove
obavlja preko Ispostave u Danilovgradu koja nije dovoljno osposobljena s obzirom na
veliĉinu šumskog podruĉja na teritoriji opštine. Štete od poţara su vrlo ĉeste i velike.
Osposobljenost i opremljenost zaposlenih u šumskoj upravi nije dovoljna da bi se ovakve
pojave sprijeĉile. Zaštita i korišćenje šuma i šumskog zemljišta obavlja se prema podacima iz
šumsko privrednih osnova. Prihodi Opštine po osnovu koncesija su vrlo niski, pa se postavlja
pitanje opravdanosti uvoĊenja koncesionara, jer se raspoloţivo bogastvo nedovoljno koristi u
primarnoj i sekundarnoj preradi.
Zaštita biodiveziteta
Biodiverzitet na podruĉju opštine je veoma bogat i raznovrstan. Dosadašnja
istraţivanja potvrĊuju da imamo preko 470 biljnih vrsta koje imaju farmako-medicinski
znaĉaj. Od toga zakonom je zaštićeno 57 vrsta. Biodiverzitet je najĉešće ugroţen poţarima i
nepaţnjom graĊana. Zaštitom divljaĉi i riba bavi se Javno preduzeće za uzgoj, zaštitu i lov
divljaĉi i riba, koje je osnovala Opština.
Zaštita imovine i graĊana
U tu svrhu formirana je posebna Sluţba zaštite koja upošljava oko 20 lica, dobro
funkcioniše, ali još uvijek nije dovoljno opremljena.
Preventivna zaštita
U cilju preventivne zaštite od novih potencijalnih zagaĊivaĉa, Opština je donijela
odluku da se ne izdaju dozvole za rad takvim subjektima i utvrdila posebnu proceduru za
provjeru tehnologija koje se projektuju u pojedinim vrstama programa. TakoĊe je definisala
benefite za privlaĉenje novih investitora koji realizuju programe koji ne zagaĊuju ţivotnu
sredinu.
44
8. INSTITUCIONALNI KAPACITETI
Na podruĉju opštine Danilovgrad egzistiraju i funkcionišu drţavne i lokalne
institucije:
a) Drţavne institucije
Poseban znaĉaj i specifiĉan uticaj na razvoj opštine imaju sledeće drţavne institucije:
- Vojni centar Crne Gore – Kasarna „Milovan Šaranović“;
- Policijska akademija;
- Forenziĉki centar;
- Zavod za izvršavanje kriviĉnih sankcija;
- Dom za azilante i izbjeglice – u fazi izgradnje;
- Regionalna škola za drţavne kadrove – ReSPA;
Sa stanovišta racionalnosti takoĊe je znaĉajno organizovanje pojedinih institucija na
nivou drţave ili zajedniĉki za više opština kao što su: Osnovni sud, Podruĉni organ za
prekršaje, zajedniĉke institucije sa opštinama Podgorica, Cetinje i Kolašin u oblasti socijalne
zaštite, zapošljavanja, poreske uprave, nekretnina, arhiv graĊe, Fond zdravstva i vršenje
inspekcijskih poslova od strane drţavnih organa.
b) Lokalne institucije
- Organi lokalne samouprave su Skupština opštine i Predsjednik opštine.
- Organi lokalne uprave su: Sekretarijat za opštu upravu i društvene djelatnosti;
Sekretarijat za privredu i finansije; Sekretarijat za urbanizam, komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine; Sekretarijat za imovinu; Komunalna policija; Sluţba zaštite; Sluţba za
zajedniĉke poslove.
Organi lokalne samouprave su organizovani prema vrsti i specifiĉnosti poslova iz
nadleţnosti Opštine, saglasno Zakonu o lokalnoj samoupravi i Statutu opštine. Ukupno je
angaţovano 116 izvršilaca, a po potrebi se angaţuju izvršioci na odreĊeno vrijeme.
Za specifiĉne poslove formiraju se radni timovi, a po potrebi angaţuju struĉna lica i
institucije.
- Javne ustanove i preduzeća su: Centar za kulturu; Umjetniĉka kolonija; Turistiĉka
organizacija Danilovgrad; Lokalni radiodifuzni centar „Radio Danilovgrad“; Javno
komunalno zanatsko preduzeće (buduće JP „Vodovod i kanalizacija“ i JP „Komunalije“);
Direkcija za saobraćaj, odrţavanje i izgradnju puteva na podruĉju opštine Danilovgrad; Javno
preduzeće za uzgoj, zaštitu i lov divljaĉi i riba Danilovgrad.
c) Civilni sektor
Sa stanovišta ukupnog ekonomsko-socijalnog razvoja opštine izuzetno vaţno je
pitanje razvoja civilnog sektora.
Na podruĉju opštine registrovana je 51 nevladina organizacija, veći broj strukovnih
udruţenja i drugih oblika civilnog organizovanja društva. Rodna ravnopravnost je na
zadovoljavajućem nivou, s tim što istu treba i dalje unapreĊivati.
Rad sa djecom i omladinom je, takoĊe organizovan, a poseban znaĉaj pridaje se
osobama sa posebnim potrebama.
MeĊutim, neophodno je mnogo više raditi na programskom kvalitetu rada nevladinih
organizacija, podsticanju uĉešća ţena u strukturama odluĉivanja, te poboljšanju kvaliteta
programa za rad sa djecom i omladinom, osobama sa posebnim potrebama i starim licima,
posebno kroz unapreĊenje strukture staraĉkih domova.
45
9. STRUKTURA PRIHODA BUDŢETA ZA PERIOD 2007.-2010.
Prihodi budţeta Opštine ostvarivani su kako slijedi:
Tabela 30.
VRSTA PRIHODA
I
II
III
IV
LOKALNI PRIHODI
USTUPLJENI PRIHODI
EGALIZACIJE
TRANSFERI
PRENESENA SRED. +
KREDITI
V
UKUPNI PRIHODI BUDŢETA
2007.
iznos €
1.662.997
394.077
925.921
550.000
%
uĉešća
%
uĉešća
36,50
8,66
20,30
12,00
2008.
iznos €
2.480.671
553.882
1.528.874
230.000
1.016.817
4.549.813
%
uĉešća
37,50
8,40
23,00
3,50
2009.
iznos €
1.620.620
389.723
1.324.074
100.000
22,44
100,00
1.810.026
6.603.453
%
uĉešća
32,80
7,80
26,80
2,00
2010.
iznos €
1.170.895
491.250
530.000
90.000
27,60
100,00
1.504.415
4.938.833
30,60
100,00
697.854
2.980.000
23,40
100,00
39,30
16,50
17,80
3,00
Izvor: Sekretarijat za privredu i finansije
Grafikon 11.
6,6
7
6
5
4,9
4,5
4
2,98
3
2
1
0
2007
2008
2009
2010
46
PRILOG: UPOREDNI POKAZATELJ
RB
1.
NAZIV
Površina
Naselja
Urbana naselja
Mjesne zajednice
1.5.
Geog. koordinate
2.
2.1.
Prostor do 200 mnv
Prostor od 200-600-650 mnv
Prostor iznad planin.podruĉja
Duţina granica
Uĉešće %
DANILOVGRAD
km
br
br
br
sgš
igd
km2
km2
km2
km
13813
1256
40
368
43´32´ - 41´52´
42´53´ - 42´29´
18´58´ - 19´22´
20´21´ - 18´26´
501
80
2
15
3,6
6,4
5
4,1
42´18´ - 42´45´
18´56´ - 19´18´
614+293,5=907,5
140,5
81,0
279,5
155
br
br
br
br
br
br
br
620145
305225
314920
620029
306236
313796
194795
16523
8283
8240
18472
9704
8768
5497
2,7
2,7
2,6
2,98
3,2
2,8
2,5
br/km2
br
br
br
br
br
br
br
45
401462
264276
8685
5862
2780
12617
174152
37
6892
6889
198
173
25
265
3158
8,2
1,7
Stanovništvo
2.3.
Popis 2003. godine
- muško
- ţensko
Popis 2011. godine
- muško
- ţensko
Domaćinstva
2.4.
2.5.
2.6.
2.7.
2.8.
2.9.
2.10.
2.11.
Gustina naseljenosti
Urbano stanovništvo
Aktivno stanovništvo (popis 2003.)
Natalitet 2009.
Mortalitet 2009.
Prirodni priraštaj 2009.
Nepismeno stan. (popis 2003.)
Zaposleni 2009.
2.2.
CRNA GORA
Teritorija
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
1.6.
1.7.
1.8.
1.9.
Jed.
Mjere
2,3
3
0,9
2,1
44,3
47
- ţene
3.
77225
1235
39,1
ha
br
ha
brg/ha
294400
48847
212724,4
340,4
(1.403523 ĉo)
11463
2993
9447,6
3,9
6,1
4,4
Poljoprivreda (popis 2011)
3.1.
3.2.
3.3.
a)
b)
c)
d)
e)
f)
3.4.
br
Ukupno poljopr.zemljišta
Broj poljop.gazdinstava
Ukupno korišćeno poljopr.zemljište
Vinogradi
1998
489
24,5
13,37 (12,57)
Voćnjaci
Rasadnici
Livade i pašnjaci
Okućnice i bašte
- povrće
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
5321
122
43125
37010
29733
1393,6
561,8
204359,4
2412,8
680,1
438
1
108
2048
1536
45,5(176414 ĉo)
57,9
5,2
9054,3
120,8
30,1
8,2
0,8
0,3
5,5
5,16
4,2
0,9
4,4
5
4,4
- voće
brg/ha
13135
755,9 (515510
st)
1174
46,2 (43404 st)
8,8
6,1 (8,4)
- Vinova loza
- krompir
Korišćene oranice
- ţito u zrnu
- industrijsko bilje
- krompir
- krmno bilje
- povrće
- cvijeće
- sjeme i rasadi
- ostalo bilje
- ugari
Gazdinstva prema broju uslovne stoke
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
brg/ha
6268
25851
10153
3926
190
5692
2010
4103
73
25
122
44
170,2 (673963
ĉo)
860,6
3656,4
1115,2
65,9
792
847
806
3,1
1,6
13,7
11,9
961
1209
610
185
3
402
127
346
10
-
16,5 (72077 ĉo)
28
163,9
56,5
2,3
37,8
37,8
29
0,4
-
15,3
46,8
6
4,71
1,57
7,06
6,31
8,43
13,69
-
br
32656
112861,9
1745
5238,8
5,34
9,69 (10,69)
3,47
4,48
5,08
3,49
4,77
4,46
3,59
12,9
4,64
48
Goveda
brd/g
24616
a)
Ovce
brd/g
6082
b)
Koze
brd/g
4.
5.
6.
7.
8.
9.
2488 (1834
muznih)
3,99
2,99 (3,6)
227264
(130459
muznih)
214
10277 (6551
muznih)
3,5
4,52(5,02)
35140 (21016
muznih)
291
2920 (1446
muznih)
8,12
8,3 (6,88)
42264 (1134
spras)
421138
4397
53129
1090
949
91
-
3595 (246 spr)
54264
161
2735
8,09
5,82
2,91
-
8,5 (21,69)
12,88
3,66
5,14
brd/g
d)
e)
f)
g)
983
3580
c)
Svinje
83015 (50888
muznih)
Ţivina
Konji, magarci, mazge
Košnice
brd/g
brd/g
brd/g
Šume i šumsko zemljište
km2
13465
16304
3122
-
6720
3
163,94
2,44
- Bruto drvna masa (09)
m
1811473
- Godišnji etat bruto sjeĉe drvne mase
m3
444446
21380
Površina lovišta
Broj stanova (2003.)
ha
1247000
48000
3,8
br
248875
6752
2,71
Stanovi za odmor i rekreaciju (2003)
Turizam (2009)
br
37168
1106
2,98
- Gosti
br
1207694
939
- Noćenja
br
7552006
1739
0,08
0,02
Redovne škole (2008/09)
br
- Osnovne škole
br
439
13
Odeljenja
br
3397
97
Redovni uĉenici
br
73780
1976
Nastavnici
br
4648
126
- Srednje škole
br
49
1
4,81
2,96
2,86
2,68
2,71
2,04
49
10.
Odeljenja
br
1163
15
Redovni uĉenici
br
30680
431
Nastavnici
br
2340
24
- Studenti prema prebivalištu (2009/10)
br
19928
385
- Radio emisije (2009)
br
336298
6295
- Zdravstveni radnici
br
5716
66
- Ljekari
br
1346
17
- Broj osiguranika
br
644088
13719
- Penzioneri
br
96334
2773
- Djeĉji dodaci - broj djece
br
16505
463
maloljetnici
br
26159
16046
punoljetnici
br
28398
10019
br
5229
147
1,29
1,40
1,03
1,93
1,87
Zdravstvo (2009)
1,15
1,26
2,13
2,88
2,81
- Korisnici socijalne zaštite
- OsuĊena punoljetna lica
11.
61,34
35,28
2,81
Pokazatelji razvijenosti
2003.
a)
b)
c)
d)
e)
f)
g)
i)
j)
2010./11.
2003.
Uĉešće poljoprivrednog u ukupnom stanovništvu
%
5,3
4,7
Uĉešće aktivnog stanovništva u ukupnom
%
42,6
41,7
Uĉešće nepismenog stanovništva u ukupnom
Broj stanovnika u sjedištu Opštine
Gustina naseljenosti
Broja naselja
Broj domaćinstava
%
br
br
br
br
2,4
347987
45
1256
180517
Prosjeĉan br.ĉlanova po domaćinstvu
Prirodni priraštaj
br
br
34
2640
2010./11.
1,8
392020
44,89
1270
194795
5208
33
80
4963
6852
36,9
80
5497
3,18
3,3
-23
3,36
50
k)
12.
Vitalni indeks
in
1,5
0,9
Privredni razvoj
a)
b)
c)
Broj i struktura registrovanih privrednih društava
(AD, DOO) (2010.)
- Proizvodnja
- Trgovina
- Usluge
- Ugostiteljstvo i turizam
Broj i struktura registrovanih preduzetnika
- Proizvodnja
- Trgovina
- Usluge
- Ugostiteljstvo i turizam
DBP - 2010. godine
- DBP - per capita
- Prosjeĉna zarada zaposlenih
- Prosjeĉna penzija
- Potrošnja vode po stanovniku
- Broj nezaposlenih
br
br
br
br
br
622
70
173
155
14
br
br
br
br
br
€
138
4
66
27
41
62888000
3405
311
240
4720
€
€
l
br
812
51
II SWOT ANALIZA
52
II SWOT ANALIZA
Ljudski resursi
SNAGE
Porast broja stanovnika
Porast aktivnog stanovništva
Zadovoljavajuća starosna struktura
aktivnog stanovništva
Zadovoljavajuća obrazovna struktura
obrazovnog stanovništva
Povoljni uslovi za življenje
Sve povoljnije mogućnosti zapošljavanja
Prirodni resursi Povoljan geostrateški položaj
Raspoloživi prirodni resursi
(obnovljivi i neobnovljivi)
-poljoprivredno zemljište
-šume i šumsko zemljište
-vode (tekuće i podzemne)
-minerali(AGK, tehnički
građevinski kamen,
glina, laporac,
ograničena količina boksita idr)
-povoljni klimatski uslovi
-raznovrstan biodiverzitet
Obnovljivi izvori energije
(voda, sunce, vjetar)
Obrazovanje i
Povoljni uslovi za predškolsko, osnovno
zdravstvo
i srednje obrazovanje
Izgrađenost institucija za specifične vrste
obrazovanja (policijska akademija, vojni
centar, RESPA-e i dr.)
Blizina obrazovnih centara za srednje i
visoko obrazovanje u neposrednom
okruženju
Kvalitetna preventivna zaštita
stanovništva
Pilot projekti za rano otkrivanje
oboljenja (dojke, debelog crijeva,
prostate i jetre…)
Zadovoljavajuća struktura medicinskog
kadra i organizovanost specijalističkih
službi
SLABOSTI
Izražena unutrašnja migraciona
kretanja
Pražnjenje ruralnog područja i
koncetracija življenja u ravničarskom
dijelu opštine
Nepovoljna starosna struktura
stanovništva na ruralnom području
Nizak prirodni priraštaj stanovništva
Nedovoljna socijalna inkluzija
Nepovoljna starosna struktura
poljoprivrednog stanovništva
Nedovoljne stimulacije za
zadržavanje visoko-obrazovanih
kadrova
Loša upisna politika sa stanovišta
potreba tržišta rada-uzrok
nezaposlenosti
Nedovoljna iskorišćenost prirodnih
resursa
Nedovoljna ispitanost pojedinih
resursa
Neracionalno korišćenje prirodnih
resursa
Nizak stepen svijesti o životnoj
sredini
Zastarele tehnologije kod pojedinih
vrsta proizvodnje
Nedostatak dugoročnih strategija u
pojedinim oblastima
Nizak stepen finalizacije
Nedovoljno ulaganje u obrazovanje
lica sa posebnim potrebama
Nedovoljno stipendiranje učenika i
studenata, posebno od strane
privrednih subjekata
Nepovoljna kvalifikaciona struktura
nezaposlenih
Izraženi problemi kod održavanja
objekata
Visoki troškovi zagrijavanja objekata
Nedovoljni kapaciteti za predškolsko
obrazovanje i jaslice
53
Dobra saradnja sa medicinskim
ustanovama u okruženju
Kulturna dobra
Ekonomske
aktivnosti
Tehnička
infrastruktura
Bogato kulturno istorijsko nasleđe
-Vjerski objekti (Manastir Ostrog i
Ždrebaonik, Spuški bedemi sa Tabljom i
drugi objekti iz raznih perioda)
-Arheološka nalazišta (Gradina, Sige i dr)
-Speleološka nalazišta
-Istorijski spomenici iz raznih perioda
-Umjetnička kolonija, muzej
-Stari objekti raznih vrsta arhitekture i
namjene
Razvijena privredna infrastruktura
Razvijeno preduzetništvo
Dobri uslovi za razvoj malog i srednjeg
biznisa
Veliki broj MSP
Privredne zone (definisane PP)
Potencijal za razvoj, kulturnog,
vjerskog,planinskog, izletničkog, seockog
i sportskog turizma
Dobri uslovi za bavljenje novim vrstama
poljoprivredne proizvodnje (proizvodnje
u zatvorenom prostoru i proizvodnje
organske hrane)
Dobri uslovi za razvoj tradicionalnih
vrsta poljoprivrede na ruralnom
području i katunima
Dobri uslovi za razvoj prerađivačkih
kapaciteta viših faza prerade u oblasti
prehrambene industrije, prerade AGK,
razvoj uslužnih djelatnosti i sl.
Blizina velikih potrošačkih centara
Povoljan ambijent za ulaganja
Definisani benefiti za stimulisanje
biznisa
Dobra saobraćajna povezanost sa
susjednim opštinama, regionu i šire
Relativno dobra elektro energetska
infrastruktura
Dobra infrastruktura za snadbijevanje
vodom u gradskom i širem području
Razvijena telekomunikaciona
infrastruktura
Riješena deponija smeća sa Podgoricom
Nedovoljna valorizacija kulturnih
dobara
Nedovoljna istraženost arheoloških i
speleoloških nalazišta
Nedovoljna ulaganja u održavanje,
revitalizaciju i proučavanje
Nizak stepen ulaganja u istraživanje i
razvoj
Smanjena likvidnost preduzeća
Značajan stepen neiskorišćenosti
poljoprivrednog zemljišta
Nedovoljna standardizacija
proizvoda i niska konkurentnost
Nedovoljno jaka turistička inicijativa
Nedovoljna izgrađenost smještajnih
kapaciteta i drugih turističkih
sadržaja
Nedovoljna izgrađenost pratećih
sadržaja u privrednim zonama
Nedostatak sistemskih mjera za
podsticanje informacionih sistema i
tehnologija
Nedostatak biznis centra
Nedovoljna zainteresovanost mlađe
poulacije za bavljenje biznisom na
ruralnom području
Kvalitet transportnih usluga
Nezavršena rekonstrukcija i
elektrifikacija željezničke pruge
Zastarelost elektro energetske mreže
Nedovoljna iskorišćenost rijeke Zete
za proizvodnju električne energije
Nedovoljna izgrađenost saobraćajne,
vodovodne infrastrukture u
ruralnom i planinskom području
Neizgrađenost sistema za
prečišćavanje otpadnih voda
Nedovoljna uređenost zaštitnih zona
vodoizvorišta
54
Životna sredina
Očuvana prirodna okolina
Raznovrsnost biodiverziteta
Administrativni
kapaciteti
Prostorni plan opštine do 2020 god
GUP – Danilovgrad sa detaljnom
razradom
VIP za period 2010 – 2014 godine
Strategija održivog razvoja opštine
Detaljni urbanistički plan „Gradsko
jezgro“
Napredak u izradi projektne
dokumentacije
Relativno dobri administrativni
kapaciteti
Zadovoljavajući politički dijalog
ŠANSE
Povećanje ponude radne snage različitih
profesionalnih profila
Angažovanje kreativnih i stručnih
kadrova
Obuke EU programa
Obuke nezaposlenih lica
Mogućnost obezbjeđenja nedostajućih
profila zaposlenih iz neposrednog
okruženja
Neizgrađenost reciklažnog dvorišta
Nedovoljnost mreže interneta
Nedovoljno izgrađena svijest građana
o odlaganju otpada
Prisutnost divljih deponija
Nedostatak prostorno-urbanističkog
plana
Nedostatak detaljnog urbanističkog
plana Spuža
Nedostatak strateškog plana razvoja
za naredni period
Nedostatak Akcionog plana za
realizaciju Strategije održivog razvoja
Nedostatak pouzdane baze
statističkih podataka
Nepostojanje geografskog
informacionog sistema
PRIJETNJE
Ljudski resursi
Odlazak mlade i visokokvalitetne
radne snage u druge sredine
Nedostatak svijesti o potrebi
cjeloživotnog obrazovanja i sticanja
vještina
Nepovoljna kvalifikaciona struktura
nezaposlenih
Porast bolesti zavisnosti
Pad životnog standarda
Rastuće migracije stanovništva
(posebno mladih) selo-grad
Prirodni resursi Adekvatna valorizacija prirodnih resursa Elementarne nepogode (poplave,
(vise faze prerade)
suše, požari, grad)
Unapredjenje valorizacije energetskog
Pritisci na poljoprivredno zemljište
potencijala Rijeke Zete
Svi oblici zagađivanja životne
Obnovljivi izvori energije
sredine, posebno industrijsko
(sunce,vjetar)
zagađivanje
Primjena znanja i novih tehnologija
Pritisci na zaštićena područja
Formiranje zona posebne namjene
Narušavanje prirodne ravnoteže i
životne sredine
Povećano zagađivanje rijeke Zete
Povećana opasnost od poplava,
erozije i odrona obalnog i priobalnog
dijela rijeke Zete
Obrazovanje i
Ulaganje u cjeloživotno obrazovanje
Nezainteresovanost za ulaganje u
zdravstvo
Stipendiranje učenika i studenata
cjeloživotno obrazovanje
Stimulisanje specijalizacija u zdravstvu
Nezainteresovanost građana za
Obrazovanje lica sa posebnim potrebama redovne zdravstvene kontrole
Opasnost od povećanja bolesti zavisti
Kulturna dobra Zaštita i unapredjenje kulturno Nedostatak sredstava
istorijskih dobara
Nedostatak kvalitetnih kadrova
55
Ekonomske
aktivnosti
Tehnička
infrastruktura
Dodatna istraživanja pojedinih
kulturnih dobara
Adekvatna valorizacija posebno kroz
obogaćivanje turističke ponude
Ulaganja u istraživanja i razvoj
Primjena novih znanja i tehnologija
Dalje unapredjenje privredne
infrastrukture
Valorizacija potencijala za razvoj
poljoprivrede
Realizacija državnih i regionalnih
projekata
Mogućnost razvoja otkupa i prerade
poljoprivrednih proizvoda, bilja i ljekobilja
Mogućnost privlačenja investitora zbog
afirmativnih propisa
Promocija proizvodnje organskih
proizvoda
Obogaćivanje i promocija turističke
ponude posebno
(vjerski,seoski,planinski,izletnički,
sportski, biciklizam, auto turizam...)
Cjelovito korišćenje potencijala rijeke
Zete (energija,ribarstvo,turizam,
navodnjavanje)
Promovisanje planinskih kompleksa
(Studeno,Ponikvica,Vukotica)
Stvaranje uslova za življenje i bavljenje
biznisom na ruralnom području
Unapredjenje katuna Sinjavina i
Lukovica
IT biznis inkubator
Izgradnja autoputa Bar-Boljari
Jadransko-jonski koridor
Modernizacija željeznice
Izgradnja brze saobraćajnice Podgorica Nikšić
Potencijal za kombinovani saobraćaj
Modernizacija M-18 i R - 23
Izgradnja puta manastir Ostrog manastir Ždrebaonik
Modernizacija lokalnih i nekategorisanih
puteva
Rekonstrukcije postojeće, izgradnja nove
i modernizacija vodovodne
infrastrukture posebno na ruralnom
području.
Rekonstrukcije HE – Slap i Glava
Zete,izgradnja nove HE – Rošca i
Nedostatak finansijskih
sredstava
Izbor valjanih i samoodrživih
programa
Globalna i EU konkurencija
Pad investicionih aktivnosti
Pad vrijednosti nekretnina
Korupcija
Siva ekonomija
Visoki zahtjevi kod brendiranja
proizvoda
Nekontrolisane gradnje
Pretvaranje poljoprivrednog u
građevinsko zemljište
Ugrožavanje životne sredine
Sve veća frekvencija saobraćaja
Nedovoljnost prateće saobraćajne
infrastrukture
Otežano pronalaženje investitora za
ulaganje u infrastrukturu
Nedostatak finansijskih sredstava za
finansiranje infrastrukturnih
projekata
Visok stepen zavisnosti od eksternih
izvora finansiranja
Povećanje zagađenosti od izduvnih
gasova
56
Životna sredina
Administrativni
kapaciteti
modernizacija ostale elektro –
infrastrukture
Digitalizacija sredstava za masovnu
komunikaciju
Izgradnja sistema za kanalisanje fekalnih
voda sa prečistačima
Izgradnja sistema za uklanjanje
atmosferskih voda
Realizacija projekta upravljanja otpadom
sa izgradnjom reciklažnog dvorišta
Povećanje svijesti gradjana o zaštiti
okoline
Donošenje SPR opštine
Donošenje PUP opštine
Donošenje Akcionog plana za realizaciju
Strategije održivog razvoja
Donošenje drugih prostornih planova,
izrada pojedinačnih strategija i projekata
Državni i EU fondovi
Prekogranična saradnja
Privatno javno partnerstvo
Visoki ekološki zahtjevi investitora i
potencijalnih tržišta
Ugroženost zdravlja stanovništva
Opasnost od požara i drugih
prirodnih pojava (poplave, grad,
snijeg, suše, zemljotres...)
Nedovoljno razvijena svijest građana
Nedovoljna edukacija
Nesprovodjenje donešenih strateških
planova
Složene procedure za pristup
državnim i EU fondovima
Povećana zaduženost Lokalne uprave
57
Z a k lj u ĉ a k
Na osnovu analiziranih potencijala opštine Danilovgrad i uraĊene SWOT analize za
naredni period od 7 godina mogu se izvući sledeći zakljuĉci:
- Na raspolaganju su znaĉajni prirodni resursi koji nijesu iskorišćeni;
- Postoji znaĉajan potencijal za razvoj odreĊenih privrednih grana: poljoprivreda,
industrija, drvoprerada, šumarstvo, turizam,usluge, lov i ribolov i dr.
- Raspoloţivi ljudski resursi su zadovoljavajući;
- Fleksibilnost korišćenja materijalnih i ljudskih resursa;
- Cijela zajednica iskazuje spremnost za promjene i prilagoĊava im se;
- Lokalna uprava je pokazala odluĉnost da upravlja promjenama;
- Na osnovu zapoĉetih razvojnih projekata moţe se prognozirati porast kvaliteta ţivota
u narednom periodu;
- Planirani projekti potiĉu od subjekata koji će ih implementirati, što upućuje na
izvjesnost ostvarivanja definisanih ciljeva.
58
59
III RAZVOJNI CILJEVI OPŠTINE, PRIORITETI I
MJERE KOJE TREBA IMPLEMENTIRATI
60
III RAZVOJNI CILJEVI OPŠTINE, PRIORITETI I MJERE KOJE
TREBA IMPLEMENTIRATI
1. STRATEŠKA VIZIJA OPŠTINE DANILOVGRAD
ZADATAK
STVARANJE POVOLJNOG AMBIJENTA ZA OSTVARIVANJE BRŢEG
EKONOMSKO-SOCIJALNOG,
KULTURNOG,
EKOLOŠKOG
I
ETIĈKOG
RAZVOJA KROZ AKTIVNU I SISTEMATSKU SARADNJU I KOORDINACIJU SA
SVIM ĈINIOCIMA I NOSIOCIMA RAZVOJA KOJI DJELUJU U OPŠTINI
DANILOVGRAD I U CRNOJ GORI.
OĈEKIVANJA
DO KRAJA 2018. GODINE OPŠTINA DANILOVGRAD TREBA DA
POSTANE OPŠTINA DINAMIĈNOG RAZVOJA, PREPOZNATLJIVA PO NOVIM
INVESTICIJAMA,
PO
NAJPOVOLJNIJIM
USLOVIMA
ZA
RAZVOJ
PREDUZETNIŠTVA, PO RACIONALNOM KORIŠĆENJU PRIRODNIH RESURSA,
PO PROIZVODNJI ORGANSKE HRANE I PROIZVODNJI KOJA NE ZAGAĐUJE
ŢIVOTNU SREDINU, PO ZDRAVOJ ŢIVOTNOJ SREDINI, PO ATRAKTIVNOSTI
ZA INVESTICIONA ULAGANJA I PO OBRAZOVANOM KADRU U SKLADU SA
POTREBAMA TRŢIŠTA. SVE ĆE TO PARALELNO PRATITI POVEĆANJE
KONKURENTNOSTI, STEPENA RAZVIJENOSTI I DOHOTKA GRAĐANA.
61
ŠEMATSKI PRIKAZ SADRŢAJA I KONCEPTA
STRATEŠKOG PLANA
KULTURNA BAŠTINA
KULTURA
JAVNOST
SPORT
INSITUCIJE
LJUDSKI RESURSI
(EKSPERTI)
MANIFESTACIJE
VIZIJA
STRATEŠKI
PRIORITETI (8)
MJERE (1-N)
RAZVOJNI PROJEKTI
(1-N)
PRIRODNI RESURSI: ZEMLJIŠTE
MINERALI, VODE, KLIMA, ŢIVOTNA
SREDINA
INFRASTRUKTURA
SAOBRAĆAJ
ENERGETIKA
VODOVOD
KANALIZACIJA
OTPAD
SPOMENICI
ZDRAVSTVO
OBRAZOVANJE
NVO
DRUŠTVENA NADGRADNJA
LOKALNA UPRAVA
62
Ostvarivanje ovako definisanog cilja (vizije) podrazumijeva:
 Valorizaciju prirodnih resursa. Osnovni prirodni resursi opštine su:
poljoprivredno zemljište, arhitektonsko – graĊevinski kamen, šume – drvna masa,
vode – Zeta, izvorišta i pritoke, klimatski uslovi i dr.
 Valorizaciju mogućnosti radno aktivnog stanovništva, što podrazumijeva
obrazovne, intelektualne, duhovne, kulturne i druge stvaralaĉke sposobnosti
stanovništva sa kojima opština raspolaţe, kao i druge kadrovske potencijale koje je
u mogućnosti da iskoristi;
 Valorizaciju geo-strateškog poloţaja Opštine. Opština je na centralnoj poziciji
Crne Gore, povezuje najveće privredne centre i blizu je primorja. U tome vidi
sopstvenu šansu razvoja. Tranzitni karakter podruĉja podrazumijeva stvaranje
uslova za brţi i veći razvoj opštine, koji su na pravcima ostvarivanja strateških
razvojnih ciljeva Crne Gore, kao i susjednih opština Podgorica, Nikšić, Cetinje,
regiona sjever i jug.;
 Valorizaciju kulturnih dobara. Na podruĉju opštine postoje vjerski, arheološki,
speleološki, umjetniĉki, istorijski, sportsko-rekreativni i drugi objekti.
