Imam Nevevi
RIJADUS-SALIHIN
Izbor: Muhammed Mustafa el-E‘zami
Sadržaj
Predgovor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1. Iskrenost u nijjetu i neophodnost njegove prisutnosti u svim
djelima i riječima i svim stanjima - javnim ili tajnim . . . . . . .
2. Tevba - pokajanje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3. Sabur - strpljivost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4. Iskrenost (sidk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5. Samokontrola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6. Takvaluk (bogobojaznost) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2
11
31
49
92
98
120
7. Čvrsto uvjerenje (jekin) i pouzdanje (tevekkul) . . . . . . . . . . . . .
8. Istrajnost na pravom putu - istikame . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
10. Natjecanje u dobrim djelima, bez oklijevanja . . . . . . . . . . . . . .
11. Borba sa samim sobom (svojim strastima) . . . . . . . . . . . . . . . .
12. Podsticanje na povećanje dobrih djela pri kraju života . . . . . . .
13. Mnoštvo (raznovrsnost) načina činjenja dobra . . . . . . . . . . . . .
14. Umjerenost u ibadetima . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
15. Čuvanje djela (ustrajnost pri njima) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
16. Obaveza (čuvanja) sunneta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
18. Zabrana uzakonjenja novotarija (bid‘ata) i postupaka u vezi
s njima u vjeri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
19. Onaj ko uvede lijepu ili ružnu naviku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
20. Upućivanje na dobro i pozivanje na uputu ili zabludu . . . . . .
21. Međusobno potpomaganje u dobru i pobožnosti . . . . . . . . . . .
22. Savjetovanje (nasihat) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
23. Naređivanje dobra i odvraćanje od zla . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
128
150
153
165
194
203
241
258
263
279
284
290
296
301
304
24. Teška kazna za one koji naređuju dobro i odvraćaju od zla, a
njihovi postupci suprotni su onome što govore . . . . . . . . . . .
25. Naređenje vjernog ispunjavanja obaveza (emaneta) . . . . . . . . .
26. Zabrana nasilja i obaveza njegovog sprečavanja . . . . . . . . . . . .
27. Međusobno poštivanje i uvažavanje muslimana, njihove dužnosti, ljubav i samilost jednih prema drugima . . . . . . . . . . .
28. Pokrivanje nedostataka i nepristojnih djela muslimana i zabrana njihovog otkrivanja i širenja bez potrebe . . . . . . . . . . .
29. Ispunjenje potreba muslimana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
30. Zauzimanje i zalaganje za drugog . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
31. Uspostavljanje reda i mira među ljudima . . . . . . . . . . . . . . . . .
32. Vrijednost nemoćnih i siromašnih muslimana . . . . . . . . . . . . .
33. Ljubazno postupanje i dobročinstvo prema jetimima, kćerima i svim ostalim: slabašnim, siromašnim i razočaranim . . .
34. Preporuka posebne pažnje prema ženama . . . . . . . . . . . . . . . .
35. Muževo pravo nad njegovom ženom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
323
327
333
349
367
371
375
377
381
396
403
412
36. O izdržavanju obitelji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
38. Obaveza naređivanja svojoj obitelji, svojoj punoljetnoj djeci
i ostalima, za koje se odgovorno da budu pokorni Allahu,
dželle še’nuhu, i izvršavaju Njegova naređenja, a klone se
onoga što je zabranio, i poduzimanje odgojnih mjera protiv
njih, ukoliko to odbiju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
39. Dužnosti prema komšiji i Poslanikova oporuka o tome . . . . . .
40. Dobročinstvo prema roditeljima i posebna pažnja prema rodbini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
41. Stroga zabrana neposlušnosti prema roditeljima i zapostavljanje rodbine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
42. Dobročinstvo prijateljima roditelja, rodbini, ženi i ostalima
prema kojima se preporučuje posebna počast . . . . . . . . . . . .
43. Posebna počast obitelji Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i o njenim fadiletima . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
421
430
434
440
458
466
471
44. Poštovanje i uvažavanje uleme i velikana i davanje prednosti
njima u svemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477
45. Posjećivanje dobrih ljudi, druženje sa njima, poštivanje i traženje njihove dove; posjećivanje odabranih mjesta . . . . . . . . 485
46. Vrijednosti ljubavi u ime Allaha i podsticanje na nju. Lijepo
je izreći svoju ljubav onome ko se voli. Kako tada odgovoriti?499
47. Znaci Allahove ljubavi prema Njegovom robu . . . . . . . . . . . . . 507
49. Suđenje ljudima prema vanjskim djelima, a Allahu će se odgovarati za ono što im je u dušama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 511
50. Strah od Allaha . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 516
51. Nada u Allahovu milost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525
52. Fadilet (koristi) nade (u Allahovu milost) . . . . . . . . . . . . . . . . . 561
53. Prisustvo straha i nade . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 567
54. Fadilet plakanja iz straha prema Allahu, dželle še’nuhu, i
ljubavi i pobožnosti prema Njemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 572
55. Korist skromnosti (zuhda) na dunjaluku . . . . . . . . . . . . . . . . . 577
56.
57.
59.
60.
61.
62.
64.
65.
66.
67.
68.
Korist (fadilet) gladovanja i skromna življenja . . . . . . . . . . . . . 597
Skromnost, čestitost i umjerenost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 630
Podsticanje da se čovjek hrani (izdržava) od rada svojih ruku . 638
Velikodušnost, darežljivost i trošenje u dobrotvorne svrhe . . . 640
Zabrana škrtosti i pohlepe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 650
Darežljivost i pravičnost (željenje drugom kao i sebi, ili više
nego sebi) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 653
Značaj zahvalnog imućnog čovjeka, a to je onaj što zarađuje
imetak na dozvoljen način i troši ga u ono što mu je naređeno658
Sjećanje na smrt i kratkoća nade . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 663
Pohvalnost posjećivanja kabura (mezarluka) muškarcima, i
šta se kaže prilikom toga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 670
Pokuđenost priželjkivanja smrti zbog nedaće koja čovjeka
zadesi, izuzev kad se čovjek boji iskušenja u vjeri . . . . . . . . . 673
Stroga pobožnost i ostavljanje sumnjivih poslova (šubuhata) . 676
69. Poželjnost povlačenja (osamljivanja) u vrijeme nereda, ili radi
bojazni iskušenja u vjeri, ili padanja u harame i sumnjive
poslove . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
71. Poniznost i ljubaznost (pažljivost) prema vjernicima . . . . . . . .
72. Zabrana oholosti (kibura) i uobraženosti (samodopadanja) . . .
73. Lijep karakter (ćud, narav) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
74. Dobroćudnost, blagost i samilost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
75. Opraštanje i izbjegavanje neznalica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
76. Podnošenje uznemiravanja (ezijeta) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
77. Srdžba na povređivanje ili omalovažavanje nekog od Allahovih propisa i potpomaganje vjere Uzvišenog Allaha . . . . .
78. Naređivanje i savjetovanje pretpostavljenih da budu blagi
prema svojim podanicima . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
79. Pravedan namjesnik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
80. Obaveza pokornosti namjesnicima (pretpostavljenim) u onome što nije grijeh i zabrana pokornosti u onome što je grijeh
682
686
694
703
714
727
732
735
743
750
754
81. Zabrana traženja namjesništva i vlasti i pohvalnost neprihvatanja namjesništva i vlasti, izuzev ako zaista nije obaveza
pala na čovjeka, i ukoliko to nije potreba . . . . . . . . . . . . . . . .
82. Podstrekivanje vladara, sudije i drugih pretpostavljenih da
sebi uzimaju za savjetnike i službenike dobre i poštene i njihovo upozoravanje da se klone lošeg društva i uvažavanja
onoga što oni kažu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
83. Zabrana davanja namjesništva, sudstva (kadiluka) i drugih
oblika vlasti onome koji to traži, ili za tim žudi i tome poklanja veliku pažnju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
84. Stid, njegova korist i podsticanje da se u tom duhu čovjek
odgoji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
85. Čuvanje tajne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
86. Ispunjavanje zavjeta i izvršavanje obećanja . . . . . . . . . . . . . . .
88. Prijatan govor i vedro lice kod susreta je mustehab . . . . . . . . .
759
762
765
767
771
781
785
89. Mustehab je jasno i razgovijetno govoriti i objasniti govor
slušaocu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
91. Savjetovanje i umjerenost u tome! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
93. Mendub je dolaziti na namaz, naukovanje i slične ibadete, sa
smirenošću i skrušenošću . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
94. Počašćivanje gosta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
95. Mustehab je donositi radosne vijesti i čestitati na dobru . . . . .
96. Ispraćanje prijatelja i njegova oporuka pri rastanku, zbog putovanja ili nečeg drugog; upućivanje dove i traženje da i on
čini dovu onom koji ostaje. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
97. Istihara namaz i dogovaranje! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
98. Mustehab je (poželjno) ići jednim putem na Bajram (namaz),
u posjetu bolesniku, na hadž, u boj, na dženazu i tome slično, a vratiti se drugim putem da bi bilo što više mjesta na
kojim se čini ibadet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
789
791
798
801
805
818
826
829
99. Mustehab je (poželjno) dati prednost desnoj strani u svemu
što je iz domena plemenitosti i (počašćivanja), kao što je abdest, gusul, tejemmum, oblačenje odjeće, obuće i veša; ulazak u džamiju, upotreba misvaka i surme, odsijecanje nokata, potkresivanje brkova, čupanje dlaka ispod pazuha, brijanje glave, selam nakon namaza, jela i pića, rukovanje, dodirivanje Hadžerul-esveda, izlazak iz hamama, uzimanje i
davanje, i svega drugog što je tome slično. A mustehab i poželjno je dati prednost lijevoj strani u svemu što je suprotno
tome, kao što je: osekanje i pljuvanje na lijevu stranu, ulazak u hamam, izlazak iz džamije, izuvanje obuće, skidanje
veša i odjeće, pranje (poslije nužde), u radu u poslovima
koji su prljavi, i tome slično. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
100. Izgovaranje “Bismille” na početku i zahvale na kraju (jela)! . .
101. Hranu ne treba kuditi, a lijepo ju je pohvaliti . . . . . . . . . . . . .
102. Dužnost postača koji se nađe na gozbi, a ne omrsi se. . . . . . .
833
840
849
852
103. Kako treba postupiti onaj ko je pozvan na objed pa mu se u
putu pridruži nepozvana osoba? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 854
104. Treba jesti ispred sebe, a onoga ko se nedostojno ponaša za
jelom, treba posavjetovati i poučiti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 856
106. Šta treba reći i činiti onaj ko jede, ali se ne najede? . . . . . . . . . 858
107. Hranu treba početi jesti s kraja posude, a ne s njene sredine! . 860
109. Lijepo je (mustehab) jesti sa tri prsta i prste nakon jela oblizati, a pokuđeno ih je, prije nego se obližu, obrisati! . . . . . . . 863
110. Zajedničko objedovanje (jelo)! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 868
111. Ponašanje (adabi) pri piću (pijenju)! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 871
112. Pokuđeno je piti s usta (grlića) mješine za vodu i sličnih,
zatvorenih posuda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 875
113. Pokuđeno je (mekruh) puhati u piće . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 877
114. Dozvoljeno je piti stojeći, ali je pristojnije i bolje piti sjedeći . . 879
115. Mustehab je da se onaj ko druge pićem služi, posljednji napije!883
116. Dozvoljeno je piti iz svih čistih posuda, osim zlatnih i srebrnih, a zabranjena je upotreba zlatnog i srebrnog posuđa
za piće, jelo, čišćenje i sve drugo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 885
117. Mustehab je nositi bijelu odjeću, ali je dozvoljena i crvena,
zelena, žuta i crna; bila ona od pamuka, lana, dlake, vune
ili nečega drugog, osim od svile . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 889
119. Zabranjeno je pustiti da se odjeća, iz oholosti, po zemlji vuče
(zbog njene dužine), a pokuđeno je ako se ne čini iz oholosti. 900
121. Lijepo je (mustehab) držati se sredine u odijevanju i ne prelaziti u krajnost, oblačeći ono što izaziva poniženje, bez ikakve potrebe ili šerijatske svrhe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 908
122. Muškarcima je zabranjena svilena odjeća, sjedenje ili naslanjanje na nju, a ženama je dozvoljena . . . . . . . . . . . . . . . . . . 910
123. Onome ko boluje od svraba, dozvoljeno je obući svilenu
odjeću . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 915
125. Šta treba reći kada se obuče nova odjeća, obuća i slično? . . . . 917
127. Adabi spavanja i lijeganja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
128. Dozvoljeno je ležati na leđima prebacivši nogu preko noge,
ako nema bojazni od otkrivanja stidnog mjesta, kao što je
dozvoljeno sjediti prekriženih (ala turka) i podvijenih nogu .
129. Adabi (ponašanje) na sijelu i u društvu . . . . . . . . . . . . . . . . .
130. Snovi i pitanja u vezi sa snovima . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
131. Odlike i vrijednosti selama i naredba o njegovom širenju . . .
132. Način nazivanja selama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
133. Adabi selama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
134. Ponavljanje selama osobi koja se ubrzo ponovo sretne poslije
rastanka, kad uđe pa izađe pa opet uđe odmah, pa makar
ih razdvajalo drvo ili nešto slično . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
135. Mustehab je pri ulasku u kuću selam nazvati . . . . . . . . . . . . .
136. Nazivanje selama djeci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
137. Čovjek naziva selam svojoj ženi i ženama iz rodbine, a i
ostalim ženama, ukoliko se ne plaši fitneta (smutnje) . . . . . .
919
924
929
938
944
953
956
959
961
963
965
138. Zabrana pozdravljanja nevjernika selamom, način odvraćanja njihova pozdrava i nazivanje selama skupini muslimana i nemuslimana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
139. Mustehab je nazvati selam pri ustajanju iz sijela, napuštanju
društva ili sagovornika. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
140. Traženje izuna (dozvole) za ulazak u kuću i njegovi adabi . .
141. Sunnet je da onaj ko traži dozvolu za ulazak, pa bude upitan:
“Ko si ti?”, spomene ime ili nadimak po kome je poznat, a
pokuđeno je reći samo: “Ja”, ili slično. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
142. Mustehab je nazdraviti (reći: “jerhamukellah”) onome ko
kihne,pa se zahvali Uzvišenom Allahu. A pokuđeno je to
činiti ako ne kaže: “Elhamdu lillahi”(Adabi nazdravljanja,
kihanja i zijevanja). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
968
972
974
979
981
143. Lijepo je rukovati se pri susretu i biti nasmijana lica, poljubiti ruku dobrom čovjeku, dijete svoje poljubiti iz samilosti
i zagrliti se s musafirom kad se vrati s puta. Pokuđeno je
naklanjati se jedan drugom. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 986
144. Obilazak bolesnika, ispraćanje umrlog, klanjanje dženaze,
prisustvovanje ukopu i zadržavanje kod kabura, nakon ukopa994
145. Šta se uči kod bolesnika? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1003
147. Šta treba reći onaj ko izgubi nadu u život? . . . . . . . . . . . . . . . 1011
149. Bolesniku je dozvoljeno kazati: ja sam bolestan; jako bolestan; iznuren; ah moja glava, i sl. i ništa od toga nije pokuđeno,ako nije rečeno iz srdžbe, straha i nestrpljivosti. . . . . . . 1013
150. Telkin - podsticanje onih koji su na umoru da izgovore kelimet i šehadet - “la ilahe illallah” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1015
151. Šta treba reći nakon zatvaranja očiju umrlom? . . . . . . . . . . . . 1018
152. Šta se kaže kod umrlog i šta kaže onaj kome je neko umro? . . 1021
153. Dozvoljeno je plakanje za umrlim, bez naricanja i jadikovanja.1027
155. Dženaza-namaz, ispraćanje umrlog, njegov ukop i pokuđenost praćenja dženaze za žene . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1032
156. Mustehab je da što više musallija prisustvuje dženazi i da
se poredaju u tri safa i više . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1035
157. Šta se uči na dženaza-namazu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1039
158. Sa dženazom treba požuriti! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1050
159. Treba požuriti s vraćanjem dugova umrlog, kao i sa njegovim opremanjem, osim ako je umro iznenada, pa se sačeka
da se smrt ustanovi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1053
160. O Vazu Nasihatu na Kaburu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1055
161. Učenje dove umrlom, nakon ukopa, i ostajanje neko vrijeme
kod kabura, radi dove, istigfara i učenja . . . . . . . . . . . . . . . . . 1057
162. Sadaka i dova za umrlog . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1060
163. Pohvala umrle osobe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1063
164. Povlastice onih kojima umru maloljetna djeca . . . . . . . . . . . . 1066
165. Plakanje i strah pri prolasku kraj grobova nasilnika i mjesta
njihovog stradanja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1070
166. Mustehab je krenuti na put četvrtkom ujutro . . . . . . . . . . . . . 1073
167. Mustehab je da se putuje u društvu i da se jedan (od putnika) - koji će biti poštovan, odredi za emira - vođu puta. . . . . 1075
168. Blago ophođenje sa životinjama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1078
169. Pružanje pomoći saputniku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1080
170. Šta se kaže kada se zajaše životinja (ili prevozno sredstvo)
radi putovanja? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1083
171. Musafir donosi tekbir kada se popne na prijevoj (uzvišicu),
a tesbih (subhanallah) kada siđe u dolinu i sl., ne podižući
puno glas, jer je to zabranjeno. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1087
172. Mustehab je učiti dove na putu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1094
174. Šta se kaže kad se dođe u neko mjesto? . . . . . . . . . . . . . . . . . 1096
175. Mustehab je da musafir, nakon obavljenog posla, požuri
kući i porodici. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1098
176. Mustehab je s puta vratiti se obitelji (ženi) danju; noću je to
- bez nužde - pokuđeno činiti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1100
177. Šta treba reći kad se vrati s puta i ugleda svoje mjesto? . . . . . 1102
178. Mustehab je pri povratku s puta prvo svratiti u džamiju i
klanjati dva rekata. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1104
179. Ženi je zabranjeno da putuje sama. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1106
180. Vrijednost učenja Kur’ana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1109
181. Dužnost je održavati i čuvati Kur’an i ne prepustiti ga zaboravu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1118
182. Lijepo je Kur’an učiti uljepšanim glasom! . . . . . . . . . . . . . . . . 1120
183. Podsticanje na učenje određenih ajeta i sura iz Kur’ana . . . . . 1122
184. Okupljanje radi učenja i proučavanja Kur’ana pohvalno je. . . 1131
185. Vrijednosti i odlike abdesta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1133
186. Vrijednosti i odlike ezana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1139
187. Vrijednost i odlike namaza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1147
188. Značaj sabahskog i ikindijskog namaza . . . . . . . . . . . . . . . . . 1150
189.
190.
191.
192.
193.
194.
195.
196.
197.
198.
Vrijednost i značaj odlaska u džamiju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1155
Vrijednost iščekivanja namaza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1159
Značaj i vrijednost zajedničkog namaza . . . . . . . . . . . . . . . . . 1161
Podsticanje na obavljanje sabaha i jacije u džema‘atu. . . . . . . 1168
O naredbi čuvanja propisanih namaza i strogoj zabrani njihovog ostavljanja! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1171
Vrijednost prvog safa i naredba o upotpunjavanju prvih safova, njihovom poravnavanju i zbijanju. . . . . . . . . . . . . . . . . . 1180
Potvrđeni sunneti sa farzovima, njihov minimalni i potpuni
broj, i sredina između toga dvoga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1190
Potvrđenost dva rekata sabahskog sunneta . . . . . . . . . . . . . . 1193
Kraće učenje na sabahskom sunnetu; šta se na njemu uči i
kada mu je vrijeme? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1197
Lijepo (mustehab) je prileći poslije dva rekata sabahskog
sunneta naslonjen na desnu stranu kao i podsticanje na to
bez obzira da li se probdjela noć u namazu ili ne . . . . . . . . . 1202
199.
200.
201.
203.
204.
Podnevski sunneti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1205
Ikindijski sunneti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1210
Akšamski sunneti prije i poslije farza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1213
Džumanski sunneti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1217
Mustehab je klanjati sve vrste nafila u kući; naredba je da
se, prilikom klanjanja nafile, pomjeri s mjesta na kojem je
klanjan farz, ili, pak, da se između njih nešto progovori . . . . 1220
205. Podsticanje na obavljanje vitr - namaza, objašnjenje njegova
vremena, te da je on potvrđeni sunnet. . . . . . . . . . . . . . . . . . 1224
206. Duha (kušluk) - namaz, najmanji, srednji i najviši broj njegovih rekata, te podsticanje na njegovo redovno obavljanje. . 1228
208. Podsticanje na klanjanje dva rekata tahijjetul-mesdžida i o
tome da je mekruh sjesti u bilo kojem vaktu, prije nego se
klanjaju dva rekata, bila ona tahijjetul - mesdžid, farzovi,
potvrđeni sunneti, ili nešto drugo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1230
210. Fadileti (vrijednosti) petka, dužnost da se toga dana okupa,
namiriše, porani na džuma - namaz, da se dova čini toga
dana i donosi salavat na Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, te objašnjenje da u tom danu ima čas (momenat) kada se dova prima i da je mustehab (lijepo) što više
spominjati Allaha, dželle še’nuhu, poslije džuma-namaza. . . 1233
212. Vrijednosti noćnog namaza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1241
213. Mustehab je ramazanski kijam, tj. teravih namaz. . . . . . . . . . 1258
214. Fadilet ibadeta (kijama) u noći Lejletul-kadra i objašnjenje
kada, najvjerovatnije, biva ta noć. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1260
215. Fadileti upotrebe misvaka, te prirodna, urođena svojstva
(fitra) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1265
216. Potvrđenost obaveze davanja zekata njegov fadilet, te ostalo
što je s tim vezano. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1272
217. Dužnost posta ramazana i objašnjenje koristi posta i ostalog,
što je za njega vezano. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1287
218. Darežljivost, činjenje dobročinstva i što više dobra u mjesecu
ramazanu, a posebno u njegovih zadnjih deset dana! . . . . . . 1297
219. Zabrana posta prije ramazana, u drugoj polovini ša‘bana,
osim ako je to nastavak (na post iz prve polovine) ili se podudario s njegovim običajem, da posti ponedjeljkom i četvrtkom. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1299
220. Šta se kaže kada se vidi mlađak? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1302
221. Fadilet sehura, te njegovo odgađanje do zadnjeg vremena,
ukoliko se ne boji izlaska zore! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1304
222. Fadilet žurbe u vezi s iftarom, ono čime se iftari i što se kaže
poslije iftara! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1306
223. Naredba postaču da čuva svoj jezik i druge organe od svih
prestupa, vrijeđanja, itd. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1310
224. Neka pitanja u vezi sa postom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1313
225. Fadilet (korist) posta muharema, ša‘bana i El-ešhuril-huruma
(zul-ka‘de, zul-hidže, muharem, redžeb) . . . . . . . . . . . . . . . . 1317
226. Fadilet posta i drugih (dobrih) djela u prvih deset dana zulhidžeta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1322
227. Fadilet posta na dan “‘Arefata”, dan “‘Ašure” deseti (dan
muharema) i deveti (dan muharema) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1324
228. Mustehab je postiti šest dana ševala . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1328
229. Mustehab je postiti ponedjeljkom i četvrtkom . . . . . . . . . . . . 1330
230. Mustehab je postiti po tri dana u svakom mjesecu . . . . . . . . . 1334
231. Fadilet davanja iftara postaču, fadilet postača pored koga se
jede i dova koju upućuje onaj koji jede vlasniku sofre. . . . . . 1337
235. Objašnjenje vrsta šehida u pogledu ahiretske nagrade koji
se gusule (kupaju) i kojima se klanja dženaza, za razliku od
onog koji pogine u borbi protiv nevjernika. . . . . . . . . . . . . . . 1434
236. Koristi oslobađanja roblja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1438
237. Koristi dobročinstva prema robu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1440
239. Koristi ibadeta u vrijeme anarhije, nereda, fitneta i tome
sličnog . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1443
240. Koristi dobrodušnosti pri kupoprodaji,uzimanje, davanje,
vraćanje i traženje duga, tačno vaganje i mjerenje, zabrana
zakidanja (na vagi), te koristi za bogatog u sačekivanju siromašnog i opraštanju njegovog duga. . . . . . . . . . . . . . . . . . 1445
244. Koristi zikra i podstrekivanja na njega . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1481
245. Spominjanje Allaha: stojeći, sjedeći, ležeći, bez abdesta,
džunub i u hajzu (menstruaciji), osim učenja Kur’ana, jer
to nije dozvoljeno onome ko je džunub, ili u hajzu . . . . . . . . 1521
246. Poglavlje o tome šta se kaže prije i poslije spavanja. . . . . . . . . 1525
247. O vrijednosti zikr - skupova, pohvalnosti prisustvovanja zikru i zabrani bezrazložnog napuštanja skupova, u kojima
se spominje Allah. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1527
248. O spominjanju Allaha, ujutro i navečer . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1538
249. Šta se uči prije spavanja? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1547
251. O vrijednosti dove koja se uči u odsustvu onoga kome se uči. 1581
252. O pitanjima u vezi sa učenjem dove. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1584
253. O kerametima Allahovih odabranika. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1592
254. O zabrani ogovaranja i naredbi čuvanja jezika . . . . . . . . . . . . 1615
255. Zabranjeno je slušati ogovaranje, a onaj ko čuje zabranjeno
ogovaranje, dužan ga je prekinuti ili ogovarača spriječiti.