 Finansijske mogućnosti Opštine. Cilj je da se maksimalno iskoriste sopstvene
finansijske mogućnosti Opštine, kao jedinice lokalne samouprave i maksimalno
angaţuju sredstva graĊana i drugih subjekata sa ovog i šireg podruĉja. Sredstva
Opštine su ograniĉena. MeĊutim, objektivno i sa sigurnošću raĉunamo na:
- veća drţavna ulaganja u strateške programe razvoja Crne Gore, na
ovom prostoru;
- korišćenje raspoloţivih Evropskih fondova namijenjenih opštinama u
Crnoj Gori;
- još veće interesovanje domaćih i stranih investitora za realizaciju
programa raznih sadrţaja u skladu sa definisanom Strategijom odrţivog
razvoja;
- veće angaţovanje postojećih i registrovanih subjekata na ovom
prostoru;
- veće angaţovanje graĊana za konkretne programe koji su u
neposrednom interesu.
Ukupne raspoloţive mogućnosti Opštine će do kraja biti na raspolaganju i stimulativne
za sve programe koji se utvrĊuju ovim dokumentom. Bez obzira na ograniĉene finansijske
mogućnosti Opštine, kao jedinice lokalne smaouprave, utvrĊene su potrebe razvoja saglasno
cilju. U tu svrhu predviĊena je valorizacija raspoloţivih resursa i usklaĊena sa strateškim
opredjeljenjima Crne Gore. Podrazumijeva se kompatibilnost pojedinih programa sa
razvojnim opredjeljenjima drţave, potrebama graĊana i privrednih subjekata opštine,
zasnovanih na sopstvenim resursima, izvoznoj orijentaciji i što manjoj uvoznoj zavisnosti.
Programi koje Opština treba da podrţi, bez obzira na mogućnosti finansijske podrške ili
uĉešća u realizaciji, posebno u dijelu privrednog razvoja, se već realizuju.
63
2. STRATEŠKI PRIORITETI
U skladu sa definisanim strateškim ciljevima i pretpostavkama predlaţu se sledeći
strateški prioriteti:
Strateški prioritet 1: Razvoj ekonomije i privlaĉenje direktnih investicija.
Cjelokupan razvoj opštine prioritetno se mora temeljiti na stvaranju uslova za
ekonomski rast zasnovan na sopstvenim resursima i odrţivim programima koji zapošljavaju
struĉni kadar, koriste savremene tehnologije, ne zagaĊuju ţivotnu sredinu, koji su privlaĉni za
domaće i strane investitore i koji su profitabilni.
Strateški prioritet 2: Razvoj infrastrukture.
Razvoj infrastrukture je preduslov za brţi ekonomski i socijalni razvoj, za
pristupaĉnost resursima i uopšte uslov za ţivljenje na ovom prostoru. Ulaganje u ovu oblast
je od izuzetnog znaĉaja.
Strateški prioritet 3: Urbanistiĉko planiranje i ureĊenje prostora.
Izrada i donošenje PUP-a i drugih prostorno-urbanistiĉkih planova je uslov za
usklaĊen razvoj u svim oblastima, a naroĉito su vaţni za odabir kvalitetnih i odrţivih
programa.
Strateški prioritet 4: Socijalni razvoj.
Socijalni razvoj je neodvojiv od ekonomskog i drugih razvojnih komponenata. Mora
se teţiti smanjenju razlika u nivou standarda i uslovima ţivljenja.
Strateški prioritet 5: Kulturni razvoj.
Bogatstvo kulturnih dobara sama po sebi nameće veći stepen valorizacije u cilju
stvaranja uslova za veći nivo njihove zaštite i veći nivo i sadrţajniji kulturni ţivot graĊana.
Strateški prioritet 6: Ekološki razvoj.
Oĉuvanje ţivotne sredine je uslov za zdravu populaciju, pa je ekološki razvoj
neizbjeţna komponenta ukupnog razvoja. Ostvarivanje mjera u ovoj oblasti mora biti
proţeto kroz mjere i programe svih prioriteta razvoja.
Strateški prioritet 7: Podrška razvoju drţavnih institucija na podruĉju opštine.
Prisustvo drţavnih i meĊunarodnih institucija na prostoru opštine je od posebnog
znaĉaja za njen razvoj, a istovremeno i obaveza za stvaranje uslova za njihov dalji razvoj.
Strateški prioritet 8: MeĊuopštinska saradnja
MeĊuopštinska saradnja kao strateško nacionalno opredjeljenje je takoĊe znaĉajan
impuls za ukupn razvoj opštine, kako u regionu kojem pripadamo, tako i sa opštinama na
sjeveru i jugu. Razmjena iskustava i realizacija zajedniĉkih projekata te zajedniĉki pristup
evropskim fondovima je neminovnost.
Ovako odabrani prioriteti proizilaze iz analiza postojećeg stanja i stvarnih potreba
graĊana opštine, koju biljeţi visoka stopa porasta broja stanovnika u poslednjih 7 godina sa
realnom izvješnošću da će se ta tendencija nastaviti i u narednom periodu.
64
3. MJERE ZA IMPLEMENTACIJU STRATEŠKOG CILJA I PRIORITETA
Mjere su definisane po prioritetima, a detaljnije razraĊene u Akcionom planu po
nosiocima, visini ulaganja i dinamici realizacije.
STRATEŠKI PRIORITET 1.
Razvoj ekonomije i privlačenje direktnih investicija
Mjera 1: Razvoj MSP i preduzetništva
S obzirom da strukturu privrednih subjekata koju pored javnih preduzeća, ĉine MSP i
preduzetnici, a imajući u vidu rezultate ostvarene u prethodnom periodu, cilj je da se nastave
i pojaĉaju mjere na otklanjanju biznis barijera, obezbjeĊivanju subvencija i poreskih olakšica,
kao i subvencioniranih kamatnih stopa za prioritetne privredne grane kroz odrţive razvojne
programe. Javna preduzeća treba organizaciono, kadrovski i tehniĉko-tehnološki
osposobljavati za vršenje funkcija zbog kojih su osnovani. JKZP je takoĊe u funkciji razvoja
MSP i preduzetništva. To se posebno odnosi na JKZP koje treba segmentirati, a sve skupa
treba finansijski podrţavati direktno i kroz specifiĉne programe preko Vlade i meĊunarodnih
institucija.
Mjera 2: Standardizacija proizvoda i formiranje klastera
Od izuzetne vaţnosti za savremeno poslovanje kod proizvodnje i usluga je
preduzimanje mjera za standardizaciju proizvoda (ISO, certifikati i dr.). Time se postiţe
prepoznatljivost, povjerenje i sigurnost kupaca, potvrĊuje zaposlenima da rade po unaprijed
definisanim obavezama i odgovornostima, omogućavaju smanjenje gubitaka, potvrĊuju
konkurenciju unutar subjekta, unapreĊenje unutrašnjih procesa i sl. Sve će se to odraziti na
poloţaj na trţištu i ukupnu uspješnost poslovanja, koja mora biti u skladu sa evropskim
standardima. Formiranje klastera je takoĊe u funkciji povećanja efikasnosti, racionalnosti,
konkurentnosti i odrţivosti subjekata.
Mjera 3: UnapreĊenje lokalne samouprave
Mjera obuhvata povećanje efikasnosti rada nadleţnih organa lokalne uprave,
permanentnu edukaciju sluţbenika i namještenika uz kontinuirano usklaĊivanje rada lokalne
uprave sa vaţećim standardima. Od posebnog znaĉaja je dobra i efikasna komunikacija na
svim podruĉjima, a naroĉito komunikacija sa poslovnim sektorom pa bi bilo racionalno
razmišljati o formiranju Kancelarije za ekonomski razvoj. Istovremeno treba raditi na
formiranju elektronske opštine i sprovoĊenju racionalizacije u organima lokalne uprave. Sve
to skupa podrazumijeva izradu i donošenje pojedinaĉnih programa i odgovarajućih odluka o
njihovoj realizaciji.
Mjera 4: Privlaĉenje direktnih investicija
Opština Danilovgrad je prepoznala znaĉaj direktnih domaćih i stranih investitora.
Iskustva iz prethodnog perioda su dobra osnova za unapreĊenje rada organa lokalne uprave i
javnih preduzeća razvijanjem sistematskog aktivnog pristupa u cilju poboljšanja komunikacije
sa potencijalnim investitorima. Od posebnog znaĉaja je formiranje investicionog okvira koji
će se baviti praćenjem stranih investicija. Investicioni okvir treba traţiti u partnerstvu
privatnog i javnog sektora. Zato treba uraditi i promovisati Plan za privlaĉenje stranih
direktnih investicija u indetifikacionim prioritetnim privrednim sektorima (poljoprivreda,
65
šumarstvo, turizam, energetika i dr.). To svakako treba uraditi u okviru utvrĊenih privrednih
zona koje treba maksimalno osposobljavati. Prostor za ovo koji se nudi od strane brojnih
domaćih i stranih subjekata je jako veliki, pa je neophodno odabrati prave i konkurentne
programe. Na ovaj naĉin treba pokušati sa realizacijom projekta trga u Danilovgradu, kao i
realizaciju golf terena u Viškom polju.
Mjera 5: Privatno – javno partnerstvo, zapošljavanje struĉnih ljudi i formiranje
biznis centra
Ovaj cilj je strateškog karaktera, jer se kroz podsticanje razvoja MSP i preduzetništva i
stimulaciju javno-privatnog partnerstva direktno utiĉe na povećanje zaposlenosti, povećanje
konkurentnosti lokalne privrede, te na poboljšanje ţivotnog standarda svih graĊana.
Podsticajne mjere za razvoj biznisa, naĉela efikasne administracije i primjere dobre prakse
treba nastaviti i unapreĊivati shodno ukupnim kretanjima i potrebama.
Biznis inkubator sa kojim se otpoĉelo treba unaprijediti do nivoa formiranja Biznis
centra koristeći već steĉena iskustva u drugim sredinama.
Mjera 6: Odrţivo upravljanje resursima
Potencijalne prirodne resurse opštine Danilovgrad ĉine:
- samoobnovljivi resursi (voda, vjetar, sunĉeva energija);
- obnovljivi resursi (šume, poljoprivredno zemljište itd);
- neobnovljivi resursi (arhitektonsko-graĊevinski kamen, tehniĉki graĊevinski kamen,
glina i dr.);
Svaki od ovih resursa zahtijeva posebne mjere upravljanja sa stanovišta odrţivosti.
Ovakva struktura prirodnih resursa omogućava razvoj sledećih djelatnosti:
poljoprivreda i prehrambena industrija, šumarstvo i drvo – prerada, proizvodnja i prerada
graĊevinsko-tehniĉkog kamena, proizvodnja na bazi gline, korišćenje vodnog potencijala za
proizvodnju energije i preradu vode za piće, lovstvo i ribolovstvo.
Stvaranje uslova za ţivljenje i obrazovanje ljudskih resursa postoje osnovna
pokretaĉka poluga za razvoj svih djelatnosti, a raspoloţivi kulturni resursi dodatno stimulišu
razvoj turizma, usluţnih djelatnosti, trgovine i drugih interaktivnih djelatnosti.
Mjera 7: Podsticanje razvoja poljoprivrede i ruralnog podruĉja
Ova mjera će se realizovati unapreĊenjem stoĉarstva, voćarstva, vinogradarstva,
ratarstva, povrtlarstva, realizacijom programa na ruralnom podruĉju, zaštitom poljoprivrednog
zemljišta, korišćenjem plodnog zemljišta. Poseban znaĉaj dobijaju ulaganja u ratasrku
proizvodnju u zatvorenom prostoru (plastenici). Trţišna valorizacija poljoprivredne
proizvodnje je najznaĉajniji podsticaj, što podrazumijeva da poljoprivrednu proizvodnju treba
integralno posmatrati sa razvojem prehrambene industrije i drugih kapaciteta koji su u toj
funkciji (pijace, sušare, otkupni centri, hladnjaĉe i dr.).
Mjera 8: Promocija organske poljoprivredne proizvodnje
S obzirom na raspoloţive kapacitete u oblasti poljoprivrede, posebno u dijelu
poljoprivrednih površina u ravniĉarskom i ruralnom podruĉju, sasvim je realno planirati
razvoj organske poljoprivrede. Sasvim je razumljivo da se radi o specifiĉnoj i zahtjevnoj vrsti
proizvodnje sa vrlo izvjesnom perspektivom, to je neophodno pristupiti njenom promovisanju
i koristiti mogućnosti koje za to pruţaju nadleţna ministarstva i meĊunarodne organizacije
UNDP i dr.
U tom cilju uraĊen je inicijalni dokument od strane Opštine sa mogućim vrstama
programa za ovu vrstu proizvodnje, sa kojim će se otpoĉeti aktivnosti promocije, pilot
projekti i sl.
66
Ovakav pristup je neophodan jer potencijalne proizvoĊaĉe treba detaljno upoznati i
edukovati s obzirom da se radi o vrlo visokim standardima EU. Zato su neophodne struĉne
edukacije i posebne tehnologije, koje se moraju striktno poštovati uz propisane procedure
propisima koji regulišu ovu oblast poĉev od registracije, certifikata i sl.
U procesu promocije treba koristiti sve oblasti poljoprivrede i naĉine edukacije
subjekata na svim podruĉjima opštine. Treba izvršiti rejonizaciju.
Treba razmišljati i o formiranju Udruţenja proizvoĊaĉa organske poljoprivrede radi
zajedniĉkog nastupa, kako na trţištu, tako i u procesu edukacije.
Na ovakav naĉin oĉekivati je da se doĊe do brendova po kojima je opština
prepoznatljiva, a istovremeno su u funkciji razvoja turizma i poboljšanja zdravlja ljudi.
Mjera 9: Korišćenje rijeke Zete
Vodni potencijal i duţina toka rijeke Zete su izuzetno veliki i predstavljaju ogromno
bogatstvo opštine. Realno je da se iskoristi za:
- proizvodnu elektriĉne energije kroz povećanje kapaciteta postojećih HE „Slap“ i
„Glava Zete“ i izgradnjom nove HE „Rošca“;
- uzgoj raznih, posebno autohtonih vrsta riba i izgradnjom ribnjaka i kavezni uzgoj na
više lokaliteta i naravno razvoj lova;
- turistiĉke svrhe po raznim osnovama i navodnjavanje priobalnih površina.
U valorizaciji ovog potencijala treba raĉunati na proizvodnju elektriĉne energije , na
ulaganja novoosnovanog crnogorsko – norveškog društva „Zeta energy“ kao i na druge
domaće i strane investitore sa svim nabrojanim mogućnostima.
Mjera 10: Stvaranje uslova i podsticaj razvoja turizma
Razvoj turizma u opštini Danilovgrad je u povoju. Postoje uslovi za razvoj, prije svega
kulturnog, a zatim planinskog, ruralnog, izletniĉkog, sportskog i tranzitnog turizma.
Manastir Ostrog, manastir Ţdrebaonik, Glava Zete, Studeno, Ponikvica, Vukotica i sl
su najvaţnije turistiĉke destinacije u opštini. Tu spadaju i najvaţnija arheološka nalazišta,
Spuška tvrĊava, Gradina i druge vaţne turistiĉke destinacije.
Izgradnja turistiĉke infrastrukture (put Ostrog – Ţdrebaonik i drugih puteva, izgradnja
eko-sela, hotela, biciklistiĉkih staza, ţiĉare G. Zete-Ostrog, prostora za kampovanje i sl. je od
izuzetnog znaĉaja za razvoj ove djelatnosti. Rešavanje jezera na Ponikvici je takoĊe izuzetno
znaĉajno. Posebna paţnja posvetiće se eko-katunima, rekonstrukciji Doma na Studenom,
izgradnji lovaĉkih šumarskih kućica.
Razvoj ove djelatnosti se mora cjelovito programski sagledati ĉemu se već pristupilo
kroz izradu posebne strategije.
Mjera 11: Podsticanje razvoja lovstva i ribolovstva
Uslovi za razvoj ovih djelatnosti na podruĉju opštine Danilovgrad evidentno postoje.
Lovno podruĉje zahvata prostor od oko 48000 ha, a rijeka Zeta je vrlo pogodna za uzgoj riba,
izgradnju ribnjaka i bavljenje ribolovstvom. Ovim poslovima bavi se Javno preduzeće za
uzgoj, zaštitu i lov divljaĉi i riba, koje treba sve više unapreĊivati.
U cilju valorizacije ovog resursa uraĊen je Program razvoja lovstva (2011-2020).
Saglasno ovom programu treba uraditi niz aktivnosti kako bi se ovaj resurs doveo do nivoa
ekonomske valorizacije.
Mjera 12: Osposobljavanje privrednih zona
Prostornim planom opštine utvrĊene su privredne zone na podruĉju opštine. Cilj je da
se uradi poslovni plan funkcionisanja privrednih zona koji bi obuhvatio detaljne uslove i
procedure za poslovanje kao i podsticajne mjere za potencijalne investitore. Zone je
neophodno proširiti i privesti namjeni i obezbijediti sa odgovarajućom infrastrukturom.
67
STRATEŠKI PRIORITET 2.
Razvoj infrastrukture
Mjera 1: Razvoj saobraćajne infrastrukture
Mjera obuhvata realizaciju projekata usmjerenih na eliminaciju problema u
saobraćaju, u urbanom i ruralnom podruĉju, kao i projekte izgradnje novih saobraćajnih
komponenata. TakoĊe obuhvata izradu projektne dokumentacije za izgradnju novih kapaciteta
saobraćajnica, rekonstrukciju postojećih, izgradnju i adaptaciju parking prostora, instalacija
kompletnog saobraćajnog mobilijara, kao i infrastrukture za nesmetano odvijanje pješaĉkobiciklistiĉkog saobraćaja.
Mjera 2: Razvoj hidrotehniĉke infrastrukture
Snadbijevanje vodom vrši se sa 8 kaptiranih vodoizvorišta i preko bunara i bistijerni u
dijelu ruralnog podruĉja. Poslovima vodosnadbijevanja i rešavanjem otpadnih voda (fekalnih
i atmosferskih) baviće se novoosnovano javno preduzeće „Vodovod i kanalizacija“
Danilovgrad. Ovaj cilj obuhvata rekonstrukcije i zaštitu vodoizvorišta, izgradnju novih
vodovoda u dijelu primarne i sekundarne mreţe, snadbijevanje vodom ruralnog podruĉja,
rekonstrukcije primarne i sekundarne vodovodne mreţe posebno u dijelu zamjene azbestnih
cijevi koje su izbaĉene iz upotrebe iz zdravstvenih razloga, rešavanje atmosferskih i fekalnih
voda, izgradnjom odgovarajućih sistema u zahvatu GUP-a sa sistemima za preĉišćavanje u
cilju zaštite ţivotne sredine, izgradnju i rekonstrukciju pratećih hidrotehniĉkih objekata
(pumpne i prepumpne stanice, bazeni i sl.). Sobzirom na raspoloţive kapacitete i kvalitet vode
u vodoizvorištima, realno je planirati i izgradnju fabrike za preradu vode i flaširanje, kako za
domaće tako i za inostrano trţište.
Mjera 3: UnapreĊenje snadbijevanja elektriĉnom energijom
Ovaj cilj podrazumijeva ulaganje dodatnih napora za obezbeĊenje sigurnosti
snadbijevanja elektriĉnom energijom kako domaćinstava, tako i svih ostalih subjekata na
podruĉju opštine. Dotrajalost postojeće elektro-mreţe i sve veći zahtjevi sa razvojnog aspekta
upućuju na potrebu izrade projektne dokumentacije za rekonstrukciju dijela postojećih i
instalaciju novih postrojenja i opreme kako bi se eliminisali prekidi i problemi u napajanju i
urbanog i ruralnog podruĉja Opštine. Sadašnju mreţu ĉine TS 110kw (Moravica), zatim TS
35kw (Danilovgrad, Podanje i Glava Zete), TS 10kw i 0.4kw, te kilometarski vazdušni i
kablovski visokonaponski i niskonaponski vodovi. Ulaganja u rekonstrukcije, modernizacije i
odrţavanje u protekle 4 godine su bila vrlo dinamiĉna i prosjeĉno godišnje su se kretala do
800.000 €. Ukoliko bi se ta ulaganja nastavila pribliţno istom dinamikom i u narednih 5
godina moţe se oĉekivati stabilnost u funkcionisanju sistema i sa stanovišta projektovane
dinamike ukupnog razvoja opštine. Uz to raĉuna se i na korišćenje alternativne energije
posebno solarne. Istovremeno obaveza je da se uradi Plan energetske efikasnosti.
Mjera 4: Odrţavanje telekomunikacija
Postojeće stanje telekomunikacione mreţe je na zavidnom nivou i ista moţe
zadovoljiti potrebe budućeg razvoja. Neophodno je odrţavati i tehnološki dograĊivati, te
stvarati uslove za što veće korišćenje internet mreţe.
Mjera 5: Razvoj ostale komunalne infrastrukture
U cilju zadovoljavanja potreba stanovništva i daljeg ukupnog razvoja neophodno je
obezbijediti sredstva i stvarati uslove za realizaciju brojnih programa koji su u funkciji boljeg
68
ţivota graĊana i podizanja kulturnog nivoa sredine, a posebno urbanog dijela opštine. Za tu
svrhu uraĊen je znaĉajan broj programa i projekata.
Mjera 6: Upravljanje otpadom
Cilj je da se podigne organizacioni nivo i kvalitet sakupljanja ĉvrstog otpada. To će se
postići osnivanjem posebnog JP „Komunalije“ koje je nastalo segmentacijom JKZP i
njegovim organizacionim, kadrovskim i tehniĉko – tehnološkim osposobljavanjem i
sinhronizacijom sa centralnom deponijom „Livade“, selektovanim sakupljanjem otpada i
izgradnjom reciklaţnog centra. U tu svrhu realizovaće se program „UnapreĊenje upravljanja
otpadom u opštini Danilovgrad“ koji je odobren od strane EU i Vlade Crne Gore, a koji sadrţi
sledeće komponente:
- prikupljanje i transport selektivnog otpada;
- mašinsko ĉišćenje i pranje javnih površina;
- sanacija nelegalnih deponija.
Veoma vaţan cilj ovog projekta je povećanje svijesti graĊana i poslovnih subjekata o
selektivnom prikupljanju otpada.
STRATEŠKI PRIORITET 3.
Urbanističko planiranje i ureĎenje prostora
Mjera 1: Poštovanje usvojenih prostornih planova
Opština Danilovgrad donijela je sledeća prostorno – planska dokumenta:
- Prostorni plan pštine za period do 2020. godine;
- Generalni urbanistiĉki plan Danilovgrad za prostor od 864 ha, sa detaljnom
razradom;
- Detaljni plan „Gradsko jezgro“;
- Više lokalnih studija lokacija i drugih planova niţeg reda;
- Za pojedine prostore uraĊeni su idejni projekti, a za dio i glavni i izvoĊaĉki planovi.
Cilj toga je da se na unaprijed osmišljen naĉin usmjerava ureĊenje i korišćenje
prostora. Ovim planovima definisane su namjene i uslovi gradnje, što je od izuzetnog znaĉaja
sa stanovišta usmjeravanja i planiranja ukupnog društveno – ekonomskog razvoja opštine kao
cjeline i svakog njenog dijela pojedinaĉno.
Mjera 2: Izrada novih prostornih planova
U skladu sa novim Zakonom o ureĊenju prostora i izgradnji objekata neophodno je
donijeti Prostorno – urbanistiĉki plan koji bi obuhvatio ukupni prostor opštine. Aktivnosti za
izradu ovog plana su u toku i završetak se oĉekuje krajem ove godine. Sredstva za izradu
ovog plana obezbijediće nadleţno ministarstvo.
Osnovni ciljevi ovoga plana treba da budu zaštita poljoprivrednog zemljišta od
prenamjene, definisanje nove lokacije gradskog groblja, definisanje statusa pojedinih kapela,
crkava i drugih objekata, kao recimo, lokaciju za golf terene u Viškom polju. TakoĊe treba
definisati nove privredne zone, zaštićene prostore, brzu saobraćajnicu Podgorica – Nikšić i
mnoga druga pitanja.
Saglasno rješenjima koja se usvoje u novom Prostorno – urbanistiĉkom planu treba
pristupiti usaglašavanju i izradi novih lokalnih prostorno – urbanistiĉkih planova kao što su:
usklaĊivanje GUP-a Danilovgrad, izrada detaljnih planova, studija lokacija i dr.
69
Mjera 3: Izrada i realizacija planova ureĊenja prostora
UreĊenje prostora vrši godišnjim planovima, a obuhvata dvije komponente: izradu
tehniĉke dokumentacije i Operativni plan za ureĊenje graĊevinskog zemljišta. Ovi planovi
moraju biti usklaĊeni sa osnovnim planskim dokumentima, godišnji prioriteti se utvrĊuju
zavisno od potreba i stanja pojedinih objekata.
STRATEŠKI PRIORITET 4.
Socijalni razvoj
Mjera 1: Socijalna zaštita
Socijalna zaštita u kojoj je dominantna uloga drţave obuhvata širok spektar
(materijalno obezbeĊenje porodice, tuĊa njega i pomoć, pogrebni troškovi za lica koja su
snosila troškove za korisnike MOP, povlašćena voţnja za invalidna lica, djeĉji dodaci,
porodiljsko bolovanje, pravo na otpremninu za novoroĊeno dijete, pravo na refundaciju za
porodilje, refundacije 50% od pune cijene boravka djece u vrtiću za djecu MOP i za djecu
bez roditeljskog staranja, pravo na odmor i rekreaciju). U oblasti starateljstva imamo: smještaj
djece bez roditeljskog staranja i hraniteljske porodice i institucije, smještaj starih lica u
hraniteljske porodice ili institucije, djecu i odrasle sa smetnjama u razvoju koja se smještaju u
odgovarajuće vaspitno – obrazovne i specijalizovane institucije. Sve ove poslove obavlja
zajedniĉki Centar za socijalni rad za opštine Podgorica, Cetinje, Danilovgrad i Kolašin.
U poslednje vrijeme naroĉito dolazi do izraţaja zbrinjavanje starih lica i lica sa
posebnim potrebama.
Mjera 2: Zdravstvena zaštita
Primarna zdravstvena zaštita stanovništva u opštini Danilovgrad pruţa se preko Doma
zdravlja „Dimitrije Dika Marenić“ u Danilovgradu, Hitne pomoći u Danilovgradu, ambulante
u Spuţu i seoskih ambulanti koje su locirane u domovima mjesnih zajednica Zagaraĉa,
Slapa, Lazina, Glave Zete i Zagorka. Zdravstvena zaštita svoju organizaciju i kvalitet crpi, a i
dalje će to ĉiniti kroz organizaciju i koordinaciju sa Kliniĉko – bolniĉkim centrom Podgorica.
Pored primarne zdravstvene zaštite realizuju se i posebni specijalistiĉki pregledi za
rano otkrivanje raka dojke, debelog crijeva, jetre i prostate – pilot projekti.
Mjera 3: Obrazovanje
Obrazovnu strukturu opštine ĉine: ustanove za predškolsko vaspitanje i obrazovanje
(vrtić), 4 osmogodišnje škole, ustanova za srednje obrazovanje tipa gimnazije, druge
specijalistiĉke ustanove – Policijska akademija i niţa muziĉka škola u sastavu škole „Vasa
Pavić“ iz Podgorice.
Regionalna škola za drţavnu administraciju (ReSPA), smještena na Bralenovici, je
nedavno otvorena i to je nova, vrlo vaţna funkcija opštine Danilovgrad.
Pored toga, u opštini je potrebno razviti oblike specijalizacije obrazovanja i
usavršavanja za buduće djelatnosti koje će uticati na njen budući razvoj (poljoprivreda,
prehrambena industrija, prerada nemetala, turizam sa pratećim djelatnostima, lovstvo...).
Istovremeno neophodno je obezbijediti interaktivan odnos u oblastima funkcionisanja
i organizacija institucija obrazovanja zdravstva, socijalne zaštite, organa lokalne uprave,
kulture i medija. Neophodno je nastaviti sa stipendiranjem uĉenika i studenata i po
mogućnosti njihovo zaposlenje u opštini.
Trţište rada zahtijeva prekvalifikacije, doobuke i treninge MSP u oblasti poslovnih
inkubatora i sl.
Izuzetno je znaĉajno promovisati i stimulisati cjeloţivotno obrazovanje i povećati
kapacitete za predškolsko obrazovanje, jaslice, domove za stare i lica sa posebnim potrebama.
70
Mjera 4: Razvoj ljudskih resursa
Korišćenje ljudskih resursa i ulaganje u njihov kvalitet je parekselans faktor razvoja.
Time se obuhvata školovanje mladih i odraslih – neformalno obrazovanje odraslih, a sve više
se poklanja paţnja samoobrazovanju – informalnom uĉenju. Pri tome je veoma vaţno da se
izbor planova obrazovanja paţljivo usklaĊuje sa potrebama ekonomskog razvoja.
Sa stanovišta potreba razvoja opštine Danilovgrad to je veoma znaĉajno za sledeće
oblasti obrazovanja kadrova: sektor poljoprivredne proizvodnje i razvoja ruralnog podruĉja,
oblast turizma, oblasti informacionih i telekomunikacionih tehnologija, oblasti graĊevinarstva,
ureĊenja prostora i urbanistiĉkog planiranja, obuke i treninzi MSP u okviru inkubatora. Svaka
od ovih oblasti zahtijeva vrlo precizan odabir programa zavisno od specifiĉnosti ciljeva koji
se ţele postići.
Mjera 5: Rešavanje nezaposlenosti
Iako je stopa nezaposlenosti na nivou opštine ispod drţavnog prosjeka (oko 10%),
ipak to ne umanjuje uticaj nezaposlenosti na ukupan društveno – ekonomski razvoj. To je
jedna od vrlo ozbiljnih prepreka, kako za socijalnu promociju pojedinca tako i za ukupan
razvoj zemlje.
Zato se ovom problemu mora vrlo ozbiljno prilaziti i permanentno se njime baviti, pri
ĉemu se ne moţe zapostaviti i ĉinjenica nepovoljne strukture nezaposlenih, koja
ograniĉavajuće utiĉe na efikasnost mjera koje se preuzimaju na tom planu.
U cilju ublaţavanja i rešavanja ovog problema neophodno je voĊenje aktivne politike
zapošljavanja, koja podrazumijeva osmišljavanje odgovarajućih pograma koji su usklaĊeni sa
trţištem rada.
Sve ove planirane aktivnosti treba sprovoditi uz maksimalnu saradnju sa Zavodom za
zapošljavanje Crne Gore i posebno sa subjektima koji se bave odreĊenim djelatnostima, kao i
obrazovnim institucijama koje bi osposobljavale lica koja imaju šanse da proĊu na trţištu rada
STRATEŠKI PRIORITET 5.
Kulturni razvoj
Mjera 1: Zaštita i promocija kulturno – istorijskog nasleĊa
Kulturno – istorijsko nasleĊe Danilovgrada potiĉe iz raznih vremenskih perioda i ono
se moţe svrstati u dvije osnovne grupe: nepokretno i pokretno.
Nepokretno kulturno – istorijsko nasleĊe ĉine: manastiri Ostrog i Ţdrebaonik, 45
crkava, Spuška tvrĊava sa Tabljom, stari mostovi Adţijin i Jelene Anţujske, most na Zeti u
Danilovgradu, Martinićka bitka – sponem dom, arheološki lokaliteti (Martinićka gradina,
Crkvina, Sige, Zidanice, Koljat), stara groblja, spomen zgrade, spomenici, biste, spomen
ploĉe. TakoĊe na podruĉju opštine postoji veliki broj pećina koje treba istraţiti.
Pokretno kulturno – istorijsko nasleĊe ĉine: stare knjige, fotografije, dokumenta,
oruţje, odlikovanja, predmeti kulture stanovanja i odijevanja, barjaci, umjetniĉke slike, stari
novac, pokućstvo, posuĊe i dr, a sve se to ĉuva u Zaviĉajnom muzeju zajedno sa
rekonstrukcijom oltarskog dijela srednjeg broda bazilike sa Gradine, koji je smješten u zgradi
starog Knjaţevog dvora, izgraĊenog 1873/74. godine, zajedno sa gradskom bibliotekom.
Muzej sadrţi sedam predmetnih zbirki i 2400 eksponata. Arhiv graĊa smještena je u
posebnom dijelu novijeg datuma gradnje.
Nosioci kulturnih zbivanja su Centar za kulturu i Umjetniĉka kolonija, koja okuplja
poznate slikare, vajare i grafiĉare. Kulturna dešavanja se organizuju na raznim prostorima
71
opštine i razliĉitim povodima. Tradicionalne manifestacije razliĉitih sadrţaja su: Martinićka
bitka, Julske vatre mladih, Rijekom Zetom, Kraj zelene Zete, Umjetnici zaviĉaju, Obala
pjesnika, Saziv vajara, Crnogorski festival humora, satire i karikature, Pomen Bjelopavlića,
Internacionalni vajarski simpozijum, Polumaraton, Spuško ljeto, Katunske sportske igre ...
Cilj je da se zaštiti, unaprijedi, promoviše i valorizuje kulturno – istorijska baština, a
posebno kroz razvoj turizma. U tom cilju obaveza je donošenje petogodišnjeg plana razvoja
kulture na podruĉju opštine.
Mjera 2: Tradicionalno graditeljstvo i oĉuvanje kulturnog identiteta
Na prostoru opštine Danilovgrad postoji veći broj objekata specifiĉne arhitekture koja
je odraz vremena u kojem su graĊene. To se posebno odnosi na stare kamene kuće
prizemljuše, kuće sa izbom, spratne kuće sa specifiĉnim vratima, prozorima i balkonima,
savardaci, pomoćni objekti za voĊenje seoske ekonomije i sl.
Posebnu paţnju treba posvetiti takvim objektima u urbanom dijelu, a naroĉito na
prostoru gradskog jezgra. Cilj je da se oĉuvaju obrisi stare arhitekture graĊenja , te da se
ambijentalno uklope u nove savremene stilove i arhitekture gradnje. Posebnu paţnju treba
posvetiti fasadama tih i takvih objekata, a kao karakteristiĉan primjer je objekat ReSPA na
Bralenovici, te balkoni na kućama u uţem gradskom jezgru. Posebnu obavezu u ovom dijelu
ima organ lokalne samouprave koji se bavi poslovima urbanizma i ureĊenja prostora.
Mjera 3: Razvoj fiziĉke kulture i sporta
S obzirom na već izgraĊene sportske objekte (stadione, sportske dvorane, stadione za
male sportove i sl.), te formirane klubove (ukupno 14) u raznim oblastima sporta i ranga
takmiĉenja, Danilovgrad sve više postaje prepoznatljiva sportska sredina. Sportski klubovi
okupljaju preko 2000 aktivnih takmiĉara, a sportske manifestacije na hiljade graĊana koji
uţivaju u sportskoj atmosferi. Završetak zapoĉetih objekata će još više podspješiti razvoj
fiziĉke kulture, omasovljavanje postojećih i stvaranje novih klubova, te raĊanje vrhunskih
sportista koji će uĉestvovati i na raznim meĊunarodnim takmiĉenjima i osvajati medalje. Ova
sredina izrodila je mnoge vrhunske sportiste, a sve više raĊa i nove talente.
Mjera 4: Javnost
Ovaj cilj podrazumijeva informisanot svih subjekata o svim pitanjima u svim fazama
rada, kooperativnost i otvorenost za saradnju, transparentnost, profesionalnost, objektivnost i
poštovanje vaţećih propisa. Da bi se sve to postiglo treba maksimalno raditi na podizanju
nivoa kulture ponašanja, nivoa odgovornosti u izvršavanju radnih zadataka, te racionalnosti
kao osnovnom pokazatelju efikasnosti rada svakog subjekta.
Sigurno je da tu veoma vaţnu odluku ima nivo informisanosti. Kapaciteti Radia i
danilovgradskih novina koje izlaze jednom godišnje su nedovoljni i po kvalitetu i po
kvantitetu, pa se s pravom moramo koristiti širom opusom medijske infrastrukture, koja je i
korisna i neminovna uz ĉinjenicu postojanja rizika objektivnosti kod pojedinih medija
prilikom informisanja o zbivanjima i dešavanjima i uopšte o ţivotu na ovom prostoru.
Mjera 5: Civilni sektor
U opštini Danilovgrad registrovano je oko 50 nevladinih organizacija. Opština je u
poslednjih nekoliko godina putem javnog konkursa uĉestvovala u finansiranju ovih programa
na podruĉju opštine. Programi su iz raznih oblasti, a preteţno iz socio-humanitarnih, djeca i
mladi, kultura, umjetnosti, obrazovanje, zaštita ţivotne sredine, demokratija i ljudskih prava,
zdravlja graĊana i sl.
U narednom periodu neophodno je usmjeravati sredstva u programe koji podrţavaju
strateški odrţivi razvoj opštine, kao što su šumski zasadi, obrazovanje stanovništva za
odlaganje otpada, kao i valorizaciju drugih prirodnih, kulturnih i ljudskih resursa.
72
Mjera 6: Plan akcije za omladinu i djecu
Cilj je da se kroz obrazovanje, zapošljavanje, zdravstvo, uĉešće u društvenom ţivotu,
ljudska prava, kulturu, slobodno vrijeme, informisanost, mobilnost i porodicu mladi ljudi što
uspješnije pripreme za ukljuĉivanje u ţivotne tokove.
STRATEŠKI PRIORITET 6.
Ekološki razvoj
Mjera 1: Uzgoj, zaštita i iskorišćavanje šuma
Na podruĉju opštine šume i šumsko zemljište zahvata prostor od 1/3 ukupnog
prostora, od ĉega su 60% visoke šume. Godišnji sjeĉivi elat je oko 213.000 m2 bruto drvne
mase. Brigom o odrţavanju, gazdovanjem i unapreĊivanjem šumskog fonda bavi se se
Šumska uprava. Eksploatacija se vrši putem koncesija.
Cilj je da se šumsko bogatstvo racionalno koristi, unapreĊuje i štiti, prvenstveno od
poţara, krivosjeĉe i drugih štetoĉina, jer dosadašnje iskustvo pokazuje da su štete posebno od
poţara ogromne, kako za šume tako i za prateće šumsko bilje koje je takoĊe veoma veliko i
raznovrsno. To ugroţava princip trajnosti gazdovanja. Resursi se sada nedovoljno koriste.
Mjera 2: Zaštita rijeka
Okosnicu hidrografske mreţe ĉini rijeka Zeta sa svojim pritokama sa lijeve i desne
strane, ĉija su izvorišta iz kraških predjela masiva Garĉa, zapadno i Prekornice i Ponikvice
istoĉno. Rijeka Zeta izvire na prostoru Nikšića gdje i ponire, da bi svoj tok ponovo formirala
kod Glave Zete, ravniĉarskim dijelom, sve do Priĉelja u duţini od 51 km.
Potencijalni zagaĊivaĉi su pojedini subjekti (fabrike mermera i farme, fekalne vode i
otpadne vode, te deponije otpada koje formiraju pojedini graĊani).
Cilj je da se oĉiste korita rijeka, izgrade ureĊaji za preĉišćavanje fekanih i otpadnih
voda, te oĉiste deponije smeća. Istovremeno treba saĉiniti mehanizam za otkrivanje lica koja
prave deponije u rijekama.
Poseban cilj je zaštita kaptiranih vodoizvorišta koja su u eksploataciji za
vodosnadbijevanje kojih je sada u funkciji 8.
Mjera 3: Zaštita biodiverziteta
Biodiverzitet ili biološka raznovrsnost predstavlja veliko bogatstvo opštine
Danilovgrad. Evidentirano je preko 2000 biljnih vrsta i veliki broj ţivotinjskih vrsta iz
porodica bezkiĉmenjaka, riba, vodozemaca i gmizavaca, ptica i sisara.
Poznavanje, oĉuvanje i unapreĊivanje biološkog diverziteta je najsavremeniji koncept
zaštite prirode koji omogućava racionalno i kontrolisano korišćenje prirodnih dobara i utiĉe
na opstanak vitalnih eko-sistema. Zato je neophodno povećati informisanost graĊana o potrebi
oĉuvanja biodiverziteta i koristima koje pruţa raznovrsnost ekosistema biljnog i ţivotinjskog
svijeta.
Cilj je spreĉavanje ugroţavanja koje je na podruĉju opštine prisutno, naroĉito
poţarima i neracionalnim korišćenjem.
Mjera 4: Zaštita imovine i graĊana
Cilj je da se zaštiti imovina i graĊani u svim situacijama, a posebno u vanrednim
situacijama (poţari, vremenske nepogode, zemljotresi, epidemije i sl.). U tu svrhu formiran je
Štab za djelovanje u vanrednim situacijama.
73
STRATEŠKI PRIORITET 7.
Podrška razvoju drţavnih institucija na području opštine Danilovgrad
S obzirom da na podruĉju opštine funkcioniše veliki broj drţavnih institucija (spisak
sadrţan u poglavlju I na strani 45, pod a)), to je obaveza jedinice lokalne samouprave da
pruţi podršku na stvaranju uslova za nihovo optimalno funkcionisanje i dalji razvoj u skladu
sa njihovim razvojnim planovima i mogućnostima i planovima opštine Danilovgrad. Isti
pristup Opština će primijeniti i za moguće zajedniĉke planove sa drugim jedinicama lokalne
samouprave.
Mjera 1: Kvalitetno obezbeĊivanje komunalnim uslugama
Ovaj cilj podrazumijeva kvalitetno snadbijevanje vodom, elektriĉnom energijom,
rešavanje otpada, korišćenje komunalnih objekata opštine i sl.
Mjera 2: Saobraćajno povezivanje
U skladu sa prostorno – planskim dokumentima omogućiti saobraćajno povezivanje i
rešavanje parking prostora saglasno potrebama subjekata.
Mjera 3: Stvaranje uslova za stambenu izgradnju i realizaciju drugih programa
U cilju rešavanja stambenih pitanja zaposlenih u ovim institucijama definisati lokacije
za stambenu izgradnju sa pratećim infrastrukturnim sadrţajima, kao i realizaciju drugih
programskih sadrţaja ovih institucija.
Mjera 4: Uĉešće u kulturnim zbivanjima i javnom ţivotu u Opštini
Ovaj cilj podrazumijeva potpunu informisanost i kooperativnost u kulturnim
zbivanjima i javnom ţivotu ravnopravno sa svim graĊanima opštine, a posebno uĉešće u
kreiranju u rešavanju razvojnih pitanja opštine.
STRATEŠKI PRIORITET 8.
MeĎuopštinska saradnja
S obzirom na veoma izraţene razlike u nivou razvijenosti JLS u cilju boljeg i
racionalnijeg korišćenja raspoloţivih resursa, a u skladu sa vaţećim pravnim i
institucionalnim okvirima i Strategijom razvoja meĊuopštinske saradnje u Crnoj Gori za
period 2011 – 2015. i Akcionim planom za sprovoĊenje za period 2011 - 2013. godine,
neophodno je definisati posebne ciljeve i naĉin njihove operativne realizacije.
Mjera 1: Saradnja opštine u oblasti izgradnje infrastrukture
To se posebno odnosi na puteve, vodovode, funkcionisanje saobraćaja, posebno u
ruralnom i planinskom podruĉju.
Mjera 2: UnapreĊenje katuna Sinjajevina i Lukavica. To podrazumijeva izgradnju
infrastrukturnih objekata (putevi, voda, solarna energija) te realizaciju programa za korišćenje
ovih prostora u oblastima korišćenja i proizvodnje ljekovitog bilja, razvoju poljoprivrede,
turizma, eko katuna i dr. Uz to valjalo bi razmišljati o revitalizaciji kompleksa Glave Zete i
izgradnji pulsirajuće ţiĉare Glava Zete-manastir Ostrog.
74
Mjera 3: Organizacija zajedniĉkih sluţbi
U cilju racionalizacije i smanjenja troškova Opština će organizovati zajedniĉke sluţbe
u oblastima socijalne i djeĉije zaštite, zapošljavanja, upravnih poslova i sl..
Mjera 4: Zaštita rijeke Zete
Posebnu saradnju treba ostvariti sa opštinom Nikšić.
Mjera 5: Odlaganje otpada
Saradnja sa opštinom Podgorica zbog zajedniĉke deponije i korišćenje vodoizvorišta.
Mjera 6: Zaštita ţivotne sredine i graĊana
Mjera 7: Zajedniĉke inspekcije
75
AKCIONI PLAN
76
STRATEŠKI PRIORITET 1.
STRATEŠKI PRIORITET 1: RAZVOJ EKONOMIJE I PRIVLAĈENJE DIREKTNIH INVESTICIJA
Mjera Rb
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Finansije(€)
Vremenski okvir
1.
Razvoj MSP i preduzetništva
Pojaĉati paket stimulacije za MSP i
SO, Sekretarijat za privredu i
1.
nepredviĊeno
2012.
preduzetnike
finansije
Izvršiti segmentaciju JKZP i osposobiti nove
200.000 Njemaĉka
2.
SO, JKZP
2012.-2013.
subjekte
donacija
3. Donijeti odluke o formiranju novih preduzeća SO, JKZP
nepredviĊeno
2012.
4. Konstituisanje preduzeća i formiranje UO-a
SO, JKZP
nepredviĊeno
2012.
Standardizacija proizvoda i formiranje
2.
klastera
Stimulisati subjekte za standardizaciju
SO, Sekretarijat za privredu i
troškove snose
1.
2012.-2018.
proizvoda
finansije, subjekti
subjekti
ObezbeĊivanje podrške MSP u konktaktima sa SO, Sekretarijat za privredu i
2. subjektima koji obezbedjuju grantove za
finansije, Ministarstvo
nepredviĊeno
2012.-2018.
uvoĊenje standardizacije proizvoda
ekonomije
SO, Sekretarijat za privredu i
Razvijanje obrazovnog programa za
3.
finansije; Ministarstvo
7.000 po godini
2012.-2018.
standardizaciju proizvoda
ekonomije
3.
UnapreĎenje lokalne samouprave
SO; Sekretarijat za opštu upravu
1. Program edukacije sluţbenika i namještenika
7.000 po godini
2012.-2018.
i dr. djelatnosti
2. Program elektronske opštine
SO, Zajedniĉka sluţba
20.000
2012.
3. Program racionalizacije lokalne uprave
SO, Glavni administrator
50.000
2012.-2013.
4. Formiranje Savjeta za ekonomski razvoj
SO, Menadţer
2.000 po godini
2012-2018.
SO, Sekretarijat za privredu i
5. Formiranje Kancelarije za ekonomski razvoj
30.000
2012.-2013.
finansije; Menadţer
4.
Privlačenje direktnih investicija
SO, Sekretarijat za privredu i
1. Plan privlaĉenja domaćih i stranih investitora
5.000
2012.-2013.
finansije; Menadţer
77
2.
Javni poziv za izgradnju gradskog trga
3.
Studija o oprav.izgradnji golf terena, Viško
polje
4.
Eko - city, Bandići
5.
1.
2.
3.
6.
1.
2.
3.
7.
1.
2.
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Menadţer
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije
2.000
2012.-2013.
20.000
2013-2016.
NepredviĊeno projekat
Privatno - javno partnerstvo, zapošljavanje stručnih ljudi i formiranje biznis centra
Program privatno-javnog partnerstva
SO, Menadţer
1.000
Struĉno osposobljavanje i povećana
SO, Glavni administrator
nepredviĊeno
efikas.lok.upr.
SO, Sekretarijat za privredu i
Formiranje biznis centra
10.000
finansije; Menadţer
Odrţivo upravljanje resursima
SO, Sekretarijat za privredu i
Program odrţivog upravljanja prirodnim
finansije; Sekretarijat za
5.000
resursima (Akcioni plan)
urbanizam, prostorno planiranje
i zaštitu ţivotne sredine
SO, Glavni administrator;
Program odrţivog upravljanja ljudskim
Sekretarijat za opštu upravui
5.000
resursima (Akcioni plan)
dr.djelatnosti
SO, Sekretarijat za opštu upravu
Program odţivog upravljanja kulturnim
i d.d.; Centar za kulturu;
5.000
dobrima (Akcioni plan)
Kolonije
Podsticanje razvoja poljoprivrede, ruralnog područja i šumarstva
SO, Sekretarijat za privredu i
Program utvrĊivanja kvaliteta poljoprivrednog
finansije, Institut, Ministarstvo
100.000
zemljišta
ekonomije
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
Program podsticaja ruralnog podruĉja i katuna
1.000
urbanizam, pp i zaštitu ţivotne
sredine
SO
2015-2016.
2012-2013
2012-2018
2012-2015
2012-2013
2012.
2012-2013
2012-2016.
2012-2013.
78
3.
Program razvoja šumarstva i drvoprerade
4.
Program stimulacije individualnih gazdinstava
i plasteniĉke proizvodnje
5.
Program za racionalno korišćenje i zaštitu
poljoprivrednog zemljišta
6.
Program izgradnje distributivnog centra
7
Program izgradnje stoĉne pijace i zelenih
pijaca
8.
Stimulacije za preradu poljoprivrednih
proizvoda
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije, Uprava za šume
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije, Udruţenje
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
imovinu, Udruţenje
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
urbanizam, Udruţenje
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
urbanizam
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
urbanizam
Projekat za preradu voska i proizvodnju satnih
osnova
SO, Ministarstvo poljoprivrede i
ruralnog razvoja, Udruţenje
Po projektu
pĉelara
9.
8.
1.
2.
3.
4.
Promocija organske poljoprivredne proizvodnje
Izrada studije o mogućnostima proizvodnje
SO, Sekretarijat za privredu i
eko-hrane po vrsti i obimu
finansije; Biotehniĉki institut
SO, Sekretarijat za privredu i
Promocija i edukacija organske proizvodnje
finansije; Biotehniĉki institut
Standardizacija i certifikacija organske
SO, Ministarstvo poljoprivrede
poljoprivredne proizvodnje
Formiranje Udruţenja proizvoĊaĉa organske
SO, Sekretarijat za privredu i
poljoprivredne proizvodnje
finansije
3.000
2012-2013.
1.000
2012-2018.
1.000
2012-2018.
200.000 PJP
2012-2015.
142.500 PJP
2012-2014.
PJP
2012-2018.
2012.
18.000
2012.
20.000
2012-2018.
10.000
2012-2018.
2.000
2013-2014.
79
5.
Pilot projekat (45)
Opština, Ministarstvo poljop. I
ruralnog razvoja, MIP, IRF,
Bitehniĉki institut, banke
programi
2012-2018.
projekat
2012-2014.
projekat
2013-2017.
projekat
2017.-2018.
1.000 po godini
2012-2018.
SO, Radna grupa
SO, Radna grupa
SO, Ekipa struĉnjaka
3.500
5.000
170.000
2012.
2012.
2012-2014.
SO, Turistiĉka organizacija
2.000
2012.
2.000
2012-2013.
nepredviĊeno
2012-2015.
Korišćenje rijeke Zete
9.
1.
Rekonstrukcija HE "Slap Zete"
2.
Rekonstrukcija HE "Glava Zete"
3.
Izgradnja HE "Rošca" (poĉetak)
4.
Poribljavanje (godišnje)
10.
8.
Stvaranje uslova i podsticaj razvoja turizma
Dorada Vodiĉa Opštine
Strategija razvoja turizma do 2020 god.
Projekat sanacije jezera na Ponikvici
Obiljeţavanje pješaĉkih biciklistiĉkih staza
(nacionalne i lokalne) (2+3)
Definisanje prostora za kampovanje (G.Zete,
Tunjevo, Studeno, Ponikvica, Vukotica)
Registracija privatnog smještaja i podsticaj
izgradnje smještajnih kapaciteta (rješavanje
pitanja hotela („Zeta“)
Izgradnja punkta u manastiru Ostrog – Infocentar sa signalizacijom
Turistiĉke manifestacije (godišnje)
9.
Revitalizacija katuna Ponikvica i Vukotica
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
SO, Crnogorsko-norveško
društvo "Zeta energy",
Elektroprivreda
SO, Crnogorsko-norveško
društvo "Zeta energy"
Elektroprivreda
SO, Crnogorsko-norveško
društvo "Zeta energy"
Elektroprivreda
SO, JP za uzgoj i zaštitu divljaĉi
i riba
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Turistiĉka organizacija
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije, Turistiĉka
organizacija
SO, Turistiĉka organizacija
22.465
SO, Turistiĉka organizacija
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
urbanizam, komun. Stambene
15.000 po godini
2012-2018
860.000
2012-2015
2012.
80
poslove i zaštitu ţivotne sredine
11.
Podsticanje razvoja lovstva i ribolovstva
1.
Izrada i donošenje lovno-privredne osnove
2.
Program razvoja lovstva (2011.-2020.)
realizacija
3.
Obiljeţavanje lovišta – katastar lovišta
4.
Donošenje pravilnika o lovu
5.
Rešavanje statusa i rekonstrukcije Doma na
Studenom
6.
Izgradnja lovaĉkih kućica, hranilišta, pojilišta,
ĉeka i osmatraĉnica
7.
Poribljavanje rijeke Zete i kavezni uzgoj ribe
12.
SO, Preduzeće za uzgoj, zaštitu
i lov divljaĉi i riba
SO, Preduzeće za uzgoj, zaštitu
i lov divljaĉi i riba, Ministarstvo
poljoprivrede, šumarstva i vode
SO, Preduzeće za uzgoj, zaštitu
i lov divljaĉi i riba, Ministarstvo
poljoprivrede, šumarstva i vode
Preduzeće za uzgoj, zaštitu i lov
divljaĉi i riba
SO, Preduzeće za uzgoj, zaštitu
i lov divljaĉi i riba, Ministarstvo
poljoprivrede, šumarstva i vode
SO, Preduzeće za uzgoj, zaštitu
i lov divljaĉi i riba
SO, Preduzeće za uzgoj, zaštitu
i lov divljaĉi i riba
10.000
2012.
Po programu
2012.
5.000
2012.
nepredviĊeno
2012.
510.000
2012-2014.
40.000
2012-2013
1.000 po godini PJP
2012-2018.
Osposobljavanje privrednih zona
1.
Poslovni plan za funkcionisanje privrednih
zona
2.
Podsticajne mjere po zonama
3.
Rešavanje infrastrukture po zonama
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
urbanizam, prostorno planiranje
i zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije
SO, Sekretarijat za privredu i
finansije; Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine
5.000
2012-2013.
20.000
2012.
100.000
2012-2018.
81
Mjere
1.
Rb
1.
2.
STRATEŠKI PRIORITET 2.
STRATEŠKI PRIORITET 2: RAZVOJ INFRASTRUKTURE
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Finansije (€)
Razvoj saobraćajne infrastrukture
Izgradnja prilaznog puta za vojni kompleks Kasarna
SO, Ministarstvo odbrane 300.000
"Milovan Šaranović"
SO, Direkcija za javne
Završetak rekonstruklcije puta Vinići – Mosori –
radove, Direkcija za
1.700.000
Gorica (Manastir Ostrog – manastir Ţdrebaonik 18km)
saobraćaj i puteve Dg
3.
Rekonstrukcija puta preko Martinića 5 km
4.
Rekonstrukcija dijela ulica i puteva od Danilovgrada
do Gorice (Paţići i Sekulići 2km)
5.
Rekonstrukcija, modernizacija i sanacija dijela
lokalnih puteva
6.
Rekonstrukcija mosta "Radovan Pavićević" na rijeci
Zeti u Danilovgradu
7.
Sanacija i rekonstrukcija mosta na rijeci Sušici - Stari
put
8.
9.
Rekonstrukcija ulice Bokeljških brigada i prilaznih
saobraćajnica do Zaviĉajnog muzeja i Doma na
Rsojevici
Rekonstrukcija saobraćajnice u naselju "Đoko
SO, Direkcija za javne
radove, Direkcija za
saobraćaj i puteve Dg
SO, Direkcija za javne
radove, Direkcija za
saobraćaj i puteve Dg
SO, Direkcija za puteve,
Direkcija za saobraćaj i
puteve Dg
SO, Direkcija za puteve,
Direkcija za saobraćaj i
puteve Dg
SO, Direkcija za javne
radove, Direkcija za
saobraćaj i puteve Dg
Vremenski okvir
2012.
2012.
300.000
2012.
400.000
2012-2013.
1.800.000
2012-2018.
700.000
2012-2016.
200.000
2012-2017.
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg
250.000
2012-2016.
SO, Direkcija za saobraćaj
220.000
2012-2015.
82
Kovaĉević" od Ul. Blaţa Mrakovića do Policijske
akademije
10.
Izgradnja servisne saobraćajnice pored Bulevara - Ul.
B. Mrakovića do Petlja Bralenovica
11.
Izgradnja servisne saobraćajnice pored Bulevara - Ul.
B. Mrakovića, raskrsnica Grlić
12.
Rekonstrukcija primarne saobraćajnice od Ul. J.
Šćepanovića do Duba 1.5km
13.
Rekonstrukcija ulice J. Šćepanovića - Petlja - most
Petra Šunjina 1km
14.
Rekonstrukcija saobraćajnice od završetka ul Novice
Škerovića do Magistrale (naselje Velja Paprat) 1km
15.
Rekonstrukcija saobraćajnice u Paţićima - pumpna
stanica - podvoţnjak - Sekulići
16.
Sanacija i rekonstrukcija ulica u zahvatu GUP -a
17.
Završetak rekonstrukcije i elektrifikacije ţeljezniĉke
pruge Podgorica - Nikšić, preko Opštine 31,5 km
18.
Izgradnja Podvoţnjaka (Spuţ, Danilovgrad,
Ţdrebaonik, sa ostalom putnom infrastrukturom)
19.
Rekonstrukcija, modernizacija, nasipanje i proboj
seoskih puteva (20+25+10 km) i prelazi
i puteve Dg
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
saobraćaj
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
saobraćaj
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
saobraćaj
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
saobraćaj
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
saobraćaj
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, JP
"Ţeljezniĉka
infrastruktura"
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
javne radove
SO, JP "Ţeljezniĉka
infrastruktura"
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, JP
"Ţeljezniĉka
infrastruktura"
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Direkcija za
950.000
2012-2016.
750.000
2012-2016.
720.000
2012-2015.
800.000
2012-2015.
650.000
2012-2015.
1.200.000
2012-2013.
1.150.000
2012-2018.
Po projektu
2012-2013.
Po projektu
2012-2013.
1.300.000
2012-2018.
83
20.
Adaptacija puta Studeno - Ponikvica
21.
Rekonstrukcija, modernizacija i asfaltiranje puta Sige –
Vukotica - Ponikvica
22.
Ostali radovi (utvrĊivaće se godišnjim planovima)
23.
Donošenje Odluke o kategorizaciji puteva (inoviranje) i
razvoj saobraćajne infrastrukture
Razvoj hidrotehničke infrastrukture
1.
Vodovod Filindar - Bralenovica - Velja paprat
2.
2.
3.
4.
Rekonstrukcija elektro - hidromašinskih instalacija CS
"Oraška jama" i rekonstrukcija vodovoda Oraška jama Filindar
Rekonstrukcija cjevovoda i hlorinatorske stanice
Slatinskih izvora
UvoĊenje centralnog sistema upravljanja radom crpnih
i prepumpnih stanica kao i monitoring rezervoara
vodovodnog sistema Danilovgrada
5.
Vodovod Martinići - Podvrh
6.
Vodovod "Daljam"
7.
Vodovod u Ul. Novice Škerovića
puteve, Ministarstvo
poljoprivrede, šumasrtva i
vodoprivrede
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Ministarstvo
poljoprivrede, šumasrtva i
vode
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg, Ministarstvo
poljoprivrede, šumasrtva i
vode
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve Dg
500.000
2012-2016.
1.200.000
2012-2018.
400.000
2012-2018.
14.000
2012-2013.
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg
226.000
2012.
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg
251.000
2012.-2013.
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg
50.000
2012-2015.
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg
250.000
2012-2015.
12.000
2012.
20.000
2012.
16.500
2012.
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊani
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊani
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊani
84
8.
Vodovod "Jama Brajovića - Luke"
9.
Vodovod "Viš – Glava Zete“
10.
Zamjena azbest cementnih cijevi
11.
Vodovod "Jelenak - Malo polje - V. Skladište Taraš"
12.
Projektovanje i izvoĊenje radova u okviru rešenja
sakupljanja, odvodnje i preĉišćavanja otpadnih voda u
zahvatu GUP-a Danilovgrad
13.
Atmosferska kanalizacija u pojasu rekonstrukcije
magistralnog puta
14.
Vodovod "CS Oraška jama - Donji Zagaraĉ"
15.
Vodovod "Godavac - Mosori - Slap" sa bazenom
16.
Rekonstrukcija vodovoda „Bandići“ (Vuĉji studenac)
Vodovod „ĐeĊezi“
17.
Projekat flaširanja vode
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊani
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊani
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg,
Ministarstvo odbrane
SO, Vlada; Ministarstvo
finansija, Svjetska banka,
donacije Njemaĉka i
Ĉeška, JP "Vodovod i
kanalizacija"
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg,
Direkcija za javne radove
SO, Vlada; Ministarstvo
finansija, Svjetska
banka,JP "Vodovod i
kanalizacija"
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊani
So, JP "Vodovod i
kanalizacija" Dg, graĊanidonatori
SO, JP "Vodovod i
kanalizacija", Ministarstvo
poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede,
Ministarstvo odrţivog
razvoja i turizma
17.000
2012.
16.000
2012.
250.000
2012-2018.
400.000
2012-2014.
4.426.000
2012-2016.
370.000
2012.
230.000
2012-2013.
200.000
2012-2013.
240.000
118.000
2012-2016.
2012-2013.
Po projektu
2013-2015.
85
UnapreĎenje snadbijevanja električnom energijom
3.
1.
Izgradnja nove TS (TS 35/10 Danilovgrad)
2.
Rekonstrukcija postojećih i izgradnja novih TS
3.
4.
5.
4.
1.
5.
1.
Rekonstrukcija i izgradnja novih vazdušnih i
kablovskih visokonaponskih vodova
Rekonstrukcija i izgradnja novih niskonaponskih
vodova
Napomena: Konkretni projekti utvrĊivaće se
godišnjim planovima razvoja
Izgradnja alternativnih izvora energije (solarni sistemi)
na katunima i ruralnom podruĉju
Odrţavanje telekomunikacija
Odrţavanje i unapreĊenje TK stanica
Razvoj ostale komunalne infrastrukture
Eksproprijacija imovine za rekonstrukciju
saobraćajnica
2.
Rekonstrukcija i izgradnja "Gradskog trga“ u
Danilovgradu
3.
UreĊenje obale rijeke Zete
4.
Rekonstrukcija i adaptacija objekata mjesnih zajednica
SO, Elektrodistribucija R
jed.
SO, Elektrodistribucija R
jed.
1.500.000
2012-2015.
Godišnji plan
2012-2018.
SO, Elektrodistribucija
Godišnji plan
2012-2018.
SO, Elektrodistribucija,
graĊani
Godišnji plan
2012-2018.
SO, Elektrodistribucija
400.000 po
godini
2012-2018.
SO, Sekretarijat za
privredu i finansije,
Ministarstvo poljoprivrede
i ruralnog razvoja
/
2012-2018.
SO, Telekom
/
2012-2018.
700.000
2012-2018.
5.500.000 PJP
2012-2015.
400.000
2012-2013.
80.000
2012-2016.
SO, Sekretarijat za
imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za opštu
upravu i društvene
djelatnosti,Sekretarijat za
86
imovinu
5.
Rekonstrukcija i adaptacija zgrade "Apoteke" (Stara
zgrada SDK)
6.
Rekonstrukcija i adaptacija stambenog objekta na Trgu
"9. decembar"
7.
Adaptacija objekata lokalne uprave
8.
Izgradnja svlaĉionica i zapadne tribine gradskog
stadiona "Braće Velašević"
9.
Rekonstrukcija, odrţavanje i izgradnja javne rasvjete
10.
Izgradnja rasvjete mosta "R. Pavićević"
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu
250.000
2012-2015.
75.000
2012-2015.
100.000
2012-2015.
480.000
2012-2016.
70.000
2012-2015.
62.000
2012.
87
11.
Rekonstrukcija trotoara u gradskom jezgru
12.
Odrţavanje fasada na stambenim objektima u
gradskom jezgru
13.