Ako to ne može učiniti, ili ga ogovarač ne posluša, dužan je
napustiti takav skup, ako to može. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1632
256. Kada je ogovaranje dozvoljeno? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1635
257. O zabrani prenošenja tuđih riječi s namjerom sijanja razdora
među ljudima . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1646
258. Zabranjeno je tuđe riječi prenijeti vlastima, kada za to nema
razloga,a postoji bojazan da će doći do smutnje i tome slično 1650
259. O prezrenosti licemjerstva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1652
260. O zabrani laži . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1655
262. O podsticanju na provjeravanje svega što se govori ili prenosi.1660
263. Lažno svjedočenje je najstrože zabranjeno . . . . . . . . . . . . . . . 1665
264. Zabranjeno je poimenično proklinjati nekog čovjeka, ili životinju. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1668
265. Dozvoljeno je uopćeno proklinjanje velikih grješnika . . . . . . 1674
266. Bezrazložno vrijeđanje muslimana je zabranjeno. . . . . . . . . . 1677
267. Zabranjeno je vrijeđati mrtve bez razloga ili vjerskog opravdanja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1680
268. O zabrani uznemiravanja drugih . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1682
269. O zabrani međusobne mržnje, prekidanja veza i izbjegavanja 1684
270. O zabrani zavidnosti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1688
271. O zabrani uhođenja i prisluškivanja razgovora ljudi koji to
ne žele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1690
272. Zabranjeno je loše misliti o muslimanima, bez prihvatljivog
opravdanja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1694
273. O zabrani potcjenjivanja muslimana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1696
274. O zabrani iskazivanja zluradosti zbog nesreće muslimana . . 1701
275. O zabrani vrijeđanja ljudi zbog njihovog porijekla . . . . . . . . . 1703
276.
277.
278.
279.
280.
281.
282.
283.
284.
O zabrani prevare i obmanjivanja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1704
O zabrani prevare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1709
O zabrani vrijeđanja zbog udijeljene sadake . . . . . . . . . . . . . . 1714
Zabrana hvalisanja i ugnjetavanja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1716
Zabranjeno je izbjegavati brata muslimana duže od tri dana
izuzev ako radi bid‘ate ili javno griješi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1720
Zabranjeno je dvojici da se bezrazložno sašaptavaju u prisustvu trećeg, bez njegove saglasnosti. Isti propis je kada
razgovaraju jezikom nerazumljivim za trećeg! . . . . . . . . . . . . 1726
Zabranjeno je, bez vjerskog razloga, prekomjerno kažnjavati
ženu, dijete, slugu i životinje! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1729
O zabrani kažnjavanja životinja spaljivanjem u vatri, pa čak
i kada je riječ o mravu i slično . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1737
Onome ko može isplatiti dug, zabranjeno je odugovlačenje
isplate duga, kada se to zatraži. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1739
285. Pokuđeno je tražiti nazad poklon koji još nije predan ili poklon namijenjen potomku, bez obzira bio mu predan ili ne.
Pokuđeno je darodavcu da otkupi poklon od onoga kome
ga je poklonio, bilo da je riječ o sadaki, zekatu ili keffaretu i
tome slično, ali je dozvoljeno otkupiti poklon ako je prešao
u vlasništvo nekoga trećeg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1743
286. O strogoj zabrani trošenja imetka siročadi . . . . . . . . . . . . . . . 1744
287. O zabrani uzimanja kamate . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1747
288. O zabrani licemjerja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1750
289. O djelima za koja se može pomisliti da se čine iz licemjerja,
a ne čine. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1758
290. O zabrani gledanja u stranu ženu i lijepog dječaka, bez vjerski opravdanog razloga. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1760
291. Zabranjeno je osamiti se sa ženom koja nije bliža rodbina. . . 1767
292. Zabranjeno je muškarcima da oponašaju žene, a ženama
muškarce - u odijevanju, hodu, i slično. . . . . . . . . . . . . . . . . . 1771
293. Zabranjeno je oponašati šejtana i nevjernike! . . . . . . . . . . . . . 1776
295. Zabranjeno je obrijati samo jedan dio glave, a jedino je muškarcima dozvoljeno obrijati cijelu glavu . . . . . . . . . . . . . . . . 1778
296. O zabrani ženama da upliću tuđu kosu u svoju; i zabrani
tetoviranja i oštrenja zuba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1781
297. O zabrani čupanja bijelih dlaka iz brade i kose i zabrani
čupanja brade kada tek počne nicati. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1785
300. O zabrani ostavljanja otvorene vatre u kući pri spavanju i
slično, bilo da je riječ o svjetiljci ili nečemu drugom. . . . . . . . 1788
302. O zabrani naricanja za umrlim, udaranja po obrazima, deranja odjeće, čupanja kose, brijanja glave, jadikovanja i kukanja!1791
303. O zabrani posjećivanja vračeva, astrologa, gatara, bacača
graha, piljaka, ječma, i tome slično. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1795
304. O zabrani zloslutnje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1797
305. O zabrani slikanja životinja na prostirkama, kamenu, odjeći,
novcu, jastucima i sl., o zabrani slikanja likova na zidovima,
pokrivačima i odjeći i o naredbi uništavanja likova. . . . . . . . 1799
306. O zabrani držanja pasa, osim za lov, čuvanje stoke ili usjeva . 1803
309. O zabrani pljuvanja u džamiji, i o preporuci čišćenja džamija 1805
310. Pokuđeno je u džamiji prepirati se, bespotrebno dizati glas,
raspitivati se za izgubljene životinje ili stvari, kupovati i
prodavati . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1807
311. Zabranjen je ulazak u džamiju, izuzev u nuždi, onome ko je
jeo luk, prasu ili nešto slično što ima neprijatan miris, prije
nego što mirisa potpuno nestane. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1809
313. Kada nastupi prvih deset dana zul-hidžeta, zabranjeno je
onome ko hoće da zakolje kurban da skraćuje svoju kosu,
bradu (i ostale dlake) i da obrezuje nokte sve dok ne zakolje
svoj kurban. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1811
314. Zabranjeno je zaklinjati se stvorenjima, kao što su Poslanik,
Kaba, meleki, nebesa, očevi, život, duša, glava, vladarev život i dobrota, nečije turbe i emanet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1813
315. O strogoj zabrani namjernog krivokletstva . . . . . . . . . . . . . . . 1816
316. Onome ko se zakune zbog nečeg, a zatim htjedne učiniti
bolje djelo, pohvalno je da to učini i da iskupi zakletvu koju
je prekršio (keffaret). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1820
318. O pokuđenosti zaklinjanja u trgovini, pa makar zakletva
bila istinita . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1822
319. Pokuđeno je tražiti Allahovim imenom nešto drugo osim
Džennet i pokuđeno je odbiti onoga ko zamoli u ime Allaha
ili se u Njegovo ime, za nekoga zauzima. . . . . . . . . . . . . . . . . 1824
321. Zabranjeno je obraćati se grješniku i onome ko uvodi novotarije u vjeru sa: gospodine i drugim počasnim nazivima . . . 1826
323. Zabranjeno je psovati vjetar; šta treba proučiti kada vjetar
zapuše? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1828
326. Zabranjeno je reći muslimanu: “Kafire!” (nevjerniče) . . . . . . 1830
327. O zabrani bestidnog i ružnog govora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1832
328. O pokuđenosti usiljenog, izvještačenog i grubog govora, i
nerazumljivog obraćanja običnom svijetu . . . . . . . . . . . . . . . 1834
329. Pokuđeno je reći: “Zlo mi je!” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1836
331. Zabranjeno je pred muškarcima opisivati ljepotu žena, izuzev iz vjerski opravdanog razloga, poput braka i slično . . . . 1838
333. Pokuđeno je reći: “Šta htjedne Allah i taj i taj!” . . . . . . . . . . . 1840
334. Pokuđeno je sijeliti poslije jacija-namaza . . . . . . . . . . . . . . . . . 1842
335. Ženi je zabranjeno odbiti dolazak u postelju kada je muž
pozove, osim kada za to ima vjersku zapreku. . . . . . . . . . . . 1845
336. Ženi nije dopušteno da posti nafilu bez odobrenja muža. . . . 1847
339. Pokuđeno je gladnom čovjeku klanjati kada se jelo postavi
i pokuđeno je klanjati onome ko osjeća potrebu za obavljenjem nužde! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1849
342. Zabranjeno je obavljati namaz okrenut prema kaburu . . . . . . 1851
343. Zabranjeno je prolaziti ispred onoga ko klanja! . . . . . . . . . . . 1853
344. Pokuđeno je klanjati nafilu ili sunnete nakon što mujezin
počne učiti ikamet! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1855
345. Pokuđeno je postiti nafilu samo petkom, i noć uoči petka
provoditi u ibadetu! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1857
346. Zabranjeno je uzastopno postiti dva ili više dana bez jela ili
pića između njih! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1859
347. Zabranjeno je sjediti na kaburu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1861
348. O zabrani ukrašavanja kabura i zidanja na njima . . . . . . . . . . 1863
350. Zabranjeno je posredovanje kada je u pitanju izvršenje šerijatske kazne! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1865
351. Zabranjeno je vršiti (veliku) nuždu po putevima, hladovima
gdje se ljudi odmaraju, mjestima odakle piju vodu i slično! . 1868
352. Zabranjeno je vršiti malu nuždu u stajaćoj vodi . . . . . . . . . . . 1870
353. Pokuđeno je privilegirati neku djecu nad drugom kada su
u pitanju pokloni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1872
354. Ženi je zabranjeno da nosi obilježje žalosti za umrlim duže od tri dana, osim za mužem, kada to može nositi četiri
mjeseca i deset dana! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1875
355. O zabrani prodaje rezidenta strancima, presretanja trgovaca
izvan čaršije, kupovine na kupovinu i prosidbe na prosidbu, izuzev uz pristanak prvog kupca ili prosioca. . . . . . . . . . 1878
357. Muslimanu je zabranjeno oružjem pokazivati na nekoga,
bilo u zbilji ili šali, i dodavati sablju isukanu iz korica! . . . . . 1880
358. Pokuđeno je, bez razloga, napustiti džamiju poslije ezana,
dok se ne klanja namaz! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1883
359. Pokuđeno je odbiti ponuđeni miris . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1885
360. Pokuđeno je u lice hvaliti onoga kome će to izazivati uobrazilju, dok je to u suprotnom - dozvoljeno! . . . . . . . . . . . . . . . 1887
361. Nije dozvoljeno posjećivati ili napuštati mjesto u kojem se
pojavila neka epidemija! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1890
362. O strogoj zabrani upotrebe sihra (crne magije) . . . . . . . . . . . . 1892
364. Zabranjeno je upotrebljavati zlatno i srebreno posuđe za
jelo, piće, pranje i za druge svrhe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1894
366. Zabranjeno je šutjeti cio dan do noći . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1897
367. Zabranjeno je čovjeku tvrditi da mu je otac neko drugi osim
rođenog oca, ili da je kao rob pripadao nekom lažnom gospodaru! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1899
368. Opomena onima koji krše zabrane Uzvišenog Allaha i Njegovog Poslanika, ‘alejhis-selam! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1901
370. O raznovrsnim predanjima i događajima . . . . . . . . . . . . . . . . 1904
371. O istigrafu (traženju oprosta od Allaha) . . . . . . . . . . . . . . . . . 1947
372. O nagradi koju je Allah pripremio vjernicima u Džennetu . . 1959
Predgovor
Važne napomene
Tekst ovog dokumenta je preuzet iz PDF izdanja Rijadus-salihina, zatim
obrađen. Ideja je da se omogući čitanje Rijadus-salihina na uređajima malih ekrana, što originalni PDF otežava, jer je predviđen za štampu. Zasigurno u tekstu ima dosta grešaka, i ovakav tekst ne smije čitaocu biti
primarni izvor predanja o Allahovom Poslaniku, sall Allahu ‘alejhi we sellem, već ga prije svega treba posmatrati kao pomoćno sredstvo. Mole se čitaoci da prijave greške preko sljedeće web stranice: https://bitbucket.org/e
Dobro je od Allaha Uzvišenog, zlo od nas samih i šejtana prokletog.
Podaci iz štampanog izdanja
Izbor hadisa iz djela
RIJADU-S-SALIHIN
Jahija Ibn Šeref en-Nevevi
(631. - 676. H.G.)
izbor: prof. dr. Muhammed Mustafa el - E’azami
Sarajevo, 2001. - 1422. H.G.
Naslov originala EHADIS MUHTARE MIN RIJADIS-S-SALIHIN
Naslov prijevoda IZBOR HADISA IZ RIJADU-S-SALIHINA
Autor: Jahja Ibn Šeref en-Nevevi
Izbor: prof. dr. Muhammed Mustafa el-E‘azami
S arapskog preveli: Fuad Sedić, Husein Omerspahić, Ibrahim Husić, Šukrija Ramić, Zuhdija Adilović
Šerijatski recenzent: Muhamed Mehanović, Fuad Sedić
Likovno-tehnički urednici: Nedžad Kazić, Fatih Farhat
Lektori: Sabina Deljković, Omer Resulović
DTP: Kavazović D & T, Sarajevo
Tiraž: 30 000, KNJIGA BROJ 2
Peto izdanje BESPLATAN PRIMJERAK
Izdavač: Sva prava štampanja i izdavanja zadržava Visoki saudijski komitet za pomoć BiH i Kulturni centar ”Kralj Fahd” u Sarajevu
ŠTAMPANO POD POKROVITELJSTVOM ČUVARA ”DVA HRAMA” KRALJA FAHDA BIN ABDUL-AZIZA AL-SAUDA, KRALJEVINE SAUDIJSKE
ARABIJE
Napomene izdavača štampanog izdanja
U ovom izdanju dodali smo 133 hadisa koji su preuzeti iz izdanja Organizacije islamskih vakufa nakon korekcije njihovog prevoda. Radi lakšeg
raspoznavanja dopunjenih hadisa, ispred rednog broja svakog od ovih hadisa stavili smo sljedeći znak: (*). Na kraju svakog hadisa dodali smo ime
zbirke iz koje prenosi se i njegov stepen. Redni brojevi ostali su podudarni
originalu kojeg je pregledao čuveni muhaddis Šu‘ajb el-Arnaut, tako da se
veoma lahko mogu provjeriti.
Allaha, dželle ša’nuhu, molimo da naša djela budu isključivo radi Njega,
i da ova knjiga bude od koristi islamu i muslimanima.
Umjesto predgovora štampanom izdanju (Halil ef. Makić,
prof.)
Hvaljen neka je Uzvišeni Allah, Koji nas je na pravi put izveo!
Mi ne bismo na pravom putu bili da nas Allah nije uputio. I neka je salavat i selam na Allahovog Poslanika, Muhammeda, svjedoka i donosioca
radosne vijesti, onoga koji opominje i upućuje da se u Allaha i Poslanika
Njegova vjeruje.
Autor “Rijadus-salihina”, Ebu-Zekerija Jahja b. Šeref en-Nevevi, jedan
od najvećih hadiskih stručnjaka, rođen je 631. godine, po hidžri, u mjestu
Neva, južno od Damaska. Kao mladić, došao je u Damask, gdje se posvećuje studijama tefsira, hadisa i fikha. Napisao je više djela iz navedenih
znanosti, od kojih izdvajamo “Komentar Muslimova Sahiha”, “El-esmau
vel-lugat”, “Revdatut-talibin”, “El-ezkar”, “Et-tibjan fi adabi hameletilKur’an” i “Rijadus-salihin”. Svoje epohalno fikhsko djelo, “El-medžmu‘”,
u kojem se neposredno koristi dokazima iz Kur’ana i hadisa, upoređuje
mišljenja mezheba i učenjaka i odabire najispravniji stav na osnovu svog
vlastitog idžtihada, nije uspio završiti. U tome ga je pretekla smrt, u 45.
godini života, 676. godine, po hidžri. Umro je u rodnom mjestu Nevi.
Bio je izuzetno obljubljen u narodu, a njegova djela su svesrdno prihvaćena i ocijenjena kao veoma korisna i značajna. “Rijadus-salihin” (“Vrtovi pobožnjaka”) Nevevijevo je remek-djelo, za koje Mahmud et-Tahan,
u svojoj knjizi “Usulut-tahridž”, ističe da bi ga trebala posjedovati svaka
muslimanska kuća.
Način i postupak u izboru hadisa u ovom djelu, Nevevi je objasnio u
uvodnom poglavlju, rekavši: “Odlučio sam sačiniti izbor vjerodostojnih
hadisa koji će obuhvatiti sve što je potrebno čovjeku na putu prema ahiretu i što će mu priskrbiti lijepe odlike, unutrašnje i vanjske. Izbor će se
sastojati od poglavlja o divnim obećanjima i strašnim prijetnjama, te raznovrsnim adabima (načinima življenja) pobožnjaka: o asketizmu, duševnim vježbama, usavršavanju morala, čišćenju i liječenju srca, čuvanju i
vraćanju sa stranputice ruku i nogu i ostalih dijelova tijela (zaštita od grijeha), kao i mnoga druga uputstva pravim vjernicima. Obavezao sam se
da u ovom djelu spominjem samo vjerodostojne i jasne hadise, uz obavezno citiranje poznatih zbirki vjerodostojnih hadisa u kojima se svaki hadis
nalazi. Poglavlja ću otpočinjati časnim ajetima iz Kur’ani-kerima, a onome što je potrebno vokalizirati ili objasniti neko nejasno značenje, dodat
ću najbitnije upozorenje. Kad na kraju nekog hadisa kažem: “Muttefekun
‘alejhi”, to znači da ga prenose Buharija i Muslim.”
Prema navedenom citatu, svi hadisi koji se nalaze u “Rijadus-salihinu”
vjerodostojni su (prihvatljivi), što predstavlja posebnu vrijednost ovog djela, naročito ako se ima u vidu spremnost mnogih koji se koriste hadisima
da se pozovu na njih, ne obraćajući pažnju na njihovu vjerodostojnost,
ili ih ocjenjujući po svom “zdravom razumu”, bez minimalne stručnosti
za ocjenu vjerodostojnosti. Nerijetko se zna desiti da se određeni hadis
prihvati ili odbije, samo zato što se nekome sviđa ili ne sviđa njegovo značenje, ili potvrđuje, ili negira nečiji stav. Pri tom se zanemaruju žestoke
Poslanikove prijetnje onima koji izmišljaju (lažne) hadise, ili ih prenose
znajući da su lažni. U tom smislu, treba naglasiti da “Rijadus-salihin”
predstavlja bogatu riznicu vjerodostojnih hadisa, koji tretiraju izuzetno
širok tematski dijapazon i na koje se, po pitanju vjerodostojnosti, uvijek
može osloniti.
Imajući u vidu izuzetan značaj ovog djela i nužnost da se ono nađe u svakoj muslimanskoj kući, jedan od najvećih živih muhaddisa, El-E‘azami,
zamislio je projekat izdavanja “Rijadus-salihina” na dvadeset pet svjet-
skih jezika, među koje je uvrstio i bosanski jezik. Za ovaj projekat koristio
je izdanje ovog djela u recenziji Šu‘ajba Arnauta i pridržavao se njegovih
rednih brojeva kod numeriranja hadisa. Izostavio je određeni broj hadisa
koji se ponavljaju, kao i neka poglavlja koja više uopće nisu aktuelna (npr.
propisi o oslobađanju robova, itd). Međutim, i pored toga, djelo nije izgubilo ništa od svog stvarnog sadržaja i svoje vrijednosti, uz napomenu
da su redni brojevi ostali onako kako su bili u recenziji Šu‘ajba Arnauta,
iz čega je uočljivo koji su hadisi izostavljeni i iz kojih su poglavlja.
Molimo Uzvišenog Allaha, dž.š., da da ovom djelu prijem među našim
bosanskim muslimanima, kakav je doživjelo diljem islamskog svijeta.
1. Iskrenost u nijjetu i
neophodnost njegove prisutnosti u svim djelima
i riječima i svim stanjima - javnim ili tajnim
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Naređeno im je samo to da obožavaju Allaha, iskreno ispovijedajući čistu vjeru, kao pravi vjernici, i da
klanjaju namaz, i dijele zekat, a to je
istinska prava vjera.” (El-Bejjine, 5)
‫ – باب الإ خلاص و إحضار‬١
‫النية في جميع الأعمال‬
‫والأقوال والأحوال البارزة‬
‫والخفية‬
‫ } َو َما أُ ِم ُروا إِلا َّ لِ َي ْع ُب ُدوا اللَّ َه‬:‫قَالَ الل ُه َت َعا َلى‬
‫الصلا َة‬
َّ ‫ِّين ُح َنفَا َء َو ُي ِقي ُموا‬
َ ‫ُمخْ ِل ِص َين َل ُه الد‬
،[٥ :‫ين ا ْل َق ِّي َم ِة{ ]البينة‬
ُ ‫َو ُي ْؤتُوا ال َّزكَا َة َو َذلِ َك ِد‬
‫ } َل ْن َي َنالَ اللَّ َه لُ ُحو ُم َها َولاَ ِد َما ُؤ َها‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
،[٣٧ :‫َو َل ِك ْن َي َنالُ ُه التَّ ْق َوى ِم ْن ُك ْم{ ]الحج‬
“Do Allaha neće stići njihovo meso ni njihova krv, nego će do Njega
stići vaša bogobojaznost.” (El-Hadž,
37)
“Reci: ‘Ako vi skrivate ono što je
u vašim prsima (u vama), ili pokazujete javno, Allah će to doznati.’ ”
(Ali - ‘Imran, 29)
‫ }قُ ْل إِ ْن تُخْ ُفوا َما فِي ُصدُو ِر ُك ْم‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
.[٢٩ :‫أَ ْو تُ ْبدُو ُه َي ْع َل ْم ُه اللَّ ُه{ ]آل عمران‬
1. Prenosi se od vladara pravovjernih, Ebu-Hafsa Omera sina Hattaba ibn Nufejla ibn ‘Abdul‘uzza ibn
Rijaha ibn ‘Abdullaha ibn Kurta ibn
Rezah ibn Adijja ibn Ka‘ba ibn Luejja ibn Galiba el-Kurešija el-Adevija,
r.a., da je rekao : “Čuo sam Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kada je kazao: ‘Zaista se djela cijene prema namjerama
i zaista će svaki čovjek dobiti ono
što je naumio svojim djelom, pa ko
bude hidžru učinio u ime Allaha i
Njegova Poslanika, njegova je hidžra hidžra Allahu i Poslaniku; a ko
bude hidžru učinio zbog materijal-
ِ‫ص عم َر بن‬
ٍ ‫ – وعن أمير المؤ ِمنين أبي َح ْف‬١
ِ
ِ‫رياح بن‬
ِ ‫الخطاب بنِ نُ َف ْيلِ بنِ عب ِد ال ُع ّزى بن‬
ِ‫اح بنِ ع ِدي بن‬
ِ ‫عب ِد الل ِه بن قُ ْر ِط بن َرز‬
ِ ‫غالب الق‬
ٍ
- ‫دوي‬
ِ‫كعب بنِ لُ َؤ ِّي بن‬
ِّ ‫ُرش ِّي ال َع‬
- ‫عت َر ُسولَ الل ِه‬
ُ ‫ َس ِم‬: َ‫ قال‬- ‫رضي الله عنه‬
ُ‫ »إنّ َما الأَ ْع َمال‬: ُ‫ يقُول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
ِ ‫بالنِّ ّي‬
‫ َف َم ْن‬،‫ َو إِنَّ َما لِ ُك ِّل امرِى ٍء َما َن َوى‬،‫ات‬
‫ فهجرته إلى‬،‫كَا َن ْت هجرته إلى الله ورسوله‬
،‫ ومن كانت ِه ْج َرتُ ُه لِ ُد ْن َيا ُيصي ُب َها‬،‫الله ورسوله‬
‫اج َر‬
َ ‫ َف ِه ْج َرتُ ُه إِلى َما َه‬،‫أَ ْو ا ْم َرأَ ٍة َي ْن َك ُح َها‬
‫ َر َوا ُه إ َما َما‬.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلى ِص َّح ِت ِه‬.«‫إِ َل ْيه‬
‫ أ ُبو َع ْب ِد الله ُم َح َّم ُد ْب ُن إ ْس َماعي َل‬،‫ا ْل ُم َح ّدثِ َين‬
‫ْبن إبرا ِهي َم ْبن ال ُمغي َر ِة بنِ َب ْر ِد ْزب ْه ال ُج ْع ِف ُّي‬
‫اج‬
‫الح َّج ِ‬
‫ال ُب َخار ُِّي‪َ ،‬وأَ ُبو ال ُح َس ْينِ ُم ْسل ُم ْب ُن َ‬
‫يري النَّ ْي َسا ُبور ُِّي رضي الل ُه‬
‫ْبنِ ُم ْسل ٍم ا ْلق َُش ُّ‬
‫عنهما فِي صحيحيهما اللَّ َذ ْينِ هما أَ َص ُّح‬
‫ال ُك ِ‬
‫تب المصنف ِة‪.‬‬
‫‪ne dobiti, ili zbog žene da bi se njom‬‬
‫‪oženio, njegova hidžra je za ono za‬‬
‫” ’‪šta ju je naumio.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
4. Prenosi se od Ebu-‘Abdullaha Džabira ibn ‘Abdullaha - Allah s njima
bio zadovoljan - da je rekao: “Bili
smo uz Allahovog Poslanika, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, u jednoj
bitki, kada je rekao: ‘Zaista u Medini ima ljudi koji su cijelo vrijeme sa
vama (po nagradi), kud god vi makli i koliko god dolina prokrstarili,
jer ih je samo bolest omela da stvarno budu sa vama.’ ” A u drugom
rivajetu stoji: “Oni imaju nagradu
zajedno sa vama.”