Izgardnja saobraćajne i turistiĉke signalizacije
14.
Nabavka i ugradnja komunalnog mobilijara
15.
16.
6.
UreĊenje javnih površina objekata obrazovanja i javnih
ustanova
UreĊenje i ozelenjavanje parkovskih površina i pjzaţno
ureĊenje gradskih ulica sadnim materijalom
17.
Sanacija udarnih rupa u okviru GUP-a
18.
Izgradnja pijace „Bandićima“
19.
Definisanje lokacije gradskog groblja, izrada projekta i
realizacija
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine
Sekretarijat za imovinu,
Direkcija za saobraćaj i
puteve Dg
SO, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
Sekretarijat za imovinu,
graĊani
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve
SO, Sekretarijat za
imovinu
SO, Sekretarijat za
imovinu
SO, Sekretarijat za
imovinu, JP "Komunalno"
SO, Direkcija za saobraćaj
i puteve DG
SO, Sekretarijat za
imovinu, JP "Komunalno"
– MZ Bandići
SO, Sekretarijat za
urbanizam, pp i zaštitu
ţivotne
sredine,Sekretarijat za
imovinu, JP "Komunalno"
70.000
2012-2018.
80.000
2012-2018.
85.000
2012-2015.
60.000
2012-2015.
50.000
2012-2015.
90.000
2012-2015.
Godišnji plan
2012-2018.
40.000
2012-2016.
250.000
2012-2016.
Upravljanje otpadom
88
1.
Konsituisanje JP "Komunalno"
2.
Diobeni bilans JKZP
3.
Organizaciono, kadrovsko i tehniĉko - tehnološko
osposobljavanje preduzeća
4.
Realizacija projekta "UnapreĊenje upravljanja
otpadom"
5.
Definisanje i osposobljavanje lokacija za sakupljanje
otpada (kontejneri i kante)
6.
7.
8.
Definisati i osposobiti reciklaţno dvorište, kao i novu
lokaciju groblja
Zakljuĉiti ugovor o odvozu smeća sa centralnom
deponijom "Livade" Podgorica
Godišnji izvještaj o radu i Program aktivnosti za
narednu godinu
SO, JKZP - upravni odbor,
/
konsultant Njemaĉka
SO, JKZP - upravni odbor,
/
konsultant Njemaĉka
SO, konsultant Njemaĉka
SO, Tim za
implementaciju JP
"Komunalno" - JKZP,
Vlada
SO, Tim za
implementaciju, JP
"Komunalno" Vlada
SO, Tim za
implementaciju
SO, JP "Komunalno"
2012.
2012.
/
2012.
1.019.345
2012.
/
2012.
/
2012-2013.
/
2012.
SO, JP "Komunalno" Upr.
/
Odbor
2012-2018.
89
Mjere
1.
Rb
1.
2.
3.
2.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
STRATEŠKI PRIORITET 3.
STRATEŠKI PRIORITET 3: URBANISTIČKO PLANIRANJE I UREĐENJE PROSTORA
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Finansije (€)
Poštovanje usvojenih prostornih planova
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Usaglašavanje lokalnih urbanistiĉkih planova sa
komunalno stambene poslove i
Redovan posao
nacionalnim planovima
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Usaglašavanje planova sa propisima koji regulišu
komunalno stambene poslove i
Redovan posao
oblast prostornog planiranja
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Usaglašavanje niţih planova sa planovima višeg
komunalno stambene poslove i
Redovan posao
reda na lokalnom nivou
zaštitu ţivotne sredine
Izrada novih prostornih planova
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
Prostorno-urbanistiĉki plan opštine
zaštitu ţivotne sredine,
200.000
Ministarstvo odrţivog razvoja i
turizma
SO, Sekretarijat za urbanizam,
UsklaĊivanje GUP-a sa PUP-om
prostorno planiranje i zaštitu
/
ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Detaljni urbanistiĉki plan naselja "Eko city"
komunalno stambene poslove i
100.000
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Urbanistiĉki projekat "Gradsko jezgro"
komunalno stambene poslove i
80.000
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
Detaljni urbanistiĉki plan naselja Spuţ
komunalno stambene poslove i
150.000
zaštitu ţivotne sredine
Lokalna studija lokacije "Montreasure"
SO, Sekretarijat za urbanizam,
19.000
Vremenski okvir
2012-2018.
2012-2018.
2012-2018.
2012.
2012-2013.
2012-2015.
2012-2014.
2013-2015.
2012.
90
7.
Izrada drugih studija lokacije
8.
Izrada tehniĉke dokumentacije
3.
1.
1.1.
Izrada i realizacija planova ureĎenja prostora
Izrada tehniĉke dokumentacije (godišnji planovi)
Izarada glavnog projekta rekonstrukcije ulice u
naslelju Đoko Kovaĉević, na potezu od Ul. Blaţa
Mrakovića do Policijske akademije
1.2.
Izrada projektne dokumentacije saobraćajnice i
parking prostora pored Centra za kulturu
1.3.
Izrada glavnog projekta servisne saobraćajnice od
Ul. Blaţa Mrakovića do petlje na Bralenovici
1.4.
Izrada glavnog projekta rekonstrukcije ulice
Bokeljških brigada i prilaznih saobraćajnica do
Zaviĉajnog muzeja i Doma omladine na Rsojevici
1.5.
Izrada glavnog projekta Centra za kulturu
1.6.
Izrada projektne dokumentacije parking prostora
pored Umjetniĉke kolonije
1.7.
Izmjene i dopune projektne dokumentacije,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Centar za
kulturu
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Centar za
kulturu
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine,
Umjetniĉka kolonija
SO, Sekretarijat za urbanizam,
100.000
2012-2018.
134.500
2012-2017.
-
2012-2018.
6.000
2012.
6.000
2012.
30.000
2012.
9.000
2012.
7.000
2012.
4.000
2012.
4.000
2012.
91
projekat rekonstrukcije ulice Novice Škerovića do
Podvoţnjaka
1.8.
Izrada glavnog projekta rekonstrukcije ulice Jefta
Šćepanovića
1.9.
Izrada glavnog projekta rasvjete dijela
rekonstruisanog magistralnog puta
1.10.
Izrada projekta hortikulture u zoni
rekonstruisanog magistralnog puta
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
Operativni plan na ureĊenju graĊevinskog
zemljišta (godišnji planovi)
Rekonstrukcija trotoara
Rekonstrukcija, izgradnja i odrţavanje javne
rasvjete i fontana
Ĉišćenje novonastalih deponija
Odrţavanje fasada na stambenim zgradama u
gradskom reonu
Postavljanje vertikalne i horizontalne signalizacije
u gradskom reonu
2.6.
Sanacija udarnih rupa u gradskom reonu
2.7.
2.8.
Nabavka novogodišnjih ukrasa
Nabavka sadnog materijala u gradskom reonu
Nabavka i ugradnja komunalnog mobilijara,
zaštitna ograda i sl.
2.9.
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Mjesna
zajednica
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Mjesna
zajednica
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Sekretarijat
za imovinu
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Sekretarijat
za imovinu
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
SO, Sekretarijat za imovinu
8.000
2012.
4.000
2012.
4.800
2012.
-
2012-2018.
15.000
2012.
SO, Sekretarijat za imovinu
10.000
2012.
SO, JP „Komunalno“
5.000
2012.
SO, Sekretarijat za imovinu
10.000
2012.
15.000
2012.
20.000
2012.
2.000
5.000
2012.
2012.
10.000
2012.
SO, Direkcija za saobraćaj i
puteve
SO, Direkcija za saobraćaj i
puteve
SO, Zajedniĉke sluţbe
SO, Sekretarijat za imovinu
SO, Sekretarijat za imovinu
92
2.10. Rekonstrukcija objekata mjesnih zajednica
2.13. Projekat ureĊenja kompleksa Ţdrebaonik
Projekat ureĊenja prilaza Spuškoj tvrĊavi sa
rasvjetom
2.15. Operativna rezerva
2.14.
SO, Sekretarijat za imovinu
SO; Sekretarijat za imovinu,
Mjesna zajednica
SO, Sekretarijat za imovinu,
Mjesna zajednica Spuţ
SO
15.000
2012.
30.000
2013.
50.000
2014.
50.000
2012.
93
Mjere
1.
Rb
1.
2.
3.
4.
5.
2.
1.
2.
3.
4.
3.
1.
STRATEŠKI PRIORITET 4.
STRATEŠKI PRIORITET 4: SOCIJALNI RAZVOJ
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Finansije (€)
Socijalna zaštita
SO, Sekretarijat za opštu upravu
Podrška postojećim staraĉkim domovima
i društvene djelatnosti, Centar za /
socijalni rad
SO, Sekretarijat za opštu upravu
Izgradnja novih domova za stare
i druš. djelatnosti, Centar za
PJP
socijalni rad
Organizacija i osposobljavanje geronto
SO, Sekretar za socijalni rad,
PJP
sluţbe
Zavod za zapošljavanje
SO, Sekretarijat za opštu upravu
Izgradnja centra za lica sa posebnim
i druš. djelatnosti, Ministarstvo
PJP - donacije
potrebama
za socijalni rad
Kancelarija za borbu protiv
SO, Sekretarijat za opštu upravu
narkomanije;omladinu, djecu i rodnu
/
i društvene djelatnosti
ravnopravnost
Zdravstvena zaštita
SO, Sekretarijat za opštu upravu i
Organizovanje specijalistiških pregleda za
dr.djelatnosti, Dom zdravlja,
Godišnji planovi
rano otkrivanje akutnih bolesti
Ministarstvo zdravstva i Fond
Dogradnja kapaciteta i nabavka savremene SO, Dom zdravlja, Ministarstvo
Godišnji planovi
opreme
zdravstva i Fond zdravstva
SO, Dom zdravlja, Ministarstvo
Struĉno osposobljavanje kadrova
Godišnji planovi
zdravstva i Fond zdravstva
Stambeno osposobljavanje zdravstvenog
SO, Dom zdravlja, Ministarstvo
Godišnji planovi
osoblja
zdravstva i Fond zdravstva
Obrazovanje
Investiciono odrţavanje obrazovnih
SO, JU obrazovanja, Ministarstvo
Godišnji planovi
ustanova
prosvjete
Vremenski okvir
2012-2018.
2012-2018.
2012-2018.
2012-2016.
2012-2013.
2012-2018.
2012-2018.
2012-2018.
2012-2018.
2012-2018.
94
2.
Kadrovsko osposobljavanje obrazovnih
ustanova
3.
Poboljšanje kvaliteta programa rada
4.
Obrazovanje kadrova (stipendiranje) za
prioritetne grane razvoja (poljoprivreda i
ruralni ravoj, prerada nemetala, turizam i
sl.)
5.
Doobuke i prekvalifikacije shodno
zahtjevima trţišta rada
6.
Stipendiranje najboljih uĉenika i studenata
7.
Izgradnja stanova za prosvjetne radnike
8.
Proširivanje kapaciteta za predškolsko
obrazovanje i jaslice u Spuţu
9.
UreĊenje dvorišta podruĉnih odeljenja
4.
1.
Razvoj ljudskih resursa
Program razvoja ljudskih resursa
(obrazovanje mladih i odraslih)
Oblasti u prioritetu:
- poljoprivreda i ruralno podruĉje;
- organska poljoprivredna proizvodnja;
- prerada nemetala;
- turizam;
- informacione i telekomunikacione
tehnologije;
- graĊevinarstvo, ureĊenje prostora i
prostorno planiranje;
SO, JU obrazovanja, Ministarstvo
Godišnji planovi
prosvjete
SO, JU obrazovanja, Ministarstvo
Godišnji planovi
prosvjete
SO, Gimnazija, Ministarstvo
prosvjete, privredna društva
SO, Sekretarijat za opštu upravu i
dr.djelatnosti, Zavod za
zapošljavanje
SO, Sekretarijat za opštu upravu i
društvene djelatnosti
SO, Sekretarijat za imovinu,
Ministartsvo prosvjete
SO, Ministarstvo obrazovanja,
Sekretarijat za imovinu, JU vrtić
„Irena Radović“
SO, JU obrazovanja,
ministarstvo, graĊani
SO, Sekretarijat za opštu upravu i
društvene djelatnosti,
Ministarstvo prosvjete, JUObrazovanje, Privredna društva
2012-2018.
2012-2018.
Godišnji planovi
2012-2018.
Godišnji planovi
2012-2018.
Godišnji planovi
2012-2018.
Godišnji planovi
2012-2014.
Projekat
2012-2013.
Projekat
2012-2014.
Akcioni plan
2012-2018.
95
5.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
- obuke i treninzi u okviru inkubatora.
Rešavanje nezaposlenosti i tehnoloških viškova
SO, Sekretarijat za opštu upravu i
Program sezonskog zapošljavanja
druš. djelatnosti, Zavod za
zapošljavanje
Program dodjele kredita za
SO, Sekretarijat za privredu i
samozapošljavanje i otvaranje novih radnih finansije, Zavod za zapošljavanje,
mjesta
Direkcija MSP
Program struĉnog osposobljavanja i
So, Zavod za zapošljavanje
prekvalifikacija
Program javnih radova
So, Zavod za zapošljavanje
Program kurseva za raĉunare i uĉenje
So, Zavod za zapošljavanje
stranih jezika
Programi rešavanja tehnoloških viškova
SO, svaki subjekat pojedinaĉno
SO, Sekretarijat za opštu upravu i
Program zapošljavanja mladih I
druš. djelatnosti, Zavod za
hendikepiranih lica
zapošljavanje
godišnji planovi
2012-2018.
godišnji planovi
2012-2018.
godišnji planovi
2011-2018.
godišnji planovi
2011-2018.
godišnji planovi
2011-2018.
godišnji planovi
2011-2018.
godišnji planovi
2011-2018.
96
Mjere
1.
Rb
1.
2.
3.
4.
2.
1.
3.
1.
2.
STRATEŠKI PRIORITET 5.
STRATEŠKI PRIORITET 5: KULTURNI RAZVOJ
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Zaštita i promocija kulturno - istorijskog nasleĎa
Program zaštite i unapreĊenja postojećih i
SO, Sekretarijat za opštu upravu
izgradnja novih kulturno - istorijskih
i dr.djelatnosti, Centar za
spomenika
kulturu, Ministarstvo kulture
SO, Sekretarijat za opštu upravu
Program istraţivanja arheoloških nalazišta
i dr.djelatnosti, Centar za
kulturu, Ministarstvo kulture
SO, Sekretarijat za opštu upravu
Program za istraţivanje pećina (Stuvendula i dr.djelatnosti, Centar za
Garaĉ) i druga spelološka istraţivanja
kulturu, Ministarstvo kulture
SO, Sekretarijat za opštu upravu
i dr.djelatnosti, Centar za
Program kulturnih manifestacija
kulturu, Kolonija, Turistiĉka
organizacija
Tradicionalno graditeljstvo i očuvanje kulturnog identiteta
SO, Sekretarijat za opštu upravu
i dr.djelatnosti, Sekretarijat za
Donijeti odluku o zaštiti, oĉuvanju i
urbanizam, prostorno planiranje
unapreĊenju starih graĊevina i arhitekture
i zaštitu ţivotne sredine, Centar
za kulturu
Razvoj fizičke kulture i sporta
SO, Sekretarijat za opštu upravu,
i druš.djelatnosti, Sekretarijat za
Izgradnja svlaĉionica i zapadnih tribina na
urbanizam, komunalno stambene
stadionu "Braća Velašević" sa ureĊenjem
poslove i zaštitu ţivotne sredine,
stadiona
Sekretarijat za imovinu,
Fudbalski savez CG
Završetak sportske dvorane sa streljanom u
SO, Policijska akademija,
Policijskoj akademiji
Direkcija za javne radove
Finansije (€)
Vremenski okvir
godišnji planovi,
realizacija
2012-2018.
godišnji planovi,
realizacija
2012-2018.
Program
2012-2018.
godišnji planovi i
budţeti 30.000
2012-2018.
Redovan posao
2012-2014.
80.000
400.000
2012.
2012-2015.
1.700.000
2012.
97
3.
Odrţavanje sportske dvorane Danilovgrad i
drugih sportskih objekata
4.
Finansiranje sportskih klubova
4.
1.
Javnost
Program rada i unapreĊenja radio - difuznog
servisa (radio Danilovgrad)
Program unapreĊenja lista "Danilovgradske
novine"
Civilni sektor
Javni konkurs za programe NVO
2.
Plan rodne ravnopravnosti
1.
2.
5.
6.
SO, Centar za kulturu,
Ministarstvo za sport
SO, Sekretarijat za opštu upravu
i durš.djelatnosti
40.000 godišnje
2012-2018.
90.000 godišnje
2012-2018.
SO, Radio Danilovgrad
80.000 godišnje
2012-2018.
SO, Redakcija
3.000 godišnje
2012-2018.
SO, Sekretarijat za opštu
upravu i društvene djelatnosti
30.000 godišnje
2012-2018
SO, Tim za upravljanje
projektima
budţet
2012-2013.
10.000
2012.
6.000
2012.
Plan akcije za omladinu o djecu
1.
Plan akcije za omladinu
2.
Plan akcije za djecu
SO, Tim za upravljanje
projektima
SO, Tim za upravljanje
projektima
98
Mjere
Rb
1.
1.
2.
3.
4.
2.
1.
2.
3.
4.
3.
1.
STRATEŠKI PRIORITET 6.
STRATEŠKI PRIORITET 6: EKOLOŠKI RAZVOJ
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Finansije (€)
Uzgoj, zaštita i iskorišćavanje
šuma
SO, Šumska uprava, Ministartsvo
Program uzgoja i zaštite šuma od
poljoprivrede i ruralnog razvoja,
Godišnji program
poţara i drugih štetoĉina
Zavod za zaštitu prirode
SO, Šumska uprava i Ministartsvo
Plan korišćenja šuma
Godišnji program
poljoprivrede i ruralnog razvoja
SO, Šumska uprava, Ministartsvo
Program odrţavanja i izgradnje
40.000
poljoprivrede i ruralnog razvoja,
šumskih puteva
Koncesionar
Program uzgoja i pošumljavanja
SO, Šumska uprava, Ministartsvo
15.000 godišnje
goleti i redovnih sjeĉišta po ŠPO
poljoprivrede i ruralnog razvoja
Zaštita rijeka
Program ĉišćenja korila rijeke Zete SO, JP "Komunalije", Subjekti
80.000
i pritoka
potenc. zagaĊivaĉi, NVO i graĊani
Projekat zaštitnih zona
SO, JP "Vodovod i kanalizacija"
100.000
vodoizvorišta, sa realizacijom
Program uklanjanja nelegalnih
SO, JP "Komunalije", GraĊani
100.000
deponija smeća
Projekti preĉišćavanja voda od
strane subjekata potencijalnih
SO, PreraĊivaĉi AGK, farme
1.000.000
zagaĊivaĉa (preraĊivaĉi kamena,
svinja i nosilja, Ostali subjekti
farme nosilja i svinja)
Zaštita biodiverziteta
SprovoĊenje mjera iz Akcionog
SO, Sekretarijat za urbanizam,
plana Nacionalne strategije
komunalno stambene poslove i
/
biodiverziteta
zaštitu ţivotne sredine
Vremenski okvir
2012-2018.
2012-2018.
2011-2015
2012-2018.
2012-2018.
2012-2016.
2012-2016.
2012-2016.
2012-2018.
99
2.
4.
1.
Godišnji izvještaj Ministarstvu za
ureĊenje prostora i zaštitu ţivotne
sredine
Zaštita imovine i graĎana
Nabavka neophodnih sredstava i
opreme (sve što nije predviĊeno
programom upravljanja otpadom, a
predviĊeno VIP-om)
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
godišnje
2012-2018.
SO, Javne ustanove, Javna
preduzeća, Privredna društva i
preduzetnici
1.000.000
2012-2018.
100
STRATEŠKI PRIORITET 7.
STRATEŠKI PRIORITET 7: PODRŠKA RAZVOJU DRŢAVNIH INSTITUCIJA NA PODRUČJU OPŠTINE DANILOVGRAD
Mjere Rb
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Finansije (€)
Vremenski okvir
1.
Kvalitetno obezbeĎivanje komunalnih usluga
Pruţanje kvalitetnih komunalnih
SO, JP "Vodovod i kanalizacija",
usluga (vodosnadbijevanje,
po cijenama saglasno
1.
JP "Komunalije", Ostali subjekti
2012-2018.
elektrosnadbijevanje, upravljanje
odlukama
lokalne uprave
otpadom)
2.
Saobraćajno povezivanje
SO, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
1.
Rešavanje prilaza i parkinga
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija za po planu i dogovoru
2012-2015.
saobraćaj i puteve, Sekretarijat za
imovinu, Zainteresovani subjekat
3.
Stvaranje uslova za stambenu izgradnju
Izgradnja stambene zgrade za
potrebe Vojnog centra na lokaciji
1.
SO, Ministarstvo odbrane
/
2012-2013.
Rsojevica
Izgradnja stambene zgrade za
Policijsku akademiju
SO, Ministarstvo unutrašnjih
poslova, Policijska akademija
Po projektu
2012-2013.
3.
Izgradnja stambene zgrade za
potrebe obrazovanja
SO, Ministarstvo prosvjete
Po projektu
2014-2015.
4.
Rešavanje ostale infrastrukture za
potrebe stambenog objekta i
skladišta Taraš
/
2012-2014.
5.
Završetak Doma za azilante i
izbjeglice
/
2012-2014.
2.
SO, JP "Vodovod i kanalizacija",
JP "Komunalije",
Elektrodistribucija, Ministartstvo
odbrane
SO, Direkcija za javne radove,
Ministarstvo unutrašnjih poslova
101
4.
1.
2.
3.
Učešće u javnom ţivotu i kulturnim zbivanjima Opštine
Informisanje o zbivanjima u
SO, Subjekti
Opštini
Uĉešće u kulturnom ţivotu Opštine SO, Subjekti
Uĉešće u kreiranju razvoja Opštine SO, Subjekti
/
2012-2018.
/
/
2012-2018.
2012-2018.
102
STRATEŠKI PRIORITET 8.
STRATEŠKI PRIORITET 8: MEĐUOPŠTINSKA SARADNJA
MJERE
Rb
1.
1.
2.
1.
2.
3.
3.
4.
5.
Naziv projekta
Nosilac aktivnosti
Saradnja Opštine u oblasti izgradnje infrastrukture
Zakljuĉiće se pojedinaĉni sporazumi
SO, Javno komunalno preduzeće
zavisno od vrste objekta
UnapreĎenje katuna Sinjajevina i Lukavica
Opštine: Mojkovac, Danilovgrad,
Izgradnja puteva, vodovoda i solarnih
Kolašin, Bijelo Polje, Nikšić, Šavnik i
sistema
Ţabljak
Opštine: Mojkovac, Danilovgrad,
Izgradnja eko selai proizvodnja eko-hrane
Kolašin, Bijelo Polje, Nikšić, Šavnik i
Ţabljak
Sakupljanje i plantaţni uzgoj ljekovitog
Opštine: Mojkovac, Danilovgrad,
bilja i šumskih plodova
Kolašin, Bijelo Polje, Nikšić, Šavnik i
Ţabljak
Finansije (€)
Vremenski
okvir
po ugovoru
2012-2018.
Sporazum
opština
2012-2018.
Sporazum
opština
2012-2018
Sporazum
opština
2012-2018
Revitalizacija kompleksa „Glava Zete“
Opština Danilovgrad i Opština Nikšić
Po projektu
2012-2018.
Pulsirajuća ţiĉara „Glava Zete-Ostrog“
Opština Danilovgrad i Opština Nikšić
Po projektu
2012-2018.
Organizacija zajedničkih sluţbi
1.
Zakljuĉiti posebne sporazume za zajedniĉke SO, Sekretarijat za opštu upravu i
sluţbe u oblasti socijalne i djeĉije zaštite
društvene djelatnosti
po ugovoru
2012.-2018.
1.
Zaštita rijeke Zete
Sporazum sa opštinom Nikšić
Odlaganje otpada
po ugovoru
2012-2018.
1.
Sporazum sa opštinom Podgorica zbog
zajedniĉke deponije
6.
7.
SO, opština Nikšić
2012-2018.
SO, opština Podgorica
po ugovoru
103
8.
9.
Zaštita ţivotne sredine i graĎana
Zajedničke inspekcije
104
4. RAZVOJNI PROJEKTI U OKVIRU PREDLOŢENIH MJERA
U okviru predloţenih prioriteta i mjera predlaţu se sledeći programi i projekti.
Prioritet
1.
2.
Rb
RAZVOJNI PROJEKTI
UnapreĊenje lokalne uprave
Mogućnost proizvodnje organske poljoprivrede (ekopoljoprivreda)
Projekat za preradu voska i proizvodnju satnih osnova
Mala hidroelektrana Slap Zete
Mala hidroelektrana Glava Zete
Planirana mala hidroelektrana “Rošca”
Info centar sa turistiĉkom signalizacijom i podsticaj razvoju turizma
Lovna osnova
Rehabilitacija katuna na Ponikvici i Vukotici
Lovno uzgojni i lovno tehniĉki projekti
Rekonstrukcija Doma na Studenom
Stoĉna pijaca u Danilovgradu
Izgradnja zelenih pijaca (trţnica poljoprivredno-prehrambenih
proizvoda)
Revitalizacija jezera na Ponikvici
Studija opravdanosti izgradnje golf terena Viško polje
Prilazni put vojni kompleks „Milovan Šaranović”
Put manastri Ostrog – manastir Ţdrebaonik
Put Danilovgrad-Spuţ preko Martinića
Rekonstrukcija dijela ulica i puteva prema Gorici
Rekonstrukcija dijela lokalnih puteva
Rekonstrukcija mosta "Radovan Pavićević"
Rekonstrukcija mosta na rijeci Sušici (Stari put)
Saobraćajno rješenje kompleksa Rsojevice
Prilazni put policijskom kompleksu na Glavici
Servisna saobraćajnica Petlja - Bralenovica
Servisna saobraćajnica Petlja - Ćurilac
Rekonstrukcija puta Petlja – Dub Ćurilac
Rekonstrukcija Ul. Jefta Šćepanovića
Rekonstrukcija dijela Ul. Novice Škerović
Rekonstrukcija saobraćajnice Paţići - Sekulići
Rekonstrukcija ulica u zahvatu GUP-a
Izgradnja podvoţnjaka Spuţ-Ţdrebaonik i Danilovgrad
Rekonstrukcija i izgradnja seoskih puteva
Adaptacija puta Studeno - Ponikvica
Rekontrsukcija puta Sige – Vukotica - Ponikvica
Ostali radovi utvrĊeni godišnjim planom
Bulevar (BP „EuroPetrol – Bralenovica”)
Projekat regulacije saobraćaja Danilovgrada
Projekat rekonstrukcije i elektrifikacije pruge Pg -Nk
Vodovod Filendar – Bralen ovica – Velja Paprat
Rekonstrukcija elektro-hidromašinskih instalacija CS „Oraška jama“ i
rekonstrukcija vodovoda Oraška jama - Filendar
105
3.
Rekonstruckija cjevovoda i hlorinhatorske stancie Slatinskih izvora
UvoĊenje centralnog sistema upravljanja radom crpnih i prepumpnih
stanica kao i monitoring rezervoara u vodovodnom sistemu
Danilovgrad
Vodovod Martinići - Podvrh
Vodovod daljam
Vodovod u Ul. Novice Škerovića
Vodovod Jama Brajovića - Luke
Vodovod Viš do naselja Glava Zete
Zamjena azbest cementnog dijela
Vodovod za vojne objekte „Taraš” kod Danilovgrada
Rješavanje sakupljanja, odvodnje i preĉišćavanja otpadnih voda u
zahvatu GUP-a Danilovgrad
Fekalna kanalizacija u pojasu rekonstukcije magistralnog puta M-18,
dionica raskrsnica Bralenovica-Petlja-BP “EuroPetrol”
Servisna saobraćajnica Petlja – Bralenovicaodovod CS „Oraška jama”
– Donji Zagaraĉ
Vodovod naselja Mosori i Donji Rsojevići
Vodovod sela ĐeĊezi i Mokanje
Projekti flaširanja vode
Izgradnja nove TS 35/10 kV Danilovgrad
Izgradnja novih trafostanica 1070.4 kV
Rekonstrukcija nisko naponskih nadzemnih vodova
Rekonstrukcija 10 kV vodova
Rekonstrukcija i adaptacija zgrade apoteke
Rekonstrukcija i adaptacija objekata mjesnih zajednica
Rekonstrukcija i adaptacija stambenog objekta na Trgu 9. decembar
Izgradnja svlaĉionica i zapadne tribine gradskog stadiona „Braća
Velašević”
Eksproprijacija imovine za rekonstrukciju M-18 i ostalih
saobraćajnica u zahvatu
Rekonstrukcija, odrţavnje i izgradnja javne rasvjete
Rekonstrukcija trotoara u gradskom jezgru
Odrţavanje fasada na stambenim objektima u gradskom jezgru
Nabavka i ugradnja komunalnog mobilijara
UreĊenje javnih površina objekata obrazovanja i javnih ustanova
Izgradnja pijace „Bandići”
UreĊenje i ozelenjavanje parkovskih površina i pejzaţno ureĊenje
gradskih ulica sadnim materijalnom
Rasvjeta mosta „Radovan Pavićević” i prostora oko Umjetniĉke
galerije
UnapreĊenje upravljanja otpadom u opštini Danilovgrad
Izrada Prostorno-urbanistiĉkog plana opštine Danilovgrad
Izrada Detaljnog urbanistiĉkog plana Spuţa
UreĊenje terena obale Zete
Izgradnja gradskog trga
Projekat ureĊenja kompleksa Ţdrebaonik
Projekat ureĊenja prilaza Spuškoj tvrĊavi sa rasvjetom
Izrada projekta hortikulture u zoni rekonstruisanog magistralnog puta
Izrada Glavnog projekta rekonstrukcije Centra za kulturu u
106
4.
5.
6.
7.
8.
Danilovgradu
Izrada projekta naselja „Eco City” Bandići
Projekat rješavanja boravka osoba sa posebnim potrebama
Program istraţivanja prećina i druga speleološka istraţivanja
Rekonstrukcija stadiona „Braće Velašević”
Izgradnja sportske dvorane i streljane
Zaštita biodiveriteta
Vojna stambena zgrada
Stambena zgrada za Policijsku akademiju
Stambena zgrada za obrazovanje
Revitalizacija kompleksa glava Zete
Pulsirajuća ţiĉara „Glava Zete - Ostrog” (ţiĉara „Ostrog”)
UnapreĊenje razvoja katuna Sinjajevina i Lukavica
Opis projekata sadrţan je u Prilogu 10.
107
5. Procjena ulaganja
108
Prioritet
Mjere
Lokalni
budžet
Institucija
4
EU
fondovi
-
-
-
-
-
25.000
-
-
-
3. Unapređenje
lokalne
samouprave
-
163.000
-
4. Privlačenje
direktnih investicija
-
27.000
-
2. Standardizacija
proizvoda
1. Razvoj
ekonomije i
privlačenje
direktnih
investicija
5. Privatno javno
partnerstvo,
zapošljavanje
stručnih ljudi i
formiranje biznis
centra
6. Održivo
upravljanje
resursima
7. Podsticanje
razvoja
poljoprivrede,
lovstva, ruralnog
područja i
šumarstva
8. Promocija
organske
poljoprivredne
proizvodnje
9. Korišćenje rijeke
Zete
Institucija 2
Državni
budžet
IZVORI FINANSIRANJA
Institucija
Institucija 6
5
JU i JP
MSP i
preduzetnici
Institucija
3
Krediti
GIB-a,
EBRD,
KFW
1. Razvoj MSP i
preduzetništva
Institucija 1
Institucija7
Institucija 8
Institucija
9
Donacije
Građani
Privatno
javno
partnerstvo
Ukupno
-
-
-
200.000
200.000
-
24.000
-
-
-
49.000
-
-
-
-
-
-
163.000
-
-
-
-
-
-
-
27.000
11.000
-
-
-
-
-
-
-
11.000
7.500
7.500
-
-
-
-
-
-
-
15.000
56.000
25.000
-
25.000
-
-
-
342.500
-
448.500
-
50.000
-
-
-
-
-
-
-
50.000
-
-
-
-
7.000
-
-
U toku izrada
projekata
-
7.000
109
10. Stvaranje
uslova za podsticaj
razvoja turizma
710.000
217.500
-
22.465
20.000
-
-
200.000
-
1.169.965
300.000
210.000
-
-
55.000
-
-
7.000
-
572.000
-
15.000
-
-
-
10.000
-
100,000
-
125.000
1.098.500
724.000
-
476.465
82.000
34.000
-
649.500
200.000
4.035.465
1. Razvoj
saobraćajne
infrastrukture
10.000.000
5.504.000
-
-
-
-
-
-
-
15.504.000
2. Razvoj
hidrotehničke
infrastrukture
440.000
156.000
5.300.000
-
500.000
-
196.500
-
500,000
7.092.500
3. Unapređenje
snadbijevanja
električnom
energijom
-
-
-
-
Distribucija
4.057.099
-
400.000
-
-
4.457.099
4. Održavanje
telekomunikacija
-
-
-
-
Telekom
-
-
-
-
-
5. Razvoj ostale
komunalne
infrastrukture
700.000
1.310.000
-
20.000
315.000
-
40.000
5.500.000
548.000
8.435.000
203.869,04
122.321
-
682.961
10.193
-
-
-
-
1.019.345
11.343.869
7.092.321
5.300.000
702.961
4.772.094
-
635.500
5.500.000
1.048.000
36.395.745
11. Podsticanje
razvoja lovstva i
ribolovstva
12.
Osposobljavanje
privrednih zona
UKUPNO
2. Razvoj
infrastrukture
6. Upravljanje
otpadom
UKUPNO
3.
Urbanističko
planiranje i
ureĎenje
prostora
4. Socijalni
razvoj
1. Poštovanje
usvojenih
prostornih planova
2. Izrada novih
prostornih planova
3. Izrada i
realizacija planova
uređenja prostora
UKUPNO
1. Socijalna zaštita
Redovne aktrivnosti organa lokalne uprave
192.000
458.500
-
-
-
119.000
-
-
14.000
783.500
-
279.800
-
-
40.000
-
-
-
-
319.800
192.000
765.300
-
-
40.000
U skladu sa
planovima
JU
119.000
-
-
14.000
1.130.300
110
2. Zdravstvena
zaštita
U skladu sa
planom JU
Dom zdravlja
3. Obrazovanje
U skladu sa
planovima
JU
obrazovanja
U skladu sa
programom
4. Razvoj ljudskih
resursa
5. Rešavanje
nezaposlenosti i
tehnoloških višaka
UKUPNO
1. Zaštita i
promocija
kulturnogistorijskog nasleđa
5.Kulturni
razvoj
2. Tradicionalno
graditeljstvo i
očuvanje kulturnog
identiteta
3. Razvoj fizičke
kulture i sporta
4. Javnost
5. Civilni sektor
6. Plan akcije za
omladinu i djecu
UKUPNO
6. Ekološki
razvoj
7. Podrška
razvoju
državnih
U skladu sa
godišnjim
planovima
-
-
100.000
100.000
-
-
1.600.000
-
-
-
-
-
-
-
-
10.000
-
-
-
-
-
210.000
Redovan
posao
Redovan
posao
-
-
-
-
-
-
580.000
-
-
-
-
-
-
910.000
3.090.000
-
581.000
210.000
-
-
-
-
-
-
-
581.000
210.000
-
8.000
-
8.000
-
-
-
-
-
16.000
1.700.000
1.479.000
-
18.000
-
-
-
-
910.000
4.107.000
1. Uzgoj, zaštita i
iskorišćavanje
šuma
-
-
-
-
145.000
-
-
-
-
145.000
2. Zaštita rijeka
-
-
-
-
280.000
1.000.000
-
-
-
1.280.000
3. Zaštita
biodiverziteta
Redovan posao
4. Zaštita imovine i
građana
-
50.000
-
-
150.000
800.000
-
-
-
1.000.000
UKUPNO
-
50.000
-
-
575.000
1.800.000
-
-
-
2.425.000
1. Kvalitetno
obezbjeđivanje
komunalnih usluga
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
111
institucija na
području
opštine
Danilovgrad
8. MOS
2. Saobraćajno
povezivanje
3. Stvaranje uslova
za stambenu
izgradnju
4. Učešće u
javnom životu i
kulturnim
zbivanjima Opštine
UKUPNO
1. Saradnja
Opštine u oblasti
izgradnje
infrastrukture
2. Organizacija
zajedničkih službi
3. Zaštita rijeke
Zete
4. Odlaganje
otpada
5. Zaštita životne
sredine i građana
6. Zajedničke
investicije
UKUPNO
SVEUKUPNO
1+2+3+4+5+6+7+8
Učešće %
U skladu sa planovima i programima državnih institucija
U skladu sa programima subjekata
Redovan posao
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
U skladu sa zaključenim ugovorima i dogovorenim programima
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14.334.369
10.110.621
5.300.000
1.197.426
6.239.194
1.953.000
635.500
6.149.500
2.172.000
48.093.610
30
19
11
2
13
4
1
13
5
100
112
6. PROCJENA EFEKATA IMPLEMENTACIJE MJERA STRATEŠKOG PLANA
UVOD
Polazeći od Analize postojećeg stanja, uraĊene SWOT analize, definisane strateške
vizije opštine, definisanja prioriteta i mjera sa naznakom glavnih projekata i procjenom
finansijskih ulaganja, te ostalih segmenata koji prate izradu i implementaciju Strateškog plana
razvoja prišlo se izradi Procjene efekta implementacije istog.
Pri tome se pošlo od ostvarenih rezultata i ispoljenih trendova prethodnog perioda,
vremena u kojem je Strateški plan raĊen koje karakterišu recesioni procesi, te kretanja i
prognoza na svjetskom i evropskom trţištu kao i već izvjesnom putu Crne Gore u evro –
atlantske i evropske integracije.
6.1. Dostignuti nivo razvoja
Kao polazište svakako mora biti dostignuti nivo razvoja na poĉetku ovog planskog
perioda, kao i već donešena planska dokumenta koja se odnose i na ovaj vremenski period.
Nivo dostignute razvijenosti i konkurentnosti definisan je Strategijom regionalnog
razvoja Crne Gore 2010 – 2014. i Zakonom o regionalnom razvoju, koji su usvojeni poĉetkom
prošle godine.
Opšta je ocjena o vrlo niskoj konkurentnosti svih jedinica lokalne samouprave i vrlo
visokim rasponima u nivou razvijenosti koji se kreću od 20.27% u Plavu do 362.40% u Budvi
u odnosu na drţavni prosjek.
Opština Danilovgrad je svrstana u središnji region sa:
Jedinica lokalne samouprave
Podgorica
Cetinje
Danilovgrad
Nikšić
Indeks razvijenosti (Crna Gora = 100)
145.97
73.07
89.87
88.97
Po nivou razvijenosti Opština Danilovgrad pripada ĉetvrtoj grupi opština ĉija se
razvijenost kreće od 75 – 100% drţavnog prosjeka
Jedinica lokalne samouprave
Indeks razvijenosti (Crna Gora = 100)
Bar
91.99
Danilovgrad
89.78
Nikšić
88.97
Pljevlja
81.98
Ţabljak
81.95
Napomena: Prema podacima Lokalne uprave DBP opštine u 2010. godini u odnosu
na 2009. godinu je opao za oko 21% a oĉekuje se i dalji pad u 2011.
godini.
113
6.2. Pretpostavke budućeg razvoja
a) Prirodni resursi
Samoobnovljivi resursi, meĊu kojima voda zauzima osnovno mjesto kao uslov svih
drugih aktivnosti, ali i kao znaĉajan potencijal za unapreĊenje poljoprivredne proizvodnje sa
šansom i za flaširanje vode, potencijal vjetra za proizvodnju elektriĉne energije nijesu
registrovani na ekonomskom nivou, potencijal sunĉeve energije je evidentan i sa njime treba
raĉunati u budućnosti, prije svega kroz njegovo korišćenja za pojedine objekte, a posebno za
nepristupaĉne krajeve.
Na nekim katunima je već uspješno realizovan pilot projekat. Nema uslova, za sada
poznatih, za racionalno korišćenje geotermalne energije,
Obnovljivi izvori predstavljaju evidentan potencijal za razvoj Danilovgrada prije
svega kroz ekonomsko iskorišćavanje šuma (sa konstantnim obnavljanjem i zaštitom od
poţara), kao i razvoj poljoprivrede na za to odgovarajućim zemljištima, koja su već definisana
Prostornim planom opštine (uz navodnjavanje, obogaćivanje i regeneraciju prirodnim
inputima, prije svega kroz kalcijum – karbonatsku prašinu iz procesa proizvodnje ukrasnog
kamena i prirodno Ċubrivo sa stoĉnih farmi).
Neobnovljivi resursi imaju najveći potencijal u ukrasnom i tehniĉkom kamenu i
glini za ciglarsku industiju ĉije rezerve upućuju na mogućnost dugoroĉnog razvoja ove dvije
industrije.
Energetska efikasnost na teritoriji opštine najviše treba da se usmjeri u smanjenju
termiĉkih gubitaka iz postojećih stambenih i poslovnih zgrada, kroz korišćenje otpada u
šumarstvu i veće korišćenje solarne energije.
b)Privredne oblasti
POLJOPRIVREDA:
Ratarsku proizvodnju usmjeriti na proizvodnju pšenice i kukuruza (naroĉito
domaći tvrunac). Gajenje kukuruza ustaliti na oko 500 ha (Izvor podataka: Prostorni plan
opštine Danilovgrad). Crna Gora je opredijeljena za ograniĉenje proizvodnje genetski
modifikovane hrane kao i opština Danilovgrad. U tom kontekstu u opštini će biti orijentacija
na oĉuvanju proizvodnje sopstvenog sjemena autohtonih vrsta i uzgoja bez ukrštanja.
Organsku proizvodnju raţi, jeĉma i heljde, koje treba planirati uz primjenu
tehnologije organske proizvodnje na osrednje plodnim zemljištima, u ukupnoj površini od 100
ha, kao i kukuruza za stoĉnu ishranu.
Povrtarsku proizvodnju zasnivati na onim vrstama povrća koje se i danas gaje, kao
što su: paradajz, paprika, krastavac, pasulj, boranija, grašak, kupus, raštan, salata, blitva,
spanać, šargarepa, luk, patlidţan, tikvice, peršun, celer. Krompir će se uzgajati na nivou
potreba domaćinstva na zasebnim parcelama. Za ovu namjenu treba planirati znatno veće
obradive zemljišne površine, koje iznose oko 100 ha pod plastenicima i oko 600 ha na
otvorenom polju.
Vrste voća koje se već uzgajaju su: šljiva, breskva, višnja, trešnja, kajsija, smokva,
šipak, kivi, orah, jagodasto voće, lješnik itd. Za voćne vrste (kruška, dunja, šljiva, trešnja,
višnja, breskva, kajsija, smokva, šipak, kivi, orah, lješnik, aronija, mušmula, jagodasto voće i
dr.) planirati novu površinu od 240 ha.
Opština ima povoljne uslove za razvoj divljeg nara i lješnika. Nar treba gajiti po
zemljištima kamenitih terena, a lješnik plantaţnim putem na obradivom zemljištu.
Za vinogradare je moguće predvidjeti 350 ha za vinske i 50 ha za stone sorte. Sorte
vinove loze za crno vino: Vranac, Kratošija i Merlo, za bijelo vino: Šardone, Savinjon,
Rkaciteli. Za stono groţĊe: Kardinal, Afuz – ili, Lasta i Moldava. Za uzgoj vinove loze
pogodni su brdoviti tereni po obodu ravnice.
114
Sakupljanjem ljekovitog bilja i plantaţnom proizvodnjom (ţalfija, matiĉnjak,
kamilica, majĉina dušica, vrijesak, miroĊija, moraĉ, korijender, naut, cikorija, kantarion,
ruzmarin, lavanda....) opština moţe postati vaţan proizvoĊaĉ ljekovitog bilja. Za ovu
djelatnost oĉekuje se aktiviranje privatnog sektora i to kroz planiranje prostora i povoljne
uslove poslovanja.
TakoĊe se moţe razviti cvjećarstvo. Za ovu proizvodnju osim plastenika, moţe da se
planira i oko 200 ha zemljišta na otvorenom. Od ukrasnog bilja i cvijeća ovdje bi se sa
uspjehom mogli gajiti: palme, ukrasni ĉetinari, ruţe, kamelije, magnolije, albircije,
lagestremije, bungavilije, kalistemon, sobno ukrasno bilje, mnoge jednogodišnje vrste cvijeća,
zimzelene ograde, lovor i sl.
Stoĉarstvo treba razvijati u ravniĉarskom i u brdsko – planinskom dijelu opštine. To
se prvenstveno odnosi na tradicionalne grane stoĉarstva (govedarstvo, ovĉarstvo, kozarstvo)
dok svinjarstvo, peradarstvo i druge grane masovne proizvodnje treba vezati za ravnicu.
Govedarstvo i dalje treba da bude vodeća grana stoĉarstva u opštini. U tom smislu potrebno je
unaprijediti proizvodnju mesa i mlijeĉnih proizvoda. Ovi proizvodi će biti privlaĉni zbog ĉiste
ţivotne sredine.
Znatan potencijal se moţe ostvariti u pĉelarskoj proizvodnji kroz intezivniju
proizvodnju meda. Razviti pored meda specijalne proizvode – matiĉna mlijeĉ, propolis i
vosak.
Kavezni uzgoj ribe, posebno pastrmke i poribljavanje rijeke Zete mogu ostvariti
prepoznatljivu privrednu granu opštine, posebno zbog kvaliteta rijeke Zete, kao ţivotne vrste
za ovu populaciju.
Osmisliti i razviti projekat danilovgradskog lovišta, kao racionalnog korišćenja
prostora i ekonomskog projekta. Do sada su se pokazale kao pogodne vrste: zec, fazan,
prepelica, pa i srna i divlje svinje, medvjed, divokoza, tetrijeb, jarebica, šljuka i dr.
ŠUMARSTVO
Prosjeĉna bruto drvna masa šuma opštine Danilovgrad procjenjuje se na oko 1.75
miliona m3, sa godišnjim prirastom drvne mase u svim šumama oko 33.945 m3. U narednom
periodu investicije u šumarstvu trebalo bi usmjeriti na otvaranju šumskih kompleksa
izgradnjom puteva. Posebno se mora voditi raĉuna o većem stepenu prerade drveta. Prerada
drvnog otpada moţe biti dio centralizovanog projekta na nivou Crne Gore, s obzirom na do
sada skromne prognozirane koliĉine. Na podruĉju opštine postoji duga tradicija korišćenja
tzv. sporednih proizvoda iz šumarstva, a zastupljene su sledeće vrste: ljekovito bilje (majĉina
dušica, ţalfija, kantarion, glog, hajduĉka trava, lipa, zova, breza, vranilova trava, ljubiĉica,
jagorĉevina i dr.), šumski plodovi (malina, borovnica, šipurak, šumska jagoda i dr.). TakoĊe,
na podruĉju opštine ima gljiva. Jestive gljive zastupljene su naroĉito u vlaţnim bukovim
šumama. Uslove proizvodnje i orjentacione bilanse gljive treba sagledati.
TURIZAM
 Najveći znaĉaj u opštini Danilovgrad imaće vjerski turizam. Posebno su vaţni
kulturno – istorijski i vjerski spomenici – manastir Ostrog i manastir Ţdrebaonik.
Potrebno bi bilo saĉiniti novi sistem organizovanja i odvijanja ove vrste turizma kao
drţavne ekonomske grane, jer se radi o turistiĉkim motivima drţavnog i većeg
znaĉaja.
 Ruralni turizam sa razliĉitim nivoom usluga, programa podtipova (agroturizam,
etnoturizam i sl.) treba da prati razvoj sela, ali posebno planinsko – katunski ljetnji
turizam moţe imati šansu.
 Pećina Studendula je znaĉajan speleološki objekat sa vrijednim pećinskim nakitom.
Treba prouĉiti mogućnost korišćenja pećine Studentule za boravak osoba sa
115



problemima respiratornih organa. TakoĊe treba ispitati i niz drugih speleoloških
objekata ove vrste, kojih na podruĉju opštine ima veći broj.
Planinski turizam je razvijen na Studenom, planinskom masivu na oko 1250 m
nadmorske visine. To je ljetnja vazdušna banja sa oko 400 vikendica opredijeljena
preteţno za vikend turizam, zatim Vukotica na 950 m nadmorske visine.
Izletišta na rijeci Zeti – Tunjevo i Glava Zete su atraktivne prirodne oaze sa
potencijalom za dnevni turistiĉki boravak.
Ponikvica će biti ekološka destinacija uz sanaciju Ponikviĉkog jezera, koje treba
saĉuvati putem specijalne sanacije. Jezero će veoma ojaĉati ovaj planinski turistiĉki i
poljoprivredni-katunski kompleks.
LOVSTVO I RIBOLOVSTVO:
 Lovstvo i ribolovstvo kao privredne grane ne treba razvijati ukoliko se ne moţe
obezbijediti odgovarajući nadzor i gazdovanje, te poštovati uslovi izlovljavanja
(obiĉno oko 25 % populacije ) posebno vrijeme, naĉin i obim usluga. Neophodno je
uraditi lovno privrednu osnovu.
MINERALNE SIROVINE:
 Danilovgradska opština treba da obezbijedi intenzivnije korišćenje kamena, gline, pa i
podzemne vode za flaširanje. Perspektivu ima prerada sledećih nemetaliĉnih
mineralnih sirovina: AGK sa finalizacijom proizvoda (registrovane rezerve
3000000m³), kreĉnjak i graĊevinski kamen (gotovo neograniĉene rezerve), glina
(registrovane rezerve 4500000 m³) kao baza za izgradnju ciglane, a i fabrika za
flaširanje vode iz izvora Slatine i drugih izvorišta.
SAOBRAĆAJ :
 Završiti dionicu Vinići – Mosori – Gorica na putu manastir Ostrog – manstir
Ţdrebaonik u duţini od 9100 m, kao vaţan preduslov za dalji razvoj vjerskog turizma.
 Rekonstrukcija magistralnog puta M-18, dionica Raskrsnica „Bralenovica- Petljabenzinska pumpa Europetrol“, u Danilovgradu neophodan je ne samo saobraćajni već
civilazacijski projekat.
 Dionica Jadranskog-Jonskog autoputa je drţavni projekat, predviĊena od granice sa
Bosnom i Hercegovinom (u reonu Trebinja), preko Ĉeva i Podgorice do Boţaja
(granica sa Albanijom).
OTPAD:
 Neophodno je podići na organizovaniji nivo sakupljanje ĉvrstog otpada, prije svega
kroz sinhronizaciju sa centralnom deponijom „Livade“, selektovanim sakupljanjem i
izgradnjom reciklaţnog dvorišta.
VODOVODNI SISTEM:
 Rekonstrukcija crpnih stanica i cjevovoda, kao i izgradnja vodovodnih sistema, koji su
sada u toku, za okolna naselja i objekte, znaĉajno će unaprijediti kvalitet
vodosnabdijevanja.
 Potrebno je realizovati radove na poboljšanju vodosnabdijevanja unapreĊenjem
upravljanja kroz „UvoĊenje centralnog sistema, upravljanja radom crpnih i
prepumpnih stanica kao i monitoring rezervoara vodovodnog sistema Danilovgrada“.
Potrebno je doprojektovati i realizovati zone zaštite vode za piće, kao i izgraditi nove
vodovode, posebno na ruralnom podruĉju.
 Zamjena cementno-azbestnih cijevi je neophodna.
116
KANALIZACIONI SISTEM:
 Vaţan dio unapreĊenja kanalizacionog sistema mora biti izgradnja savremenog
sistema kanalizacije i postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda. To je jedan od
najvaţnijih projekata u oblasti ţivotne sredine. Već je definisan Idejnim rješenjem.
Ovaj projekat bi se trebao realizovati u organizaciji opštine i meĊunarodnih
finansijskih institucija sa javnim preduzećem, ĉija je ovo djelatnost.
ENERGETIKA:
 Izgradnja hidroelektrane Rošca, snage 7,1 MW, koja bi koristila vode HE Perućica,
koje bi bile zahvaćene jednom manjom branom na rijeci Zeti iznad ušća donje vode
HE Glava Zete u korito rijeke Zete. Brana bi bila locirana nizvodno od mosta na rijeci
Zeti izmeĊu postojećeg motela (sa lijeve strane rijeke) i sportskih terena (sa desne
strane rijeke). U fazi je realizacija malih pilot projekata korišćenja sunĉeve energije
koje bi i dalje trebalo razvijati i unaprijediti (sunĉanih sati u prosjeku 2372,5 h /
godini). Otpad od drveta kao i ostali alternativni izvori nemaju dovoljan potencijal,
izuzev u koordinaciji na nivou Crne Gore.
OBRAZOVANJE:
 Regionalna škola za drţavnu administraciju (ReSPA) smještena u Danilovgradu,
Bralenovica, je znaĉajan projekat. Ovo je nova, vaţna funkcija opštine Danilovgrad. U
Danilovgradu je potrebno razviti oblike specijalizacije – obrazovanja i usavršavanja za
buduće djelatnosti u opštini (poljoprivreda, prerada nemetala, lovišta...), jer su to
djelatnosti koje će ubuduće uticati na razvoj opštine. Razvoj cjeloţivotnog
obrazovanja je vaţan projekat.
INTERAKTIVNE OBLASTI:
 Shodno šemi odrţivog razvoja opštine Danilovgrad podrazumijeva se potpuno
funkcionisanje institucija i organizacija, a prije svega: sistemi obrazovanja, sistemi
zdravstva i socijalne zaštite, nadleţnih opštinskih sluţbi i kulture (sa kulturom
medija).
6.3. Ekonomsko socijalni razvoj
Definisana strateška vizija sama po sebi je nametnula definisanje prioriteta i mjera iz
kojih proizilaze i konkretni projekti koji će se realizovati tokom planskog perioda.
Struktura prioriteta je u cjelini fokusirana na povećanje ekonomskog razvoja i
poboljšanje socijalnog poloţaja stanovništva, a struktura predloţenih projekata je takva da
obezbjeĊuje direktan i indirektan ili bolje reći komplementaran uticaj na socio-ekonomski
razvoj, s obzirom da je krajnji cilj povećanje stepena konkurentnosti, nivoa razvijenosti i
dohotka graĊana. To ćemo fokusirati na parametre koji se oĉekuju nakon ili tokom realizacije
projekata. Pri tome, ne moţe se iskljuĉiti faktor rizika koji moţe biti nametnut kretanjima u
regionu, na nacionalnom nivou i u Evropskoj uniji, što nam je u cjelini osnovna preokupacija
ĉitavog ovog planskog perioda. U cilju povećanja stepena konkurentnosti definisati:
117
a) Poslovno okruţenje
U tom dijelu istiĉemo sledeće kljuĉne elemente:
1. Demografska kretanja . Oĉekujemo dalji trend porasta stanovništva i po osnovu
prirodnog priraštaja i po osnovu doseljavanja. Logiĉno je oĉekivati i porast radno aktivnog
stanovništva. Oĉekujemo i migracije selo-grad koje ţelimo smanjiti ili obrnuti njihov smjer,
zadrţavanje na selu i povraćaj selu. To je teţak proces, pogotovo kod mlaĊe populacije, pa su
zbog toga i predviĊene mjere za stimulisanje i stvaranje uslova za ţivot i biznis na ruralnom
podruĉju. Procjenjuje se godišnji prirast stanovništva od 200-250 stanovnika.
2. Zdravstvo i kultura. Preventivna zaštita stanovništva i kulturni sadrţaji su od
izuzetnog znaĉaja na ovom prostoru, s obzirom na njegove prirodne specifiĉnosti. Kod
unapreĊenja ovih oblasti pored mjera predviĊenih planom raĉuna se i na pozitivna kretanja u
regionu s obzirom na geo-poloţaj i saobraćajnu povezanost i upućenost.
3. Obrazovanje. Planom se akcenat stavlja na cjeloţivotno obrazovanje i
obrazovanje kadrova shodno zahtjevima trţišta rada. To je od izuzetnog znaĉaja ne samo za
opštinu Danilovgrad, već i za region i drţavu u cjelini i osnovna pretpostavka za ostvarivanje
Strateškog plana u cjelini. Regionalna i meĊuopštinska saradnja su od izuzetnog znaĉaja.
4. Osnovna infrastruktura i javni sektor. Razvoj osnovne infrastrukture i javnog
sektora su osnovne pretpostavke za unapreĊenje ekonomsko socijalnog razvoja. U tom dijelu
Strateškim planom planiran je najveći broj programa i najveći obim investicija pri ĉemu se
posebno vodilo raĉuna na aspekt odrţivosti projekata. Pored unapreĊenja osnovne
infrastrukture poseban akcenat stavljen je na jaĉanje lokalnih i drţavnih institucija, javnih
preduzeća i ustanova i civilnog sektora (NVO).
5. Poslovna infrastruktura. Stvaranjem povoljnih uslova za povoljan poslovni
ambijent je jedan od osnovnih karakteristika ovog Strateškog plana. To je uslov za privlaĉenje
domaćih i stranih investitora. Definisanje privrednih zona, benefita za domaće i strane
ulagaĉe, primjera dobre prakse, formiranje poslovnih udruţenja i biznis centra i inkubatora,
efikasne pripreme projekata su osnovni sadrţaji poslovne infrastrukture koji su potvrdili svoju
validnost u dosadašnjoj praksi pa ih treba permanentno nadograĊivati i usavršavati.
b) Poslovni sektor
U okviru definisanog strateškog cilja, prioritet broj jedan je razvoj ekonomije i
privlaĉenje direktnih investicija. U okviru tog prioriteta mjere su fokusirane na korišćenje
prirodnih resursa na odrţivi naĉin, stimulisanje MSP i preduzetništva, a kao prioritetne oblasti
ulaganja su: poljoprivreda i proizvodnja organski ĉiste i zdrave hrane, plasteniĉka proizvodnja
i razvoj ruralnog podruĉja, šumarstvo i drvoprerada, preraĊivaĉki kapaciteti u oblasti prerade
AGK i TGK, prehrambene industrije, korišćenje energetskih potencijala rijeke Zete, drugih
vrsta prerade koje ne zagaĊuju okolinu, razvoj turizma, lovstva i ribolovstva, usluţnih
djelatnosti u raznim oblastima – ugostiteljstvo, trgovina, zanatstvo, intelektualne usluge i
sliĉno.
1) Investicije Strateškim planom projektovane su investicije na nivo od oko 48.000.000 € ili
prosjeĉno godišnje oko 7,5 miliona eura sa dinamikom koja je planirana u akcionom planu
pojedinaĉno po svakoj mjeri. Ona je izvedena na bazi poznatih parametara i već uraĊenih
projekata. MeĊutim, nju treba uslovno prihvatiti i posmatrati zbog dva razloga: dio projekata
je u toku izrade ili treba da se urade i proĊu neophodne procedure ocjene odrţivosti i drugo
investicije u mala i srednja preduzeća moguće je definisati nakon donošenja odluke od strane
vlasnika MSP i preduzetnika. S obzirom na dosadašnja interesovanja procjenjuje se da će
visina tih investicija biti znaĉajna.
118
2) Preduzetništvo. Na podruĉju opštine sada je registrovano oko 620 poreskih obveznika,
411 MSP i 138 preduzetnika. Najveći rast je ostvaren 2009. godine (127), ali se taj broj
poslednjih godina kretao oko 30. Procjena je da će se taj broj nastaviti, ali istovremeno
raĉunamo i na promjene u sadašnjoj i budućoj strukturi koje će biti diktirane uslovima na
trţištu.
3) Ekonomski rezultati. Ovako definisani Strateški plan obezbjeĊuje:
- povećanje broja MSP i preduzetnika;
- povećanje broja MSP i preduzetnika koji se bave proizvodnjom (promjene u
strukturi);
- povećanje obradivih površina zasijanih ţitaricama, povrćem na otvorenom prostoru,
krmnim biljem i sl.;
- povećanje proizvodnje u zatvorenom prostoru;
- povećanje površina i proizvodnje voća i groţĊa;
- povećanje stoĉnog fonda i košnica pĉela;
- povećanje kapaciteta prerade drveta;
- povećanje kapaciteta prerade AGK i TGK i izvoza;
- povećanje proizvodnje elektriĉne energije;
- povećanje broja turista i kvalitetniju turistiĉku ponudu;
- povećanje broja zaposlenih;
- smanjenje nezaposlenosti.
c) Zaštita ţivotne sredine
Pitanje zaštite ţivotne sredine u strateškom planu definisano je kao strateški prioritet 6.
Ekološki razvoj sa mjerama: uzgoj, zaštita i iskorišćavanje šuma, zaštita rijeka, zaštita
biodiverziteta i zaštita imovine i graĊana, sa operativnim mjerama koje treba permanentno
sprovoditi.
MeĊutim, pitanje zaštite ţivotne sredine je mnogo šire tretirano kroz ostale prioritete
Strateškog plana poĉev od ekonomskog razvoja u kojem je predviĊena mjera da se neće
dozvoliti realizacija nijednog novog projekta koji zagaĊuje okolinu i ţivotnu sredinu. Zatim u
okviru prioriteta 2 gdje je predviĊena i već izvjesna realizacija projekata rješavanja otpadnih
voda sa preĉišćaĉima za ĉitav prostor GUP-a Danilovgrad, projekta upravljanja otpadom sa
izgradnjom reciklaţnog dvorišta i trajnim rješenjem odlaganja ĉvrstog otpada na lokaciji
„Livade“ u Podgorici, te programa ureĊenja zaštitnih zona svih vodoizvorišta i realizacija
programa zaštite voda od već izgraĊenih kapaciteta potencijalnog zagaĊivaĉa (AGK, farma
svinja u Spuţu, farma koka nosilja u Martinićima).
TakoĊe su predviĊene permanentne aktivnosti lokalne uprave i JP „Komunalije“ na
permanentnom otklanjanju divljih deponija pored puteva i rijeka, uz ukljuĉivanje ostalih
subjekata i civilnog sektora, redovne kontrole kvaliteta vode rijeke Zete za kupanje i
navodnjavanje kao i arterskih bunara kojih je sve više. Redovno se izvode akcije na ĉišćenju
korita Zete sa planom da se prošire i na ostale rijeke.
Kroz odrţivo upravljanje u korišćenju prirodnih resursa akcenat je stavljen na
unapreĊivanju zaštita voda i poljoprivrednog zemljišta, istraţivanja o zaštiti prirodnih resursa,
korišćenja alternativnih izvora energije, edukacija stanovništva u ovoj oblasti, definisanje
novih zaštićenih prostora i realizacija programa naznaĉenih u prioritetu razvoja komunalne
infrastrukture. Paralelno će se raditi i na programima zaštite od elementarnih nepogoda.
119
6.4 Dinamika ostvarivanja strateškog plana
Dinamiĉki pokazatelji ekonomskih rezultata su parametri kojima se definiše nivo
razvijenosti opštine, a razlika izmeĊu tih parametara u 2010. godini kao baznih i oĉekivanih
na kraju 2018. godine pokazuje doprinos Strateškog plana ukupnom socio – ekonomskom
razvoju za period 2012. – 2018. godine. Dinamika ostvarivanja moţe biti prikazana putem
prosjeĉnih godišnjih stopa rasta ili izraĉunavanjem godišnjih stopa rasta. Za ovu fazu je
logiĉniji prikaz putem prosjeĉnih godišnjih stopa, a tokom implementacije Strateškog plana
svake godine izraĉunaće se ostvarena stopa rasta, ĉije uporeĊenje sa prosjeĉno planiranom će
biti odluĉujući parametar za definisanje razvojne politike u svakoj narednoj godini.