(Muslim)
Isti ovaj hadis prenosi i Buhari, od
Enesa, r.a.: “Bili smo s Allahovim
‫ – وعن أبي عب ِد الل ِه جابر بن عب ِد الل ِه‬٤
ٔ‫الا‬
‫ ُكنَّا َم َع‬: َ‫ قَال‬،‫نصاري َرضي الل ُه عنهما‬
ِّ
،‫ في َغ َزا ٍة‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫الن‬
،‫ »إِ َّن بالم ِدي َن ِة َلر َِجا ًلا ما ِس ْرتُ ْم َم ِسي ًرا‬: َ‫فَقال‬
‫ إلا َّ كَانُوا َم َعك ْم َح َب َس ُه ُم‬،‫َولاَ َق َط ْع ُت ْم َوا ِد ًيا‬
‫ »إلا َّ شَ َركُو ُك ْم في‬:‫ َوفي ر َوا َية‬.«‫ض‬
ُ ‫ا ْل َم َر‬
.‫ روا ُه مسل ٌم‬.«ِ‫الأ ْجر‬
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
‫وروا ُه‬
ٍ ‫البخاري عن أن‬
ُّ
ِ ‫ َر َج ْع َنا ِم ْن َغ ْز َو‬: َ‫قَال‬
َ‫وك‬
‫ صلى‬- ‫بي‬
‫ن‬
‫ال‬
‫ع‬
‫م‬
‫ب‬
‫ت‬
‫ة‬
َ
َّ
َ
َ
ُ
ِّ
‫ »إ َّن أ ْقوا ًما َخ ْل َف َنا‬:‫ فقال‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ إلا ّ َو ُه ْم‬،‫با ْل َم ِدي َن ِة َما َس َل ْك َنا ِش ْع ًبا َولاَ َواد ًيا‬
.«‫َم َع َنا؛ َح َب َس ُه ُم ال ُع ْذ ُر‬
Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, na povratku iz Bitke na Tebuku, kada je rekao: ‘Zaista je u Medini iza nas ostalo ljudi koji su, kud
god mi prošli, kroz bilo koju dolinu, ili preko bilo koje uzbrdice, stalno sa nama (u nagradi kod Allaha,
dželle še’nuhu), jer ih je bolest spriječila da pođu.’ ”
5. Prenosi se od Ebu-Jezida Ma‘na
ibn Jezida ibn Ahnesa, r.a., (Ma‘n,
njegov otac i njegov djed bili su ashabi): “Jedne prilike je moj otac Jezid izdvojio da podijeli kao sadaku
nekoliko zlatnika, te ih je stavio pored jednog čovjeka u džamiji, a ja
sam ih uzeo i došao kući. On mi reče: ‘Tako mi Allaha, nisam ih imao
namjeru tebi dati’, na što sam se ja
požalio Allahovom Poslaniku, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, a on reče: ‘Tebi, o Jezidu, pripada ono što
si naumio, a tebi, Ma‘ne, ono što si
uzeo.’ ”
(Buhari)
‫س‬
ِ ‫ – وعن أبي َيزي َد َم ْعنِ بنِ َيزي َد بنِ الأخن‬٥
‫ وهو وأبوه َو َجدُّه‬- ‫ رضي الله عنهم‬‫َان أبي َيزي ُد أخْ َر َج َد َنانِي َر‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬،‫صحاب ُّيون‬
‫ َف َوض َع َها ِع ْن َد َر ُجلٍ في‬،‫َي َت َصدَّقُ بِ َها‬
ْ َٔ‫ ف َِج ْئ ُت فا‬،‫ا ْل َم ْس ِج ِد‬
: َ‫ فقال‬.‫خذتُها َفأَ َت ْي ُت ُه بِ َها‬
ِ ‫اص ْم ُت ُه إِلى‬
‫رسول‬
َ ‫ ف ََخ‬،‫ َما إيَّاكَ أ َر ْد ُت‬،‫والل ِه‬
َ : َ‫ فقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الل ِه‬
‫»لك َما‬
‫ روا ُه‬.«‫ و َل َك ما أ َخ ْذ َت َيا َم ْع ُن‬،ُ‫َن َو ْي َت َيا يزيد‬
.‫البخاري‬
ُّ
7. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Zaista, Allah ne gleda u vaša tijela, niti u vaše likove, nego gleda u
vaša srca i vaša djela.”
(Muslim)
ِ
- ‫الرحمان بنِ صخ ٍر‬
‫وعن أبي هرير َة عب ِد‬
ْ –٧
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسولُ الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ »إ َّن الله لا ي ْن ُظ ُر إِلى‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َو َلكن ي ْن ُظ ُر إلى‬،‫ ولا إِلى ُص َورِك ْم‬،‫أ ْج َس ِام ُك ْم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫قُ ُلو بِك ْم وأعمالكم‬
8. Prenosi se da je Ebu-Musa el-Eš‘ari
rekao: “Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, upitan je o čovjeku koji se bori da bi pokazao hrabrost, koji se bori radi slave svoga
plemena, koji se bori da bi ga drugi vidjeli - ko je od njih na Allahovom putu? Na to je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, odgovorio: ‘Ko se bude borio za to da
Allahova Riječ (Zakon) bude iznad
svega taj je na Allahovom putu.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫س‬
ٍ ‫ – وعن أبي موسى عب ِد الل ِه بنِ قي‬٨
ُ‫ ُس ِئ َل رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫شعري‬
ِّ ٔ‫الا‬
‫ َعنِ ال َّر ُج ِل ُيقات ُل‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ أَ ُّي ذلِ َك‬،‫ و ُيقَاتِ ُل ِر َيا ًء‬،‫ و ُيقَاتِ ُل َح ِم َّي ًة‬،‫شَ َجا َع ًة‬
‫ صلى الله‬- ‫في سبي ِل الله؟ فقال َر ُسول الله‬
‫كون َك ِل َم ُة الل ِه هي‬
َ ‫ » َم ْن قَا َت َل لِ َت‬:‫عليه وسلم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ فَه َو في سبي ِل الل ِه‬،‫ال ُع ْل َيا‬
9. Ebu-Bekre Nufej‘ ibn Haris esSekafi, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
rekao: “Kada se sukobe dva muslimana svojim sabljama, i ubica i ubijeni će u Džehennem.” Tada sam ja
rekao (veli Ebu-Bekre): ‘Allahov Poslaniče, za ubicu nam je jasno, ali
zašto ubijeni?’
Poslanik tada reče: ‘Jer je i on nastojao ubiti onog drugog.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
ِ
‫الثقفي‬
‫الحارث‬
ِ‫ – وعن أبي َبك َر َة نُفيع بن‬٩
ِّ
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
َّ َّ‫ أَ َّن الن‬:‫ رضي الله عنه‬‫ »إِذَا ال َتقَى ال ُمس ِل َمان َبس ْيفَي ِه َما‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
َ‫ يا َر ُسول‬:‫ُلت‬
ُ ‫ ق‬.«ِ‫فالقَاتِ ُل َوال َم ْق ُتولُ في النّار‬
،‫الل ِه‬
ِ ‫هذا القَاتِ ُل َف َما َبالُ الم ْق ُت‬
‫َان‬
َ ‫ »إنَّ ُه ك‬: َ‫ول؟ قَال‬
ِ ‫ريصا َع َلى قت ِل َص‬
.‫ ُمتَّف ٌَق علي ِه‬.«‫احب ِه‬
ً ‫َح‬
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هرير َة‬١٠
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قالَ َر ُسول الله‬
‫»صلا ُة ال َّرجلِ في ج َما َع ٍة َتزي ُد َع َلى َصلات ِه‬
َ
“Čovjekov namaz u džema‘atu vred- ِ
ِ ‫بض ًعا‬
ِ ‫في ُس ِوق ِه وبيت‬
ً
َ
‫ك‬
‫َل‬
‫ذ‬
‫و‬
،
‫ة‬
‫ج‬
‫ر‬
‫د‬
‫ِين‬
‫ر‬
‫ش‬
‫وع‬
‫ه‬
ْ
َ
َ
َ
َ
َ
niji je od njegovog namaza u privatnoj kući, ili dućanu u kojem radi, za ‫ ثُ َّم أَ َتى‬،‫ح َس َن ال ُوضو َء‬
ْ َٔ‫أ َّن أَح َد ُه ْم إِذَا َت َو َّضأَ َفا‬
dvadeset i nekoliko stupnjeva. To je
َّ ‫ لاَ َي ْن َه ُز ُه إِلا‬،َ‫الصلاة‬
َّ ‫ال َم ْس ِج َد لا ُيرِي ُد إلا‬
َّ
zbog toga što, kada čovjek lijepo uz‫ َل ْم َيخْ ُط ُخ ْط َو ًة إِلا َّ ُرفِ َع َل ُه بِ َها‬:ُ‫الصلاة‬
َ
me abdest i krene u džamiju, sa isključivom namjerom da klanja na‫ َو ُح َّط َع ْن ُه بها َخ ِطي َئ ٌة َحتَّى َيد ُْخ َل‬،‫رج ٌة‬
َ ‫َد‬
maz u džematu, svakim njegovim
‫َان في‬
َ ‫ ف ِٕاذا َد َخ َل ال َم ْس ِج َد ك‬،َ‫ال َم ْس ِجد‬
korakom povećava mu se po jedan
ِ ‫الصلا ِة َما كَا َن‬
ِ ‫الصلا ُة ِهي َت ْح‬
،
‫ه‬
‫س‬
‫ب‬
‫ت‬
َّ
َّ
ُ
ُ
stepen i briše po jedna pogreška, sve
‫ون َع َلى أَ َح ِد ُك ْم َما َدا َم في‬
dok ne uđe u džamiju, a od momenَ ُّ‫َوال َملائِ َك ُة ُي َصل‬
ta kada u nju uđe, on je u nama‫ اللَّ ُه َّم‬:‫ون‬
َ ُ‫ َيقُول‬،‫َم ْج ِل ِس ِه الَّ ِذي َصلَّى فِي ِه‬
zu sve dok je u džamiji zbog nama10. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
za. Svakog od vas meleki blagosiljaju dok god se nalazi na mjestu na
kome je klanjao, govoreći: ‘Smiluj
mu se, Allahu, oprosti mu i primi
njegovo kajanje!’ Meleki to čine sve
dok čovjek na tom mjestu nekog ne
uznemiri ili izgubi abdest i time uznemiri meleke.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ َما‬،‫ اللَّ ُه َّم تُ ْب َع َلي ِه‬،‫ اللَّ ُه َّم ا ْغ ِف ْر َل ُه‬،‫ا ْر َح ْم ُه‬
،‫ ُمتَّف ٌَق عليه‬.«‫ َما َل ْم ُي ْح ِد ْث فِي ِه‬،‫َلم ُي ْؤ ِذ فيه‬
.‫وهذا لفظ مسلم‬
‫ » َي ْن َه ُز ُه« ُه َو‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫وقوله‬
‫ أَ ْي ُيخْ ِر ُج ُه‬:‫اي‬
ِ ‫بِ َف ْت ِح ال َيا ِء وا ْل َها ِء وبال َّز‬
.‫هض ُه‬
ُ ‫و ُي ْن‬
11. ‘Abdullah Ibn-‘Abbas, r.a., pre‫س‬
ِ ‫س عب ِد الل ِه بنِ عبا‬
ِ ‫ – وعن أبي الع َّبا‬١١
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
ِ ‫بنِ عبد المطلب‬
‫ عن‬،‫رض َي الل ُه عنهما‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Allah, džel‫ فيما‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
le še’nuhu, odredio je dobra i loša
ِ ‫يروي عن رب‬
َ‫َال‬
َ‫تبارك‬
‫ه‬
‫الل‬
‫ن‬
‫ا‬
»
:
‫ق‬
،‫وتعالى‬
،
‫ه‬
ٕ
َّ
َ
djela, zatim to objasnio; pa ko buِ ‫الس ِّي َئ‬
ِ ‫الح َس َن‬
،‫ات ثُ َّم َب َّي َن ذلِ َك‬
َ ‫َك َت َب‬
َّ ‫ات و‬
de odlučio učiniti dobro djelo, zaَ‫بح َس َن ٍة َف َل ْم َي ْع َم ْل َها َك َت َبها الل ُه َت َبا َرك‬
tim ga ne učini (bude spriječen), Alَ ‫َف َم ْن َه َّم‬
ِ ‫و َت َعالى ِع ْن َد ُه َح َس َن ًة‬
lah mu to djelo u cijelosti upisuje kao
‫ َو إ ْن َه َّم َبها‬،‫كام َل ًة‬
da ga je i učinio, a ako odluči učini- ‫نات إِلى سبعمئ ِة‬
ٍ ‫َف َع ِم َل َها َك َت َب َها الل ُه َعشْ َر َح َس‬
ْ
َ
ti dobro djelo, pa ga i učini, Allah
ٍ ‫ِض ْع ٍف إِلى أَض َع‬
‫ و إ ْن َه َّم بِ َس ِّي َئ ٍة‬،‫اف كَثير ٍة‬
mu ga upisuje deset do sedam sto‫َف َل ْم َي ْع َم ْل َها َك َت َب َها الل ُه َت َعا َلى ِع ْن َد ُه َح َس َن ًة‬
tina puta, pa čak i više. A ako zaželi učiniti neko loše djelo, pa ga ne
‫ َو إ ْن َه َّم بِ َها َف َع ِم َل َها َك َت َب َها الل ُه َس ِّي َئ ًة‬،‫كَا ِمل ًة‬
učini, Allah mu upisuje jedno do.‫ ُمتَّف ٌَق علي ِه‬.«ً‫َو ِاح َدة‬
bro djelo, a ako zaželi učiniti neko
loše djelo, pa ga i učini, Allah mu
upisuje samo jedno loše djelo.”
(Muttefekun ‘alejhi)
12. Prenosi se da je ‘Abdullah ibn
‘Umer, r.a., rekao: “Čuo sam Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
ve selleme, kada je ispričao slijedeće: ‘Zaputila se trojica ljudi od prijašnjih naroda na dalek put, te ih zateče noć pored jedne pećine, u koju
uđoše da bi u njoj prenoćili.
Međutim, jedna stijena odroni se
i potpuno zatvori ulaz u pećinu. Oni
tada jedan drugome rekoše: ‘Jedini način da se spasimo iz ove situacije je da zamolimo Allaha, dželle
še’nuhu, da ukloni ovu stijenu zbog
naših dobrih djela koje smo učinili.’ Jedan od njih tada reče: ‘Allahu
ِ‫ – وعن أبي عبد الرحمان عب ِد الله بن‬١٢
ِ
: َ‫ قَال‬،‫رضي الل ُه عنهما‬
‫عم َر بن‬
َ ‫الخطاب‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫سمعت رسولَ الله‬
ُ
‫َان َق ْب َل ُك ْم‬
َ ‫ »ان َط َل َق َثلا َث ُة َن َف ٍر ِم َّم ْن ك‬:‫يقول‬
،‫بيت إِلى َغا ٍر َفدَخ ُلو ُه‬
ُ ‫َحتَّى آ َوا ُه ُم ال َم‬
‫الج َب ِل ف ََسد َّْت َع َل ْي ِه ُم‬
َ ‫فان َْحد َر ْت َصخْ َر ٌة ِم َن‬
‫ إِنَّ ُه لاَ ُي ْن ِجي ُك ْم ِم ْن ه ِذ ِه‬:‫ فَقالُوا‬،‫ال َغا َر‬
.‫بصالِ ِح أ ْع َمالِ ُك ْم‬
َّ
َ ‫الصخْ َر ِة إِلا َّ أَ ْن َت ْد ُعوا الل َه‬
‫َان لِي أَ َبو ِان شَ ْي َخ ِان‬
َ ‫ اللَّ ُه َّم ك‬:‫قَالَ رج ٌل ِم ْن ُه ْم‬
،‫ و ُك ْن ُت لا أ ْغ ِب ُق َق ْب َل ُه َما أ ْه ًلا ولاَ ما ًلا‬،‫كبير ِان‬
‫َف َنأَى بِي َط َلب الشَّ َج ِر َي ْو ًما فلم أَر ِْح َع َل ْيه َما‬
‫ ف ََح َل ْب ُت َل ُه َما َغ ُبو َق ُه َما َف َو َج ْدتُ ُهما‬،‫َحتَّى َنا َما‬
dragi, ja sam imao stare i iznemogle
roditelje i nikad nisam prije njih nahranio niti napojio svoju djecu, niti
svoju porodicu i sluge. Jednog dana tražio sam bolju pašu svome stadu, pa im nisam došao na vrijeme,
te sam ih, nakon što sam im namuzao mlijeka i donio, našao da spavaju. Nezgodno mi je bilo da ih probudim, ali i da prije njih nahranim
i napojim svoju porodicu i svoje robove, pa sam čekao sa sudom u svojoj ruci i gledao kada će se sami probuditi, i tako stajao sve do zore, a
djeca su oko mojih nogu plakala od
gladi. Zatim su se probudili i po-
‫ َف َك ِر ْه ُت أَ ْن أُو ِق َظ ُه َما َوأَ ْن أ ْغ ِب َق‬، ِ‫َنائِ َمين‬
‫ وا ْل َقد َُح َع َلى‬- ‫ َف َل َب ْث ُت‬،‫َق ْب َل ُه َما أ ْه ًلا أو ما ًلا‬
‫ أن َت ِظ ُر ْاس ِتيقَا َظ ُهما َحتَّى َبرِقَ الف َْج ُر‬- ‫َي ِدي‬
ِ
‫فاس َت ْي َق َظا ف ََشرِبا‬
ِّ ‫و‬
ْ ،‫َمي‬
َّ ‫الص ْب َي ُة َي َت َضا َغ ْو َن ع ْن َد َقد‬
‫ اللَّ ُه َّم إ ْن ُك ْن ُت َف َع ْل ُت ذلِ َك ابِ ِت َغاء‬.‫َغ ُبو َق ُهما‬
‫َو ْج ِه َك َف َف ِّر ْج َعنّا َما َن ْح ُن فِي ِه ِم ْن ه ِذ ِه‬
‫ون‬
َّ
َ ‫ فا ْن َف َر َج ْت شَ ْي ًئا لا َي ْس َتطي ُع‬،‫الصخْ َر ِة‬
.‫روج ِم ْن ُه‬
ُ
َ ‫الخ‬
،‫ اللَّ ُه َّم إنَّ ُه كا َن ْت لِ َي ا ْب َن ُة َع ّم‬:‫قَالَ الآخر‬
‫ ُك ْن ُت‬:‫ وفي رواية‬- ‫لي‬
ِ ‫كَا َن ْت أَ َح َّب النّا‬
َّ ٕ‫س ا‬
- ‫أُ ِح ُّبها كأَشَ ِّد َما ُي ِح ُّب ال ِّر َجالُ النسا َء‬
‫فأَ َر ْدتُ َها َع َلى َن ْف ِس َها فا ْم َت َن َع ْت منِّي َحتَّى أَ َل َّم ْت‬
pili svoj dio mlijeka. Dragi Allahu,
ako sam ja to učinio isključivo radi
Tebe, a ni radi čega drugog, onda
nam odmakni ovu stijenu sa vrata
ove pećine u kojoj smo mi!’ Stijena
se malo maknu, ali ne toliko da bi
mogli izaći pored nje.
Drugi od njih reče: ‘Allahu dragi, ja sam imao jednu bližnju rodicu, koju voljeh više od cijeloga svijeta, koju voljeh, (kaže se u jednom
drugom predanju - tako jako, kako
to ljudi samo vole žene), pa sam je
poželio imati, ali ona mi to ne dopusti. Jedne godine, zavladala je jaka
glad, te mi ona dođe i zatraži po-
‫الس ِن َين ف ََجاء ْت ِني َفأَ ْع َط ْي ُت َها‬
ِّ ‫بها َس َن ٌة ِم َن‬
‫ِعشْ ر َِين َومئ َة دي َنا ٍر َع َلى أَ ْن تُ َخلِّ َي َب ْيني َو َب ْي َن‬
‫ وفي‬- ‫ َحتَّى إِذَا َق َد ْر ُت َع َل ْي َها‬،‫َن ْف ِس َها فَف َع َل ْت‬
ِ‫ اتَّق‬:‫قالت‬
ُ ‫ َف َل َّما َق َعد‬:‫رواية‬
ْ ،‫ْت َب َين ر ِْج َل ْي َها‬
‫َانص َر ْف ُت‬
َ ‫ُض‬
َ ‫ ف‬،‫الخا َت َم إلا ّ بِ َح ِّق ِه‬
َّ ‫الل َه َولاَ َتف‬
‫ْت ال َّذ َه َب‬
ِ ‫هي أَ َح ُّب النَّا‬
ُ ‫لي َو َت َرك‬
َّ ٕ‫س ا‬
َ ‫َع ْن َها َو‬
‫ اللَّ ُه َّم إ ْن ُك ْن ُت َف َع ْل ُت ذلِ َك‬.‫الَّ ِذي أ ْع َطي ُتها‬
،‫ا ْب ِتغا َء َو ْج ِه َك فا ْف ُر ْج َعنَّا َما َن ْح ُن في ِه‬
‫ون‬
َّ ‫فا ْن َف َر َج ِت‬
َ ‫ َغ ْي َر أَنَّ ُه ْم لا َي ْس َت ِطي ُع‬،ُ‫الصخْ َرة‬
.‫وج ِم ْن َها‬
ُ
َ ‫الخ ُر‬
‫ اللَّ ُه َّم ْاس َتأْ َج ْر ُت أُ َج َرا َء‬:‫َوقَالَ الثَّالِ ُث‬
‫وأَ ْع َط ْي ُت ُه ْم أ ْج َر ُه ْم غي َر َر ُجل واح ٍد َت َركَ الَّ ِذي‬
moć. Ja joj dadoh 120 zlatnika, ali
pod uslovom da mi se dopusti. Ona
na to pristade, i kad sam joj se približio (u drugom rivajetu: kad sam
je zagrlio, onako kako muž zagrli
svoju ženu u postelji), ona zaplaka i
reče: ‘Boj se Allaha, i ne raskidaj prsten moje nevinosti bespravno!’ Na
to sam se ja odmakao od nje, iako
mi je bila najdraža na svijetu, i ostavio joj zlato koje sam joj bio dao. Allahu dragi, ako sam ja to uradio isključivo radi Tebe, spasi nas ove naše nedaće u kojoj se nalazimo!’
Stijena se ponovo malo pomjeri,
ali ne toliko da bi mogli izaći.
‫ فَث َّم ْر ُت أ ْج َر ُه َحتَّى َكثُ َر ْت ِمن ُه‬،‫َهب‬
َ ‫َل ُه َوذ‬
‫ َيا عب َد‬: َ‫ فَقال‬، ٍ‫ ف ََجاءنِي َبع َد ِحين‬، ُ‫الأ ْم َوال‬
‫ ُك ُّل َما َت َرى ِم ْن‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،‫ أَ ِّد إِ َل َّي أ ْجرِي‬،‫الل ِه‬
: َ‫ فقال‬، ِ‫ ِم َن الإ ب ِل َوال َب َق ِر وا ْل َغ َن ِم وال َّرقيق‬: َ‫أ ْجرِك‬
َ‫ لا‬:‫ لاَ َت ْس َت ْهزِى ْء بي! َف ُق ْل ُت‬،‫َيا عب َد الل ِه‬
‫فاس َتا َق ُه َف َل ْم ي ْت ُر ْك‬
ْ ‫ َفأَ َخ َذ ُه ُكلَّ ُه‬،‫أ ْس َت ْهزِئ بِ َك‬
‫ُنت َف َع ْل ُت ذلِ َك ابِ ِت َغا َء‬
ُ ‫ الَّل ُه َّم إ ْن ك‬.‫ِمن ُه شَ ي ًئا‬
‫ فا ْن َف َر َج ِت‬،‫حن فِي ِه‬
ُ ‫َو ْج ِه َك فا ْف ُر ْج َعنَّا َما َن‬
.‫ ُمتَّف ٌَق علي ِه‬.«‫ون‬
َّ
َ ‫الصخْ َر ُة ف ََخ َر ُجوا َي ْم ُش‬
Treći od njih reče: ‘Allahu dragi,
ja sam držao najamnike i svima sam
odmah zasluženu nagradu plaćao,
osim jednom čovjeku, koji je pobjegao s posla i otišao prije prijema svoje plaće. Ja sam tu njegovu plaću
pošteno uložio, tako da se njegov imetak namnožio. Nakon izvjesnog vremena mi je došao i zatražio svoju
plaću koja mu je ostala kod mene.
Ja sam mu na to odgovorio: ‘Sve što
ispred sebe vidiš od ovog blaga: deva, stoke, ovaca i robova, tvoje je!’
On mi tada reče: ‘Robe Božiji, ne izigravaj se sa mnom!’ ‘Ne izigravam
se sa tobom’, rekoh mu ja, na što je
on uzeo sav taj imetak i otjerao ga,
a da meni nije ništa ostavio. Allahu
dragi, ako sam ja to isključivo radi
Tebe učinio, spasi nas ove naše nevolje u kojoj se nalazimo!’
Stijena se tada potpuno pomjeri,
te oni iziđoše iz pećine i odoše dalje.”
(Muttefekun ‘alejhi)
2. Tevba - pokajanje
‫ – باب التوبة‬٢
ُ ‫ التَّ ْو َب ُة َواج َب ٌة ِم ْن‬:‫قَالَ العلما ُء‬
Sva islamska ulema saglasna je da ‫ ف ٕا ْن‬،‫ك ِّل َذنْب‬
ِ ‫ك‬
ِ ‫َانت ال َم ْع‬
je pokajanje od svakog učinjenog gri- َ‫ص َي ُة َب ْي َن ال َع ْب ِد و َب ْي َن الل ِه َت َعا َلى لا‬
jeha stroga dužnost. Ako se učinje:‫بحق آ َد ِم ٍّي َف َل َها َثلا َث ُة شُ ُروط‬
‫َت َتعلَّ ُق‬
ّ
ni grijeh odnosi samo na Allahov hakk,
ِ ‫ أَ ْن ُيق ِل َع َعنِ ال َم‬:‫أ َحدُها‬
.‫عص َي ِة‬
a ne povezuje se s pravom nekog čovjeka, onda tevba ima tri uvjeta. Pr.‫ أَ ْن َي ْن َد َم َع َلى فِ ْع ِل َها‬:‫والثَّانِي‬
vi je da odmah prestane sa činjenjem
tog grijeha, drugi, da se srcem ka.‫ أَ ْن َي ْع ِز َم أَ ْن لا ي ُعو َد إِ َل ْي َها أَ َبدًا‬:‫الث‬
ُ َّ‫والث‬
je zbog njegovog izvršenja, i treći,
.‫َف ِٕا ْن فُ ِق َد أَ َح ُد الثَّلا َث ِة َل ْم َت ِص َّح َتو َب ُت ُه‬
da čvrsto odluči da se nikada više
neće vratiti tom grijehu. Ako jedan
‫لق بآ َد ِم ٍّي ف َُش ُرو ُط َها‬
‫و إ ْن كَا َن ِت ال َم ْع ِصي ُة َت َت َع‬
ُ
od ova tri šarta izostane, tevba nije
‫ وأَ ْن َي ْب َرأَ ِم ْن َح ّق‬،‫ ه ِذ ِه الثَّلا َث ُة‬:‫أ ْر َب َع ٌة‬
ِ ‫َص‬
،‫ َف ِٕا ْن كَا َن ْت ما ًلا أَ ْو َن ْح َو ُه َر َّد ُه إِ َل ْيه‬،‫اح ِبها‬
A ako je, pak, grijeh učinjen neَٔ‫و إ ْن كَا َنت َح َّد ق َْذ ٍف و َن ْح َو ُه َم َّك َن ُه ِم ْن ُه ا‬
‫و‬
ْ
kom čovjeku, onda tevba ima četi.‫ و إ ْن كَانْت ِغي َب ًة اس َت َحلَّ ُه ِم ْن َها‬،‫َط َل َب َع ْف َو ُه‬
ri uvjeta: tri gore navedena i da se
dug vrati onome kome se dužno. Ako
ِ
ِ ُ‫جميع ال ُّذن‬
‫ َف ِٕا ْن‬،‫وب‬
‫وب ِم ْن‬
ِ
َ ‫ويج ُب أَ ْن َي ُت‬
je dug imovinske prirode, onda se
ٔ‫اب ِم ْن َب ْع ِضها َص َّح ْت َت ْو َب ُت ُه ِع ْن َد ا‬
‫ق‬
‫الح‬
‫ه‬
ِ‫ل‬
ْ
َ
ِّ
َ ‫َت‬
oštećenome mora vratiti njegov dug,
‫ َو َق ْد‬.‫ِم ْن ذلِ َك ال َّذن ِْب و َب ِق َي َع َلي ِه ال َباقي‬
a ako je prestup takav da povlači veću sudsku kaznu, kao što je bičevaِ ‫َت َظا َه َر ْت َدلائِ ُل الك َت‬
‫ و إ ْج َما ِع‬،‫السنَّ ِة‬
ُّ ‫اب و‬
nje za potvoru nevinog, onda je duِ ‫الأُ َّم ِة َع َلى ُو‬
.‫جوب التَّوب ِة‬
žan omogućiti ispunjenje kazne nad
njim, ili zatražiti oprost od dotične
‫ } َوتُو ُبوا إِ َلى اللَّ ِه َج ِمي ًعا أَيُّ َه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
osobe, a ako se radi o uvredi jeziَ ‫ون َل َعلَّ ُك ْم تُ ْف ِل ُح‬
َ ‫ا ْل ُم ْؤ ِم ُن‬
kom (gibetu), dužan je zatražiti ha- َ‫ َوقال‬،[٣١ :‫ون{ ]النور‬
lal od osobe koju je uvrijedio.
{‫ } َوأَ ِن ْاس َت ْغ ِف ُروا َربَّ ُك ْم ثُ َّم تُو ُبوا إِ َل ْي ِه‬:‫َت َعا َلى‬
Pokajanje je stroga dužnost od svih ‫ين آ َم ُنوا‬
َ ‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣ :‫]هود‬
ispravna.
učinjenih grijeha, te ako se pokaje
samo od pojedinih grijeha, njegova
tevba, kod sunnija (pristalica Pravog
puta) važi za te grijehe, a ostali ostaju na njemu.
O obaveznosti pokajanja i klonjenja od grijeha postoje mnogi dokazi u Kur’anu, Sunnetu i saglasnosti
cjelokupne islamske uleme (idžma‘).
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“... I pokajte se Allahu svi, o vjernici, da biste bili spašeni!” (En-Nur,
31)
“I zatražite oprost od svoga Gospodara, zatim Mu se vratite! (po-
.[٨ :‫تُو ُبوا إِ َلى اللَّ ِه َت ْو َب ًة َن ُصوحا{ ]التحريم‬
kajte se)”
(Hud, 3)
“O vjernici, iskreno se pokajte Allahu...” (Et-Tahrim, 8)
13. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi od Al- : َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هرير َة‬١٣
lahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alej- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫سم ْع ُت رسولَ الله‬
hi ve selleme, da je rekao: “Tako mi
ِ
ُ ُ‫ »والل ِه إِنِّي لأَ ْس َت ْغ ِف ُر الل َه وأَت‬:‫يقول‬
Allaha, ja zatražim oprost od Alla- ‫وب ا ِٕ َل ْيه في‬
ha, dželle še’nuhu, i obratim Mu se
.‫ رواه البخاري‬.«ً‫ال َي ْو ِم أَ ْك َث َر ِم ْن َس ْب ِع َين َم َّرة‬
tevbom više od sedamdeset puta dnevno.”
(Buhari)
14. El-Egarr ibn Jesar el-Muzeni, r.a.,
prenosi da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “O
ljudi, obraćajte se Allahu tevbom i
traženjem oprosta! Zaista, ja tevbu
činim stotinu puta na dan.”
(Muslim)
‫ رضي‬- ‫ – وعن الأَ َغ ِّر بنِ يسار المز نِ ِّي‬١٤
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
‫ تُو ُبوا إِلى الل ِه‬،‫اس‬
ُ َّ‫ » َيا أَيُّ َها الن‬:‫عليه وسلم‬
.«‫وب فِي ال َي ْو ِم ِمائ َة َم َّر ٍة‬
ُ ُ‫ َف ٕانِّي أت‬،‫َو ْاس َت ْغ ِف ُرو ُه‬
.‫رواه مسلم‬
15. Enes, ibn Malik el-Ensari, omiljeni sluga Poslanikov, pripovijeda
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Allah se
više obraduje pokajanju Njegova roba, nego što bi se neko od vas obradovao pronalasku svoje izgubljene
deve u pustinji bez vode i plodova.”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom Muslimovom rivajetu,
stoji: “Allah se više obraduje tevbi Svoga roba, koji se pokaje, nego
što bi to učinio neko od vas kada
bi putovao na devi kroz pustinju i
ona mu pobjegne, a na njoj mu sva
hrana i voda, pa je dugo tražio i, iz-
ٍ ِ‫س بن‬
‫مالك‬
ِ ‫ – وعن أبي حمز َة أَن‬١٥
ٔ‫الا‬
ِ ‫ خا ِد ِم‬- ‫نصاري‬
‫ صلى الله‬- ‫رسول الله‬
ِّ
َ‫ قَال‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫عليه وسلم‬
‫ »لل ُه أ ْف َر ُح‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسولُ الله‬
‫بِ َت ْو َب ِة َع ْب ِد ِه ِم ْن أَ َح ِد ُك ْم َسق ََط َع َلى َب ِعير ِه وقد‬
.‫ ُمتَّف ٌَق عليه‬.« ‫ض فَلا ٍة‬
ٍ ‫أضلَّ ُه في أر‬
‫ »لل ُه أَشَ ُّد َف َر ًحا بِ َتو َب ِة َع ْب ِد ِه‬:‫وفي رواية ل ُم ْسل ٍم‬
‫َان َع َلى َر ِاح َلت ِه‬
َ ‫يتوب إِ َل ْي ِه ِم ْن أَ َح ِد ُك ْم ك‬
ُ ‫ِح َين‬
‫ َو َع َل ْي َها َط َعا ُم ُه‬،‫ فَا ْن َف َل َت ْت ِم ْن ُه‬،‫ض فَلا ٍة‬
ٍ ‫بأر‬
‫ َفأَتى شَ َج َر ًة فاض َط َج َع في‬،‫س ِم ْن َها‬
َ ِ‫َوشَ َراب ُه فأَي‬
‫ َف َبي َنما ُه َو ك ََذلِ َك‬،‫س ِم ْن َراح َلت ِه‬
َ ِ‫ِظلِّ َها وقد أي‬
‫ ثُ َّم‬،‫ َفأَ َخ َذ بِ ِخطا ِم َها‬،‫إِ ْذ ُه َو بِها قائِ َم ًة ِعن َد ُه‬
gubivši svaku nadu da će je pronaći, legao u hlad jednog drveta da se
odmori, i u takvom stanju očaja, odjedanput, ugledao svoju devu u neposrednoj blizini njegovoj kako mirno stoji, te odmah skočio i uhvatio
je za povodac i, od silne radosti, uzviknuo: ‘Bože moj, Ti si moj rob, a
ja sam tvoj gospodar!’, pogrešno se
izrazivši od silne radosti.”
‫ اللَّ ُه َّم أَن َْت َعب ِدي وأنا‬:‫قَالَ ِم ْن ِش َّد ِة ال َف َر ِح‬
.«‫َربُّ َك! أَخْ َطأَ ِم ْن ِش َّد ِة ال َف َر ِح‬
16. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaista, Allah, dželle še’nuhu, drži Svoju ruku ispruženom tokom cijele noći, primajući pokajanja onih koji su
danju griješili, a danju pruža ruku,
primajući pokajanja onih koji su noću griješili, sve dok sunce ne izađe
sa zapada (kao jedan od predznaka
kraja ovoga svijeta).”
(Muslim)
‫س‬
ٍ ‫موسى عب ِد الل ِه بنِ قَي‬
َ ‫ – وعن أبي‬١٦
- ‫بي‬
ِّ ‫الأ ْش‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫عري‬
‫ »إ َّن الله َت َعا َلى‬: َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
،ِ‫وب ُم ِسي ُء النَّ َهار‬
َ ‫َي ْب ُس ُط َي َد ُه باللي ِل لِ َي ُت‬
‫ َحتَّى‬،‫وب ُم ِسي ُء اللَّي ِل‬
َ ‫و َي ْب ُس ُط َي َد ُه بالنَّ َها ِر لِ َي ُت‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫س ِم ْن َم ْغ ِر بِها‬
ُ ‫َت ْط ُل َع الشَّ ْم‬
17. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko se pokaje
prije nego što sunce izađe sa zapada, Allah će primiti njegovo pokajanje.”
(Muslim)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي ُهرير َة‬١٧
‫ » َم ْن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسولُ الل ِه‬
‫اب‬
َ ‫س ِم ْن َم ْغ ِر بِها َت‬
َ ‫َت‬
ُ ‫اب َق ْب َل أَ ْن َت ْط ُل َع الشَّ ْم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الل ُه َع َلي ِه‬
18. ‘Abdullah ibn ‘Umer, r.a., preِ‫ – وعن أبي عبد الرحمان عبد الله بن‬١٨
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ عن‬،‫الخطاب رضي الله عنهما‬
ِ
ِ‫ع َم َر بن‬
ُ َ
‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaista, Al‫ »إِ َّن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النَّبي‬
lah prima pokajanje Svoga roba, sve
ِ
ِ
dok mu duša ne stigne u njegovo ‫ َي ْق َب ُل َتو َب َة ال َع ْبد َما َل ْم ُي َغ ْرغ ْر‬- ‫ عز وجل‬- ‫الله‬
.«‫ »حديث حسن‬: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«
grlo (do posljednjeg daha).”
(Tirmizi, hasen)
20. Ebu-Se‘id el-Hudri, r.a., prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Davno prije vas, bio je jedan čovjek koji je ubio
99 osoba, pa je upitao za najučenijeg
čovjeka na svijetu, te su ga uputili na jednog rahiba (isposnika). On
ode do spomenutog rahiba i kaže
mu da je ubio 99 osoba, pa ga onda upita, ima li za njega oprosta kod
Allaha, dželle še’nuhu Na to mu rahib reče da za njega nema oprosta.
Čovjek se na to podiže i ubi i rahiba
i napuni stotinu ubijenih.
Zatim je ponovo upitao za najučenijeg čovjeka na svijetu, pa ga upu-
ِ ِ‫ – وعن أبي َسعيد َس ْع ِد بن‬٢٠
ِ‫مالك بن‬
‫ أ ّن َن ِب َّي الله‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫الخدري‬
‫ِس َن ٍان‬
ِّ
‫َان فِي َم ْن‬
َ ‫ »ك‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬،‫عين َن ْف ًسا‬
َ ‫ك‬
َ ‫َان َق ْب َلك ْم َر ُج ٌل َق َت َل تِ ْس َع ًة و تِ ْس‬
‫ َف ُد َّل َع َلى‬،ِ‫ف ََسأَلَ َع ْن أ ْع َل ِم أَ ْهلِ الأرض‬
‫ إنَّ ُه َق َت َل تِس َع ًة و تِ ْس ِع َين‬:‫ فقال‬.‫ َفأَ َتا ُه‬،‫َرا ِه ٍب‬
‫ َف َق َتل ُه‬،‫ لا‬: َ‫َن ْف ًسا ف ََه ْل َل ُه ِم ْن َتو َب ٍة؟ فقال‬
ِ‫ ثُ َّم َسأَلَ َع ْن أَ ْع َل ِم أَ ْهل‬،‫َف َك َّم َل ب ِه م َئ ًة‬
‫ إِنَّ ُه‬: َ‫ فقَال‬.‫ َف ُد َّل َع َلى َر ُجلٍ َعالِ ٍم‬،ِ‫الأَرض‬
،‫ َن َع ْم‬: َ‫س ف ََه ْل َل ُه ِم ْن َت ْو َب ٍة؟ فقال‬
ٍ ‫َق َت َل ِما َئ َة َن ْف‬
‫ض‬
ِ ‫و َم ْن َي ُحولُ َب ْي َن ُه و َب ْي َن التَّ ْو َب ِة؟ ا ْن َط ِل ْق إِلى أر‬
‫ُون الله َت َعا َلى‬
َ ‫ناسا َي ْع ُبد‬
ً ُٔ‫ك ََذا وك ََذا ف ِٕا َّن بِ َها ا‬
tiše na jednog učenjaka, kome je on
otišao i ispričao da je ubio 100 osoba, a zatim ga upitao ima li za njega takvog tevbe? Učenjak mu na to
reče: ‘Svakako. Ko te sprečava da
učiniš tevbu?! Idi u tu i tu zemlju,
u njoj stanuju ljudi koji iskreno Allahu robuju, pa im se i ti pridruži
u njihovom robovanju, i nipošto se
ne vraćaj u svoju sredinu, jer je ona
pokvarena.’
Čovjek se uputi ka toj zemlji, ali
ga negdje na pola puta zadesi smrt.
Oko njega nastade spor između meleka milosti i meleka kazne. Meleci milosti rekoše: ‘On je došao kao
‫ ولاَ َت ْر ِج ْع إِلى أَ ْر ِض َك َف ِٕان ََّها‬،‫فا ْع ُب ِد الله َم َع ُه ْم‬
‫ فا ْن َط َل َق َحتَّى إِذَا َن َص َف ال َّطر َِيق‬،‫رض ُسو ٍء‬
ُ ٔ‫ا‬
‫ فاخْ َت َص َم ْت فِي ِه َملائِ َك ُة ال َّر ْح َم ِة‬،‫أَ َتا ُه ا ْل َم ْو ُت‬
ِ ‫و َملائِ َك ُة ال َع َذ‬
:‫َالت َملائِ َك ُة ال َّر ْح َم ِة‬
ْ ‫ َفق‬.‫اب‬
‫وقالت‬
ْ ،‫ ُم ْق ِب ًلا بِقَل ِب ِه إِلى الل ِه َت َعا َلى‬،‫َجا َء َتائِ ًبا‬
ِ ‫َملائِ َك ُة ال َع َذ‬
،‫ إنَّ ُه ل ْم َي ْع َم ْل َخي ًرا ق َُّط‬:‫اب‬
- ‫َفأَ َتا ُه ْم َم َلكٌ في صو َر ِة آ َد ِم ٍّي ف ََج َع ُلو ُه َب ْي َن ُه ْم‬
ِ‫رضين‬
َ ٔ‫بين الا‬
َ ‫يسوا ما‬
ُ ‫ ِق‬: َ‫ فقال‬- ‫أ ْي َح َك ًما‬
‫َاسوا‬
َ ‫َف ٕا َلى أيّتهما ك‬
ُ ‫ َفق‬.‫َان أد َنى َف ُه َو َل ُه‬
‫ َف َق َب َض ْت ُه‬،‫ض التي أ َرا َد‬
ِ ‫َف َو َجدُو ُه أ ْدنى إِلى الأ ْر‬
.‫ ُمتَّف ٌَق عليه‬.«‫َملائِ َك ُة ال َّرحم ِة‬
‫ » َف َك َان إلى القَر َي ِة‬:‫وفي رواية في الصحيح‬
pokajnik od grijeha i srcem svojim
okrenut prema Allahu!’
Meleki kazne rekoše: ‘On nikada
nije učinio ni jedno dobro djelo!’ Tada melecima stiže jedan drugi melek, u ljudskom liku, koga oni uzeše za sudiju da im presudi. Meleksudija im reče: ‘Izmjerite rastojanje
između jednog i drugog mjesta, pa
kojem od njih bude bliži, njemu i
pripada.’ Meleki izmjeriše rastojanje
i ustanoviše da je bliži zemlji kojoj je
bio krenuo, te ga uzeše meleki milosti.”
U drugom, Buharijinom rivajetu,
stoji: “Bio je bliži zemlji dobra sa-
.«‫الصالِ َح ِة أ ْق َر َب بِ ِش ْب ٍر َف ُج ِع َل ِم ْن أه ِل َها‬
َّ
‫وحى الله َت َعا َلى‬
َ َٔ‫ » َفا‬:‫وفي رواية في الصحيح‬
،‫ و إِ َلى ه ِذ ِه أَ ْن َت َق َّر بِي‬،‫إِلى ه ِذ ِه أَ ْن َت َبا َع ِدي‬
‫ َف َو َجدُو ُه إِلى ه ِذ ِه‬،‫يسوا َما ب ْي َن ُهما‬
ُ ‫ ِق‬: َ‫وقَال‬
‫ » َف َنأى‬:‫ وفي رواية‬.«‫أَ ْق َر َب بِ ِش ْب ٍر َف ُغ ِف َر َل ُه‬
.«‫بص ْد ِر ِه َن ْح َو َها‬
َ
mo za jedan pedalj, te je zbog toga
postao njen.” A u slijedećem od Buharijinih rivajeta, stoji: “Pa je Allah,
dželle še’nuhu, naredio zemlji dobra da se približi, a zemlji grijeha
da se udalji; zatim je naredio melecima da izmjere razdaljinu između
njih. Meleki to uradiše i nađoše da
je bliži zemlji dobra samo za jedan
pedalj, te mu Allah, dželle še’nuhu,
oprosti njegove grijehe.” A u jednom
rivajetu kaže se da se on umirući pokušao približiti zemlji dobra, tako
što se posljednjom snagom nageo prema zemlji dobra, te je to bio uzrok
da joj je bio bliži.
(Muttefekun ‘alejhi)
23. Ibn-‘Abbas prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Kada bi čovjek imao
punu dolinu zlata, zaželio bi da ima
dvije doline, a njegova usta neće ništa napuniti do prašina, a Allah prima pokajanje od onog ko se pokaje.”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنهما‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن ابنِ عبا‬٢٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫أ َّن َر ُسولَ الله‬
‫» َل ْو أ َّن لابنِ آ َد َم َوا ِد ًيا ِم ْن َذ َه ٍب أ َح َّب أَ ْن‬
ِ ‫ون َل ُه َوا ِد‬
،‫اب‬
َ ‫ي ُك‬
ُ ‫ َو َل ْن َي ْملأَ فَا ُه إلا َّ التُّ َر‬،‫يان‬
.‫ ُمتَّف ٌَق عليه‬.«‫اب‬
َ ‫وب الل ُه َع َلى َم ْن َت‬
ُ ‫َو َي ُت‬
24. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Allah, dželle še’nuhu, se smije dvojici ljudi koji se međusobno bore, pa
jedan drugog ubiju, a obojica uđu u
Džennet. Jedan od njih se borio na
Allahovom putu i poginuo, pa ušao
u Džennet, a njegovom se ubici Allah smiluje, pa primi islam; zatim
i sam pogine kao šehid, na Allahovom putu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هريرة‬٢٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولَ الله‬
ِ‫» َي ْض َح ُك الل ُه ُس ْب َحا َن ُه َو َت َعا َلى إِ َلى َر ُج َل ْين‬
ِ ‫َي ْقت ُل أَ َحد ُه َما الآ َخ َر َيد ُْخ‬
‫ ُيقَاتِ ُل‬،‫الجنَّ َة‬
َ ‫لان‬
‫وب الل ُه َع َلى‬
ُ ‫ ثُ َّم ي ُت‬،‫َه َذا في َسبي ِل الل ِه َف ُي ْق َت ُل‬
.‫ ُمتَّف ٌَق عليه‬.«ُ‫القَات ِل َف ُي ْس ِلم َف ُي ْس َتشْ َهد‬
‫‪ – ٣‬باب الصبر‬
‫‪3. Sabur - strpljivost‬‬
‫اص ِب ُروا‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬يا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا ْ‬
‫َو َصابِ ُروا{ ]آل عمران‪ ،[٢٠٠ :‬وقال تعالى‪:‬‬
‫‪“O vjernici, budite strpljivi, budi‬‬‫)‪te izdržljivi...” (Ali-Imran, 200‬‬
‫ص‬
‫} َو َل َن ْب ُل َونَّ ُك ْم بِ َش ْي ٍء ِم َن ا ْل َخ ْو ِف َوا ْل ُجو ِع َو َن ْق ٍ‬
‫‪“Mi ćemo vas svakako dovoditi u‬‬
‫س َوالثَّ َم َر ِ‬
‫ِم َن الأَ ْم َو ِال َوالأَ‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫ر‬
‫ب‬
‫و‬
‫ات‬
‫ف‬
‫ن‬
‫ْ‬
‫شِّ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫‪iskušenje, malo strahom i gladova‬‬‫الصابِر َِين{ ]البقرة‪َ ،[١٥٥ :‬وقالَ َت َعا َلى‪:‬‬
‫َّ‬
‫‪njem, i time što ćete gubiti imanja i‬‬
‫‪živote, i ljetine. A ti obraduj strplji‬‬‫ون أَ ْج َر ُه ْم بِ َغ ْي ِر ِح َساب{‬
‫}إِنَّ َما ُي َوفَّى َّ‬
‫الصابِ ُر َ‬
‫)‪ve.” (El-Bekara, 155‬‬
‫]الزمر‪َ ،[١٠:‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬و َل َم ْن َص َب َر َو َغ َف َر‬
‫‪“Samo oni koji budu strpljivi, bit‬‬
‫إِ َّن ذَلِ َك َل ِم ْن َع ْز ِم الأُ ُمورِ{ ]الشورى‪،[٤٣ :‬‬
‫‪će bez računa nagrađeni.” (Ez-Zumer,‬‬
‫الصلا ِة إِ َّن‬
‫الص ْب ِر َو َّ‬
‫}اس َت ِعي ُنوا بِ َّ‬
‫َوقالَ َت َعا َلى‪ْ :‬‬
‫)‪10‬‬
‫الصابِر َِين{ ]البقرة‪َ ،[١٥٣ :‬وقالَ‬
‫الل َه َم َع َّ‬
‫‪Kaže Allah, dželle še’nuhu:‬‬
“A onome koji se strpi i oprosti,
to mu je zaista poželjno (preporučljivo) djelo.” (Eš-Šura, 43)
“Tražite sebi pomoći u strpljivosti
i obavljanju namaza! Allah je doista na strani strpljivih.” (El-Bekara,
153)
“Mi ćemo vas provjeravati, sve dok
ne ukažemo na borce i strpljive među vama.” (Muhammed, 31)
Još je mnogo drugih ajeta koji govore o potrebi sabura i o njegovoj
važnosti.
‫ } َو َل َن ْب ُل َونَّ ُك ْم َحتَّى َن ْع َل َم ا ْل ُم َجا ِه ِد َين‬:‫َت َعا َلى‬
‫يات‬
ُ ٓ‫ َوالا‬،[٣١ :‫الصابِر َِين{ ]محمد‬
َّ ‫ِم ْن ُك ْم َو‬
ِ ‫بالص ْبر َو َب‬
.‫يان ف َْضل ِه كَثير ٌة َم ْع ُروف ٌة‬
َّ ‫في الأمر‬
25. Ebu-Malik el-Haris el-Eš‘ari, priٍ ‫ – وعن أبي‬٢٥
‫مالك الحارث بن عاصم‬
povijeda da je Allahov Poslanik, sallُ‫ قَالَ رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫شعري‬
ِّ ٔ‫الا‬
Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Čistota (tjelesna i moralna) polovica je
‫ »ال ُّط ُهو ُر شَ ْط ُر‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
imana, zahvala Allahu (el-hamdu li
‫ َو ُس ْب َح َان‬،‫الحم ُد لله َت ْملأُ المي َز َان‬
‫ و‬،‫ِٕالايمان‬
َ
llahi) puni vjerniku mjerilo njegoَ ‫الله و‬
َ ‫ َما َب‬- ُٔ‫ أَ ْو َت ْملا‬- ‫الحم ُد لله َتملآن‬
vih dobrih djela, veličanje Allaha (sub- ‫ين‬
ِ ‫السما َو‬
hanellahi) puni sve između nebesa i
‫الصدق ُة‬
َّ ‫ و‬،‫الصلا ُة نُو ٌر‬
َّ ‫ و‬،ِ‫ات َوالأَ ْرض‬
َّ
Zemlje, namaz je nur (svjetlost), sa‫ وال ُق ْرآ ُن ُحج ٌة َل َك أَ ْو‬،ٌ‫الص ْب ُر ِضياء‬
َّ ‫ و‬،‫ُبر َها ٌن‬
daka je dokaz (vjere), sabur je sjaj,
‫فس ُه َف ُم ْع ِتق َُها‬
ِ ‫ ُك ُّل النَّا‬.‫َع َل ْي َك‬
َ ‫س َي ْغدُو َف َبائ ٌع َن‬
a Kur’an je dokaz za tebe, ili pro.‫ رواه مسلم‬.«‫أَ ْو ُمو بِقُها‬
tiv tebe. Svaki čovjek, kada osvane,
svoju dušu prodaje, pa je otkupi (od
kazne), ili je upropasti.”