2010
2018
Godišnji prosjek
1.Pokazatelji
ekonomske
razvijenosti
1.1 Društveni bruto proizvod
(opštinske procjene)
1.2. Dohodak – per capita –
udio osoba koje ostvaruju
prihode
u
ukupnom
stanovništvu
1.3. Sopstveni i zajedniĉki
prihodi budţeta per capita
2.Pokazatelji
strukturnih
promjena
2.1. Stopa nezaposlenosti
///////////
/////////////
///////////////////////
62.888.000
84.898.800
5%
3.404
4.594,5
5%
90
121,5
5%
///////////////
/////////////
////////////////////////
12
8
-0.66
2.2. Stopa zaposlenosti
59.71%
72,30%
2.11
2.3. Socijalna pomoć – per
capita
3. Pokazatelji demografske
razvijenosti
3.1
Opšte
kretanje
stanovništva
3.2. Gustina naseljenosti
3.05
4.12
5%
///////////////
//////////////
//////////////////////////
18.472
19.765
1%
36.9
39.48
1%
3.3. Indeks starosti
0.70 (2003)
0,70
//////////////////////////
3.4. Vitalni indeks
105
12,5
/////////////////////////
3.5. Dohodak po zaposlenom
386
521,10
5%
Pokazatelji
120
IV - MONITORING
121
IV – MONITORING
Monitoring predstavlja vrlo znaĉajnu komponentu strateškog i uopšte planiranja.
Podrazumijeva ukljuĉivanje svih subjekata u svim fazama poĉev od prikupljanja informacija
pa sve do davanja informacija o realizaciji plana odnosno pojedinih mjera i projekata. U
prevodu rijeĉ „Monitoring“ znaĉi „nadgledanje – praćenje“ i u fazi izrade i u fazi realizacije.
Glavni akteri monitoring sistema su jedinice lokalne samouprave. U tom cilju opština je
formirala Radni tim za izradu projekta i Opštinsku konsultantivnu grupu za izradu, reviziju i
implementaciju strateškog plana razvoja.
Komponente monitoringa su:
- Sakupljanje informacija po izvorima;
- Definisanje indikatora ulaznih i rezultirajućih;
- Monitoring izvještavanje.
Za svaku planiranu mjeru formira se Tim za implementaciju sastavljen od ljudi iz
subjekata koji su nosioci realizacije i predstavnika lokalne uprave, a zavisno od projekta u tim
se po potrebi ukljuĉuju odgovarajući profili struĉnjaka i institucije specializovane za vrstu
projekta. Zavisno od projekta u tim se ukljuĉuju predstavnici drţavnih i meĊunarodnih
institucija.
Na nivou opštine formiran je Tim za upravljanje projektima koji se kompletira od
mladih struĉnih ljudi sa poznavanjem stranih jezika, ĉiji je zadatak izrada programa i planova
za njihovu implementaciju.
1. Sistem za prikupljanje informacija
Sistem za prikupljanje informacija se sastoji od razmjene informacija Opštine i drugih
subjekata koji su ukljuĉeni u realizaciju strategije razvoja. Osnovni alat je monitoring izvještaj
koji će opština slati drugim subjektima. Taj izvještaj sadrţi sledeće komponente:
1. Vrste projekta
2. Mjere;--------. Projekat;---------, Tip investicije; -------------- .
3. Korisnik; ---------- .
4. Broj projekta ---------- , Lokacija; ---------- Kontakt osoba; ------------ .
5. Budţet projekta; ----------, Stvarni troškovi ----------- .
6. Output indikator; -----------, Završeno DA ; NE.
7. Završetak radova
8. Odluka o finanasiranju
Tip izvještaja se prilagoĊava vrsti projekta. Izvještaj će se periodiĉno slati subjektima koji
meĊusobno treba da saraĊuju i daju savjete opštini kada intervencija bude operativna.
2. Monitoring indikatora
Ovaj segment monitoringa sastoji se od finansijskih, fiziĉkih i procesnih indikatora.
Finansijski indikatori se koriste za praćenje napretka u pogledu obaveza i isplata
raspoloţivih sredstava za bilo koju operaciju, mjeru ili program u odnosu na dozvoljene
troškove saglasno vaţećim propisima i odgovarajućim raĉunovodstvenim dokaznim
dokumentima.
122
Fiziĉki pokazatelji, proizvodnje i rezultata su pokazatelji koji ostvaruju Strateški plan. Oni
pruţaju informacije o ponašanjima, sposobnosti i uĉinku direktnih korisnika.
Procesni pokazatelji pokazuju proces izrade programa i projekata. To su postupni koraci
koje jedan projekat ostvaruje. To se posebno odnosi na infrastrukturu ili usluţne projektne
ugovore i na grantove.
Slijedi pregled monitoringa saglasno akcionom planu.
123
MONITORING IZVORA INFORMACIJA I INDIKATORA PO PRIORITETIMA, MJERAMA I PROJEKTIMA
STRATEŠKI PRIORITET 1.
STRATEŠKI PRIORITET 1: RAZVOJ EKONOMIJE I PRIVLAĈENJE DIREKTNIH INVESTICIJA
Naziv projekta
Izvor informacija
Finansijski
Fiziĉki
Rb
indikatori
indikatori
MJERA
1.
Razvoj MSP i preduzetništva
Pojaĉati paket stimulacije za MSP i
Sekretarijat za privredu i
1.
Iznos stimulacija
Broj MSP
preduzetnike
finansije
Izvršiti segmentaciju JKZP i osposobiti nove
2.
L.U i JKZP
Diobeni bilans
Broj preduzeća
subjekte
3. Donijeti odluke o formiranju novih preduzeća Lokalna uprava
Diobeni bilans
Broj zap. i aktiva
4. Konstituisanje preduzeća i formiranje UO-a
SO – Lokalna uprava
Diobeni bilans
Broj zap. i aktiva
Standardizacija proizvoda i formiranje
2.
klastera
Stimulisati subjekte za standardizaciju
Sekretarijat za privredu i
Broj završenih
1.
Troškovi standard
proizvoda
finansije
standardizacija
Ministarstvo poljoprivrede i
ObezbeĊivanje podrške MSP u kontaktima sa
Broj subjekata
ruralnog razvoja
2. subjektima koji obezbeĊuju grantove za
Visina podrške
koji su dobili
Sekretarijat za privredu i
uvoĊenje standardizacije proizvoda
podršku
finansije
Sekretarijat za privredu i
Razvijanje obrazovnog programa za
finansije sa
3.
Budţet programa
Broj uĉesnika
standardizaciju proizvoda
Ministarstvo poljop. i ruralnog
razvoja
3.
UnapreĎenje lokalne samouprave
1.
Program edukacije sluţbenika i namještenika
Glavni administrator
Budţet programa
2.
Program elektronske opštine
Glavni administrator
Visina troškova
3.
Program racionalizacije lokalne uprave
Glavni administrator
Budţet programa
Broj uĉesnika
Broj korisnika
Broj rij. vis.
zaposl.
124
4.
Formiranje Savjeta za ekonomski razvoj
5.
Formiranje Kancelarije za ekonomski razvoj
Predsjednik Opštine i SO
Glavni administrator
Udruţenje poslodavaca
Troškovi rada
Troškovi rada
Broj razm. pitanja
Realizovani
poslovi
Privlačenje direktnih investicija
4.
1.
2.
3.
4.
5.
1.
2.
3.
6.
1.
2.
Sekretarijat za privredu i
finansije
Iznos ulaganja
Udruţenje poslodavaca
Glavni administrator i
Sekretarijat za urbanizam,
Javni poziv za izgradnju gradskog trga
Visina ulaganja
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
Studija o oprav. izgradnje golf terena Viško
Ministarstvo turizma i odrţivog Troškovi izrade
polje
razvoja
studije
Sekretarijat za urbanizam,
Eko - city Bandići
komunalno stambene poslove i
Visina ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
Privatno - javno partnerstvo, zapošljavanje stručnih ljudi i formiranje biznis centra
Sekretarijat za privredu i
Program privatno-javnog partnerstva
Budţet programa
finansije
Struĉno osposobljavanje i povećanje
Glavni administrator
Troškovi ulaganja
efikas.lok.upr.
Predsjednik Opštine, Glavni
Formiranje biznis centra
administrator,
Program
Udruţenje poslodavaca
Odrţivo upravljanje resursima
Glavni administrator,
Program odrţivog upravljanja prirodnim
Sekretarijat za urbanizam,
Budţet plana
resursima (Akcioni plan)
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
Glavni administrator,
Program odrţivog upravljanja ljudskim
Sekretarijat za opštu upravu i
Budţet plana
resursima (Akcioni plan)
društvene djelatnosti
Plan privlaĉenja domaćih i stranih investitora
Broj domaćih i
stranih ulagaĉa
Broj
zainteresovanih
subjekata
Rezultat studije o
opravd. ulaganja
Veliĉina naselja
Broj programa
Broj uĉesnika
-
Rezultati
Akcionog plana
Rezultati
Akcionog plana
125
3.
7.
1.
2.
Glavni administrator,
Sekretarijat za opš. upr. i druš.
djelatnosti sa Ministarstvom
kulture
Podsticanje razvoja poljoprivrede, ruralnog područja i šumarstva
Sluţba za poljoprivredu u
Program utvrĊivanja kvaliteta poljoprivrednog
saradnji sa Ministarstvom
zemljišta
poljoprivrede i ruralnog razvoja
Sekretarijat za privredu i
Program podsticaja ruralnog podruĉja i katuna finansije sa Ministarstvom za
poljoprivredu i ruralni razvoj
Program odţivog upravljanja kulturnim
dobrima (Akcioni plan)
3.
Program razvoja šumarstva i drvoprerade
Sekretarijat za privredu i
finansije i Uprava za šume
4.
Program stimulacije individualnih gazdinstava
i plasteniĉke proizvodnje
Sekretarijat za privredu i
finansije i Udruţenje
plasteniĉara
Program za racionalno korišćenje i zaštitu
poljoprivrednog zemljišta
Sekretarijat za privredu i
finansije i Udruţenje
poljoprivrednika
5.
6.
Program izgradnje distributivnog centra
7
Program izgradnje stoĉne i zelenih pijaca
8.
Stimulacije za preradu poljoprivrednih
proizvoda
Sekretarijat za priv. i finansije,
Udruţenje poljoprivrednika,
Ministarstvo za polj. i rur.
razvoj
Sekretarijat za opštu upravu i
društvene djelatnosti, MZ
Bandići
Sekretarijat za priv. i finan.,
Ministarstvo polj. i rur. razvoja,
Udruţenje poljoprivrednika
Budţet plana
Budţet programa
Vrsta i visina
podsticaja
Rezultati
Akcionog plana
Veliĉina
obuhvaćenih
površina
Broj korisnika
Budţet programa
Veliĉina
obuhvaćenih
šumskih površina
Visina stimulacije
B. korisnika
Budţet programa
Procenat
korišćenja
poljoprivrednih
površina
Visina ulaganja
Otkupljene
koliĉine
proizvoda
Visina ulaganja
Broj korisnika
Iznos stimulacija
Broj korisnika
126
9.
8.
1.
2.
3.
4.
5.
Projekat za preradu voska i proizvodnju satnih
osnova
Opština Dg., Ministarstvo
poljoprivrede i ruralnog razvoja, Visina ulaganja
Udruţenje pĉelara
Promocija organske poljoprivredne proizvodnje
Izrada studije o mogućnostima proizvodnje
Tim za upravljanje projektima,
eko-hrane po vrsti i obimu
Udruţenje poljoprivrednika
Sekretarijat za privredu i
Promocija i edukacija organske proizvodnje
finansije, Udruţenje
poljoprivrednika
Sekretarijat za privredu i
Standardizacija i certifikacija organske
finansije, Udruţenje
poljoprivredne proizvodnje
poljoprivrednika, Ministarstvo
polj. i rur. razvoja
Formiranje Udruţenja proizvoĊaĉa organske
poljoprivredne proizvodnje
Sekretarijat za privredu i
finansije, Udruţenje
poljoprivrednika
Pilot projekti (45x40.000)
Kapacitet
proizvodnje
Visina ulaganja
Koliĉina proiz.
eko hrane
Visina troškova
Broj novih
proizvoĊaĉa
Visina ulaganja
Broj
certifikovanih
proizvoda
Troškovi osnivanja
Broj ĉlanova
udruţenja
Opština Dg., Ministarstvo
poljoprivrede i ruralnog razvoja,
Ministarstvo vanjskih poslova i Visina ulaganja
evropskih integracija, IRF,
Biološki institut, Banke
Broj korisnika
Vrste proizvodnje
Korišćenje rijeke Zete
9.
1.
Rekonstrukcija HE "Slap Zete"
2.
Rekonstrukcija HE "Glava Zete"
3.
Izgradnja HE "Rošca" (poĉetak)
Elektroprivreda CG, CND „Zeta
Iznos ulaganja
energy“, Lok. uprava
Elektroprivreda CG, CND „Zeta
Iznos ulaganja
energy“; Lok. uprava
Elektroprivreda CG, CND „Zeta
Iznos ulaganja
energy“, Lok. uprava
Povećanje snage
HE
Povećanje snage
HE
Snaga HE
127
4.
Poribljavanje (godišnje)
1.
2.
3.
Stvaranje uslova i podsticaj razvoja turizma
Dorada vodiĉa Opštine
Strategija razvoja turizma do 2020. godine
Projekat sanacije jezera na Ponikvici
10.
4.
Obiljeţavanje pješaĉkih i biciklistiĉkih staza
(nacionalne i lokalne 2+3)
8.
Definisanje prostora za kampovanje (G.Zete,
Tunjevo, Studeno Ponikvica, Vukotica)
Registracija privatnog smještaja i podsticaj
izgradnje smještajnih kapaciteta
Izgradnja punkta u manastiru Ostrog – Info
centar sa signalizacijom
Turistiĉke manifestacije (godišnje)
9.
Revitalizacija katuna Ponikvica, Vukotica
5.
6.
7.
11.
JP za uzgoj, zaštitu i lov divljaĉi
Iznos troškova
i riba
SO – Struĉni tim SO
SO – Struĉni tim SO
SO – Struĉni tim SO
Ministarstvo turizma i odrţivog
razvoja,
Turistiĉka organizacija DG
Sekretarijat za urbanizam i pr.
plan., Turistiĉka organizacija
Sekretarijat za priv. i finan.,
Turistiĉka organizacija
Lokalna uprava, UNDP,
Turistiĉka organizacija
Lokalna uprava i TOD
Sekretarijat za privredu i
finansije, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine
Koliĉina mlaĊi
Iznos troškova
Iznos troškova
Iznos troškova
Tiraţ
Tiraţ
Efekat ulaganja
Iznos troškova
Broj i duţina
staze
Iznos troškova
Broj i kapacitet
kampova
Iznos troškova
Broj leţajeva
Visina troškova
Visina naplaćene
turistiĉke takse
Uĉešće graĊana
Visina ulaganja
Broj korisnika
Vrijednost projekta
Podsticanje razvoja lovstva i ribolovstva
1.
Izrada i donošenje lovno-privredne osnove
2.
Program razvoja lovstva 2011.-2020.
(realizacija)
3.
Obiljeţavanje lovišta – katastar lovišta
4.
Donošenje pravilnika o lovu
JP za uzgoj, zaštitu i lov divljaĉi
i riba, Mninistarstvo poljop. i
Visina troškova
ruralnog razvoja
SO – struĉni tim; JP za uzgoj,
Visina troškova
zaštitu i lov divljaĉi i riba
Lokalna uprava
JP za uzgoj, zaštitu i lov divljaĉi Visina troškova
i riba
Lokalna uprava, JP za uzgoj,
-
Tiraţ
Tiraţ
Veliĉina lovišta
Veliĉina zabrana
-
128
zaštitu i lov divljaĉi i riba
5.
Rešavanje statusa i rekonstrukcija Doma na
Studenom
6.
Izgradnja lovaĉkih kućica hranilišta, pojilišta,
ĉeka i osmatraĉnica
7.
Poribljavanje rijeke Zete i kavezni uzgoj ribe
12.
Lokalna uprava, Ministarstvo
poljop.i ruralnog razvoja,
Uprava za šume
JP za uzgoj zaštitu i lov divljaĉi
i riba
Lokalna uprava, JP za uzgoj,
zaštitu i lov divjaĉi i riba
Visina ulaganja
Kapacitet
Visina ulaganja
Broj objekata
Visina ulaganja
Koliĉina
ulovljene ribe
Visina troškova
Ocjena primjene
plana
Osposobljavanje privrednih zona
1.
Poslovni plan za funkcionisanje privrednih
zona
Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine,
Sekretarijat za privredu i
finansije, poslodavci
2.
Podsticajne mjere po zonama
Sekretarijat za privedni razvoj
Visina podssticaja
3.
Rešavanje infrastrukture po zonama
Lokalna uprava, Javna
preduzeća, MIS preduzeća Poslodavci
Visina ulaganja
Broj korisnika
IzgraĊeni sadrţaji
129
MJERA
1.
Rb
STRATEŠKI PRIORITET 2.
STRATEŠKI PRIORITET 2: RAZVOJ INFRASTRUKTURE
Naziv projekta
Izvor informacija
Finansijski
indikatori
Fiziĉki indikatori
Razvoj saobraćajne infrastrukture
1.
Izgradnja prilaznog puta za vojni kompleks Kasarna
"Milovan Šaranović"
2.
Završetak rekonstrukcije puta Vinići – Mosori –
Gorica (M.Ostrog-M.Ţdrebaonik 18 km)
3.
Rekonstrukcija puta preko Martinića, 10 km
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
Rekonstrukcija dijela ulica i puteva od Danilovgrada
do Gorice (Paţići i Sekulići 2 km)
Rekonstrukcija, modernizacija i sanacija dijela
lokalnih puteva
Rekonstrukcija mosta "Radovan Pavićević" na rijeci
Zeti u Danilovgradu
Sanacija i rekonstrukcija mosta na rijeci Sušici - Stari
put
Rekonstrukcija ulice Bokeljških brigada i prilaznih
saobraćajnica do Zaviĉajnog muzeja i Doma na
Rsojevici
Rekonstrukcija saobraćajnice u naselju "Đoko
Kovaĉević" od Ul. Blaţa Mrakovića do Policijske
akademije
Izgradnja servisne saobraćajnice pored Bulevara - Ul.
B. Mrakovića do Petlja Bralenovica
Izgradnja servisne saobraćajnice pored Bulevara - Ul.
B. Mrakovića, raskrsnica Grlić
L.U. Ministarstvo
odbrane, Direkcija za
saobraćaj DG
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj, Direkcija za
javne radove
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
130
12.
13.
14.
15.
Rekonstrukcija primarne saobraćajnice od Ul. J.
Šćepanovića do Duba 1.5 km
Rekonstrukcija ulice J. Šćepanovića - Petlja - most
Petra Šunjina 1 km
Rekonstrukcija saobraćajnice od završetka ul Novice
Škerovića do Magistrale (naselje Velja Paprat) 1 km
Rekonstrukcija saobraćajnice u Paţićima - pumpna
stanica - podvoţnjak - Sekulići
16.
Sanacija i rekonstrukcija ulica u zahvatu GUP -a
17.
Završetak rekonstrukcije i elektrifikacije ţeljezniĉke
pruge Podgorica - Nikšić, preko Opštine 31,5 km
18.
Izgradnja Podvoţnjaka (Spuţ, Danilovgrad,
Ţdrebaonik, sa ostalom putnom infrastrukturom)
19.
Rekonstrukcija, modernizacija, nasipanje i proboj
seoskih puteva (20+25+10 km) i prelazi
20.
Adaptacija puta Studeno - Ponikvica
21.
Rekonstrukcija, modernizacija i asfaltiranje puta Sige –
Vukotica - Ponikvica
22.
Ostali radovi (utvrĊivaće se godišnjim planovima)
23.
2.
Donošenje Odluke o kategorizaciji puteva (inoviranje) i
razvoj saobraćajne infrastrukture
Razvoj hidrotehničke infrastrukture
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
Lokalna uprava, Direkcija
za saobraćaj
JP Ţeljezniĉka
infrastruktura, L.U.
Direkcija za saobraćaj
JP Ţeljezniĉka
infrastruktura, L.U.
Direkcija za saobraćaj
L.U. Direkcija za
saobraćaj
L.U. Direkcija za
saobraćaj
L.U. Direkcija za
saobraćaj
L.U. Direkcija za
saobraćaj
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
Duţina i karakter
puta
SO, Direkcija za saobraćaj
Dokum.
Duţina lok.puteva
1.
Vodovod Filindar - Bralenovica - Velja paprat
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Duţina vodovoda
i broj korisnika
2.
Rekonstrukcija elektro - hidromašinskih instalacija CS
"Oraška jama" i rekonstrukcija vodovoda Oraška jama - L.U., JP „ViK“
Filindar
Visina ulaganja
Duţina vodovoda
i broj korisnika
131
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Duţina vodovoda
i broj korisnika
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Obuhvat korisnika
5.
6.
Rekonstrukcija cjevovoda i hlorinatorske stanice
Slatinskih izvora
UvoĊenje centralnog sistema upravljanja radom crpnih
i prepumpnih stanica kao i monitoring rezervoara
vodovodnog sistema Danilovgrada
Vodovod Martinići - Podvrh
Vodovod "Daljam"
L.U., JP „ViK“
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Broj korisnika
Broj korisnika
7.
Vodovod u Ul. Novice Škerovića
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Broj korisnika
8.
9.
10.
11.
Vodovod "Jama Brajovića - Luke"
Vodovod "Viš-Glava Zete“
Zamjena azbest cementnih cijevi
Vodovod "Jelenak - Malo polje - V. Skladište Taraš"
Projektovanje i izvoĊenje radova u okviru rešenja
sakupljanja, odvodnje i preĉišćavanja otpadnih voda u
zahvatu GUP-a Danilovgrad
Atmosferska kanalizacija u pojasu rekonstrukcije
magistralnog puta
L.U., JP „ViK“
L.U., JP „ViK“
L.U., JP „ViK“
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
14.
Vodovod "CS Oraška jama - Donji Zagaraĉ"
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
15.
Vodovod "Godavac - Mosori - Slap" sa bazenom
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
16.
Rekonstrukcija vodovoda "Bandići" (Vuĉji studenac)
Vodovod ĐeĊezi
L.U., JP „ViK“
Visina ulaganja
Broj korisnika
Broj korisnika
Duţina vodovoda
Duţina vodovoda
Duţina
kanalizacija, Broj
korisnika
Duţina
kanalizacije
Duţina vodovoda
Broj korisnika
Duţina vodovoda
Broj korisnika
Duţina vodovoda
Broj korisnika
17.
Projekat flaširanja vode
Lokalna uprava, JP”ViK”,
Ministarstvo poljop. i
ruralnog razvoja,
Ministarstvo odrţivog
razvoja i turizma
Visina ulaganja
Kapacitet
programa
1.
UnapreĎenje snadbijevanja elektirčnom energijom
Izgradnja nove TS (TS 35/10 Danilovgrad)
Lokalna uprava,
Visina ulaganja
Kapacitet
3.
4.
12.
13.
3.
132
2.
Rekonstrukcija postojećih i izgradnja novih TS
3.
Rekonstrukcija i izgradnja novih vazdušnih i
kablovskih visokonaponskih vodova
4.
Rekonstrukcija i izgradnja novih niskonaponskih
vodova
5.
Napomena: Konkretni projekti utvrĊivaće se
godišnjim planovima razvoja
Izgradnja alternativnih izvora energije (solarni sistemi)
na katunima i ruralnom podruĉju
Odrţavanje telekomunikacija
Odrţavanje i unapreĊenje TK stanica
4.
1.
5.
1.
2.
Razvoj ostale komunalne infrastrukture
Eksproprijacija imovine za rekonstrukciju
saobraćajnica
Rekonstrukcija i izgradnja gradskog trga u
Danilovgradu
Ministarstvo poljoprivrede
i ruralnog razvoja
Lokalna uprava,
Ministarstvo poljoprivrede
i ruralnog razvoja
Lokalna uprava,
Ministarstvo poljoprivrede
i ruralnog razvoja
Lokalna uprava,
Ministarstvo poljoprivrede
i ruralnog razvoja
L.U., JP „Elektro
distribucija“ PG
LU, Ministarstvo poljop. i
rur. razvoja
Visina ulaganja
Kapacitet
Visina ulaganja
Duţina
dalekovoda
Visina ulaganja
Duţina
dalekovoda
Visina ulaganja
Vrsta radova
Visina ulaganja
Broj korisnika
LU, T-com
Visina ulaganja
Broj korisnika
Sekretarijat za imovinu
Visina ulaganja
LU, privatno javno
partnersstvo
LU, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine
Visina ulaganja
3.
UreĊenje obale rijeke Zete
4.
Rekonstrukcija i adaptacija objekata mjesnih zajednica
LU, Mjesne zajednice
Visina ulaganja
5.
Rekonstrukcija i adaptacija zgrade "Apoteke" (stara
zgrada SDK)
LU, Sekretarijat za
imovinu
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Veliĉina površina
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
133
6.
Rekonstrukcija i adaptacija stambenog objekta na trgu
"9. decembar"
7.
Adaptacija objekata lokalne uprave
8.
Izgradnja svlaĉionica i zapadne tribine gradskog
stadiona "B. Velašević"
9.
Rekonstrukcija, odrţavanje i izgradnja javne rasvjete
10.
Izgradnja rasvjete mosta "R. Pavićević"
11.
Rekonstrukcija trotoara u gradskom jezgru
12.
13.
Odrţavanje fasada na stambenim objektima u
gradskom jezgru
Izgradnja saobraćajne i turistiĉke signalizacije
14.
Nabavka i ugradnja komunalnog mobilijara
15.
16.
6.
UreĊenje javnih površina objekata obrazovanja i javnih
ustanova
UreĊenje i ozelenjavanje parkovskih površina i
pejzaţno ureĊenje gradskih ulica sadnim materijalom
Visina ulaganja
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Veliĉina objekta
m2
Broj i površina
objekata
Vrste signalizacije
Visina ulaganja
Veliĉina površina
LU, JU Obrazovanje
Visina ulaganja
Veliĉina površina
LU, Sekr. za imovinu
Visina ulaganja
Veliĉina površina
LU, Sekretarijat za
imovinu
LU, Sekretarijat za
imovinu
LU, Sekretarijat za
imovinu
LU, Sekretarijat za
imovinu
LU, Sekretarijat za
imovinu
LU, Sekretarijat za
imovinu
LU, Sekretarijat za
imovinu
JU, Direkcija za saobraćaj
LU, Sekretarijat za
imovinu
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
17.
Sanacija udarnih rupa u okviru GUP-a
LU, Direkcija za saobraćaj
Visina ulaganja
Veliĉina površina
18.
Izgradnja pijace u Bandićima
Veliĉina objekta
19.
Definisanje lokacije gradskog groblja, izrada projekta i
realizacija
LU, MZ „Bandići“, UNDP Visina ulaganja
LU, Sekretarijat za
urbanizam, komunalno
Visina ulaganja
stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine
Veliĉina objekta
Upravljanje otpadom
134
-
1.
Konsituisanje JP "Komunalno"
LU, JP „Komunalije“
-
2.
Diobeni bilans JKZP
JP „Komunalije“
-
-
JP „Komunalije“
-
-
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Organizaciono, kadrovsko i tehniĉko - tehnološko
osposobljavanje preduzeća
Realizacija projekta "UnapreĊenje upravljanja
otpadom"
Definisanje i osposobljavanje lokacija za sakupljanje
otpada (kontejneri i kante)
Definisati i osposobiti reciklaţno dvorište
Zakljuĉiti ugovor o odvozu smeća sa centralnom
deponijom "Livade" Podgorica
Godišnji izvještaj o radu i Program aktivnosti za
narednu godinu
Jedinica za implementaciju
projekta, JP “Komunalije”
Visina ulaganja
Broj vozila
JP „Komunalije“
Visina ulaganja
Broj kontejnera
LU, JP „Komunalije“
Visina ulaganja
JP „Komunalije“
Cijena odvoza
Površina lokacije
Koliĉine ĉvrstog
otpada
JP „Komunalije“
Dokument.
Dokument.
135
MJERA
Rb
1.
1.
2.
3.
2.
1.
2.
3.
4.
5.
STRATEŠKI PRIORITET 3.
STRATEŠKI PRIORITET 3: URBANISTIČKO PLANIRANJE I UREĐENJE PROSTORA
Finansijski
Naziv projekta
Izvor informacija
indikatori
Poštovanje usvojenih prostornih planova
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Usaglašavanje lokalnih urbanistiĉkih planova sa
Visina
komunalno stambene poslove i
nacionalnim planovima
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Usaglašavanje planova sa propisima koji regulišu
Visina
komunalno stambene poslove i
oblast prostornog planiranja
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Usaglašavanje niţih planova sa planovima višega
Visina
komunalno stambene poslove i
reda na lokalnom nivou
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
Izrada novih prostornih planova
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Visina
Prostorno urbanistiĉki plan Opštine
komunalno stambene poslove i
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Visina
UsklaĊivanje GUP-a sa PUP-om
komunalno stambene poslove i
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Visina
Detaljni urbanistiĉki plan naselja "Eko city"
komunalno stambene poslove i
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Visina
Urbanistiĉki projekat "Gradsko jezgro"
komunalno stambene poslove i
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
Visina
Detaljni urbanistiĉki plan naselja Spuţ
komunalno stambene poslove i
ulaganja
zaštitu ţivotne sredine
Fiziĉki indikatori
Obim
usaglašavanja
Obim
usaglašavanja
Obim
usaglašavanja
Dokument
Dokument
Dokument
Dokument
Dokument
136
6.
Lokalna studija lokacije "Montreasure"
7.
Izrada drugih studija lokacije
8.
Izrada tehniĉke dokumentacije
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
Visina
ulaganja
Dokument
Visina
ulaganja
Dokument
Visina
ulaganja
Dokument
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Veliĉina prostora
Visina
ulaganja
Broj parkinga
Izrada i realizacija planova ureĎenja prostora
3.
1.
Izrada tehniĉke dokumentacije (godišnji planovi)
1.1.
Izarada glavnog projekta rekonstrukcije ulice u
naselju Đoko Kovaĉević, na potezu od Ul. Blaţa
Mrakovića do Policijske akademije
1.2.
Izrada projektne dokumentacije saobraćajnice i
parking prostora pored Centra za kulturu
1.3.
Izrada glavnog projekta servisne saobraćajnice od
Ul. Blaţa Mrakovića do petlje na Bralenovici
1.4.
Izrada glavnog projekta rekonstrukcije ulice
Bokeljških brigada i prilaznih saobraćajnica do
Zaviĉajnog muzeja i Doma omladine na Rsojevici
1.5.
Izrada glavnog projekta Centra za kulturu
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, JU Centar za kulturu
137
1.6.
1.7.
1.8.
Izrada projektne dokumentacije parking prostora
pored Umjetniĉke kolonije
Izmjene i dopune projektne dokumentacije,
projekat rekonstrukcije ulice Novice Škerovića do
Podvoţnjaka
Izrada glavnog projekta rekonstrukcije ulice Jefta
Šćepanovića
Izrada glavnog projekta rasvjete dijela
rekonstruisanog magistralnog puta
Izrada projekta hortikulture u zoni
1.10.
rekonstruisanog magistralnog puta
Operativni plan na ureĎenju graĎevinskog
zemljišta (godišnji planovi)
1.9.
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
Rekonstrukcija trotoara
Rekonstrukcija, izgradnja i odrţavanje javne
rasvjete i fontana
Ĉišćenje novonastalih deponija
Odrţavanje fasada na stambenim zgradama u
gradskom reonu
Postavljanje vertikalne i horizontalne signalizacije
u gradskom reonu
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine, Direkcija
za saobraćaj
LU, Sekretarijat za imovinu
LU, Sekretarijat za imovinu
LU, Sekretarijat za imovinu
LU, Sekretarijat za imovinu
LU, JP „Komunalije“
LU, sekretarijat za imovinu
LU, Direkcija za saobraćaj
2.6.
Sanacija udarnih rupa u gradskom reonu
LU, Direkcija za saobraćaj
2.7.
Nabavka novogodišnjih ukrasa
LU, Sekretarijat za imovinu
2.8.
Nabavka sadnog materijala u gradskom reonu
LU, Sekretarijat za imovinu
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Duţina ulice
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Duţine rasvjete
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Iznos troškova
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
Vel.ureĊ.prostora
Površina trotoara
Broj intervencija
Broj deponija
Veliĉina površina
Utrošeno asvalta
Broj zasada
138
2.9.
Nabavka i ugradnja komunalnog mobilijara,
zaštita, ograda i sl.