(Muslim)
26. Ebu-Se‘id el-Hudri, r.a., prenosi da je jedna grupa ensarija, tražila
od Allahovog Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, milostinju, pa im
je on dao, zatim su ponovo tražili, a
on im opet dao što su tražili, dok im
nije sve podijelio što je imao, a zatim im rekao: “Sve što budem imao
od dobra, ja ću vam podijeliti, i ništa od vas neću sakriti, ali ko traži
i želi čednost, Allah će mu je podariti; ako traži i želi neovisnost, Allah će ga učiniti neovisnim (bogatim). Ko god se puno suzdržava i
trpi, Allah će mu pomoći da bude
strpljiv; nije nikome dat bolji i zna-
ِ ‫ – وعن أبي َسعيد سع ِد بن‬٢٦
ِ‫مالك بن‬
ٍ
‫ أَ َّن َن ًاسا ِم َن‬:‫سنان الخدري رضي الله عنهما‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫الأَن َْصا ِر َسألوا رسولَ الله‬
‫ َحتَّى‬،‫ ثُ َّم َسألو ُه َفأ ْع َطا ُه ْم‬،‫ َفأ ْع َطا ُه ْم‬- ‫وسلم‬
‫ َفقَالَ َل ُه ْم ِح َين أ ْن ْف َق ُك َّل شَ ي ٍء‬،‫َن ِف َد َما ِعن َد ُه‬
‫ » َما َي ُك ْن ِع ْندي ِم ْن َخ ْير َف َل ْن أ َّد ِخ َر ُه‬:‫بِ َي ِد ِه‬
ِ‫ َو َم ْن َي ْس َتغْن‬،‫ َو َم ْن َي ْس َت ْع ِف ْف ُي ِعف ُه الل ُه‬،‫َع ْن ُك ْم‬
‫ َو َما أُ ْع ِط َي‬.‫ َو َم ْن َي َت َص َّب ْر ُي َص ِّب ْر ُه الل ُه‬،‫ُي ْغ ِن ِه الل ُه‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.« ‫الص ْبر‬
َّ ‫أَ َح ٌد َع َطا ًء َخ ْي ًرا َوأ ْو َس َع ِم َن‬
.‫عليه‬
čajniji dar od sabura.”
(Muttefekun ‘alejhi)
27. Suhejb bin Sinan, r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Čudan li
je primjer vjernika! U svakoj situaciji on dobija a takvo stanje nije ni
s kim drugim nego samo sa vjernikom; ako ga zadesi kakva radost, on
zahvaljuje Allahu, dželle še’nuhu, što
mu donosi korist, a ako ga, pak, pogodi kakvo zlo i šteta, on se strpi i
postojano se drži, pa mu i to donosi
nagradu od Allaha, dželle še’nuhu”
(Muslim)
ٍ ‫ – وعن أبي يحيى صهيب بن‬٢٧
- ‫سنان‬
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ » َع َج ًبا لأ ْم ِر ال ُمؤمنِ إ َّن أ ْم َر ُه‬:‫الله عليه وسلم‬
:‫يس ذلِ َك لأَ َح ٍد إلا َّ لل ُم ْؤ ِمن‬
َ ‫ و َل‬،‫ُكلَّ ُه َل ُه خي ٌر‬
‫ و إ ْن‬،‫َكان َخي ًرا َل ُه‬
َ ‫إ ْن أَ َصا َب ْت ُه َس َّرا ُء شَ َك َر ف‬
‫ رواه‬.«‫َكان َخ ْي ًرا َل ُه‬
َ ‫أ َصا َب ْت ُه ض َرا ُء َص َب َر ف‬
.‫مسلم‬
28. Enes, r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, počeo osjećati veoma jake
bolove, te je h. Fatima, primijetivši to na njemu, povikala: “O muko očeva!” ‘alejhis-selam joj tada reče: ‘Tvoj otac poslije ove današnje
muke više nikad neće imati nikakve
muke.’ ” A kada je ‘alejhis-selam preselio na Ahiret, h. Fatima reče: “O
moj oče, koji se odazva pozivu Gospodara svoga, o oče moj, neka ti
u Džennetu El-Firdevs bude boravište, o oče moj, vijest o tvojoj smrti
Džibrilu prenosimo.” A kada je pokopan Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ َل َّما‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن أ َن‬٢٨
‫ َجع َل‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫َث ُق َل الن‬
‫ َفقَا َل ْت ف َِاط َم ُة رضي الله‬،‫َي َتغَشَّ ا ُه ال َك ْر ُب‬
ِ َٔ‫س َع َلى ا‬
‫بيك‬
َ ‫ َواك‬:‫عنها‬
َ ‫ » َل ْي‬: َ‫ فقَال‬.‫َرب أَ َب َتا ُه‬
‫ َيا‬:‫ قَا َل ْت‬،‫ات‬
َ ‫ َف َل َّما َم‬.«‫َك ْر ٌب َب ْع َد ال َي ْو ِم‬
‫س‬
ِ ‫ َجنَّ ُة ال ِفر َدو‬،‫اب َربًّا َد َعا ُه! َيا أَب َتا ُه‬
َ ‫ أَ َج‬،‫أَ َب َتا ُه‬
‫ إِ َلى ج ْبري َل َن ْن َعا ُه! َف َل َّما ُدفِ َن‬،‫َمأْ َوا ُه! َيا أَ َب َتا ُه‬
‫ أَ َطا َب ْت‬:‫قَا َل ْت ف َِاط َم ُة َرضي الله عنها‬
‫ صلى‬- ‫أ ْنف ُُس ُك ْم أَ ْن َت ْحثُوا َع َلى َر ُسول الله‬
.‫اب؟! رواه البخاري‬
َ ‫ التُّ َر‬- ‫الله عليه وسلم‬
‘alejhi ve selleme, ona je upitala ashabe: “Zar ste mogli sebi dopustiti da na Allahovog Poslanika, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, pospete prašinu?”
(Buhari)
29. Usame, sin Zejdov, kojeg je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, kao i njegovog oca, izuzetno volio, pripovijeda: “Kćer Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
ve selleme, poručila je ‘alejhis-selamu
da joj je dijete na umoru, te da dođe kod nje. ‘alejhis-selam ju je poselamio i poručio joj: “Zaista Allahu
pripada sve što uzme i sve što podari, i kod Njega je svakoj stvari rok
određen, pa neka se strpi imajući na
umu da će i za to biti nagrađena.”
Zatim je ponovo poslala po njega, zaklinjući ga da dođe. Tada je
‘alejhis-selam pošao, a s njime su kre-
‫ – وعن أبي َزي ٍد أُ َسا َم َة بنِ زي ِد بنِ حارث َة‬٢٩
ِ ‫َم ْو َلى‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
ِ
: َ‫ قَال‬،‫وح ِّبه وابنِ ح ِّبه رضي الل ُه عنهما‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫أ ْر َس َل ْت ب ْن ُت الن‬
‫ َفأَ ْر َس َل ُي ْقرى ُء‬،‫اح ُت ِض َر ف َْاش َهد َنا‬
ْ ‫إ َّن ا ْبني قَد‬
‫ »إ َّن لله َما أ َخ َذ َو َل ُه َما‬: ُ‫ ويقُول‬،‫السلا َم‬
َّ
‫ َو ُك ُّل شَ ي ٍء ِعن َد ُه بِأ َجلٍ ُم َس ًّمى‬،‫أع َطى‬
‫ َفأَ َرس َل ْت إِ َل ْي ِه تُ ْق ِس ُم َع َلي ِه‬.«‫فَل َت ْص ِب ْر َو ْل َت ْح َت ِس ْب‬
‫ َو ُم َعا ُذ‬،َ‫ فقا َم َو َم َع ُه َس ْع ُد ْب ُن ُع َبا َدة‬.‫َل َيأتِينَّ َها‬
ٍ ‫ َو َز ْي ُد ْب ُن َث‬،‫ َوأُ َب ُّي ْب ُن َك ْع ٍب‬، ٍ‫ْب ُن َج َبل‬
،‫ابت‬
‫ َف ُر َفع إِ َلى َر ُسول‬- ‫ رضي الله عنهم‬- ‫رجا ٌل‬
َ ‫َو‬
‫ َفأ ْق َع َد ُه‬،‫بي‬
َّ - ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
ُّ ‫الص‬
nuli Sa‘d ibn Ubade, Mu‘az ibn Dže- َ‫ت َعي َنا ُه فَقال‬
َ ‫ َفف‬،‫في ِح ْج ِر ِه َو َن ْف ُس ُه َت َق ْعق َُع‬
ْ ‫َاض‬
bel, Ubejj ibn Ka‘b, Zejd ibn Sabit
‫ »ه ِذ ِه‬: َ‫ َما َه َذا؟ فَقال‬،‫ َيا رسولَ الله‬:ٌ‫َسعد‬
i još nekoliko ashaba, r.a. Dijete je
ِ ‫وب ِع َبا ِد‬
ِ ‫َرح َم ٌة َج َع َلها الل ُه َت َعا َلى في قُ ُل‬
‫وفي‬
«
‫ه‬
dato Allahovom Poslaniku, sall-Allahu
ِ ‫ »فِي قُ ُل‬:‫رواية‬
‫ َو إِنَّما‬،‫وب َم ْن شَ ا َء ِم ْن ِع َبا ِد ِه‬
‘alejhi ve selleme, koji ga uze u naručje dok mu je duša hroptala i ta.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َي ْر َح ُم الل ُه ِم ْن ِعبا ِد ِه ال ُّر َحما َء‬
da Poslanik zaplaka kad ga ugleda
َ ‫ َت َتح َّركُ و َت ْض‬:«‫َو َمع َنى » َت َق ْعق َُع‬
.
‫رب‬
‫ط‬
ُ
u takvom stanju. Sa‘d ibn ‘Ubade
mu na to reče: “Šta je to, o Allahov
Poslaniče?” “Ovo je rahmet (samilost) koju je Allah, dželle še’nuhu,
usadio u srca robova Svojih.” A po
jednom drugom rivajetu: “... u srca
onih Svojih robova koje je On odabrao; zaista je Allah milostiv prema
onim Svojim robovima koji su sa-
milosni prema drugima.”
(Muttefekun ‘alejhi)
30. Suhejb, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao: “Živio je u davna vremena jedan kralj koji je imao vračara. Kada je vračar ostario, reče kralju: “Ja sam ostario, zato mi nađi
dječaka da ga poučim sihru (vračanju).” Poslao mu je dječaka da ga poučava, ali je dječak na putu sreo jednog pobožnog učenjaka, kod koga
je odsjeo i čuo od njega govor, koji
ga je zadivio. Tako je to činio uvijek
kada bi odlazio vračaru. Kada bi
došao kod vračara, on bi ga udario,
na što se on žalio učenjaku, pa mu
ovaj reče: “Kada se pobojiš vračara,
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن صهيب‬٣٠
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولَ الله‬
ِ ‫َان َل ُه َس‬
‫اح ٌر‬
َ ‫َان قَب َلك ْم َوك‬
َ ‫َان َم ِلكٌ في َم ْن ك‬
َ ‫»ك‬
‫ إنِّي َق ْد َك ِب ْر ُت فَا ْب َع ْث‬:‫َف َل َّما َك ِب َر قَالَ لل َم ِل ِك‬
‫عث إِ َل ْي ِه ُغلا ًما‬
َ ‫الس ْح َر؛ َف َب‬
ِّ ‫إ َل َّي ُغلا ًما أُ َعلِّ ْم ُه‬
،‫كان في طرِي ِق ِه إِذَا َس َل َك َرا ِه ٌب‬
َ ‫ َو‬،‫ُي َعلِّ ُم ُه‬
‫كان إِذَا‬
َ ‫ َو‬،‫وس ِم َع كَلا َم ُه َفأ ْع َج َب ُه‬
َ ‫َفقَع َد إِ َل ْيه‬
ِ ‫الس‬
ِ ‫ َم َّر بال َّر‬،‫اح َر‬
‫ َف ٕاذَا أَ َتى‬،‫اهب َو َق َع َد إِ َل ْيه‬
َّ ‫أ َتى‬
ِ ‫الس‬
،‫ ف ََش َكا ذلِ َك إِ َلى ال َّرا ِهب‬،‫اح َر َض َر َب ُه‬
َّ
ِ ‫الس‬
‫ َح َب َس ِني‬:‫ َف ُق ْل‬،‫اح َر‬
َ ‫ إِذَا َخ‬: َ‫َفقَال‬
َّ ‫شيت‬
‫ َح َب َس ِني‬:‫ َف ُق ْل‬،‫يت أه َل َك‬
َ ‫ َو إذَا َخ ِش‬،‫أَ ْه ِلي‬
ِ ‫الس‬
.‫اح ُر‬
َّ
‫َف َب ْي َنما ُه َو َع َلى ذلِ َك إِ ْذ أَ َتى َع َلى َدابَّ ٍة َع ِظي َم ٍة‬
kaži mu da te zadržala porodica, a
kada se pobojiš porodice, reci - zadržao me vračar.” Tako je redovno
činio dok ne srete na putu veliku životinju koja se ispriječila da ljudi ne
mogu prolaziti, pa reče: “Danas ću
znati je li vračar bolji ili pobožnjak.”
Uzeo je kamen i rekao:
“Allahu moj, ako je učenjak draži Tebi od vračara, ubij ovu životinju kako bi ljudi mogli prolaziti.”
On se baci na nju i ubi je, a tada ljudi
prođoše. On ode kod pobožnjaka i
obavijesti ga šta je učinio, pa mu pobožnjak reče: “Moj sinko, ti si danas
bolji od mene. Dostigao si ono što
‫الساح ُر‬
َّ ‫ ال َي ْو َم أ ْع َل ُم‬: َ‫ َفقَال‬،‫اس‬
َ َّ‫َق ْد َح َب َس ِت الن‬
: َ‫ َفقَال‬،‫اهب أ ْف َض ُل؟ َفأ َخ َذ َح َج ًرا‬
ُ ‫أ ْف َض ُل أم ال َّر‬
‫َان أ ْم ُر ال َّرا ِه ِب أَ َح َّب إِ َل ْي َك ِم ْن أ ْم ِر‬
َ ‫اللَّ ُه َّم إ ْن ك‬
ِ ‫الس‬
ِ ‫اح ِر فَا ْق ُت ْل ه ِذ ِه الدّابَّ َة َحتَّى َي‬
،‫اس‬
َّ
ُ َّ‫مضي الن‬
‫اهب‬
َ ‫ َفأ َتى ال َّر‬،‫اس‬
ُ َّ‫َف َر َما َها َف َق َت َلها و َم َضى الن‬
‫ أَ ْي ُب َن َّي أَن َْت ال َيو َم‬:‫اهب‬
ُ ‫ َفقَالَ َل ُه ال َّر‬.‫َفأَخ َب َر ُه‬
‫ َو إن ََّك‬،‫أ ْف َضل منِّي َق ْد َب َل َغ ِم ْن أَ ْمرِكَ َما أَ َرى‬
‫كان‬
َ ‫يت فَلاَ َت ُد َّل َع َل َّي؛ َو‬
َ ‫ َف ٕان ا ْب ُت ِل‬،‫َس ُت ْب َت َلى‬
‫اس‬
َ ‫ال ُغلا ُم ُي ْبرى ُء الأ ْك َم َه َوالأَ ْب‬
َ َّ‫ ويداوي الن‬،‫رص‬
‫َان‬
َ ‫ليس لِلم ِل ِك ك‬
ٌ ‫ ف ََس ِم َع َج‬.‫ِم ْن َسائِ ِر الأَ ْد َواء‬
‫ َما ها‬: َ‫ َفقَال‬،‫ فأتاه َب َهدَايا كَثي َر ٍة‬،‫َق ْد َع ِم َي‬
‫ إنّي‬: َ‫ َفقَال‬،‫نت شَ فَي َت ِني‬
َ ٔ‫مع إ ْن ا‬
ُ ‫ُه َنا َل َك أَ ْج‬
vidim, ti ćeš zasigurno biti iskušavan, zato ako te budu mučili, nemoj
me otkriti.”
Dječak je iscjeljivao slijepe i gubave i liječio svijet od različitih bolesti.
Za njegovu nadarenost čuo je kraljev savjetnik, inače slijepac, te ode
kod njega s brojnim darovima (hedijama) i reče: “Ovo što je ovdje, tebi pripada ako me izliječiš.” Mladić
reče: “Ja ne liječim nikoga nego Allah, pa ako povjeruješ u Uzvišenog
Allaha, uputit ću Mu dovu i izliječit
će te.”
Povjerova kraljev savjetnik u Allaha, pa ga Allah izliječi. Zatim je
‫ َف ٕا ْن‬،‫لا أ ْش ِفي أ َحدًا إِنَّ َما َيش ِفي الل ُه َت َعا َلى‬
‫ َفآ َم َن‬، َ‫وت الل َه فَشفَاك‬
ُ ‫آ َم ْن َت بالله َت َعا َلى َد َع‬
‫ َفأَ َتى ال َم ِل َك‬،‫بالله َت َعا َلى فَشفَا ُه الل ُه َت َعا َلى‬
‫ َفقَالَ َل ُه‬،‫س‬
َ ‫لس إِ َل ْي ِه كَما ك‬
ُ ‫َان َيج ِل‬
َ ‫ف ََج‬
،‫ َربِّي‬: َ‫ َم ْن َر ّد َع َل ْي َك َب َص َركَ ؟ قَال‬:‫ال َم ِل ُك‬
،‫ َربِّي َو َربُّ َك الل ُه‬: َ‫ َو َل َك َر ٌّب َغيري؟ قَال‬: َ‫قَال‬
،‫َفأَ َخ َذ ُه َف َل ْم َي َز ْل ُي َع ِّذ ُب ُه َحتَّى َد َّل َع َلى ال ُغلا ِم‬
‫ َق ْد‬،‫ أ ْي ُب َن َّي‬:‫ َفقَالَ َل ُه ال َم ِل ُك‬،‫فَجيء بال ُغلاَ ِم‬
‫ص‬
َ ‫َب َل َغ ِم ْن ِس ْحرِكَ َما تُ ْبرىء الأَ ْك َم َه َوالأَ ْب َر‬
،‫ إنِّي لا أَ ْشفي أ َحدًا‬: َ‫و َت ْف َع ُل و َت ْف َع ُل! َفقَال‬
‫ َفأَ َخ َذ ُه َف َل ْم َي َز ْل ُي َع ِّذ ُب ُه‬.‫إِنَّ َما َيش ِفي الله َت َعا َلى‬
ِ ‫اهب؛ ف َِجيء بال َّر‬
ِ ‫َحتَّى َد َّل َع َلى ال َّر‬
‫اهب فَقي َل‬
došao kod kralja i sjeo pored njega,
kako je to činio i ranije, a kralj ga
upita: “Ko ti povrati vid?” Reče: “Moj
Gospodar.”
On upita: “Zar ti imaš gospodara
osim mene?” Reče: “Moj i tvoj Gospodar je Allah.” Potom ga je kralj uhapsio i nije prestao da ga muči
dok mu nije rekao je za dječaka. Zatim su dječaka doveli, pa mu kralj
reče: “Sinčiću, tvoja vještina u vračarstvu (sihru) dostigla je visok nivo. Ti liječiš slijepe i gubave i činiš
još mnogo toga.” Dječak reče: “Ja ne
liječim nikoga, nego Uzvišeni Allah
liječi.” Vladar je i njega uhapsio i ni-
ِ :‫َل ُه‬
َ ‫ارج ْع َع ْن ِد‬
‫ َف َد َعا بِال ِم ْن َشا ِر‬،‫ َفأَ َبى‬،‫ينك‬
‫ ف ََش َّق ُه َحتَّى‬،‫َف ُو ِض َع ال ِم ْن َشا ُر في َم ْفرق َرأ ِس ِه‬
:‫س ال َم ِل ِك فقيل َل ُه‬
ِ ‫ ثُ َّم ِجي َء بِ َجلي‬،‫َوق ََع ِش َّقا ُه‬
ِ ‫ ف‬،‫ َفأَ َبى‬،‫ا ْر ِج ْع َع ْن ِدي ِن َك‬
‫َوض َع ال ِم ْن َشا ُر في‬
‫ ثُ َّم‬،‫ ف ََش َّق ُه بِ ِه َحتَّى َوق ََع ِش َّقا ُه‬،‫َم ْفرِق َرأ ِس ِه‬
َ ‫ ا ْر ِج ْع َع ْن ِد‬:‫ِجي َء بال ُغلاَ ِم فقي َل َل ُه‬
،‫ينك‬
: َ‫ َفقَال‬،‫ َف َد َف َع ُه إِ َلى َن َف ٍر ِم ْن أ ْص َحاب ِه‬،‫َفأَ َبى‬
‫َاص َع ُدوا بِ ِه‬
ْ ‫ا ْذ َه ُبوا بِ ِه إِ َلى َج َب ِل ك ََذا َوك ََذا ف‬
‫ َف ِٕاذَا َب َل ْغ ُت ْم ِذ ْر َو َت ُه َف ِٕا ْن َر َج َع َع ْن ِدي ِن ِه‬،‫الج َبل‬
َ
،‫الج َب َل‬
َ ‫ ف ََذ َه ُبوا بِ ِه ف ََص ِع ُدوا بِ ِه‬.‫َو إلا َّ فَا ْط َر ُحو ُه‬
‫ َف َر َج َف ب ِه ُم‬،‫ اللَّ ُه َّم أكْفنيه ْم بِ َما ِش ْئ َت‬: َ‫َفقَال‬
،‫ َوجا َء َيمشي إِ َلى ال َم ِل ِك‬،‫الجب ُل ف ََس َق ُطوا‬
َ
je prestao da ga muči dok nije otkrio pobožnjaka. Doveden je pobožnjak, pa mu je rečeno: “Napusti svoju vjeru”, a on odbi, pa vladar zatraži da se donese testera, zatim je
stavljena na sredinu njegove glave i
on je raspili dok ne padoše obje polovine. Zatim je doveden kraljev savjetnik i bi mu rečeno:
“Napusti svoju vjeru”, ali i on odbi; i njemu je stavljena testera na sredinu glave i raspiliše je njome dok
ne spadoše obje polutke. Zatim je
doveden dječak i bi mu rečeno: “Napusti svoju vjeru”, ali on odbi, pa ga
predade skupini svojih slugu i kralj
: َ‫ َما َف َع َل أ ْص َحا ُب َك؟ َفقَال‬:‫َفقَالَ َل ُه ال َم ِل ُك‬
‫ َف َد َف َع ُه إِ َلى َن َف ٍر ِم ْن‬،‫َكفَانِيه ُم الله َت َعا َلى‬
‫فاح ِم ُلو ُه في قُ ْرقُو ٍر‬
ْ ‫ ا ْذ َه ُبوا بِ ِه‬: َ‫أَ ْص َحابِ ِه َفقَال‬
َّ ‫جع َع ْن ِدي ِن ِه و إِلا‬
َ ‫ َف ٕا ْن َر‬،‫و َت َو َّس ُطوا بِ ِه ال َب ْح َر‬
‫ اللَّ ُه َّم أ ْك ِفنيه ْم‬: َ‫ َفقَال‬،‫ ف ََذ َه ُبوا بِ ِه‬.‫فَا ْق ِذفُو ُه‬
،‫السفين ُة َف َغ ِرقُوا‬
َّ ‫ فا ْن َك َفأَ ْت بِه ُم‬،‫ب َما ِش ْئ َت‬
‫ َما‬:‫ َفقَالَ َل ُه ال َم ِل ُك‬.‫َو َجاء َي ْمشي إِ َلى ال َم ِل ِك‬
.‫ َكفَانيه ُم الله َت َعا َلى‬: َ‫فع َل أ ْص َحا ُب َك؟ َفقَال‬
‫ إن ََّك َل ْس َت بقَاتلي َحتَّى َت ْف َع َل‬:‫َفقَالَ لِل َم ِل ِك‬
‫اس‬
َ َّ‫ َت ْج َم ُع الن‬: َ‫ َما ُه َو؟ قَال‬: َ‫ قَال‬.‫َما آ ُم ُركَ بِ ِه‬
‫ ثُ َّم‬،‫في َصعي ٍد َواح ٍد و َت ْص ُل ُبني َع َلى ِج ْذ ٍع‬
‫الس ْه َم في‬
َّ ‫ ثُ َّم َض ِع‬،‫ُخ ْذ َس ْه ًما ِم ْن ِك َنا َنتي‬
reče: “Idite sa njim na to i to brdo i
popnite se s njim na vrh. Kad stignete gore, tražite da napusti svoju
vjeru. Ako prihvati, u redu je, ali
ako odbije, bacite ga s vrha!” Otišli
su i popeli se sa njim na brdo, pa
dječak reče:
“Allahu moj, zaštiti me od njih čime hoćeš.” Pod njima se zatrese brdo i popadaše u provaliju.
On se vrati kralju, a on ga upita:
“Šta je bilo s tvojom družinom?” Dječak reče: “Allah me zaštitio od njih.”
Predao ga je drugoj grupi i rekao:
“Idite sa njima i ukrcajte ga u lađu.
Otplovite s njim na sred mora. Ako
‫ ثُ َّم‬،‫رب ال ُغلاَ ِم‬
ِ ‫كَب ِد ال َق ْو‬
ِّ ‫ ْبسم الله‬:‫س ثُ َّم قُ ْل‬
‫ ف ََج َم َع‬،‫ َف ٕان ََّك إِذَا َف َع ْل َت ذلِ َك َق َتل َتني‬،‫ا ْر ِمني‬
،‫ َو َص َل َب ُه َع َلى ِج ْذ ٍع‬،‫اس في َصعيد واح ٍد‬
َ َّ‫الن‬
‫الس ْه َم‬
َّ ‫ ثُ َّم َو َض َع‬،‫ثُ َّم أَ َخ َذ َس ْه ًما ِم ْن ِك َنا َن ِت ِه‬
‫رب‬
ِّ ‫ بِس ِم الل ِه‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،ِ‫في َك ِب ِد ال َق ْوس‬
‫ َف َو َض َع َي َد ُه‬،‫ ثُ َّم َر َما ُه فَوق ََع في ُصد ِْغ ِه‬،‫ال ُغلا ِم‬
‫ آ َمنَّا بِ َر ِّب‬:‫اس‬
َ ‫في ُصد ِْغ ِه َف َم‬
ُ َّ‫ َفقَالَ الن‬،‫ات‬
‫ أَ َرأَ ْي َت َما ُك ْن َت‬:‫ َفأُتِ َي ال َم ِل ُك فقي َل َل ُه‬،‫ال ُغلا ِم‬
َ َ‫َت ْح َذ ُر َق ْد والله َن َزل‬
‫ َق ْد آ َم َن‬. َ‫بك َح َذ ُرك‬
‫الس َك ِك ف َُخد َّْت‬
ِّ ‫ َفأَ َم َر بِالأُخْ دُو ِد بأ ْفوا ِه‬.‫اس‬
ُ َّ‫الن‬
‫جع َع ْن‬
َ ‫وأُ ْض ِر َم‬
ْ ‫ َم ْن َل ْم َي ْر‬: َ‫فيها النِّيرا ُن َوقَال‬
‫ اق َت ِح ْم َف َف َع ُلوا‬:‫ أَ ْو قي َل َل ُه‬،‫فيها‬
َ ‫ِدين ِه َفأ ْقحمو ُه‬
napusti svoju vjeru, dobro i jeste, a
ako ne, bacite ga.”
Otplovili su s njim i on reče: “Allahu moj, zaštiti me od njih čime hoćeš.” Prevrnu se lađa, pa se potopiše, a on se vrati kralju, pa ga kralj
upita: “Šta se desilo sa slugama?”
Reče:
“Uzvišeni Allah me od njih zaštitio.” Zatim se on obrati kralju: “Ti
me nećeš moći ubiti dok ne uradiš
što ću ti narediti.” On upita: “Šta
je to?” Reče: “Skupi ljude u jednu
dolinu, zatim me razapni na jedno
stablo, potom uzmi strijelu iz mog
tobolca, pa stavi strijelu na tetivu i
،‫بي َل َها‬
ٌّ ‫َحتَّى َجاءت ا ْم َرأ ٌة َو َم َع َها َص‬
‫ َيا‬:‫ َفقَالَ َل َها ال ُغلا ُم‬،‫فيها‬
َ ‫َف َتقَا َع َس ْت أَ ْن َتق ََع‬
.‫ رواه مسلم‬.«!‫الح ِّق‬
ْ ‫أُم ْه‬
َ ‫اص ِبري َف ِٕان َِّك َع َلى‬
‫ ب َك ْسر ال َّذال‬- ‫هي‬
َ ‫» ِذر َو ُة‬
َ ‫ َو‬،‫ أ ْعلا ُه‬:« ِ‫الج َبل‬
‫بض ِّم‬
َ :«‫ و »ال ُق ْرقُو ُر‬- ‫ال ُم ْع َج َمة َو َض ِّم َها‬
:‫»الصعيدُ« ُه َنا‬
َّ ‫السفُن َو‬
ُّ ‫القَا َفينِ َنو ٌع ِم َن‬
‫رض ال َبا ِر َز ُة َو »الأُخْ دُو ُد« الشُّ قُوقُ في‬
ُ َٔ‫الا‬
‫ َو‬،َ‫ أ ْوقد‬:«‫ َو »أُ ْض ِر َم‬،‫الصغير‬
ِ ‫الأَر‬
َّ ‫ض كَالنَّ ْه ِر‬
:«‫ َو » َتقَا َع َس ْت‬،‫ ا ْن َق َل َب ْت‬:‫»ا ْن َك َفأ ْت« أَي‬
.‫َت َوقفت وجبنت‬
reci:
‘U ime Allaha, Gospodara mladića’, pa odapni strijelu na mene. Ako
tako uradiš, moći ćeš me ubiti.” Sakupio je ljude u jednu dolinu, razapeo dječaka na stablo, uzeo strijelu
iz njegovog tobolca, zatim je stavi
na tetivu i reče: “U ime Allaha, Gospodara mladića”, i odape strijelu
koja ga pogodi u sljepoočnicu. Dječak stavi ruku na svoju sljepoočnicu i umrije, a ljudi povikaše: “Vjerujemo u Gospodara dječakova.” Došli su kralju i rekoše mu: “Vidiš, ono
čega si se ti pribojavao, tako nam
Allaha, desi se.” Povjerova narod u
Allaha. On naredi da se iskopaju
rovovi (jarkovi) duž puta, pa su iskopani. Naloži se u njima vatra, a
on reče: “Ko ne odustane od svoje
vjere, bacite ga u nju.” Pa učiniše tako. Kad na red dođe jedna žena sa
svojim dječakom, zastade bojeći se
da u vatru padne. Dječak joj reče:
“Majčice, budi strpljiva, jer ti si zaista u pravu.”
(Muslim)
31. Enes, r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, naišao pored jedne žene koja plakaše nad nečijim mezarom pa
joj je rekao: “Boj se Allaha i strpi
se!”
Na to mu ona odgovori: “Idi od
mene, ti nisi pogođen mojom nesrećom.” Ona nije prepoznala Allahovog Poslanika, te je, kada su joj rekli
da je to bio Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, otišla do
vrata njegove kuće i, ne zatekavši
nikoga od njegovih vratara, rekla mu,
izvinjavajući se: “Nisam te prepoznala.” “Pravi sabur je onaj pri pr-
‫ َم َّر‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٣١
‫ بامرأ ٍة َتبكي‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫الن‬
«‫اص ِبري‬
ْ ‫ »اتّ ِقي الل َه َو‬: َ‫ َفقَال‬،ٍ‫ِع ْن َد َق ْبر‬
‫ إِل ْي َك َعنِّي؛ ف ِٕان ََّك لم تُ َص ْب‬:‫َفقَا َل ْت‬
- ‫بي‬
ُّ َّ‫ إنَّه الن‬:‫ فَقي َل َل َها‬،‫ب ُم ِصي َبتي َو َل ْم َتع ِر ْف ُه‬
- ‫بي‬
َ ‫ َفأَ َت ْت َب‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
ِّ َّ‫اب الن‬
‫ َف َل ْم َت ِج ْد ِع ْن َد ُه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
َ ‫ َل ْم أ ْعر‬:‫فقالت‬
‫ »إنَّ َما‬: َ‫ َفقَال‬،‫ِفك‬
،‫ابين‬
ْ
َ ‫َب َّو‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« ‫الص ْد َم ِة الأُولى‬
َّ ‫الص ْب ُر ِع ْن َد‬
َّ
.«‫بي َل َها‬
ٍّ ‫ »تبكي َع َلى َص‬:‫وفي رواية لمسلم‬
vom udarcu (jer se tada najteže strpiti)”, odgovori on.
(Muttefekun ‘alejhi)
A u Muslimovom se rivajetu navodi da je ta žena plakala za svojim
umrlim djetetom.
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هريرة‬٣٢
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولَ الله‬
‫ َما ل َعب ِدي ال ُم ْؤ ِمنِ ِع ْن ِدي‬:‫» َيقُولُ الل ُه َت َعا َلى‬
“Allah, dželle še’nuhu, veli: ‘Neِ ِ َ ‫َج َزاءٌ إِذَا َق َب ْض ُت‬
ma druge nagrade za Mog roba mu’mina ‫صف َّي ُه م ْن أ ْهلِ ال ُّد ْن َيا ثُ َّم‬
kojem Ja usmrtim njegovu voljenu
.‫ رواه البخاري‬.«‫الجنَّ َة‬
ْ
َ َّ ‫اح َت َس َب ُه إلا‬
32. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
osobu na ovome svijetu (njegovo dijete), pa se on - nadajući se nagradi
- strpi na tom gubitku, osim Dženneta.’ ”
(Buhari)
33. ‘Aiša, r.a., pripovijeda da je upitala Allahovog Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, za kugu (koleru),
pa joj je on odgovorio da je to Allahova kazna koju On šalje na koga
hoće, a da ju je učinio rahmetom za
mu’mine. Zato, koji se god rob Allahov zadesi u mjestu u kome se pojavila kolera, te se strpi, nadajući se
nagradi od Allaha, dželle še’nuhu,
za to, i ostane u njemu, vjerujući da
ga neće zadesiti nego ono što mu
je Allah, dželle še’nuhu, već odredio, a sa time on svakako mora biti
zadovoljan, imat će nagradu šehida
(onoga koji je poginuo boreći se na
‫ أَن ََّها‬:‫رضي الله عنها‬
َ - ‫ – وعن عائش َة‬٣٣
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َسأ َل ْت رسولَ الله‬
ِ ‫َعنِ الطّا ُع‬
‫َان َع َذا ًبا َي ْب َعثُ ُه‬
َ ‫ َفأَخْ َب َر َها أنَّ ُه ك‬،‫ون‬
‫ ف ََج َع َل ُه الل ُه تعالى‬،‫يشا ُء‬
َ ‫الل ُه َت َعا َلى َع َلى َم ْن‬
‫س ِم ْن َع ْب ٍد َيق َُع في‬
َ ‫َر ْح َم ًة ل ْل ُم ْؤ ِم‬
َ ‫ َف َل ْي‬،‫نين‬
ِ ‫ال َّطا ُع‬
‫فيمكث في بل ِد ِه َصاب ًرا ُم ْح َت ِس ًبا‬
‫ون‬
ُ
‫َان‬
َ ‫َي ْع َل ُم أنَّ ُه لا يصي ُب ُه إلا َّ َما َك َت َب الل ُه َل ُه إلا َّ ك‬
.‫ رواه البخاري‬.‫َل ُه ِم ْث ُل أ ْج ِر الشّ هي ِد‬
Allahovom putu).”
(Buhari)
34. Enes, r.a., prenosi od Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, da je Allah, dželle še’nuhu,
rekao: “Ukoliko Ja nekog od Svojih
robova iskušam oduzimanjem njegovog vida, pa se strpi (i ne rekne
radi toga ništa loše), to ću mu nadoknaditi Džennetom.”
(Buhari)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٣٤
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫سمعت رسولَ الله‬
ُ
‫ إِذَا ا ْب َت َل ْي ُت‬: َ‫ قَال‬- ‫ عز وجل‬- ‫ »إ َّن الله‬:‫يقول‬
«‫الجنَّ َة‬
َ ‫بحبيب َتيه ف ََصب َر َع َّوض ُت ُه ِم ْن ُه َما‬
َ ‫عبدي‬
.‫ رواه البخاري‬،‫يريد عينيه‬
35. ‘Ata ibn Ebi Rebi‘ah, r.a., pripovijeda da mu je Ibn-‘Abbas, r.a., rekao: “Hoćeš li da ti pokažem ženu
koja će ući u Džennet?” A on mu na
to odgovori: “Svakako.” Ibn-‘Abbas
reče:
“Vidiš li onu crnkinju tamo; došla
je Allahovom Poslaniku, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, i rekla:
“Ja ponekad dobijem padavicu (epilepsiju), pa se bojim da se nesvjesno
otkrijem (svoja stidna mjesta) pred
svijetom, pa te molim da uputiš dovu Allahu, dželle še’nuhu, da me
izliječi. On joj na to odgovori: “Ako
hoćeš strpi se na toj bolesti, dobit
َ‫ قَال‬: َ‫ قَال‬،‫باح‬
ٍ ‫ – وعن ع َطاء بن أبي َر‬٣٥
َ ‫ ألاَ ُٔا‬:‫س رضي الل ُه عنهما‬
‫ريك‬
ٍ ‫ابن َعبا‬
ُ ‫لي‬
: َ‫ قَال‬،‫ َب َلى‬:‫الجنَّة؟ َف ُق ْل ُت‬
َ ِ‫ا ْم َرأ ًة ِم ْن أَ ْهل‬
ِ ٔ‫السودا ُء ا‬
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
َّ ‫ه ِذ ِه ال َم ْرأ ُة‬
َّ َّ‫تت الن‬
‫ و إِنِّي‬،‫ إنّي أُ ْص َر ُع‬:‫ َفقَا َل ْت‬- ‫عليه وسلم‬
‫ »إ ْن‬: َ‫ قَال‬.‫ فا ْد ُع الله َت َعا َلى لي‬،‫أ َت َكشَّ ُف‬
ِ ‫ش ْئ ِت َص َب‬
‫وت‬
ُ ‫ َو إ ْن ش ْئ ِت َد َع‬،‫الجنَّ ُة‬
َ ‫رت َو َل ِك‬
ِ ِ‫الله َت َعا َلى أَ ْن ُي َعاف‬
،‫ أَ ْص ِب ُر‬:‫يك« َفقَا َل ْت‬
‫ إنِّي أ َت َكشَّ ُف فَاد ُع الله أَ ْن لا‬:‫َفقَا َل ْت‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫ َف َد َعا َل َها‬،‫أَ َت َكشَّ ف‬
ćeš Džennet, a ako hoćeš, ja ću dovu
uputiti Allahu, dželle še’nuhu, da
ozdraviš?” “Strpit ću se”, odgovori ona, “samo zamoli Allaha, dželle še’nuhu, da se ne otkrivam prilikom napada”, što Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i učini.
(Muttefekun ‘alejhi)
36. ‘Abdullah ibn Mes‘ud, r.a., pripovijeda: “Kao da sada gledam Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kako priča o jednom
od Allahovih poslanika, salavatullahi ‘alejhim, kako ga je njegov narod toliko pretukao da mu je potekla krv niz lice, a on je, brišući krv
sa sebe, samo rekao: “Allahu dragi, Ti oprosti narodu mome, jer oni
zaista ne znaju.”
(Muttefekun ‘alejhi)
ِ
‫ – وعن أبي عبد‬٣٦
ِ‫الرحمان عب ِد الله بن‬
‫ َكأَنِّي أ ْن ُظ ُر‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫مسعو ٍد‬
ِ ‫إِ َلى‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ات الله َو َسلا ُم ُه‬
ُ ‫ َص َلو‬،‫َي ْح ِكي َن ِب ًّيا ِم َن الأَ ْن ِبيا ِء‬
‫ َو ُه َو َي ْم َس ُح ال َّد َم‬،‫ َض َربه َق ْو ُم ُه َفأ ْد َمو ُه‬،‫َع َل ْيه ْم‬
،‫ »اللَّ ُه َّم ا ْغ ِف ْر لِقَومي‬: ُ‫ َيقُول‬،‫َع ْن َو ْج ِه ِه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق ع َلي ِه‬.«‫مون‬
َ ‫َف ِٕانَّ ُه ْم لا َي ْع َل‬
37. Ebu-Se‘id i Ebu-Hurejre, r.a., pre- ‫ – وعن أبي سعي ٍد وأبي هرير َة رضي الله‬٣٧
َ
nose da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ عن الن‬،‫عنهما‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Muslimaَ‫ َولا‬،‫يب ال ُم ْس ِل َم ِم ْن َن َص ٍب‬
ُ ‫ » َما ُي ِص‬: َ‫قَال‬
na (vjernika) ne pogodi nikakva neَ‫ َولا‬،‫ َولاَ أذًى‬،‫ َولاَ َح َز ٍن‬،‫ َولاَ َه ٍّم‬،‫َو َص ٍب‬
daća ili bolest, niti tuga ili žalost, niti bilo kakva nezgoda, čak ni obični
‫ َحتَّى الشَّ و َك ُة ُي َشاك َُها إلا َّ َك َّف َر الل ُه بِ َها‬،‫َغ ٍّم‬
ubod trna, a da mu zbog toga Al.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« ‫ِم ْن َخ َطايا ُه‬
lah, dželle še’nuhu, ne oprosti dio
.‫ المرض‬:«‫و »ال َو َص ُب‬
njegovih grijeha.”
(Muttefekun ‘alejhi)
39. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Kome Allah, dželle še’nuhu, želi
dobro, stavi ga na kušnju (belaj).”
(Buhari)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هريرة‬٣٩
‫ » َم ْن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسولُ الله‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ُي ِر ِد الل ُه بِ ِه َخ ْي ًرا ُي ِص ْب ِم ْن ُه‬
.‫الصاد وك َْسرها‬
َّ ‫َو َض َب ُطوا » ُي ِص ْب« ب َف ْتح‬
40. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Neka niko od vas
nipošto ne zaželi smrt zbog nevolje
koja ga je pogodila, a ako već mora,
onda neka kaže: “Allahu moj, održi
me na životu dokle god mi je život
hairniji, a usmrti me kada mi smrt
bude bolja od života.”
(Muttefekun ‘alejhi)
َ‫ قَال‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٤٠
َ‫ »لا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولُ الله‬
‫َان‬
ُ ‫وت‬
َ ‫َي َت َمنَّ َي َّن أَ َح ُد ُك ُم ال َم‬
َ ‫ َف ِٕا ْن ك‬،‫لض ٍّر أَ َصا َب ُه‬
‫ اللَّ ُه َّم أَ ْح ِيني َما كَا َن ِت‬:‫ فَل َي ُق ْل‬،‫لاَ ُب َّد فَا ِع ًلا‬
‫ َو َتوفَّ ِني إِذَا كَا َن ِت ال َوفَا ُة َخي ًرا‬،‫الح َيا ُة َخي ًرا لِي‬
َ
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫لي‬
41. Habbab ibn Erett, r.a., pripovijeda: “Mi smo se požalili Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, na progone idolopokolonika, a on bijaše u hladu Ka‘be, naslonjen na svoj ogrtač, pa mu rekosmo:
‘Zar nam nećeš tražiti pomoć od Allaha, dželle še’nuhu, zar za nas nećeš učiti dovu?’ On nam na to odgovori: ‘Znajte da je među narodima
prije vas bilo ljudi kojima bi iskopali rupu u zemlji, zatim ga stavili
u nju i donijeli pilu kojom bi prepilili njegovu glavu (odozgo) na dva
dijela, ili bi mu željeznim bodljama
meso i kožu od kostiju odvajali, ali
- ‫رت‬
ِّ َٔ‫ – وعن أبي عبد الله َخ َّباب بنِ الا‬٤١
ِ ‫ شَ َك ْو َنا إِ َلى‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫رسول الله‬
‫ َو ُه َو م َت َو ِّس ٌد ُب ْر َد ًة َل ُه‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬َ‫ أَلاَ َت ْس َت ْن ِص ُر َل َنا ألا‬:‫ ف ُق ْل َنا‬،‫في ظ ِّل ال َك ْع َب ِة‬
‫َان َم ْن َق ْب َل ُك ْم ُي ْؤ َخ ُذ‬
َ ‫ » َق ْد ك‬: َ‫َت ْد ُعو َلنا؟ َفقَال‬
‫ ثُ َّم‬،‫ض َف ُي ْج َع ُل فِ َيها‬
ِ ‫ال َّر ُج ُل َف ُي ْح َف ُر َل ُه في الأر‬
‫وض ُع َع َلى َرأ ِس ِه َف ُي ْج َع ُل‬
َ ‫ُي ْؤ َتى بِال ِم ْن َشا ِر َف ُي‬
ِ ‫ َو ُي ْم َش ُط بأ ْم َش‬، ِ‫نص َفين‬
‫ون‬
َ ‫الحدي ِد َما ُد‬
َ ‫اط‬
‫ َوالل ِه‬،‫ َما َي ُص ُّد ُه ذلِ َك َع ْن ِدي ِن ِه‬،‫َل ْح ِمه َو َع ْظ ِم ِه‬
‫اكب ِم ْن‬
ُ ‫َل ُي ِت َّم َّن الله َه َذا الأَ ْمر َحتَّى َيسي َر ال َّر‬
‫اف إلا َّ الل َه‬
ُ ‫موت لاَ َي َخ‬
َ ‫َص ْن َعا َء إِ َلى َح ْض َر‬
ِ ‫ ولكنكم َت ْس َت‬،‫وال ِّذ ْئب َع َلى َغ َن ِم ِه‬
.«‫ون‬
َ ‫عج ُل‬
sve to ga ne bi natjeralo da ostavi
svoju vjeru. Tako mi Allaha, uistinu
će Allah, dželle še’nuhu, upotpuniti ovu vjeru dotle da će konjanik putovati sam iz San‘a do Hadremevta
(sa kraja do nakraj Arapskog poluotoka), nikog se ne plašeći, osim Allaha, dželle še’nuhu, i od vuka za
svoje stado, međutim, vi to požurujete (nestrpljivi ste).’ ” A po jednom
drugom rivajetu: “On je mirno ležao na svom ogrtaču pod glavom,
pored svega što smo trpili od idolopoklonika.”
.‫رواه البخاري‬
‫ » َو ُه َو ُم َت َو ِّس ٌد ُب ْر َد ًة َو َق ْد َل ِقينا ِم َن‬:‫وفي رواية‬
.«ً‫ال ُمشْ ِر ِك َين ش َّدة‬
43. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ako Allah, dželle
še’nuhu, želi Svome robu hajr, onda mu požuri sa njegovim kaznama
na ovome svijetu.
A ako Allah, dželle še’nuhu, želi Svome robu zlo, onda mu odgodi kaznu za njegove grijehe, kako
bi je u potpunosti iskusio na ahiretu.” Zatim je rekao: “Zaista je veličina nagrade prema veličini iskušenja, zato Allah, dželle še’nuhu„ kada zavoli jedan narod, postavi ga na
razne kušnje, pa ko bude zadovoljan time, Allah bit će zadovoljan nji-
َ‫ قَال‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن أن‬٤٣
‫ »إِذَا أَ َرا َد‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
،‫الخي َر َع َّج َل َل ُه ال ُعقُو َب َة في ال ُّدنْيا‬
َ ‫الله بعب ِد ِه‬
‫َو إِذَا أَ َرا َد الل ُه بِ َعب ِد ِه الشَّ َّر أ ْم َس َك َع ْن ُه َبذ ْن ِب ِه‬
.«‫َحتَّى ُي َوافِ َي بِ ِه يو َم ال ِق َيا َم ِة‬
‫ »إ َّن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫َوقالَ الن‬
‫ َو إ َّن الل َه َت َعا َلى‬،‫الج َزا ِء َم َع ِع َظ ِم ال َبلاَ ِء‬
َ ‫ِع َظ َم‬
‫ َف َم ْن َر ِض َي َف َل ُه‬،‫إِذَا أَ َح َّب َق ْو ًما ا ْب َتلاَ ُه ْم‬
‫ رواه‬.«‫السخْ ُط‬
ُّ ‫ َو َم ْن َس ِخ َط َف َل ُه‬،‫ال ِّر َضا‬
.«‫ »حديث حسن‬: َ‫ َوقال‬،‫الترمذي‬
me, a ko se srdi zbog toga, njemu
pripada Allahova srdžba.”
(Tirmizi, hasen, Buhari)
‫‪ – ٤٥‬وعن أبي هرير َة ‪ -‬رضي الله عنه ‪ -‬أ ّن‬
‫رسولَ الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪ -‬قَالَ ‪:‬‬
‫الش ِدي ُد الَّ ِذي‬
‫بالص َر َع ِة‪ ،‬إنَّ َما َ‬
‫س الشَّ ِدي ُد ُّ‬
‫» َل ْي َ‬
‫َي ُ‬
‫ملك َن ْف َس ُه ِع ْن َد ال َغ َض ِب« ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‪.‬‬
‫الصا ِد َو َف ْت ِح ال َّرا ِء وأَ ْص ُل ُه‬
‫الص َر َع ُة«‪َ :‬‬
‫بض ِّم َّ‬
‫» َو ُّ‬
‫اس كَثي ًرا‪.‬‬
‫ِع ْن َد ال َع َر ِب َم ْن َي ْص َر ُع النَّ َ‬
‫‪45. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je‬‬
‫‪Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alej‬‬‫‪hi ve selleme, rekao:‬‬
‫‪“Nije junaštvo u hrvanju (dvobo‬‬‫‪jima), nego junak je onaj koji se strpi‬‬
‫”‪pri svojoj srdžbi.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
46. Sulejman ibn Sured, r.a., pripovijeda: “Sjedio sam s Allahovim Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, a dvojica ljudi su se međusobno svađali. Jedan od njih je bio sav
pocrvenjeo, a vratne žile mu se napele od srdžbe. Allahov Poslanik,
‘alejhi-s-selam, reče: ‘Zaista ja znam
jednu riječ; kada bi je on izgovorio,
otišlo bi od njega ono što ga je snašlo. Kada bi rekao: “Utječem se Allahu od prokletog šejtana”, popustilo bi ga ono što ga je snašlo.’
Prisutni tom čovjeku tada rekoše:
‘Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, ti rekao je da zatražiš
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن ُس َل ْي َم َان بن ُص َر ٍد‬٤٦
ِ
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ ُك ْن ُت جال ًسا َم َع الن‬: َ‫ قَال‬ِ ‫ َو َر ُج‬- ‫عليه وسلم‬
‫ َوأَ َح ُد ُه َما ق ِد‬،‫لان َي ْس َت َّب ِان‬
‫ َفقَالَ َر ُسول‬،‫ وا ْن َتف ََخ ْت أ ْو َدا ُج ُه‬،‫اح َم َّر َو ْج ُه ُه‬
ْ
‫ »إنِّي لأَ ْع َل ُم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الل ِه‬
: َ‫ َل ْو قَال‬،ُ‫َك ِل َم ًة َل ْو قَا َل َها َل َذ َه َب َع ْن ُه َما َي ِجد‬
‫ َذ َه َب م ْن ُه َما‬،‫من الشَّ ي َط ِان ال َّر ِجي ِم‬
َ ‫أ ُعوذ بالل ِه‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
َّ َّ‫ إ َّن الن‬:‫ َفقَالُوا َل ُه‬.«ُ‫َي ِجد‬
‫ » َت َع ّو ْذ بالل ِه ِم َن الشَّ ي َط ِان‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ال َّر ِجي ِم‬
utočište kod Allaha, dželle še’nuhu,
od prokletog šejtana.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
47. Mu‘az ibn Enes, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko savlada
svoju srdžbu i onda kada bude u stanju da je ispolji, Allah, dželle še’nuhu,
će ga pozvati na kijametskom danu pred cijelim svijetom da sebi izabere koju god hoće od džennetskih
hurija.”
(Ebu-Davud i Tirmizi, hasen)
:‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن معا ِذ بنِ أَن‬٤٧
‫ » َم ْن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ َّ‫أ َّن الن‬
‫ َد َعا ُه‬،‫ َو ُه َو قَا ِد ٌر َع َلى أَ ْن ُي ْن ِف َذ ُه‬،‫َك َظ َم َغي ًظا‬
‫الخلائِقِ َيو َم‬
ِ ‫بحا َن ُه َو َت َعالى َع َلى ُرؤُو‬
َ ‫س‬
َ ‫الل ُه ُس‬
‫ال ِقيا َم ِة َحتَّى ُي َخ ِّي َر ُه ِم َن ال ُحو ِر ال ِعينِ َما‬
: َ‫ َوقال‬،‫ رواه أَبو داود والترمذي‬.«‫شَ ا َء‬
.«‫»حديث حسن‬
48. Ebu-Hurejre, r.a., priča da je jedan čovjek došao Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
i rekao: “Posavjetuj me, preporuči
mi nešto!” Na to mu on reče: “Nemoj se srditi!” Čovjek nekoliko puta
ponovi isto pitanje, i svaki put mu
je ‘alejhis-selam odgovorio:
“Nemoj se srditi.”