LU, Sekretarijat za imovinu
2.10. Rekonstrukcija objekata mjesnih zajednica
LU, Sekretar.za opštu upravu i
društvene djelatnosti i MZ
2.11. Projekat ureĊenja kompleksa „Ţdrebaonik“
LU, Sekretarijat za imovinu i MZ
Projekat ureĊenja prilaza Spuškoj tvrĊavi sa
rasvjetom
LU, Sekretarijat za imovinu i MZ
Spuţ
2.12.
2.13. Operativna rezerva
LU, Sekretarijat za imovinu
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Visina
ulaganja
Koliĉine mobilijera
Površina objekata
Kapacitet objekta
Kapacitet objekta
Kapacitet objekta
139
STRATEŠKI PRIORITET 4.
STRATEŠKI PRIORITET 4: SOCIJALNI RAZVOJ
MJERA
Rb
Naziv projekta
Izvor informacija
Finansijski
indikatori
Fiziĉki indikatori
Socijalna zaštita
1.
1.
Podrška postojećim staraĉkim domovima
2.
Izgradnja novih domova za stare
3.
4.
5.
2.
Organizacija i osposobljavanje geronto
sluţbe
Izgradnja centra za lica sa posebnim
potrebama
Kancelarija za borbu protiv narkomanije,
omladinu, djecu i rodnu ravnopravnost
Zdravstvena zaštita
1.
Organizovanje specijalistiških pregleda za
rano otkrivanje akutnih bolesti
2.
Dogradnja kapaciteta i nabavka savremene
opreme
3.
Struĉno osposobljavanje kadrova
4.
Stambeno osposobljavanje zdravstvenog
osoblja
Sekretarijat za opštu upravu i
društvene ddjelatnosti.,
Ministarstvo socijalnog staranja
Sekretarijat za op.upravu i d.d.,
Ministarstvo socijalnog staranja
Sekretarijat za op.upravu i d.d.,
Ministarstvo socijalnog staranja
Sekretarijat za op.upravu i d.d.,
Ministarstvo socijalnog staranja
Sekretarijat za op.upravu i d.d.,
Ministarstvo socijalnog staranja
JU Dom zdravlja „Dimitrije Dika
Mareninić“, Ministarstvo
zdravlja, Fond za zdravstvo
JU Dom zdravlja „Dimitrije Dika
Mareninić“, Ministarstvo
zdravlja, Fond za zdravstvo
JU Dom zdravlja „Dimitrije Dika
Mareninić“, Ministarstvo
zdravlja, Fond za zdravstvo
JU Dom zdravlja „Dimitrije Dika
Mareninić“, Ministarstvo
zdravlja, Fond za zdravstvo
Visina izdataka
Broj korisnika
Visina izdataka
Kapacitet
Visina izdataka
Broj korisnika
Visina izdataka
Broj korisnika
Visina izdataka
Broj i vrsta
edukacije
Visina ulaganja
Broj pacijenata
Visina ulaganja
Kapacitet
Visina ulaganja
Broj lica
Visina ulaganja
Broj stamb.rešenja
140
3.
1.
2.
3.
4.
5.
Obrazovanje
Investiciono odrţavanje obrazovnih
ustanova
Kadrovsko osposobljavanje obrazovnih
ustanova
Poboljšanje kvaliteta programa rada
Obrazovanje kadrova (stipendiranje) za
prioritetne grane razvoja (poljoprivreda i
ruralni ravoj, prerada nemetala, turizam i
sl.)
Doobuke i prekvalifikacije shodno
zahtjevima trţišta rada
6.
Stipendiranje najboljih uĉenika i studenata
7.
Izgradnja stanova za prosvjetne radnike
8.
Proširivanje kapaciteta za predškolsko
vaspitanje i jaslice u Spuţu
9.
UreĊenje dvorišta podruĉnih odjeljenja
4.
1.
Razvoj ljudskih resursa
Program razvoja ljudskih resursa
(obrazovanje mladih i odraslih)
Oblasti u prioritetu:
- poljoprivreda i ruralno podruĉje;
- organska poljoprivredna proizvodnja;
- prerada nemetala;
- turizam;
- informacione i telekomunikacione
tehnologije;
JU iz ove oblasti, Ministarstvo
prosvjete
JU iz ove oblasti, Ministarstvo
prosvjete
JU iz ove oblasti, Ministarstvo
prosvjete
Visina ulaganja
Vrsta intervencija
Visina ulaganja
Broj novih kadrova
Visina ulaganja
Program
Lokalna uprava, Privredna
društva
Visina ulaganja
Broj korisnika
Lokalna uprava, Zavod za
zapošljavanje
Visina ulaganja
Broj korisnika
Lokalna uprava, ostali subjekti
Visina stipendija
Broj stipendista
Visina ulaganja
Broj stanova
Visina ulaganja
Broj korisnika
Visina ulaganj
Broj korisnika
JU – obrazovna, Ministarstvo,
Lokalna uprava, Sindikat
LU, Ministarstvo prosvjete i
sporta, JU „Irena Radović“
LU, JU obrazovanja,
Ministarstvo prosvjete i sporta,
graĊani
Ministarstvo prosvjete
Ostala ministarstva
Lokalna uprava
Zavod za zapošljavanje
Privredna društva
NVO
Inkubator centri
Visina ulaganja po
centrima
Vrste programa
Broj uĉesnika po
programima
141
- graĊevinarstvo, ureĊenje prostora i
prostorno planiranje;
- obuke i treninzi u okviru inkubatora.
5.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Rešavanje nezaposlenosti i tehnoloških viškova
Ministarstvo rada i soc.staranja,
Program sezonskog zapošljavanja
Zavod za zapošljavanje, Lokalna
samouprava
Program dodjele kredita za
Ministarstvo rada i soc.staranja,
samozapošljavanje i otvaranje novih radnih Zavod za zapošljavanje, Lokalna
mjesta
samouprava
Ministarstvo rada i soc.staranja,
Program struĉnog osposobljavanja i
Zavod za zapošljavanje, Lokalna
prekvalifikacija
samouprava
Ministarstvo rada i soc.staranja,
Program javnih radova
Zavod za zapošljavanje, Lokalna
samouprava
Ministarstvo rada i soc.staranja,
Program kurseva za raĉunare i uĉenje
Zavod za zapošljavanje, Lokalna
stranih jezika
samouprava
Ministarstvo rada i soc.staranja,
Programi rješavanja tehnoloških viškova
Zavod za zapošljavanje, Lokalna
samouprava
Ministarstvo rada i soc.staranja,
Program zapošljavanja mladih i
Zavod za zapošljavanje, Lokalna
hendikepiranih lica
samouprava
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Visina ulaganja
Broj lica
obuhvaćenih
programom
Broj lica
obuhvaćenih
programom
Broj lica
obuhvaćenih
programom
Broj lica
obuhvaćenih
programom
Broj lica
obuhvaćenih
programom
Broj lica
obuhvaćenih
programom
Broj lica
obuhvaćenih
programom
142
STRATEŠKI PRIORITET 5.
STRATEŠKI PRIORITET 5: KULTURNI RAZVOJ
MJERA
Rb
1.
1.
2.
3.
4.
2.
1.
3.
1.
2.
3.
4.
4.
1.
2.
Naziv projekta
Izvor informacija
Zaštita i promocija kulturno - istorijskog nasleĎa
Program zaštite i unapreĊenja postojećih i
Lokalna uprava, Ministarstvo
izgradnja novih kulturno - istorijskih
kulture, Centar za kulturu
spomenika
Lokalna uprava, Ministarstvo
Program istraţivanja arheoloških nalazišta
kulture, Centar za kulturu
Program za istraţivanje pećina (Stuvendula Lokalna uprava, Ministarstvo
Garaĉ) i druga speleološka istraţivanja
kulture, Centar za kulturu
Lokalna uprava, JU Umjetniĉka
Program kulturnih manifestacija
kolonija, Centar za kulturu
Tradicionalno graditeljstvo i očuvanje kulturnog identiteta
Donijeti odluku o zaštiti, oĉuvanju i
unapreĊenju starih graĊevina i arhitekture
Razvoj fizičke kulture i sporta
Izgradnja svlaĉionica i zapadnih tribina na
stadionu "Braća Velašević" sa ureĊenjem
stadiona
Završetak sportske dvorane sa streljanom u
Policijskoj akademiji
Odrţavanje sportske dvorane Danilovgrad i
drugih sportskih objekata
Finansiranje sportskih klubova
Javnost
Program rada i unapreĊenja radio - difuznog
servisa (radio Danilovgrad)
Program unapreĊenja lista "Danilovgradske
Finansijski
indikatori
Fiziĉki indikatori
Budţet programa
Rezultati programa
Budţet programa
Rezultati programa
Budţet programa
Rezultati programa
Budţet programa
Rezultati programa
Skupština Opštine, Lokalna
uprava
Dokument
Rezultati primjene
Lokalna uprava
Fudbalski savez CG
FK “Iskra“
Visina ulaganja
Kapacitet objekata
LU, Policijska akademija
Visina ulaganja
Kapacitet objekata
JU Centar za kulturu, vlasnici
sportskih objekata
LU, sponzori
Visina troškova
Kapacitet objekata
Visina troškova
Rezultati klubova
LJE Radio „Danilovgrad“
Budţet
Broj emisija
LJE Radio „Danilovgrad“
Budţet
Tiraţ
143
novine"
Civilni sektor
5.
1.
Javni konkurs za programe NVO
LU, NVO
Budţet
2.
Plan rodne ravnopravnosti
LU, NVO i Tim za upravljanje
projektima
Budţet
1.
2.
Plan akcije za omladinu o djecu
Plan akcije za omladinu
Plan akcije za djecu
LU, Organizcije mladih
LU, JU vrtić i škole
Budţet
Budţet
6.
Broj korisnika,
realizovani programi
Broj korisnika i
realizovani programi
Broj uĉesnika
Broj uĉesnika
144
STRATEŠKI PRIORITET 6.
STRATEŠKI PRIORITET 6: EKOLOŠKI RAZVOJ
MJERA
Rb
1.
1.
2.
3.
4.
2.
1.
2.
3.
4.
3.
1.
2.
Naziv projekta
Uzgoj, zaštita i iskorišćavanje
šuma
Program uzgoja i zaštite šuma od
poţara i drugih štetoĉina
Plan korišćenja šuma
Program odrţavanja i izgradnje
šumskih puteva
Program uzgoja i pošumljavanja
goleti i redovnih sjeĉišta po SPO
Zaštita rijeka
Program ĉišćenja korita rijeke Zete
i pritoka
Projekat zaštitnih zona
vodoizvorišta, sa realizacijom
Program uklanjanja nelegalnih
deponija smeća
Projekti preĉišćavanja voda od
strane subjekata potencijalnih
zagaĊivaĉa (preraĊivaĉi kamena,
farme nosilja i svinja)
Zaštita biodiverziteta
SprovoĊenje mjera iz Akcionog
plana Nacionalne strategije
biodiverziteta
Godišnji izvještaj Ministarstvu za
ureĊenje prostora i zaštitu ţivotne
sredine
Izvor informacija
Finansijski
indikatori
Fiziĉki indikatori
LU, Uprava za šume
Budţet
LU, Uprava za šume
Budţet
Površina zaštićenih
šuma
Obim sjeĉe BDM
LU, Uprava za šume
Budţet
Duţina šum.puteva
LU, Uprava za šume
Budţet
ZasaĊeni prostori
Broj sadnica
LU, JP za uzgoj, zaštitu i lov
divljaĉi i riba
Budţet
Broj akcija
Koliĉina otpada
LU, JP „ViK“
Budţet
Realizacija
LU, JP „Komunalije“, NVO
Budţet
Broj uklonjenih
deponija
LU, Privredni subjekti
Visina ulaganja
Realizacija projekata
Redovan posao
Realizacija mjera
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
LU, Sekretarijat za urbanizam,
komunalno stambene poslove i
zaštitu ţivotne sredine
Izvještaj
Izvještaj
145
4.
1.
Zaštita imovine i graĎana
Nabavka neophodnih sredstava i
opreme (sve što nije predviĊeno
programom upravljanja otpadom, a
predviĊeno VIP-om)
LU, Sluţba zaštite
Budţet
Vrsta i koliĉina
nabavljenih sredstava
146
STRATEŠKI PRIORITET 7.
STRATEŠKI PRIORITET 7: PODRŠKA RAZVOJU DRŢAVNIH INSTITUCIJA NA PODRUČJU OPŠTINE DANILOVGRAD
Finansijski
MJERA
Rb
Naziv projekta
Izvor informacija
Fiziĉki indikatori
indikatori
1.
Kvalitetno obezbeĎivanje komunalnih usluga
Pruţanje kvalitetnih komunalnih
LU, Drţavne institucije
usluga (vodosnadbijevanje,
1.
JP „ViK“, JP „Komunalije“, JP
Visina troškova
Obim usluga
elektrosnadbijevanje, upravljanje
„Distribucija“ Pg
otpadom)
2.
Saobraćajno povezivanje
1.
Rešavanje prilaza i parkinga
Visina troškova
Veliĉina objekata
1.
Stvaranje uslova za stambenu izgradnju
Izgradnja stambene zgrade za
potrebe Vojnog centra na lokaciji
Rsojevica
LU, Ministarstvo odbrane
Vrijednost projekta
Kapacitet objekta
Broj stanova
2.
Izgradnja stambene zgrade za
Policijsku akademiju
LU, Ministarstvo unutrašnjih
poslova i Policijska akademija
Visina ulaganja
Broj stambenih
jedinica
3
Izgradnja stambene zgrade za
potrebe obrazovanja
LU, Ministarstvo prosvjete
Vsisina ulaganja
Broj stambenih
jedinica
4.
Rešavanje ostale infrastrukture za
potrebe stambenog objekta i
skladišta Taraš
LU, JP „ViK“, JP „Komunalije“,
Direkcija za saobraćaj
Visina troškova
Kapacitet objekta
3.
LU, Direkcija za saobraćaj Dg
147
5.
4.
1.
2.
3.
Završetak Doma za azilante i
LU, Ministarstvo unutrašnjih
izbjeglice
poslova
Učešće u javnom ţivotu i kulturnim zbivanjima Opštine
Informisanje o zbivanjima u
LU, Drţavne institucije
Opštini
Uĉešće u kulturnom ţivotu Opštine LU, Drţavne institucije
Uĉešće u kreiranju razvoja Opštine LU, Drţavne institucije
Vrijednost projekta
Kapacitet
dogovor
Realizacija
dogovor
dogovor
Realizacija
Realizacija
148
STRATEŠKI PRIORITET 8.
STRATEŠKI PRIORITET 8: MEĐUOPŠTINSKA SARADNJA
MJERA
Rb
1.
1.
2.
1.
2.
3.
Naziv projekta
Saradnja Opštine u oblasti izgradnje infrastrukture
Zakljuĉiće se pojedinaĉni sporazumi
LU, Druge opštine
zavisno od vrste objekta
UnapreĊivanje katuna Sinjajevina i
Lukavica
Opštine: Mojkovac, Danilovgrad,
Izgradnja puteva, vodovoda i solarnih
Kolašin, Bijelo Polje, Šavnik, Ţabljak i
sistema
Nikšić
Opštine: Mojkovac, Danilovgrad,
Izgradnja eko sela i proizvodnja eko-hrane Kolašin, Bijelo Polje, Šavnik, Ţabljak i
Nikšić
Sakupljanje i plantaţni uzgoj eko bilja i
šumskih plodova
Opštine: Mojkovac, Danilovgrad,
Kolašin, Bijelo Polje, Šavnik, Ţabljak i
Nikšić
Revitalizacija komleksa „Glava Zete“
3.
Pulsirajuća ţiĉara „Glava Zete-Ostrog“
4.
5.
Izvor informacija
Opština Dg i Opština Nk,
Sekretarijat za urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu ţivotne
sredine
Opština Dg i Opština Nk,
Sekretarijat za urbanizam, komunalno
stambene poslove i zaštitu ţivotne
sredine
Finansijski
indikatori
Fiziĉki
indikatori
Vrijednost
sporazuma
realizacija
Vrijednost
projekta
Broj programa i
broj korisnika
Vrijednost
projekta
Broj programa i
broj korisnika
Vrijednost
projekta
Broj programa i
broj korisnika
Visina ulaganja
Veliĉina
kapaciteta
Broj korisnika
Visina ulaganja
Kapacitet
Broj korisnika
Organizacija zajedničkih sluţbi
149
1.
Vrijednost
sporazuma
realizacija
realizacija
Zaštita rijeke Zete
6.
1.
7.
1.
8.
9.
Zakljuĉiti posebne sporazume za zajedniĉke
LU, druge opštine
sluţbe u oblasti socijalne i djeĉije zaštite
Sporazum sa opštinom Nikšić
Opština Danilovgrad – Opština Nikšić
Vrijednost
sporazuma
Odlaganje otpada
Sporazum sa opštinom Podgorica zbog
zajedniĉke deponije
Zaštita ţivotne sredine i graĎana
Zajedničke inspekcije
LU DG, JP „Komunalije“ Dg
LU PG, JP deponija“Llivade“ Pg
LU, Druge opštine
LU, Druge opštine
Vrijednost
sporazuma
Dogovori
Dogovori
Koliĉine otpada
realizacija
realizacija
150
3. Opšti izvori informacija i sintetiĉki indikatori
Pored izvora informacija i indikatora koji su naznaĉeni u prethodnom pregledu, a
koji se preteţno odnose na lokalne izvore i indikatore tokom izrade Strateškog plana razvoja
opštine korišćeni su:
a) Opšti izvori informacija
1. Nacionalna strategija razvoja Crne Gore
2. Strategija regionalnog razvoja Crne Gore 2011-2014.
3. Mapa resursa
4. Pojedinaĉne strategije razvoja na nacionalnom nivou
5. Prostorni plan Crne Gore do 2020. godine
6. Statistiĉki godišnjaci „Monstata“ za period 2003-2011.
7. Informacije iz popisa poljoprivrede 2010. godine
8. Relevantne informacije i publikacije nadleţnih ministarstava i nacionalnih javnih
ustanova i javnih preduzeća
9. Postojeća planska dokumenta na lokalnom nivou
- Prostorni plan opštine Danilovgrad i separatne studije koje su raĊene u tu
svrhu
- Generalni urbanistiĉki plan Danilovgrada
- Strategija odrţivog razvoja na nacionalnom i lokalnom nivou
- Višegodišnji investicioni planovi 2005-2009. i 2010-2014.
- uraĊene lokalne studije za oblasti odrţivog razvoja, poljoprivrede, turizma,
lovstva i druga prostorno planska i razvojna dokumenta
b) Sintetiĉki indikatori za opštinu Danilovgrad saglasno opštim ciljevima kako
slijedi:
LOKALNI CILJEVI RAZVOJA
Opšti ciljevi:
- Valorizacija prirodnih resursa
Valorizacija
mogućnosti
aktivnog
stanovništva
- Valorizacija geostrateškog poloţaja
- Valorizacija kulturnih dobara
- Korišćenje mogućnosti opštine, pomoći
drţave, privlaĉenje domaćih i straniih
investitora kroz privatno-javna partnerstva,
pomoći meĊunarodnih institucija i veće
angaţovanje graĊana
INDIKATORI
- DBP po glavi stanovnika
- DBP na nacionalnom nivou
- Stopa nezaposlenosti
- Uĉešće MSP u DBP
- Direktne drţavne investicije
- Direktne strane investicije
- Godišnje investicije u infrastrukturu
-Prihod od turizma
-Broj kreveta
-Potrošnja energije po stanovniku
-Uĉešće alternativnih izvora energije
Smanjiti siromaštvo i obezbijediti jednakost - Stopa siromaštva
pristupu uslugama i resursima
- Stopa upisa u osnovnu školu
- Pismenost kod uzrasta 15-24 godine
- Stopa smrtnosti odojĉadi
- Stopa nezaposlenosti ţena
Zaštita ţivotne sredine i odrţivo upravljanje - Procenat teritorije zaštićen za oĉuvanje
prirodnim resursima
biodiverziteta
- Potrošnja vode po glavi stanovnika
- Procenat voda koje se preĉišćavaju
- Teritorija pod šumama
151
Civilni sektor, poboljšati sistem upravljanja i
uĉešća javnosti, mobilisati sve aktere
- Emisija CO2 po glavi stanovnika
- Udio poreskih prihoda lokalne samouprave
izraţen u procentu od ukupnih poreskih
prihoda
152
4. Monitoring izvještaj
Konaĉan proizvod monitoring sistema je monitoring izvještaj kojeg saĉinjava
Opština u saradnji sa lokalnom konsultantskom grupom. Svrha izvještaja je analiziranje i
verifikovanje prikupljenih podataka od strane monitoring tijela. Fiziĉki, finansijski i procesni
indikatori moraju biti prikazani na mjerljivom nivou kako bi se sagledao i prikazao
cjelokupan proces implementacije Strateškog plana razvoja. Sakupljanje podataka vrši se po
svakoj mjeri u monitoring tabeli koja se daje u prilogu.
Monitoring izvještaj se saĉinjava godišnje u skladu sa pravilnikom lokalne
kunsultantske grupe koji je sastavni dio Strateškog plana (poglavlje VI). Izvještaj treba da
prikaţe cjelokupno implementaciono stanje za proteklu godinu i podnosi se u maju tekuće
godine. Izvještaj sadrţi:
1) Izvršni rezime, kao sintezu trenutnog stanja;
2) Monitoring tabelu;
3) Finansijsku implementaciju;
4) Fiziĉku implementaciju;
5) Procesnu implementaciju;
6) Zakljuĉke, predloge i sugestije za dalje korake u implementaciji Strateškog plana.
MONITORING TABELA
MJERA:
OPIS MJERA:
a) Ukupni budţet
FINANSIJSKA IMPLEMENTACIJA
b) Tekući troškovi
c) Nivo implementacije
Komentar:
Rezultat
FIZIĈKA IMPLEMENTACIJA
a) Poĉetak realizacije
b) Realizovano (A/B)
Komentar:
PROCESNA IMPLEMENTACIJA (popunjava radna grupa)
1. Broj projekata sa završenim radovima
2. Broj projekata sa zapoĉetim radovima
3. Broj projekata sa donosenom odlukom o finansiranju
Komentar:
Zakljuĉak o mjerama implementacije:
153
V – PROCES I PARTNERSTVO
154
V PROCES I PARTNERSTVO
(Razvoj i konsultacije zainteresovanih strana)
Pripremi i izradi Strateškog plana razvoja opštine Danilovgrad za period 2012-2018.
godina pristupilo se sredinom 2010. godine. Razloga za to ima više. Osnovni razlog je
isticanje prethodnog strateškog plana koji je nosio naziv „Razvojne šanse“. Uz to, ne manje
znaĉajno je evidentno prisutna ĉinjenica da nedostatak takvog plana moţe biti vrlo ozbiljna
koĉnica za dalji razvoj opštine.
Poslednjih godina intenzivno smo radili na izradi prostorno-planskih dokumenata svih
nivoa od Prostornog plana opštine do 2020. godine, koji smo usvojili 2007. godine, GUP
Danilovgrad sa detaljnom razradom, koji je usvojen 2008. godine, do prostornih planova
niţeg reda i izrade konkretnih projekata. Intenzivno smo radili na ostvarivanju VIP-a za
period 2005-2009. ĉija je realizacija višestruko premašena, a zatim donijeli VIP za period
2010-2014. godina koji se intenzivno realizuje. U toku je izrada i novog Prostornourbanistiĉkog plana. UraĊena je, sa partnerom iz Holandije, Strategija odrţivog razvoja kao
dugoroĉan dokument i usvojena poĉetkom 2011. godine, a sada se radi Akcioni plan za njenu
realizaciju. Usvojen je i Program rada Predsjednika opštine za naredni mandat do 2014.
godine.
Struĉna ekipa Opštine uradila je Program razvoja lovstva do 2020. godine, Studiju o
organskoj poljoprivrednoj proizvodnji i Studiju o razvoju turizma do 2020. godine. Formirana
je ekipa za upravljanje projektima iz domena IPA i Prekograniĉne saradnje od kojih je jedan
broj već u realizaciji, a prezentirani su i kao primjeri dobre prakse i osvojili prve nagrade.
Formirane su i ekipe za implementaciju projekata ĉija je realizacija u toku. Skupština opštine
redovno razmatra Izvještaje o radu za prethodnu godinu i Programe za narednu godinu za sve
JU i JP ĉiji je osnivaĉ.
Tokom ĉitavog ovog perioda Predsjednik opštine sa struĉnim timovima permanentno
obavlja konsultacije sa svim subjektima u opštini:
 GraĊanima o pojedinaĉnim i drugim problemima u opštini;
 Privrednim društvima koja već funkcionišu o uslovima rada i daljim poslovnim
namjerama;
 GraĊanima koji se prijave sa Pismom o namjerama za formiranje privrednih društava
za bavljenje biznisom na ovom podruĉju u skladu sa utvrĊenim pravilima;
 Javnim preduzećima ĉiji je osnivaĉ Opština;
 Udruţenjima plasteniĉara, voćara i vinogradara, stoĉara, poslodavaca;
 Udruţenjima penzionera, antifašista, mladih generacija;
 Školama, kulturnim institucijama, zdravstvenim insitucijama i sportskim društvima;
 Nevladinim organizacijama;
 Svim mjesnim zajednicama (15);
 Drţavnim institucijama na podruĉju opštine;
 Vladom i svim ministarstvima;
 Drţavnim institucijama – Direkcijama za javne radove, puteve, Monstat;
 Drţavnim preduzećima – Elektroprivreda, Ţeljezniĉka infrastruktura, Uprava za šume,
Fond za mala i srednja preduzeća, banke, aerodromi;
 Zajednicom opština Crne Gore;
 Nauĉnim institucijama u Crnoj Gori i nauĉnicima sa ovog podruĉja;
 MeĊunarodnim organizacijama koje funkcionišu u Crnoj Gori;
155
 Ambasadorima svih drţava koji funkcionišu u Crnoj Gori;
 Delegacije Opštine posjetile su veći broj gradova u drugim drţavama (Makedonija,
Srbija, BiH, Hrvatska, Ukrajina, Rusija, Španija, Holandija, Švajcarska, Ĉeška) i
upoznala se sa njihovim iskustvima;
 Većina sluţbenika i namještenika prošla je kroz razne obuke i radionice koje su u
funkciji planiranja i ukupnog rada subjekata opštine;
 UraĊeno je više programa „Primjera dobre prakse“ i po tom osnovu dobijena prestiţna
priznanja;
 Ostvarena je saradnja sa svim opštinama u Crnoj Gori i realizovan jedan broj
zajedniĉkih projekata, posebno sa susjednim opštinama i opštinama u regionu kojem
pripadamo (središnji region);
 Ostvarena je intenzivna saradnja sa svim medijima u cilju veće transparentnosti.
Sve je to posluţilo kao osnova za pripremu Strateškog plana razvoja opštine za period
2012-2018 godina. Uz to uraĊene su i posebne strategije u toj funkciji:
 Ulaganja u male i srednje programe u organskoj poljoprivredi, prehrambenoj industriji
i turizmu (razvojna koncepcija i ideje);
 Program razvoja lovstva (2011-2020. godina);
 Strategija razvoja turizma do 2020. godine sa Akcionim planom;
 Porez na dohodak fiziĉkih lica (praktiĉna primjena, primjeri i komentari);
 Prostorno-urbanistiĉki plan opštine ĉija je izrada u toku;
 Akcioni plan za ostvarivanje Strategije odrţivog razvoja za period 2012-2018. godina.
U cilju izrade Strateškog plana razvoja opštine Predsjednik opštine je rješenjem od
08.06.2011.godine zvaniĉno formirao Radni tim, kojeg saĉinjava 41 predstavnik iz svih
struktura opštine (lokalna uprava, javne ustanove i javna preduzeća, drţavne institucije,
privredna i poslovna udruţenja, predstavnici malih i srednjih preduzeća, sindikata i
nevladinog sektora). Svi predstavnici Radnog tima tokom rada upoznati su sa zaduţenjima,
obavezama i metodologijom planiranja. Istovremeno je formirana uţa radna grupa od 10
ĉlanova koja je zaduţena za izradu teksta Strateškog plana.
Radna grupa je uradila radnu verziju Strateškog plana razvoja opštine i sa istom
upoznala Radni tim na sastanku od 21.06.2011. godine, koju je Radni tim ocijenio kao dobru
osnovu za izradu nacrta plana i odluĉila da se ista prezentira na sajtu Opštine, kako bi se
upoznao što veći broj subjekata i graĊana sa njenom sadrţinom. Sastanku je prisustvovao
posmatraĉ iz Ministarstva ekonomije gospodin Latković Miodrag. Tokom proteklog perioda
radnu verziju plana intenzivno su komentarisala sredstva informisanja, a od ĉlanova radnog
tima dostavljene su usmene i pismene primjedbe i sugestije.
Nakon donošenja Pravilnika o metodologiji za izradu strateškog plana razvoja jedinice
lokalne samouprave (20.07.2011.god.) od strane Ministarstva ekonomije pristupilo se:
1) Formiranju Opštinske konsultativne grupe i donošenju Pravila funkcionisanja OKG za
izradu, reviziju i implementaciju SPR opštine Danilovgrad za period 2012-2018. godina.
Predsjednik opštine rješenjem je utvrdio sastav, a na sastanku od OKG od 15.08.2011. godine
jednoglasno su usvojena Pravila funkcionisanja. Sastanku je prisustvovao posmatraĉ ispred
Ministarstva odrţivog razvoja i turizma. Na sastanku OKG je upoznata sa dosadašnjim radom
i aktivnostima na izradi SPR, što je takoĊe jednoglasno prihvaćeno i zakljuĉeno „da se
pristupi izradi I verzije Nacrta SPR za period 2012-2018. godina umjesto 2011-2016. godina“.
Uţa radna grupa koju je formirao radni tim je pripremio Nacrt SPR za period 2012-2018. (I
verzija) i prezentirao ga na zajedniĉkom sastanku Radnog tima i OKG koji je odrţan 15.
156
10.2011. godine. Tokom izrade prve verzije Nacrta razmotrene su sve primjedbe i sugestije
koje su dospjele od strane ĉlanova Radnog tima i drugih subjekata, kao i sve novonastale
okolnosti od poĉetka rada na izradi Strateškog plana razvoja.
Dalji tok rada Radnog tima i OKG prikazuje se u sledećem pregledu.
Dio
SPR
JLS
Uredba
Rješenje
Radna verzija
SPR
Pravila OKG
Radni tim
OKG
Djelovi SPR
I Osnovna
analiza
II SWOT
analiza
KLJUĈNE STAVKE ZA IZRADU I USVAJANJE SPR
Vrsta većine
(jednoglasno ili
većina ĉlanova – u
Pripremni sastanci
Završni sastanci
sluĉaju većine treba
naglasiti ko je bio za,
protiv i uzdrţan)
a) Radni tim
25.06.2011.
Jednoglasno
b) OKG
23.08.2011.
Jednoglasno
Radni tim
21.06.2011.
Jednoglasno
Posmatraĉ:
Ministarstvo
ekonomije
Jednoglasno
Predsjednik opštine i 15.07.2011.
Posmatraĉi:
Radna grupa
Ministarstvo
ekonomije
Prezentacija
23.11.2011.
Jednoglasno
OKG usvojila Nacrt I
Posmatraĉi:
kao snovu za
Minist. ekonomije
evaluaciju
Minist. odrţ. razvoja
i turizma
Zajednica opština
OKG - pravila
Jednoglasno
Posmatraĉi:
Ministarstvo
ekonomije
Priprema: Radni tim
Sastanak OKG
Glasanje:
21.12.2011.
jednoglasno
Posmatraĉi:
Ministarstvo
ekonomije
Zajednica opština
Priprema: Radni tim
Glasanje:
Sastanak OKG
jednoglasno
Predsjednik opštine
21.12.2011.
Posmatraĉi:
potpisao
Minist. ekonomije
Zajednica opština
Ciljevi i
prioriteti
Priprema: Radni tim
Sastanak OKG
10.01.2012.
Mjere
Priprema: Radni tim
Sastanak OKG
10.01.2012.
Glasanje:
jednoglasno
Posmatraĉi:
Minist. ekonomije
Zajednica opština
Glasanje:
jednoglasno
157
Posmatraĉi:
Minist. ekonomije
Zajednica opština
Nacrt SPR
Radni tim i OKG
Sastanak
10.01.2012.