(Buhari)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هرير َة‬٤٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُج ًلا قَالَ للنبي‬
ِ ٔ‫ا‬
،‫ »لا َتغ َْض ْب« َف َر َّد َد ِمرا ًرا‬: َ‫ قَال‬.‫وصني‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ »لاَ َتغ َْض ْب‬: َ‫قَال‬
49. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Mu’mina i mu’minku ne prestaju pogađati razne nedaće iskušenja
u njima samima, ili njihovoj djeci i
imetku, sve dok im se ne izbrišu svi
njihovi grijesi, tako da se susretnu
sa Allahom, dželle še’nuhu, bez ijednog grijeha.”
(Tirmizi, hasen, sahih)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي هريرة‬٤٩
‫ » َما‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسول الله‬
ِ ‫َي َزالُ ال َبلاَ ُء بِال ُم ِؤمنِ َوال ُم ْؤ ِم َن ِة فِي َن‬
‫فس ِه و َو َل ِد ِه‬
‫َو َمالِ ِه َحتَّى َي ْلقَى الل َه َت َعا َلى َو َما َع َلي ِه‬
‫ »حديث‬: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َخ ِطي َئ ٌة‬
.«‫حسن صحيح‬
53. ‘Abdullah ibn Ebi-Evfa, r.a., pri- ‫ – وعن أبي إبراهيم عب ِد الله بن أبي أوفى‬٥٣
povijeda da je Allahov Poslanik, sall‫ صلى الله‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫رضي الله عنهما‬
Allahu ‘alejhi ve selleme, za vrije‫ض أيا ِم ِه التي َل ِق َي فِ َيها‬
ِ ‫ في ب ْع‬- ‫عليه وسلم‬
me jedne od bitaka, sačekao dok se
‫س قَا َم‬
sunce nagelo ka zapadu, zatim je ustao
ُ ‫ ا ْن َت َظ َر َحتَّى إِذَا ما َل ِت الشَّ ْم‬،‫ال َع ُد َّو‬
i rekao prisutnim: “O ljudi, nemoj‫ لا َت َت َمنَّوا لِقَا َء‬،‫اس‬
َّ‫ » َيا أيُّ َها الن‬: َ‫ َفقَال‬،‫فيه ْم‬
ُ
te priželjkivati sukob s neprijateljem,
ِ‫ َو ْاسأَلُوا الله ال َعاف‬،‫ال َع ُد ِّو‬
َ
ِ
َ
‫م‬
‫ه‬
‫و‬
‫م‬
‫ت‬
‫لقي‬
‫َا‬
‫ذ‬
‫ا‬
‫ف‬
،
‫ة‬
‫ي‬
ٕ
ُ
ُ
ْ
ُ
َ
i od Allaha tražite selamet, a kada
ِ ‫الجنَّ َة َت ْح َت ِظ‬
‫لال‬
ْ ‫ف‬
َ ‫ َوا ْع َل ُموا أ ّن‬،‫َاصب ُروا‬
se sukobite s neprijateljem, onda buِ ‫الس‬
.«‫يوف‬
dite strpljivi, i znajte da je Džennet
ُّ
pod sjenama sablji.” Zatim je dodao: ‫ »اللَّ ُهم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ثُم قَالَ النَّبي‬
َّ
َّ
ُّ
“Allahu naš, Objavitelju Knjige, Poِ ‫الس َح‬
ِ ‫ُم ْنزِلَ ال ِك َت‬
‫ َو َها ِز َم‬،‫اب‬
‫ َو ُم ْجر َِي‬،‫اب‬
َّ
kretaču oblaka, Pobjedniče svih čeِ ‫الأ ْح َز‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫انص ْر َنا َع َل ْيه ْم‬
ُ ‫ ا ْه ِز ْم ُه ْم َو‬،‫اب‬
ta, porazi ih (naše neprijatelje) i na.‫ وبالله التوفيق‬،‫َع َلي ِه‬
ma pomozi protiv njih.”
(Muttefekun ‘alejhi)
4. Iskrenost (sidk)
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“O vjernici, bojte se Allaha i budite s onima koji su iskreni.” (Et-Tevba,
19)
“... i iskrenim muškarcima i iskrenim ženama....” (El-Ahzab, 35)
“... bolje bi im bilo da su prema
Allahu iskreni.” (Muhammed, 21)
Što se hadisa na ovu temu tiče, evo
nekih:
‫ – باب الصدق‬٤
‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا اتَّ ُقوا الل َه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
َ‫ َوقال‬،[١١٩ :‫الصا ِد ِق َين{ ]التوبة‬
َّ ‫َوكُونُوا َم َع‬
ِ ‫الصا ِدق‬
{‫َات‬
َّ ‫الصا ِد ِق َين َو‬
َّ ‫ } َو‬:‫َت َعا َلى‬
‫ } َف َل ْو َص َدقُوا‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣٥ :‫]الأحزاب‬
.[٢١:‫الل َه َل َك َان َخ ْي ًرا َل ُه ْم{ ]محمد‬
:‫وأما الأحاديث‬
54. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Iskrenost vodi dobroti, a dobrota vodi u Džennet. Zaista, čovjek
iskreno govori (i radi), sve dok kod
Allaha konačno ne bude upisan “siddikom” (potpuno iskrenim vjernikom). A laž zaista vodi u pokvarenost, a pokvarenost i griješenje vode u Džehennem. Čovjek koji stalno laže, kod Allaha bude upisan teškim lažljivcem.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ عن ابن مسعود‬:‫ – فالأول‬٥٤
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫عنه‬
‫ و إ َّن البر‬،‫الصدقَ َي ْه ِدي إِ َلى الب ِّر‬
ِّ ‫ »إ َّن‬: َ‫قَال‬
‫ و إ َّن ال َّر ُج َل َل َيصدُقُ َحتَّى‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ‫َيه ِدي إِ َلى‬
‫ َو إِ َّن ال َك ِذ َب َي ْه ِدي‬.‫ُي ْك َت َب ِع ْن َد الل ِه ِصدِّيقًا‬
،ِ‫ َو إِ َّن ال ُف ُجو َر َيه ِدي إِ َلى النَّار‬،ِ‫إِ َلى ال ُف ُجور‬
‫َو إِ َّن ال َّر ُج َل َل َي ْك ِذ ُب َحتَّى ُيك َت َب ِع ْن َد الله‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َك َّذا ًبا‬
55. Hasan, sin h. Alije, ‘alejhis-selamov ِ‫ عن أبي محمد الحسن بن‬:‫ – الثاني‬٥٥
unuk, r.a., pripovijeda: “Od Alla: َ‫ قَال‬،‫علي بن أبي طالب رضي الله عنهما‬
ِّ
hovog Poslanika, sall-Allahu ‘alej‫ صلى الله عليه‬- ‫َح ِف ْظ ُت ِم ْن َر ُسول الله‬
hi ve selleme, zapamtio sam slijeَ ‫ » َد ْع َما َيرِي ُب َك إِ َلى َما لاَ َيرِي ُب‬:‫وسلم‬
deće riječi: “Ostavi sve ono što ti je ‫ك؛ ف ٕا َّن‬
sumnjivo (nisi siguran da li je halal
‫ رواه‬.«‫ َوال َك ِذ َب رِي َب ٌة‬،‫الصدْقَ ُط َمأنِي َن ٌة‬
ِّ
ili haram), a drži se onog što ti nije
.«‫ »حديث صحيح‬: َ‫ َوقال‬،‫الترمذي‬
sumnjivo. Zaista je iskrenost sigur:‫ » َيري ُب َك« ُه َو بفتح الياء وضمها‬:‫قوله‬
nost, a laž je sumnjičavost.”
(Tirmizi, sahih)
ْ ‫ومعناه‬
‫اترك َما َت ُش ُّك في ِحلِّ ِه َوا ْع ِد ْل إِ َلى َما‬
.‫لا َت ُش ُّك فِي ِه‬
56. Od Ebu-Sufjana Sahr b. Harba,
r.a., prenosi se u dugom hadisu priča o Herakliju:
“Herakle upita: ‘Šta vam naređuje’ ” (tj. Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem)?, kaže Ebu-Sufjan
“Govori nam: ‘Obožavajte Allaha,
Jednog Jedinog, druge Mu ravnim
ne smatrajte, a ostavite ono što vam
govore očevi vaši. Naređuje nam namaz, iskrenost, čednost, poštenje i
pažnju prema rodbini.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن أبي‬:‫ – الثالث‬٥٦
ِ‫سفيان َصخ ِر بن‬
َ
ٍ
‫ في حديثه الطوي ِل‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫حرب‬
- ‫ َف َماذَا َيأَ ُم ُر ُك ْم‬:‫ قَالَ ِهرق ُل‬،‫في قص ِة ِه َر ْق َل‬
َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ الن‬:‫يعني‬
‫ »ا ْع ُب ُدوا الل َه َوح َد ُه‬: ُ‫ يقول‬:‫ قُ ْل ُت‬:‫سفيان‬
‫أبو‬
َ
،‫ َوا ْت ُر ُكوا َما َيقُولُ آ َبا ُؤ ُك ْم‬،‫لا تُشْ رِك ُوا بِ ِه شَ ي ًئا‬
ِ ‫ وال َعف‬،‫الصد ِْق‬
،‫َاف‬
ِّ ‫ َو‬،‫بالصلا ِة‬
َ ‫و َيأْ ُم ُر َنا‬
.‫الص َل ِة« ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
ِّ ‫َو‬
57. Ebu-Sabit, ili Ebu-Seid, ili Ebu
el-Velid (razilaze se u njegovom nadimku), Sehl ibn Hunejf, koji bijaše učesnik Bitke na Bedru, prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko iskreno od Allaha traži šehadet (da pogine kao šehid), Allah će mu podariti
stepen šehida, pa makar umro i u
svojoj postelji (a ne na bojnom polju).”
(Muslim)
‫ أبي‬:‫ وقيل‬،‫ عن أبي ثابت‬:‫ – الرابع‬٥٧
‫ سهل ابن ُح َن ْي ٍف‬،‫ أبي الوليد‬:‫ وقيل‬،‫سعيد‬
‫ صلى‬- ‫بي‬
ٌّ ‫َو ُه َو‬
ّ َّ‫ أ َّن الن‬:‫بدري رضي الله عنه‬
‫ » َم ْن َسأَلَ الل َه َت َعا َلى‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫الشَّ َها َد َة بِ ِصد ٍْق َبلَّ َغ ُه َم َنازِلَ الشُّ َهدَا ِء َو إِ ْن‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ات َع َلى فِ َر ِاش ِه‬
َ ‫َم‬
59. Ebu-Halid Hakib b. Hizam, preِ‫ عن أبي خالد َحكي ِم بن‬:‫ – السادس‬٥٩
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫حزا ٍم‬
‘alejhi we sellem, rekao: “Kupac i
ِ ‫ »ال َب ِّي َع ِان‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬‫بالخ َيار َما‬
prodavač imaju slobodu izbora dok
‫ َف ٕا ْن َصدَقا َوب َّي َنا ُبوركَ َل ُه َما في‬،‫َل ْم َي َت َف َّرقَا‬
se ne rastanu, pa ako budu iskreni i
ispolje stvarno stanje (robe), bit će
‫َت بر َك ُة‬
ْ ‫ و إ ْن َك َت َما َوك ََذ َبا ُم ِحق‬،‫بي ِعه َما‬
im bereket u pazaru, a ako zataje i
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َبي ِع ِهما‬
slažu, onda će im nestati bereketa u
onome što su pazarili.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫‪ – ٥‬باب المراقبة‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪} :‬الَّ ِذي َي َراكَ ِح َين َتقُو ُم‬
‫الس ِ‬
‫اج ِد َين{ ]الشعراء‪-٢١٩ :‬‬
‫َو َت َقلُّ َب َك فِي َّ‬
‫‪َ ،[٢٢٠‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬و ُه َو َم َع ُك ْم أَ ْي َن َما‬
‫ُك ْن ُتم{ ]الحديد‪َ ،[٤:‬وقالَ َت َعا َلى‪} :‬إِ َّن الل َه‬
‫ض َولا فِي‬
‫لا َيخْ فَى َع َل ْي ِه شَ ْيءٌ فِي الأَ ْر ِ‬
‫الس َما ِء{ ]آل عمران‪َ ،[٦ :‬وقالَ َت َعا َلى‪} :‬إِ َّن‬
‫َّ‬
‫َربَّ َك َل ِبا ْل ِم ْر َصا ِد{ ]الفجر‪َ ،[١٤ :‬وقالَ‬
‫َت َعا َلى‪َ } :‬ي ْع َل ُم َخائِ َن َة الأَ ْع ُينِ َو َما تُخْ ِفي‬
‫الصدُو ُر{ ]غافر‪َ [١٩ :‬والآيات في ِ‬
‫الباب‬
‫ُّ‬
‫كثيرة معلومة‪.‬‬
‫‪5. Samokontrola‬‬
‫‪Allah, dželle še’nuhu, kaže:‬‬
‫‪“Koji te vidi kada ustaješ (na na‬‬‫‪maz), i tvoje pregibanje među oni‬‬‫‪ma koji čine sedždu.” (Eš-Šu‘ara, 218‬‬‫)‪219‬‬
‫”‪“On je s vama gdje god vi bili.‬‬
‫)‪(El-Hadid, 4‬‬
‫‪“Allahu nije ništa tajna ni na Ze‬‬‫)‪mlji ni na nebu.” (Ali - Imran, 5‬‬
‫‪“Zaista tvoj Gospodar stalno mo‬‬‫)‪tri.” (El-Fedžr, 14‬‬
“On zna poglede koji kriomice u
ono što je zabranjeno gledaju, a i ono
što grudi kriju.” (El-Mu’min = ElGafir, 19)
Još je mnogo drugih ajeta na ovu
temu, a evo i nekoliko hadisa:
60. Omer ibn Hattab, r.a., pripovi‫ عن عمر بن‬:‫ فالأول‬،‫ – وأما الأحاديث‬٦٠
jeda: “Jednog dana sjedili smo kod ‫ بي َنما َنحن‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الخطاب‬
َْ
ُ ْ
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alej‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫وس ِع ْن َد َر ُسول الله‬
ٌ ‫ُج ُل‬
hi ve selleme, te se iznenada pojavi
‫ض‬
ِ ‫ إ ْذ َط َل َع َع َلينا َر ُج ٌل شَ دي ُد َبيا‬،‫َات َيو ٍم‬
َ ‫ذ‬jedan čovjek izuzetno bijele odjeće,
jako crne kose, bez ikakvih znakoِ ِّ‫الث‬
‫ لا ُي َرى َع َلي ِه أ َث ُر‬،ِ‫ شَ دي ُد َس َوا ِد الشَّ ْعر‬،‫ياب‬
va putovanja na sebi, a niko od nas
َ ِٕ ‫س ا‬
َ ‫ َحتَّى َج‬،ٌ‫ َولا َي ْع ِرفُ ُه ِمنَّا أ َحد‬،ِ‫الس َفر‬
‫ى‬
‫ل‬
‫ل‬
َّ
َ
ga nije poznavao. Približi se Allaْ ‫ َفأَ ْس َن َد ُر‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
hovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alej- ‫ك َب َتي ِه‬
ّ َّ‫الن‬
ِ ‫ضع َك َّفي ِه َع َلى ف‬
hi ve selleme, i sjede pored njega, : َ‫ َوقال‬،‫َخ َذي ِه‬
َ ‫ َو َو‬،‫إِ َلى ُركْب َتي ِه‬
tako što je prislonio svoja koljena uz
‫ َفقَالَ َر ُسول‬،‫ أخْ برني َعنِ الإ سلا ِم‬،ُ‫َيا ُم َح َّمد‬
njegova i svoje ruke stavio na nat‫ أَ ْن‬:‫ »الإ سلا ُم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
koljenice, a potom reče: ‘O Muhammede, obavijesti me o islamu!’ Allaُ‫َتشْ ه َد أَ ْن لا إل َه إلا َّ الله وأ َّن ُمح َّمدًا رسول‬
hov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
‫ َو َتصو َم‬،َ‫ َوتُؤ تِ َي ال َّزكَاة‬،َ‫الصلاة‬
َّ ‫ وتُقي َم‬،‫الله‬
selleme, reče mu: ‘Islam je da poِ
‫يت إن ْاس َت َط ْع َت إِ َل ْيه‬
َ ‫ َو َت ُح َّج ال َب‬،‫َر َم َض َان‬
‫ َف َع ِج ْب َنا َل ُه َي ْسأَلُ ُه‬.‫ َص َد ْق َت‬: َ‫ قَال‬.«‫َسبي ًلا‬
: َ‫ قَال‬.‫ َفأَخْ بر نِي َعنِ ِٕالاي َم ِان‬: َ‫َو ُي َصدِّق ُه! قَال‬
،‫ َو ُر ُس ِل ِه‬،‫ َو ُك ُتب ِه‬،‫ َو َملائِ َك ِت ِه‬،‫»أ ْن تُ ِؤم َن بالل ِه‬
.«‫ وتُ ْؤ ِم َن بال َق َد ِر َخي ِر ِه َوشَ ِّر ِه‬،‫َوال َي ْو ِم الآ ِخر‬
On tada reče: ‘Istinu si kazao.’ Mi
ِ‫ فأَخْ برني َعن‬: َ‫ قَال‬.‫ َصدقت‬: َ‫قَال‬
smo mu se čudili (veli Omer); pita
،‫ »أَ ْن َت ْع ُب َد الل َه َكأن ََّك َت َرا ُه‬: َ‫ قَال‬.‫الإ ْح َس ِان‬
ga, zatim mu potvrđuje.
ِ‫ َفأَخْ ِبر ن‬: َ‫ قَال‬.« َ‫ف ِٕا ْن َل ْم َت ُك ْن َت َرا ُه ف ٕانَّ ُه َي َراك‬
‫ي‬
Čovjek ponovo reče: ‘Obavijesti
me o imanu!’ ‘alejhis-selam kaza: ‘Iman‫ » َما ال َم ْس ُؤولُ َع ْن َها بأَ ْع َل َم‬: َ‫ قَال‬.‫السا َع ِة‬
َّ ِ‫َعن‬
je da vjeruješ Allaha, Njegove mele.‫ فأخ ِبرني َع ْن أَ َماراتِ َها‬: َ‫ قَال‬.«‫السائِ ِل‬
‫ِم َن‬
َّ
ke, Njegove Knjige, Njegove posla‫ وأ ْن َت َرى ال ُحفَا َة‬،‫ »أ ْن َت ِل َد الأَ َم ُة َربَّ َت َها‬: َ‫قَال‬
nike, Sudnji dan i da vjeruješ da je
ِ ‫ون في ال ُب ْن َي‬
sve određeno, bilo dobro, bilo zlo.’ .«‫ان‬
َ ُ‫ال ُع َرا َة ال َعا َل َة ِر َعا َء الشَّ ا ِء َي َت َطا َول‬
Čovjek opet reče: “Istinu si kazao.’
،‫ » َيا ُع َم ُر‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫لق َف َل ِب ْث ُت َم ِل ًّيا‬
َ ‫ثُ َّم ا ْن َط‬
svjedočiš da nema drugog boga, osim
Allaha, i da je Muhammed Allahov
poslanik, da obavljaš namaz, daješ
zekat, postiš ramazan i da hodočastiš Bejtullah, ako si u mogućnosti.’
Zatim reče: ‘Obavijesti me o ih-
sanu (savršenstvu u vjeri)!’ ‘alejhisselam mu kaza: ‘Ihsan je da robuješ Allahu kao da ga vidiš, jer ako ti
Njega ne vidiš, On tebe, zaista, vidi.’
Zatim reče: ‘Obavijesti me o Kijametskom danu?’ ‘alejhis-selam odgovori: ‘Upitani o tome ne zna ništa
više od onoga koji ga je upitao.’
‘Obavijesti me o njegovim predznacima’, reče čovjek. ‘alejhis-selam
reče: ‘Da robinja rodi sebi gospodaricu, da vidiš gole i bose čobane, čuvare stada kako se nadmeću u gradnji visokih palača.’
Poslije toga je onaj čovjek otišao, a
‫ورسولُ ُه‬
َّ ِ‫أَ َت ْدرِي َمن‬
ُ ‫ الل ُه‬:‫السائِ ُل؟« قُ ْل ُت‬
‫ »ف ِٕانَّ ُه ِج ْبري ُل أَ َتا ُك ْم ُي َعلِّ ُم ُك ْم أَ ْم َر‬: َ‫ قَال‬.‫أ ْع َل ُم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ِدين ُك ْم‬
:‫ومعنى » َت ِل ُد الأَ َم ُة َربَّ َت َها« أ ْي َس ِّي َد َت َها؛ ومعنا ُه‬
‫الس ِّريَّ ُة بِ ْن ًتا‬
ُّ ‫السراري َحتَّى َت ِل َد الأَ َم ُة‬
َّ ‫أَ ْن َت ْكثُ َر‬
‫الس ِّي ِد َوقي َل‬
َّ ‫الس ِّي ِد في َمع َنى‬
َّ ‫لِ َس ِّي ِد َها وب ْن ُت‬
:‫ وقولُ ُه‬.‫ ال ُف َقرا ُء‬:«‫ َو »ال َعا َل ُة‬.‫َغ ْي ُر ذلِ َك‬
.‫كان ذلِ َك َثلا ًثا‬
َ ‫» َم ِل ًّيا« أَ ْي َز َم ًنا َطوي ًلا َو‬
nakon izvjesnog vremena, Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, mi reče: ‘O Omere, znaš li ko
je bio onaj čovjek?’ Ja mu odgovorih: ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju.’ On mi tada reče: ‘To je bio
Džibril, došao je da vas poduči vašoj vjeri.’ ”
(Muslim)
O značenju Poslanikovih riječi “da
će robinja roditi sebi gospodaricu”
ima više mišljenja.
Jedno od njih je da će se svijet toliko pokvariti da će djeca postupati sa svojim roditeljima, kao što gospodar postupa sa svojim robom.
61. Ebu-Zerr Džundub ibn Džunade i Mu‘az ibn Džebel, r.a., prenose
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Boj se Allaha, dželle še’nuhu, gdje god se nalazio; ukoliko uradiš loše djelo, obavezno iza njega učini dobro koje će
ga izbrisati, i lijepo se ponašaj prema ljudima.”
(Tirmizi, hasen)
‫ عن أبي ذر ُج ْندُب بنِ ُجنا َد َة‬:‫ – الثاني‬٦١
ِ
‫الرحمان معا ِذ بنِ جبلٍ رضي الله‬
‫وأبي عب ِد‬
ِ ‫ عن‬،‫عنهما‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫رسول الله‬
‫ »اتَّقِ الله َح ْيثُ َما ُك ْن َت َوأت ِْبع‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ٍ‫اس بِ ُخ ُلق‬
َ ‫الس ِّي َئ َة‬
َّ
َ َّ‫ َو َخالِقِ الن‬،‫الح َس َن َة َت ْم ُح َها‬
‫ »حديث‬: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.« ٍ‫َح َسن‬
.«‫حسن‬
62. Ibn-‘Abbas, r.a., pripovijeda da
je jednoga dana sjedio iza Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, i da mu je rekao: “Mladiću,
ja ću te poučiti nekoliko veoma bitnih riječi: pazi na Allaha, i On će na
tebe paziti, pazi na Allaha, pa ćeš
Ga naći uvijek u svojoj blizini (kako te pomaže). Ako budeš od koga nešto tražio, traži samo od Allaha, a ako tražiš pomoć, onda je samo od Allaha traži. Znaj da, kada
bi se cijeli svijet sakupio da ti koristi nečim, neće ti koristiti nimalo
više nego što ti je Allah već propisao i odredio, a isto tako kada bi se
‫س رضي الله‬
ٍ ‫ عن ابنِ عبا‬:‫ – الثالث‬٦٢
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ كنت خلف الن‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫ إنِّي‬،‫ » َيا ُغلا ُم‬: َ‫ َفقَال‬،‫ يو ًما‬- ‫عليه وسلم‬
ٍ ‫أعلّ ُم َك َك ِل َم‬
،‫احف َِظ الل َه َي ْح َف ْظ َك‬
ْ :‫ات‬
‫ إِذَا َسأ ْل َت ف َْاسأَ ِل‬،‫احف َِظ الل َه َت ِج ْد ُه تُ َجا َه َك‬
ْ
‫ أَ َّن‬:‫ َوا ْع َل ْم‬،‫ و إِذَا ْاس َت َع ْن َت ف َْاس َت ِع ْن بِالل ِه‬،‫الل َه‬
‫اج َت َم َع ْت َع َلى أَ ْن َي ْن َف ُعوكَ بِ َشي ٍء َل ْم‬
ْ ‫الأُ َّم َة َل ْو‬
‫ َو إِن‬،‫َي ْن َف ُعوكَ إلا َّ بِ َشي ٍء َق ْد َك َتب ُه الل ُه َل َك‬
َّ ‫اج َت َم ُعوا َع َلى أَ ْن َي ُض ُّروكَ بِ َشي ٍء َل ْم َي ُض ُّروكَ إلا‬
‫ ُرفِ َع ِت الأَ ْقلاَ ُم‬،‫بِ َشي ٍء َق ْد َك َت َب ُه الل ُه َع َل ْي َك‬
: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.« ‫حف‬
ُّ ‫َو َج َّف ِت‬
ُ ‫الص‬
.«‫»حديث حسن صحيح‬
sakupili da ti nečim naude, ne bi ti
naudili ništa više nego što ti je Allah već bio propisao i odredio; pera
(za pisanje odredbi) podignuta su,
a tinta se osušila (određeno se više
ne mijenja).”