Javna rasprava
Od 16.01.2012.
do 16.02.2012.
OKG
Skupština Opštine
Predsjednik opštine
Odluka o utvrĊivanju
Strateškog plana
razvoja
Predlog
Izvještaj
Prilog 10
Predlog Strateškog
plana razvoja
Izvještaj o javnoj
raspravi
Predlog 10 „Opis
projekata“
Predlog Strateškog
plana razvoja
29.02.2012.
Glasanje:
jednoglasno
Posmatraĉi:
Minist. ekonomije
Zajednica opština
Primjedbe i sugestije:
Glasanje odbornika:
Jednoglasno
Posmatraĉi:
Ministarstvo
ekonomije
Ministarstvo finansija
Dostavljeno
ministarstvu na
mišljenje
Tokom izrade Predloga plana ostvarena je puna saradnja sa Ministarstvom
ekonomije, preko radionica koje su organizovane u više navrata i preko evaluatora koji
su se maksimalno ukljuĉili u oblikovanje ovog dokumenta.
TakoĊe, ostvarena je saradnja sa Zajednicom opština, Ministarstvom za odrţivi
razvoj i turizam, Ministarstvom za vanjske poslove i evropske integracije,
Ministarstvom poljoprivrede i ruralnog razvoja, Ministarstvom finansija,
Ministarstvom unutrašnjih poslova i Evropskom komisijom, koji su ukljuĉeni u sastav
Opštinske konsultativne grupe kao posmatraĉi.
Posebna saradnja ostvarena je sa drţavnim institucijama koje su osnovane na
podruĉju opštine.
Tokom rada Opštinske konsultativne grupe izvršene su 4 izmjene u sastavu
zbog potrebe ukljuĉivanja pojedinih struktura i smrti jednoga ĉlana grupe.
Tokom ĉitavog perioda Radni tim je funkcionisao bilo u Radnim grupama, bilo
kao cjelina ili pojedinaĉno po potrebi oblikovanja i usaglašavanja pojedinih djelova
plana.
Rad Opštinske konsultativne grupe i Radnog tima je bio potpuno javan i
transparentan.
158
VI REGULISANJE RADA OPŠTINSKE
KONSULTANTSKE GRUPE
159
VI REGULISANJE RADA OPŠTINSKE KONSULTANTSKE GRUPE
Konsultantsku grupu odlukom je formirao Predsjednik opštine. Sastav i funkcionisanje
Opštinske konsultativne grupe ureĊeni su Pravilima koja su jednoglasno usvojena od strane
svih ĉlanova koji imaju status glasaĉa na sjednici odrţanoj 06.09.2011. godine. U nastavku
slijedi sastav Opštinske konsultativne grupe i Radnog tima.
1. Opštinska konsultativna grupa
r/br.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
ĈLANOVI
Domazetović Svetozar
Dipl.ecc
Bošković Zoran
Dipl.ing.mašinstva
Pavićević Vidoje
Profesor matematike
Dr. Dragan Dragojević
Vojvodić Dejan
Dipl.menadţer u turizmu
Kneţević Ljiljana
Đuriĉković Darko
Dipl.ing.mašinstva
Stanišić Branislav
Prof. knjiţevnosti
Antović Dragan
GraĊ. tehniĉar
Otašević Vasilije
Dipl. arhitekta
Brajović Boţidar
Mrvaljević Darko
Pavićević Aleksandar
Dipl. ecc
Bulatović Natalija
Dipl.ing.agronom
Bogetić Zdravko
Dipl.ecc
Jovanović Sneţana
Fil. fakultet
Mitrović Veselin
Viša komercijalna
Radulović Ranko
Elektro ing.
Mr. Vujadinović Vujadin
Stanišić Ilija
Dipl. ecc
Đurović Tanja
Prof. fizike
Rajović Vlajko
publicista
ZANIMANJE
Savjetnik predsjednika za
ekonomska pitanja
Potpredsjednik Opštine
STATUS
koordinator
Potpredsjednik Opštine
glasaĉ
Nezavisni ekspert
Zavod za zapošljavanje
glasaĉ
glasaĉ
Udruţenje stoĉara
Direktor JZKP
glasaĉ
glasaĉ
Direktor OŠ „Vuko Jovović“
glasaĉ
Direktor direkcije za puteve
Danilovgrad
Glavni urbanista
glasaĉ
Udruţenje plasteniĉara
Tim za upravljanje projektima
MIS preduzeća - preduzetništvo
glasaĉ
glasaĉ
glasaĉ
Savjetnik za poljoprivredu
sekretar glasaĉ
Oblast finansija
glasaĉ
Direktor Turistiĉke organizacije
glasaĉ
Udruţenje poslodavaca
glasaĉ
Oblast energetike
glasaĉ
Oblast tehniĉkih procesa
Predstavnik penzionera
glasaĉ
glasaĉ
NVO „Otvorena škola“
glasaĉ
MZ „Spuţ“
glasaĉ
glasaĉ
glasaĉ
160
Rakoĉević Nikola
NVO „Matrix“
Prof. knjiţevnosti
Ministarstvo ekonomije
Ministarstvo odrţivog
razvoja i turizma
Ministarstvo poljoprivrede i
ruralnog razvoja
glasaĉ
posmatraĉ
28.
29.
Ministarstvo vanjsih
poslova i evropskih
integracija
Ministarstvo finansija
Delegacije EK
30.
Zajednica opština
posmatraĉ
23.
24.
25.
26.
27.
posmatraĉ
posmatraĉ
posmatraĉ
posmatraĉ
posmatraĉ
161
2. Radni tim
U cilju kvalitetne izrade Strateškog plana Predsjednik opštine Danilovgrad, gospodin
Branislav Đuranović, formirao je Tim za izradu Strateškog plana razvoja opštine Danilovgrad.
Tim za izradu Strateškog plana razvoja ĉine predstavnici javnog sektora (lokalna samouprava,
javne ustanove i javna preduzeća) i predstavnici poslovne zajednice (privatni i društveni
sektor); predstavnici mjesnih zajednica i nevladinog sektora:
1. Domazetović Svetozar – koordinator tima,
2. Dr Miodrag Miško Đurović - predsjednik SO,
3. Bošković Zoran – potpredsjednik Opštine,
4. Pavićević Vidoje – potpredsjednik Opštine,
5. Lakić Ratko – glavni administrator,
6. Bošković Stanislava – sekretar Skupštine,
7. Burić Jelisavka – sekretar za opštu upravu i društvene djelatnosti,
8. Popović Jovanka – sekretar za privredu i finansije,
9. Velimirović Slavko – sekretar za urbanizam, komunalno stambene poslove i zaštitu
ţivotne sredine,
10. Markuš Boţidar- sekretar za imovinu,
11. Dr Dragan Dragojević – konsultant za razvoj,
12. Otašević Vasilije – glavni urbanista,
13. Radulović Ranko – direktor FC Distribucije Crne Gore,
14. Šipĉić Ţivko – direktor Policijske akademije,
15. Tomĉić Zoran – direktor Forenziĉkog centra,
16. Radović Milan –direktor ZIKS-a,
17. Dakić Dragutin – Ministarstvo odbrane CG,
18. Stanišić Ilija – penzioner,
19. Pavićević Aleksandar – odbornik,
20. Mr. Vujadinović Vujadin – odbornik,
21. Đoković Velimir – odbornik,
22. Kovaĉević Zorica – direktor Doma zdravlja,
23. Stanišić Branislav – direktor O.Š. “Vuko Jovović”,
24. Pavićević Slavica – direktor Gimnazije “Petar I Petrović Njegoš”,
25. Đuriĉković Darko - direktor JKZP,
26. Antović Dragan – direktor Direkcije za saobraćaj i puteve,
27. Ivanović Duško – direktor JP za uzgoj, zaštitu i lov divljaĉi
28. Mr. Vuković Ranko – direktor Centra za kulturu,
29. Jovović Vesna – direktor Umjetniĉke kolonije,
30. Jovanović Sneţana – direktor Turistiĉke organizacije,
31. Radulović Radovan – direktor Montenomax,
32. Kovaĉević Rajo– direktor Mezona;
33. Brnović Dejan – direktor Garmina,
34. Šaranović Ranko – šef ispostave Elektrodistribucije,
35. Brajović Budimir – MZ Jelenak,
36. Sekulić Raco - MZ Bandići,
37. Rakoĉević Nikola – Matrix,
38. Matunović Maja – šef kabineta Predsjednika Opštine,
39. Bogetić Zdravko - savjetnik za finansije,
40. Mrvaljević Darko – tim za upravljanje projektom,
41. Bulatović Nataša – savjetnik za poljoprivredu.
162
Tokom procesa planiranja obezbijeĊeno je da svaki uĉesnik:
- bude upoznat sa svojim zaduţenjima;
- zna ţeljeni rezultat;
- prihvati obaveze i odgovornost za rezultate;
- zna vremenski okvir u kojem je potrebno izraditi i implementirati strategije;
- bude posvećen ostvarivanju ţeljenih rezultata.
163
Ex Ante Evaluacija
164
Ex Ante Evaluacija
Izvještaj o ex-ante evaluaciji
Predgovor
Ex-ante evaluaciju Strateškog plana razvoja opštine Danilovgrad vrši nezavisni evaluator koji
je angaţovan od strane Ministarstva ekonomije. Sam proces ex-ante evaluacije podrazumijeva
praćenje izrade Strateškog plana razvoja, vršenje izmjena, dopuna i modifikacija, zajedniĉki
sa ĉlanovima Opštinske konsultativne grupe u cilju unaprijeĊenja kvaliteta Strateškog plana
razvoja. TakoĊe, ex-ante evaluacija ukljuĉuje ocjenu usklaĊenosti Starteškog plana razvoja i
Strategije regionalnog razvoja Crne Gore, kao i usklaĊenost sa Pravilnikom o metodologiji za
izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave.
Cilj ex-ante evaluacije jeste procjena mogućnosti sprovoĊenja Strateškog plana razvoja, kao i
transparentnost, a ista se ostvaruje razmatranjem razliĉitih programskih pitanja, na koja je
potrebno dostaviti mišljenja, predloge, evantualno sugestije i poţeljne izmjene.
Strateški plan razvoja opštine Danilovgrad sadrţi sedam poglavlja: Analizu postojećeg stanja,
SWOT analizu, Razvojne ciljeve opštine, prioritete i mjere koje traba implementirati,
Monitoring, Proces i partnerstvo, Regulisanje rada Opštinske konsultativne grupe, ukljuĉujući
i poglavlje Ex-ante evaluacija. Navedena struktura Strateškog plana razvoja je usklaĊena sa
Pravilnikom o metodologiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave.
Proces izrade Strateškog plana razvoja i ex-ante evaluacije
I pored toga što je rad na izradi Strateškog plana razvoja opštine Danilovgrad za period 2011.2016. godina, otpoĉeo prije donošenja Strategije regionalog razvoja Crne Gore i Pravilnika o
metodologiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave, do tada
pripremljeni dokument je posluţio kao dobra baza s obzirom da je za izradu istog kao osnov
korišćena prethodno donešena Nacionalna strategija odrţivog razvoja Crne Gore. Slijedi da je
dalje usaglašavanje Stateškog plana razvoja sa novim dokumentima izvršeno uspješno.
Proces ex-ante evaluacije odvija se fazno, taĉnije paralelno sa koracima koje su realizovala
tijela u Opštini zaduţena za izradu Strateškog plana razvoja. Tako je prvenstveno formiran
Radni tim, koji broji 41 ĉlana, a zatim i Opštinska konsultativna grupa, ĉija je prvobitna
struktura izmijenjena kako bi u istoj bili zastupljeni predstavnici svih interesnih grupa. Nakon
izmjene, Opštinsku konsultativnu grupu ĉini 30 ĉlanova, od kojih 23 predstavljaju glasaĉi, a 7
posmatraĉi.
-
-
Izradu radne verzije SPR za period 2011.-2016. godine uradio je Radni tim i usvojio
26. juna 2011. godine.
Nacrt je uraĊen i razmatran na zajedniĉkoj sjednici Radnog tima i Opštinske
konsultativne grupe na sastanku odrţanom 23.11.2011. godine na kojem je data
podrška dokumentu. TakoĊe, na sastanku Opštinske konsultativne grupe, istog dana,
pomenuti Nacrt usvojen je kao osnova za evaluaciju i kao takav dostavljen je na uvid
Ministarstvu ekonomije.
Opštinska konsultativna grupa odrţala je 13 sastanaka, dok je Radni tim takoĊe odrţao
niz pripremnih sastanaka, na kojima su izmeĊu ostalog razmatrana fazna mišljenja
165
-
evaluatora, kao i svih ĉlanova OKG, posmatraĉa i drugih zainteresovanih strana koje
su iznijele svoje predloge i sugestije.
Zbog trajanja procesa izrade Strateškog plana razvoja izmijenjen je period na koji se
plan odnosi, tako da je prvobitni period 2011.-2016. preinaĉen u period 2012.-2018.
godine. O ovoj izmjeni donešena je odgovarajuća odluka Predsjednika opštine.
Usvajanje Strateškog plana razvoja od strane Opštinske konsultativne grupe vršilo se
fazno, po poglavljima, nakon usaglašavanja sa evaluatorom.
Konaĉan tekst Nacrta Strateškog plana razvoja, OKG je usvojila 11.01.2012. godine i
predloţila predsjedniku Opštine na utvrĊivanje i stavljanje na javnu raspravu. Javna
rasprava trajala je od 16.01. do 16.02.2012. godine.
U meĊuvremenu uraĊen je prilog 8 „Aneks uz analizu postojećeg stanja“ i prilog 10
„Opis projekata” (Project Fiches). Predsjednik opštine je utvrdio Predlog Starteškog
plana razvoja sa pomenutim prilozima.
Fazna ex-ante evaluacija
Posmatrano po fazama, struktura Analize postojećeg stanja je usklaĊena sa strukturom koja je
data u Pravilniku o metodologiji za izradu Strateškog plana razvoja jedinice lokalne
samouprave. Mada je ista bila inicijalnog karaktera, predmetna struktura u velikoj mjeri prati
pomenutu, što je rezultiralo visokim stepenom usklaĊenosti. Prvo poglavlje raspolaţe svim
relevantnim podacima, neophodnim za prezentovanje prave situacije u Opštini. Kako su
podaci navedeni i za prethodnih par godina, vršena je i adekvatna analiza, praćene su
tendencije kretanja, kao i poreĊenje sa podacima na nacionalnom nivou. Sve ovo u cilju
predstavljanja stvarne situacije u Opštini, tako da su jasno predstavljene prednosti, ali i
nedostaci, taĉnije problemi sa kojima se suoĉava Opština.
Analogno, kao takva prva faza predstavlja dobru osnovu i uvod u drugu fazu. U SWOT
analizi kroz prednosti, nedostatke, mogućnosti i opasnosti konkretizovano je ono sto je
predstavljeno u Analizi postojećeg stanja. SWOT analiza je detaljna i podijeljena po
oblastima kao i prvo poglavlje, što uz prethodno navedeno ukazuje na jasnu vezu izmeĊu prve
dvije faze. TakoĊe, ispunjeno je i pravilo pravljenja razlike izmeĊu unutrašnjih i spoljašnjih
faktora, tako da SWOT analiza daje dobre informacije kako o potencijalima i problemima u
samoj Opštini, tako i o onim koji su eksternog karaktera.
U okviru trećeg poglavlja, prije svega postavljena je vizija opštine Danilovgrad kroz zadatak i
oĉekivanja u cilju valorizacije razliĉitih vidova potencijala Opštine, kao i rješavanja
postojećih problema. Uspostavljena je logiĉna veza izmeĊu prioriteta, mjera i projekata i isti
su prezentovani u formi Akcionog plana. Mjere jasno proizilaze iz postavljenih prioriteta, dok
su projekti realni i prihvatljivi za postavljeni period Strateškog plana razvoja i ispunjavaju
uslove efektivnosti, efikasnosti, uticaja, relevantnosti i odrţivosti. Kada je rijeĉ o finansijskom
planiranju, ono je takoĊe dobro uraĊeno, a isto ukljuĉuje: budţet opštine, drţavni budţet,
sredstva po osnovu EU fondova, kredite GIB-a, EBRD-a i KFW-a, sredstva Javnih ustanova i
Javnih preduzeća, malih i srednjih preduzeća, kao i preduzetnika, graĊana, privatno-javnih
partnerstava i donacije. Potrebno je napomenuti da su ista priliĉno ambicijozno planirana, što
će u internoj usklaĊenosti biti detaljnije obrazloţeno.
Monitoring kao ĉetvrto poglavlje i znaĉajna komponenta strateškog planiranja sadrţi izvore
informacija, finansijske i fiziĉke indikatore za sve projekte po mjerama i prioritetima.
166
Samim tim, raspoloţivi indikatori su mjerljivi, navedeni su i izvori za provjeru podataka, tako
da ih je lako pratiti. TakoĊe, uraĊen je i monitoring plan, kao i predloţen mehanizam za
obavljenje monitoringa.
Peto poglavlje Proces i partnerstvo potvrĊuje da je Strateški plan razvoja izraĊen u saradnji sa
ĉlanovima Opštinske konsultativne grupe i da je ista odobrila svaku fazu. U tabelarnom
prikazu date su informacije o kljuĉnim stavkama za izradu i usvanjanje Strateškog plana
razvoja koje podrazamujevaju niz pripremnih i završnih sastanaka i javnu raspravu.
U šestom poglavlju Regulacije rada opštinske konsultativne grupe dat je spisak ĉlanova iste,
koji ukljuĉuje ĉlanove svih interesnih grupa: mjesne zajednice, privrednih subjekata – MSP,
JP i JU, drţavnih institucija, uduţenja, NVO, lokalne samouprava - odbornici, lokalna uprava,
sindikati, nezavisni eksperti. Ovakva struktura uglavnom ispunjava preporuke ukljuĉivanja i
uvaţavanja sugestija svih zainteresovanih strana.
Analiza usklaĊenosti
Interna usklaĊenost
Interna usklaĊenost je ostvarena ne samo metodološki, već i sadrţajno i to na naĉin logiĉkog
posmatranja svakog pojedinaĉnog problema i izvoĊenja zakljuĉaka o onome što treba uraditi
da bi se stanje mijenjalo, odnosno poboljšalo. TakoĊe, usklaĊenost je postignuta i u dijelu
finansija, uzevši u obzir broj projekata i njihovu procijenjenu vrijednost. Interna usklaĊenost
se sastvoji iz dva dijela. Prvi dio se odnosi na povezanost Analize postojećeg stanja i SWOT
analize. Kao što je navedeno u procesu ex-ante evaluacije, uoĉljiva je dobra povezanost ova
dva poglavlja. Kako su u prvom poglavlju kroz prikaz stanja navedene dobre, ali i loše strane
Opštine, iste su konkretizovane u SWOT analizi kroz prednosti i nedostatke, kao kategorije
internog karaktera. Dakle, SWOT analiza naslanja se na Analizu postojećeg stanja, na što
ukazuje i njihova podjela na iste oblasti, tako da se navedeni potencijali ili problemi u jednoj
od oblasti u okviru prvog poglavlja, kroz valorizovanje, odnosno konkretnu identifikaciju
nedostatka, prepoznaju u istoj oblasti u SWOT analizi. Drugi dio interne usklaĊenosti
podrazumijeva analizu povezanosti postavljenih prioriteta, pripadajućih mjera i projekata sa
procjenama finansijskih sredstava neophodnih za realizaciju istih. Konkretno, procjena tih
sredstava za period od 7 godina je 48.093.610,18 eura, ukljuĉujući: drţavni budţet, lokalni
budţet, kredite, EU fondove, sredstva Javnih ustanova, Javnih preduzeća, MSP, preduzetnika,
graĊana, privatno-javnih partnerstava i donacija. Broj planiranih projekata za isti period je
236, od kojih je 71 okarakterisano kao prioritetni. Na osnovu navedenih podataka, i pored
toga što je cilj Opštinske konsultativne grupe bio postaviti što šire podruĉje realizacije
projekata, s tim što će se poseban znaĉaj dati permanentnom praćenju realizacije Stateškog
plana razvoja, tako da ukoliko bude znaĉajnijih odstupanja koja bi se negativno odrazila na
stapen realizacije SPR, isti će se korigovati i svesti na mjeru koja bude prihvatljiva i realna,
zakljuĉak je da bi ostvarenje Starteškog plana razvoja bilo uspješnije uz niţi nivo planiranih
finansijskih sredstava, a u skladu sa tim i manji broj planiranih projekata.
Eksterna usklaĊenost
Kada je rijeĉ o eksternoj usklaĊenosti, pored usklaĊenosti SPR opštine Danilovgrad sa
Prostornim planom Crne Gore i Nacionalnom strategijom odrţivog razvoja Crne Gore,
prvenstveno je znaĉajno analizirati usklaĊenost sa Pravilnikom o meodologiji za izradu
Strateškog plana razvoja jedinice lokalne samouprave, kao i Strategijom regionalog razvoja
Crne Gore, kroz prikaz ciljeva, prioriteta i njima pripadajućih mjera. Prema Prostornom planu
Crne Gore opština Danilovgrad definisana je kao jedna od dvije razvojne podzone u
167
Središnjem regionu. Resursi, potencijali i prioriteti navedeni u Strateškom planu razvoja
opštine Danilovgrad, usklaĊeni su sa istim kategorijama definisanim i prepoznatim za opštinu
Danilovgrad u okiviru smjernica i pretpostavki za izradu prostornih planova opština i
generalnih urbanistiĉkih planova Prostornog plana Crne Gore. TakoĊe, u Nacionalnoj
strategiji odrţivog razvoja Crne Gore postavljena su tri stuba odrţivog razvoja: ekonomski
razvoj, ţivotna sredina i prirodni resursi i društveni razvoj, što se moţe povezati sa ciljevima
definisanim u okviru SPR Opštine, a to su: valorizacija prirodnih resursa, valorizacija
mogućnosti radno aktivnog stanovništva, valorizacija geo-strateškog poloţaja Opštine,
valorizacija kulturnih dobara i finansijske mogućnosti Opštine. Dakle, moţe se zakljuĉiti da je
usklaĊenost Strateškog plana razvoja opštine Danilovgrad sa Prostornim planom Crne Gore i
Nacionalnom strategijom odrţivog razvoja Crne Gore, kao element eksterne usklaĊenosti,
uspješno izvršena. UsklaĊenost sa Pravilnikom o metodologiji za izradu Strateškog plana
razvoja jedinice lokalne samouprave ogleda se u sadrţajnom i strukturalnom smislu
Strateškog plana razvoja, za koju se moţe reći da je uz neznatna odstupanja strukture, ali uz
pokrivenost svih poglavlja i neophodnih stavki, takoĊe izvršena na zadovoljavajućem nivou.
UsklaĊenost sa Strategijom regionalnog razvoja prikazana je u nastavku u tabelarnom prikazu
prioriteta i mjera Središnjeg regiona kojem pripada opština Danilovgrad, definisanim u
Strategiji regionalnog razvoja Crne Gore, sa jedne strane, i prioriteta i mjera navedenih u
Strateškom planu razvoja sa druge strane:
Usklađenost prioriteta i mjera SRR Crne Gore i SPR opštine Danilovgrad
Prioriteti i mjere Središnjeg
Prioriteti i mjere Strateškog plana
regiona prema Strategiji
razvoja opštine Danilovgrad
regionalnog razvoja
Prioritet 1 Povećanje konkurentnosti
Prioritet 4 Socijalni razvoj
jačanjem ljudskih potencijala
- umreţavanje visokoobrazovnih
- socijalna zaštita
Mjere u
ustanova i privrednih subjekata
- zdravstvena zaštita
okviru
- razvoj trţišta rada i sistema
- obrazovanje
Prioriteta
zapošljavanja
- razvoj ljudskih resursa
4
- promovisanje društvenih
- rješavanje nezaposlenosti
Mjere u
inkluzija
Prioritet 3 Urbanističko planiranje i uređenje
okviru
- ulaganje i izgradnja sistema
prostora
Prioriteta
doţivotnog osiguranja u skladu sa
- poštovanje postojećih prostornih
1
potrebama trţišta
Mjere u
planova
- jaĉanje kapaciteta lokalnih
okviru
- izrada novih prostornih planova
samouprava za strateško planiranje Prioriteta - izrada i realizacija planova ureĊenja
i korišćenje EU fondova i dugih
3
prostora
raspoloţivih izvora finansiranja
Prioritet 2 Unapređenje uslova za razvoj
Prioritet 1 Razvoj ekonomije i privlačenje
usluga, poizvodnje i
direktnih investicija
preduzetništva
- unapreĊenje privredne
- razvoj MSP i preduzetništva
infrastrukture (poslovnih zona,
- standardizacija proizvoda
biznis inkubatora, tehnoloških
- unapreĊenje lokalne samouprave
Mjere u
Mjere u
parkova)
- privlaĉenje direktnih inesticija
okviru
okviru
- unapreĊenje informacionih
- privatno-jano partnerstvo,
Prioriteta
Prioriteta
tehnologija i e-trgovine
zapošljavanje struĉnih ljudi i
2
1
- transfer znanja i tehnologija
formiranje biznis centara
- promocija i ulaganje u
- odrţivo upravljanje resursima
istraţivanje, razvoj i inovacije
- podsticanje razvoja poljoprivrede i
168
Prioritet 3
Mjere u
okviru
Prioriteta
3
Prioritet 4
Valorizacija kulturnih i prirodnih
potencijala na održiv način
- odrţivi razvoj poljoprivrede
- odrţivi razvoj turizma i izgradnja
turistiĉke infrastrukture
- promocija regionalnih klastera
radi jaĉanja turistiĉkih potencijala
- razvoj energetike (obnovljivi
izvori energije, primjena principa
energetske efikasnosti i sl.)
- razvoj preraĊivaĉke industrije na
odrţivi naĉin
- valorizacija prirodne i kulturnoistorijske baštine
Razoj komunalne, javne i putne
infrastrukture
Prioritet 5
ruralnog podruĉja
- podsticanje organske poljoprivredne
proizvodnje
- korišćenje rijeke Zete
- stvaranje uslova i podsticaj razvoja
turizma
- podsticanje razvoja lovstva i
ribolovstva
- osposobljavanje privrednih zona
Kulturni razvoj
Mjere u
okviru
Prioriteta
5
- zaštita i promocija kulturnoistorijskog nasleĊa
- tradicionalno graditeljstvo i
oĉuvanje kulturnog identiteta
- razvoj fiziĉke kulture i sporta
- javnost
- civilni sektor
- plan akcije za omladinu i djecu
Prioritet 2
Razvoj infrastrukture
Mjere u
okviru
Prioriteta
2
Mjere u
okviru
Prioriteta
4
- odrţavanje i unapreĊenje
komunalne infrastrukture
- upravljanje otpadom i otpadnim
vodama
- izgradnja, odrţavanje i
unapreĊenje saobraćajne
infrastrukture
- veći stepen bezbjednosti u
saobraćaju
Prioritet 7
Mjere u
okviru
Prioriteta
7
Prioritet 8
Mjere u
okviru
Prioriteta
8
- razvoj saobraćajne infrastrukture
- razvoj hidrotehniĉke infrastrukture
- unapreĊenje snadbijevanja
elektriĉnom energijom
- odrţavanje telekomunikacija
- razvoj ostale komunalne
infrastrukture
- upravljanje otpadom
Podrška razvoju državnih institucija
na području opštine Danilovgrad
- kvalitetno pruţanje komunalnih
usluga
- saobraćajno povezivanje
- stvaranje uslova za stambenu
izgradnju
- uĉešće u kulturnim zbivanjima i
javnom ţivotu u Opštini
Međuopštinska saradnja
- saradnja Opštine u oblasti
infrastrukture
- organizacija zajedniĉkih sluţbi
- zaţtita rijeke Zete
- odlaganje otpada
- zaštita ţivotne sredine i graĊana
169
- zajedniĉka inspekcija
Prioritet 5
Mjere u
okviru
Prioriteta
5
Zaštita životne sredine
- odrţivo upravljanje i korišćenje
prirodnih resursa
- nisko karbonski razvoj
- infrastruktura za zaštitu ţivotne
sredine (komunalna infrastruktura)
Prioritet 6
Mjere u
okviru
Prioriteta
6
Ekološki sektor
- uzgoj, zaštita i iskorišćavanje šuma
- zaštita rijeka
- zaštita vodoizvorišta
- zaštita biodiverziteta
- zaštita imovine i graĊana
Na osnovu tabelarnog prikaza moţe se zakljuĉiti da prioriteti Strateškog plana razvoja opštine
Danilovgrad uglavnom korespondiraju sa prioritetima Središnjeg regiona prema Strategiji
regionalnog razvoja Crne Gore. TakoĊe, neki prioriteti korespondiraju sa mjerama iz više
prioriteta Strategije regionalnog razvoja Crne Gore, što uz prethodno navedeno u krajnjem
rezultira visokim stepenom usklaĊenosti ovih dokumenata.
Konačni izvještaj
Imajući u vidu prethodni period razvoja opštine Danilovgrad koji je realizovan uzlaznom
putanjom, broj planiranih projekata i nivo finansijskih sredstava neophodnih za
realizaciju istih postavljeni su prilično optimistično, međutim smatram da bi ostvarenje
Strateškog plana razvoja bilo uspješnije uz smanjenje planiranih finansijskih sredstava,
kao i broja planiranih projekata. Iako ambicijozan, Strateški plan razvoja sadrži
konkretne predloge rješenja postojećih problema i kao takav može odgovoriti na izazove
sa kojima se suočava Opština. Analogno, u Strateškom planu razvoja uspostavljena je
logična veza dobro definisanih, jasnih, ciljeva, prioriteta, mjera i projekata. Takođe, na
osnovu analize usklađenosti, može se zaključiti da Strateški plan razvoja u solidnoj mjeri
ispunjava uslove interne i eksterne usklađenosti. Prilikom definisanja vizije ujedno su
definisana i očekivanja koja su usmjerena na poboljšanje socio-ekonomskih uslova u
Opštini, sa krajnjim ciljem povećanja stepena konkurentnosti. U skladu sa tim, pored
uticaja na održivi razvoj i zaštitu životne sredine, Strateški plan razvoja djelovaće
prvenstveno na demografska kretanja i poslovni sektor.
I Demografska kretanja (dalji trend povećanja broja stanovnika, povećanje udjela radno
aktivnog stanovništva i smanjenje migracija selo-grad) i to kroz:
- zdravstvo (preventivna i adekvatna zaštita stanovnika)
- kulturu (bogatiji i raznovrsniji kulturni sadržaji)
- obrazovanje (sa akcentom na cjeloživotno obrazovanje i obrazovanje kadrova u
skladu sa zahtjevima tržišta)
- osnovnu i poslovnu infrastrukturu (povećanje broja programa i obima investicija,
pi čemu se posebno vodi računa o održivosti projekata; stvaranje povoljnih
uslova za poslovni ambijent; privlačenje domaćih i stranih investitora;
definisanje privrednih zona; benefiti za domaće i strane ulagače; formiranje
poslovnih udruženja, biznis centara, inkubatora itd.)
- javni sektor (jačanje lokalnih i državnih institucija, javnih preduzeća i ustanova,
civilnog sektora)
170
II Poslovni sektor (fokus je stavljen na MSP, preduzetništvo, poljoprivredu, ruralno
područje, prehrambenu industriju, korišćenje energetskog potencijala rijeke Zete,
turizam, lovstvo, ribolovstvo i uslužne djelatnosti u raznim oblastima) i to kroz:
- investicije (povećanje broja i vrijednosti investicija)
- preduzetništvo (nastavak trenda povećanja broja MSP i preduzetnika)
- nivo ekonomskog rezultata (povećanje broja MSP, preduzetnika, posebno onih
koji se bave proizvodnjom, zatim povećanje obradivih površina, stočnog fonda
itd.)
- očekivani uticaj programa na lokalni razvoj (opština dinamičnog razvoja sa
prepoznatljivim nivoom investicija, povoljnim uslovima za razvoj preduzetništva,
racionalnim korišćenjem prirodnih resursa, proizvodnji ogranske hrane, kao i
proizvodnji koja ne zagađuje životnu sredinu, zdravstvenoj zaštiti i obrazovnom
kadru u skladu sa potrebama tršišta)
171
Download

Danilovgrad - Zajednica Opština Crne Gore