(Tirmizi, hasen, sahih)
A po rivajetu drugih: “Pazi na Allaha, naći ćeš Ga uvijek uz sebe (na
pomoći), ne zaboravi na Allaha u
bogatstvu, On te neće zaboraviti u
siromaštvu, i znaj da, što god te mimoiđe, nije ni moglo da te zadesi
(bilo od dobra ili zla), a što god te
zadesi, nikako te nije ni moglo mimoići, i znaj da je uspjeh sa sabu-
‫»احف َِظ الله َت ِج ْد ُه‬
ْ :‫وفي رواية غي ِر الترمذي‬
َ ‫ َتع َّر ْف إِ َلى الل ِه في ال َّر َخا ِء َي ْعر‬،‫أَ َما َم َك‬
‫ِفك في‬
‫ أ َّن َما أَخْ َطأكَ َل ْم َي ُك ْن‬:‫ َوا ْع َل ْم‬،‫الشِّ َّد ِة‬
َ ‫لِ ُي ِص‬
،‫ َو َما أَ َصا َب َك َل ْم َي ُك ْن لِ ُيخْ ِط َئ َك‬،‫يبك‬
‫ َوأَ َّن ال َف َر َج َم َع‬،ِ‫الص ْبر‬
َّ ‫ أ َّن النَّ ْص َر َم َع‬:‫َوا ْع َل ْم‬
.«‫ َوأَ َّن َم َع ال ُع ْس ِر ُي ْس ًرا‬،‫ال َك ْر ِب‬
rom, da je olakšanje poslije tegobe,
i da je s teškoćom i olakšica.”
63. Prenosi se da je Enes, r.a., rekao: “Vi, zaista, radite poslove koji su u vašim očima (po vašem mišljenju) manji od dlake, a mi smo
ih u vrijeme Allahovog Poslanika,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, smatrali upropašćujućim (velikim) grijesima.”
(Buhari)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ عن أن‬:‫ – الرابع‬٦٣
‫ون أ ْع َما ًلا هي أ َدقُّ في‬
َ ‫ إِنَّ ُك ْم َلتع َم ُل‬: َ‫قَال‬
‫ ُكنَّا َن ُع ُّد َها َع َلى َع ْه ِد‬،ِ‫أع ُي ِن ُك ْم ِم َن الشَّ ْعر‬
‫ ِم َن‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
ِ ِ‫ال ُمو ب‬
.‫ رواه البخاري‬.‫قات‬
.‫ات‬
ُ ‫ ال ُمه ِل َك‬:«‫وبقات‬
ُ ‫ »ال ُم‬: َ‫َوقال‬
64. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Zaista, Uzvišeni Allah ni u čemu
ne trpi drugoga. Ovo se ogleda u
onome što čovjek radi od zabranjenih (haram) stvari.” (Jer tada čovjek
upoređuje želju Allahovih stvorenja
sa željom Allaha, a ta uporedba nije
dozvoljena.)
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – الخامس‬٦٤
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫عنه‬
،‫ َو َغي َر ُة الله َت َعا َلى‬،‫ »إ َّن الله َت َعا َلى َي َغا ُر‬: َ‫قَال‬
.‫أَ ْن َيأتِ َي ال َم ْر ُء َما َح َّر َم الله َع َلي ِه « متفق َع َلي ِه‬
.‫ َوأَ ْص ُل َها الأَ َن َف ُة‬،‫بفتح الغين‬
ِ :«ُ‫و »ال َغ ْيرة‬
65. Ebu-Hurejre, r.a., priča da je čuo
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – السادس‬٦٥
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejِ ‫ أنَّه َس‬:‫عنه‬
‫وسلم‬
‫عليه‬
‫الله‬
‫صلى‬
‫بي‬
‫ن‬
‫ال‬
‫ع‬
‫م‬
َّ
َ
َّ
hi ve selleme, kada je rekao: “Allah, dželle še’nuhu, htio je da iskuša ،‫ص‬
َ ‫ أ ْب َر‬:‫ »إ َّن َثلا َث ًة ِم ْن َبني إِ ْس َرائِي َل‬: ُ‫ يقُول‬trojicu ljudi od Benu-Israila (Izrael‫ أَ َرا َد الل ُه أَ ْن َي ْب َتل َي ُه ْم َف َب َع َث‬،‫ َوأَ ْع َمى‬،‫َوأَ ْق َر َع‬
ćana); jedan je bio gubavac, drugi
‫ أَ ُّي شَ ي ٍء‬: َ‫ َفقَال‬،‫ص‬
َ ‫ َفأَ َتى الأَ ْب َر‬،‫إِل ْيه ْم َم َل ًكا‬
bez kose, a treći slijep, pa im je poslao jednog meleka. Melek je došao ،‫ح َس ٌن‬
َ ‫ َو ِجل ٌد‬،‫ َل ْو ٌن َح َس ٌن‬: َ‫أَ َح ُّب إ َل ْي َك؟ قَال‬
gubavcu i upitao ga: ‘Šta bi ti naj‫اس؛‬
َّ‫هب َعنِّي الَّ ِذي َق ْد َق ِذ َر نِي الن‬
ُ ‫َو َي ْذ‬
ُ
više želio?’ ‘Najviše bih želio imati
َ ‫َف َم َس َح ُه ف ََذ َه َب َع ْن ُه ق ََذ ُر ُه َوأُ ْع ِط َي َلو ًنا‬
lijepu boju kože, i da se oslobodim .‫حس ًنا‬
ِٕ : َ‫ليك؟ قَال‬
ovog zbog čega se svijet zgražava - ‫الاب ُل‬
َ ِٕ‫ َفأ ُّي ال َم ِال أَ َح ُّب ا‬: َ‫َفقَال‬
na mene’, odgovori on. Melek preِ ُٔ‫ َفا‬- ‫شك ال َّراوي‬
ً ‫عط َي َنا َق‬
َّ ‫ ال َب َق ُر‬: َ‫أَ ْو قال‬
‫ة‬
đe rukom preko njegova tijela, te sa
.‫ َباركَ الله َل َك فِ َيها‬: َ‫ َفقَال‬،‫ُع َش َرا َء‬
njega sva guba spade, i dobi lijepu
boju kože. Zatim ga melek upita:
‫ أَ ُّي شَ ي ٍء أَ َحب إ َل ْي َك؟‬: َ‫ َفقَال‬،‫َفأَ َتى الأَ ْق َر َع‬
ُّ
‘Kakav ti je imetak najdraži?’ ‘Deve ili krave’ (prenosilac se ne sjeća
tačno), reče on.
Allah mu tada dade jednu lijepu
devu, koja je u stomaku nosila mladunče, a melek mu reče:
‘Allah ti dao berićeta u njoj!’
Zatim je melek došao onome bez
kose i upitao ga: ‘Šta bi ti najviše
volio?’ ‘Lijepu kosu, i da se oslobodim ovog zbog čega se svijet zgraža na mene’, odgovorio je on. Melek ga pomilova po glavi, te mu bolest prođe i dobi lijepu kosu. Melek
ga upita: ‘Kakav bi imetak najviše
volio?’ ‘Krave’, odgovori on. Allah
‫ َو َي ْذ َه ُب َعنِّي َه َذا الَّ ِذي‬،‫ شَ ْع ٌر َح َس ٌن‬: َ‫قَال‬
‫هب َع ْن ُه وأُ ْع ِط َي‬
َ ‫اس؛ َف َم َس َح ُه ف ََذ‬
ُ َّ‫َق ِذ َرني الن‬
‫ َفأَ ُّي ال َم ِال أَ َح ُّب إِل ْي َك؟‬: َ‫ قال‬.‫شَ ع ًرا َح َس ًنا‬
َ‫ َبا َرك‬: َ‫ َوقال‬،‫ َفأُ ْع ِط َي َب َق َر ًة َحا ِم ًلا‬،‫ ال َب َق ُر‬: َ‫قَال‬
.‫الله َل َك فِ َيها‬
‫ أَ ُّي شَ ي ٍء أَ َح ُّب إِ َل ْي َك؟‬: َ‫ َفقَال‬،‫َفأَ َتى الأَ ْع َمى‬
‫اس؛‬
َ َّ‫ أَ ْن َي ُر َّد الل ُه إِ َل َّي َب َصرِي َفأُ ْب ِص ُر الن‬: َ‫قَال‬
‫ َفأَ ُّي ال َم ِال‬: َ‫ قَال‬.‫َف َم َس َح ُه َف َر َّد الل ُه إِ َل ْي ِه َب َصر ُه‬
‫ َفأُ ْع ِط َي‬،‫ ال َغ َن ُم‬: َ‫أَ َح ُّب إِل ْي َك؟ قَال‬
َ ِ‫َكان ل‬
َ ‫ َفأَ ْن َت َج‬،‫شَ ا ًة والدًا‬
‫هذا‬
َ ‫ ف‬،‫هذ ِان َو َولَّ َد َه َذا‬
َ ِ‫ َو ل‬، ِ‫َوا ٍد ِم َن ِٕالابل‬
‫ َو لِ َه َذا‬،ِ‫هذا َوا ٍد ِم َن ال َب َقر‬
mu tada dade jednu lijepu steonu
kravu, a melek mu reče: ‘Allah ti
dao berićeta u njoj!’
Zatim melek dođe slijepcu i reče
mu: ‘Šta bi ti najviše želio imati?’
‘Da mi Allah vrati moj vid, kako bih
ljude mogao gledati’, odgovori on.
Melek ga pomilova po očima i Allah mu vrati vid. Zatim ga upita:
‘Kakav bi imetak najviše volio?’ ‘Ovce’, odgovori on. Allah mu dade jednu ovcu.U sve trojice se mal plodio
i množio, pa je bivši gubavac imao
punu dolinu deva, bivši ćelavac punu dolinu krava, a bivši slijepac punu dolinu ovaca.
.‫َوا ٍد ِم َن ال َغ َن ِم‬
: َ‫ َفقَال‬،‫ص في ُصو َر تِ ِه َو َهي َئ ِت ِه‬
َ ‫ثُ َّم إنَّ ُه أَ َتى الأَ ْب َر‬
ِ ‫َرج ٌل‬
ِ ‫كين َق ِد ان َق َط َع ْت بِي‬
‫الح َبالُ في‬
‫س‬
‫م‬
ْ
ٌ
َ
،‫َسفَري فَلا َبلا َغ لِ َي ال َيو َم إلا َّ بالل ِه ثُ َّم بِ َك‬
ِ ‫ و‬،‫الح َس َن‬
‫الج ْل َد‬
َ َّ‫أَ ْسأَلُ َك بِالَّذي أَ ْع َطاكَ الل‬
َ ‫ون‬
،‫ َب ِعي ًرا أَ َت َبلَّ ُغ بِ ِه في َسفَري‬، َ‫ َوال َمال‬،‫الح َس َن‬
َ
،‫ كأنِّي أَ ْع ِرف َُك‬: َ‫ َفقَال‬.ٌ‫ ال ُحقُوقُ ك ِثيرة‬: َ‫َفقَال‬
َ‫اس فقي ًرا فأ ْع َطاك‬
َ ‫أَ َل ْم َت ُك ْن أَ ْب َر‬
ُ َّ‫ص َي ْق َذ ُركَ الن‬
‫ إِنَّ َما َو ِر ْث ُت َه َذا المالَ كَابِ ًرا َع ْن‬: َ‫الل ُه!؟ َفقَال‬
‫ إ ْن ُك ْن َت كَا ِذ ًبا ف ََص َّي َركَ الل ُه إِ َلى‬: َ‫ َفقَال‬،ٍ‫كَابِر‬
.‫َما ُك ْن َت‬
‫ َفقَالَ َل ُه ِم ْث َل‬،‫َوأَ َتى الأَ ْق َر َع في ُصو َر تِ ِه َو َه ْي َئ ِت ِه‬
Zatim melek dođe gubavcu u njegovom prijašnjem liku i obliku te mu
reče: ‘Ja sam čovjek bijednik, i jedino mi ti, poslije Allaha, možeš pomoći, zato te molim, tako ti Onoga Koji ti je dao tako lijepu boju kože i Koji ti je dao tolike deve, da mi
dadneš jednu devu, kako bih mogao nastaviti put.’ On mu na to reče: ‘Ja imam mnogo obaveza.’ Melek mu reče: ‘Kao da te ja odnekud
znam, da ti nisi bio onaj gubavac što
se svijet zgražavao na njegov izgled
i bijedu, pa ti je Allah podario (zdravlje i bogatstvo)?!’ On mu tada odgovori: ‘Naprotiv, ja sam ovo nasli-
: َ‫ َفقَال‬،‫ َو َر َّد َع َلي ِه ِم ْث َل َما َر َّد َه َذا‬،‫َما قَالَ لِ َهذا‬
.‫إ ْن ُك ْن َت كَا ِذ ًبا ف ََص َّي َركَ الل ُه إِ َلى َما ُك ْن َت‬
‫ َر ُج ٌل‬: َ‫ َفقَال‬،‫َوأَ َتى الأَ ْع َمى في ُصو َر تِ ِه َو َه ْي َئ ِت ِه‬
ِ
ِ ‫عت بِي‬
َ
َ
‫الح َبالُ في‬
‫ط‬
‫ق‬
‫ن‬
‫ا‬
‫س‬
‫ابن‬
‫و‬
‫كين‬
‫س‬
‫م‬
ْ
ٍ‫بيل‬
ْ
ْ
ٌ
َ
ُ
َ
،‫ فَلا َبلاَ َغ لِ َي ال َيو َم إلا َّ بِالل ِه ثُ َّم بِ َك‬،‫َس َفرِي‬
‫أَسأَلُ َك بالَّ ِذي َر َّد َع َل ْي َك َب َصركَ شَ ا ًة أَ َت َبلَّ ُغ بِ َها‬
‫ َق ْد ُك ْن ُت أع َمى َف َر َّد الل ُه‬: َ‫في َسفري؟ َفقَال‬
،‫ ف َُخ ْذ َما ِش ْئ َت َو َد ْع َما ِش ْئ َت‬،‫إِ َل َّي َب َصرِي‬
‫ عز‬- ‫َف َوالل ِه ما أ ْج َهدُكَ ال َيو َم بِ َشي ٍء أ َخ ْذ َت ُه لل ِه‬
.‫ أَ ْم ِس ْك ما َل َك فِ ٕانَّ َما ا ْب ُت ِلي ُت ْم‬: َ‫ َفقَال‬.‫وجل‬
‫ َو َس ِخ َط َع َلى‬،‫َف َق ْد رضي الله عنك‬
ِ ‫َص‬
َ ‫اح َب‬
.‫يك« ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
jedio od svojih predaka.’ Melek mu
tada reče: ‘Ako si mi slagao, neka te
Allah povrati u ono stanje u kojem
si bio.’
Zatim je melek došao ćelavcu u
njegovom prijašnjem liku i obliku,
i rekao kao što rekao je gubavcu, a
ovaj mu uzvratio kao i prvi. Melek mu reče: ‘Ako si mi slagao, neka
te Allah vrati u ono stanje u kom si
bio.’
Potom je došao slijepcu u njegovom prijašnjem liku i obliku, i rekao mu: ‘Ja sam siromašan čovjek
i na putu sam. Meni danas ne može niko poslije Allaha pomoći do ti,
‫و »النَّاق ُة ال ُع َش َرا ُء« بضم العين وفتح الشين‬
ِ ‫ هي‬:‫وبالمد‬
:‫ قوله‬.‫الحامل‬
‫ تولَّى‬:‫ »فَن َت َج« معناه‬:‫»أ ْن َت َج« وفي رواية‬
:‫ وقوله‬.‫ والناتج لِلناق ِة كالقابِل ِة للمرأ ِة‬،‫نِتاجها‬
‫ أي تولى‬:‫» َولَّ َد َه َذا« ُه َو بتشديد اللام‬
،‫ فالمولّد‬،‫ َو ُه َو بمعنى أنتج في الناقة‬،‫ولادتها‬
‫ والقابلة بمعنى؛ لكن َه َذا لِلحيوان‬،‫والناتج‬
ِ ‫ »ا ْن َق َط َع ْت بي‬:‫ وقوله‬.‫وذاك لِغير ِه‬
« ُ‫الح َبال‬
‫ أي‬:‫ُه َو بالحا ِء المهمل ِة والبا ِء الموحدة‬
‫ لا‬:‫ »لا أ ْج َهدُكَ « معناه‬:‫ وقوله‬.‫الأسباب‬
‫أشق عليك في رد شيء تأخذه أَ ْو تطلبه من‬
« َ‫ »لا أح َمدُك‬:‫ وفي رواية البخاري‬.‫مالي‬
‫ لا أحمدك‬:‫بالحا ِء المهملة والمي ِم ومعناه‬
pa te molim Onim Koji ti je podario
tvoj vid da mi daš jednu ovcu, kako bih se njom pomogao na svome
putu.’
On mu odgovori: ‘I ja sam bio slijep, pa mi je Allah, dželle še’nuhu,
povratio vid; uzmi koliko hoćeš, a
ostavi koliko hoćeš. Tako mi Allaha, ništa ti neću danas zabraniti da
uzmeš, radi Moćnog i Velikog Allaha.’ Melek mu tada reče: ‘Zadrži
sav svoj imetak, vi ste bili samo iskušani. Allah je zadovoljan tobom,
a rasrdio se na tvoja dva druga.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U Buhariji, umjesto riječi: “Neću
‫س َع َلى‬
َ ‫ َل ْي‬:‫ كما قالوا‬،‫بترك شيء تحتاج إِ َل ْيه‬
ِ ‫ أي َع َلى فو‬:‫طول الحياة ندم‬
ِ
.‫ات طولِها‬
te spriječiti da danas uzmeš što god
hoćeš, u ime Velikog Allaha”, stoji: “Neću ti zahvaliti ako išta ostaviš
što ti treba!”
66. Šeddad ibn Evs, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Pametan je
onaj koji strogo vodi računa o svojim postupcima, i radi za život poslije smrti, a slabić je onaj koji slijedi
svoje strasti i bezrazložno se nada i
pouzdava u Allaha.”
(Tirmizi, hasen)
‫ عن أبي يعلى شداد بن أوس‬:‫ – السابع‬٦٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫ رضي الله عنه‬‫ َو َع ِم َل‬،‫س َم ْن َد َان َن ْف َس ُه‬
ُ ‫ »ال َك ِّي‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ِ ‫لِ َما بع َد ال َم‬
ِ ‫ وال َع‬،‫وت‬
‫اج ُز َم ْن أ ْت َب َع َن ْف َس ُه َهوا َها‬
: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َو َتمنَّى َع َلى الل ِه‬
.«‫»حديث حسن‬
‫ معنى » َد َان‬:‫قَالَ الترمذي وغيره من العلماء‬
.‫ حاسبها‬:«‫َن ْف َس ُه‬
67. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Od ljepote islama - vjere jednog
čovjeka jeste da se kloni onoga što
ga se ne tiče.”
(Tirmizi, hasen)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أبي هريرة‬:‫ – الثامن‬٦٧
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬ِ :‫وسلم‬
َ‫»م ْن ُح ْسنِ إ ْسلا ِم ال َم ْر ِء َت ْر ُك ُه َما لا‬
.‫ حديث حسن رواه الترمذي وغي ُره‬.«‫َي ْع ِني ِه‬
‫‪ – ٦‬باب في التقوى‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬يا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا اتَّ ُقوا الل َه‬
‫َح َّق تُقَاتِ ِه{ ]آل عمران‪َ ،[١٠٢ :‬وقالَ‬
‫َت َعا َلى‪} :‬فَاتَّ ُقوا الله َما ْاس َت َط ْع ُت ْم{ ]التغابن‪:‬‬
‫‪ .[١٦‬وهذه الآية مبينة للمراد ِم َن الأُولى‪.‬‬
‫َوقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬يا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا اتَّ ُقوا الل َه‬
‫َوقُولُوا َق ْو ًلا َس ِديدًا{ ]الأحزاب‪،[٧٠ :‬‬
‫َوالآيات في الأمر بالتقوى كثير ٌة معلوم ٌة‪َ ،‬وقالَ‬
‫َت َعا َلى‪َ } :‬و َم ْن َيتَّقِ الل َه َي ْج َع ْل َل ُه َمخْ َر ًجا‬
‫َو َي ْر ُز ْق ُه ِم ْن َح ْي ُث لاَ َي ْح َت ِس ُب{ ]الطلاق‪-٢ :‬‬
‫‪6. Takvaluk (bogoboja‬‬‫)‪znost‬‬
‫‪Allah, dželle še’nuhu, kaže:‬‬
‫‪“O vjernici! Bojte se Allaha istin‬‬‫‪skom bogobojaznošću.” (Ali-Imran,‬‬
‫)‪102‬‬
‫‪“Allaha se bojte koliko god može‬‬‫)‪te.” (Et-Tegabun, 16‬‬
‫‪“O vjernici, bojte se Allaha i go‬‬‫)‪vorite samo istinu.” (El-Ahzab, 70‬‬
‫‪“Onome koji se Allaha boji, On će‬‬
‫‪izlaz naći i opskrbit će ga odakle se‬‬
i ne nada.” (Et-Talak, 2-3)
“Ako se budete Allaha bojali, On
će vam sposobnost darovati, pa ćete istinu od neistine moći rastaviti,
i preko ružnih postupaka vaših će
preći i oprostiti vam. A Allahova
dobrota je neizmjerna.” (El-Enfal, 29)
Ovo su samo neki od mnogih ajeta koji upućuju na bogobojaznosti.
Što se hadisa tiče, evo nekih:
‫ }إِ ْن َتتَّ ُقوا الل َه َي ْج َع ْل َل ُك ْم‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣
‫فُ ْرقَا ًنا َو ُي َك ِّف ْر َع ْن ُك ْم َس ِّي َئاتِ ُك ْم َو َي ْغ ِف ْر َل ُك ْم َوالل ُه‬
‫[ والآيات‬٢٩:‫ذُو ا ْلف َْضلِ ا ْل َع ِظي ِم{ ]الأنفال‬
ِ ‫في‬
.‫الباب كثير ٌة معلوم ٌة‬
:‫وأما الأحاديث‬
69. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da su
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – فالأول‬٦٩
upitali Allahovog Poslanika, sall-Allahu
ِ : َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
ٔ
َ‫رسول‬
‫م‬
‫كر‬
‫ا‬
‫ن‬
‫م‬
،‫الله‬
‫ا‬
‫ي‬
:
‫ل‬
‫ي‬
‫ق‬
ُ
َ
َ
َ
ْ
‘alejhi ve selleme,: “Ko je najčasniji
‫س عن‬
čovjek?” ‘alejhis-selam reče: “Najَ ‫ َل ْي‬:‫ فقالوا‬.« ‫ »أَ ْتقَا ُه ْم‬: َ‫النَّاس؟ قَال‬
časniji je onaj ko je najbogobojazni‫ابن‬
ُ ‫وس ُف َن ِب ُّي الل ِه‬
ُ ‫ » َف ُي‬: َ‫ قَال‬،‫َه َذا نسألُ َك‬
ji.” Prisutni rekoše: “Nismo te o to:‫بي الل ِه ابنِ خليلِ الل ِه« قالوا‬
‫َن ِب ِّي الل ِه ابنِ َن‬
ِّ
me pitali!” ‘alejhis-selam reče: “Onِ ‫ » َف َع ْن َم َعا ِد‬: َ‫ قَال‬،‫س عن َه َذا نسألُ َك‬
‫ن‬
َ ‫َل ْي‬
da (najčasniji čovjek je) Jusuf, sin Al‫الجا ِهل َّي ِة‬
َ ‫ال َع َر ِب َت ْسأَلوني؟ ِخ َيا ُر ُه ْم في‬
lahovog poslanika, koji je isto tako
sin Allahovog poslanika, koji je sin .‫َق َع َلي ِه‬
ٌ ‫ ُمتَّف‬.«‫ِخ َيا ُر ُه ْم في ِٕالا ْسلا ِم إِذَا ف ُق ُهوا‬
Allahovog prijatelja (halila).” Prisutِ
‫القاف َع َلى المشهو ِر‬
‫و » َف ُق ُهوا« بِضم‬
ni ponovo rekoše: “Nismo te o to.‫ أ ْي َع ِل ُموا أ ْح َكا َم الشَّ ْر ِع‬:‫َو ُح ِك َي ك َْس ُرها‬
me pitali.” On tada reče:
“Onda me pitate o porijeklu Arapa i njihovim rodovima. Oni koji su
bili najbolji od njih u džahilijetu, oni
su najbolji i u islamu, samo ako se
poduče vjerskim propisima.”
(Muttefekun ‘alejhi)
70. Ebu-Se‘id el-Hudri, r.a., prenosi
- ‫ عن أبي سعيد الخدري‬:‫ – الثَّاني‬٧٠
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫رضي الله عنه‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaista je
‫ و إ َّن‬،ٌ‫ »إ َّن ال ُّد ْن َيا ُح ْل َو ٌة َخ ِضرة‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ovaj svijet sladak i privlačan, i zaista
vas je Allah postavio namjesnicima
،‫ون‬
َ ‫َيف َت ْع َم ُل‬
َ ‫الل َه ُم ْس َتخْ ِل ُف ُك ْم فِ َيها َف َي ْن ُظ َر ك‬
na njemu, samo da bi vidio kako će‫فَاتَّ ُقوا ال ُّد ْن َيا َواتَّ ُقوا النِّ َسا َء؛ ف ٕا َّن أَ َّولَ فِ ْت َن ِة َب ِني‬
te postupati. Zato se bojte dunjalu.‫ رواه مسلم‬.«‫إسرائي َل كَا َن ْت في النِّ َسا ِء‬
ka i bojte se žena, jer je prvi nered
(fitneluk) među Izraelićanima bio zbog
žene.”
(Muslim)
71. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, imao običaj često učiti
slijedeću dovu: “Allahu dragi, ja Te
molim da mi podariš pravu uputu,
istinsku bogobojaznost, pravu čednost i neovisnost od tvojih robova!”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ عن ابن مسعو ٍد‬:‫ – الثالث‬٧١
‫َان‬
َ ‫ ك‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ أ َّن الن‬:‫عنه‬
،‫ َوالتُّقَى‬،‫ »اللَّ ُه َّم إنِّي أَسألُ َك ال ُهدَى‬:‫يقول‬
.‫ رواه مسلم‬.« ‫ َوال ِغ َنى‬،‫َاف‬
َ ‫َوال َعف‬
72. Adijj ibn Hatim et-Tai, r.a., pre- ‫م‬
ٍ ‫ عن أبي‬:‫ – الرابع‬٧٢
ٍ ‫طريف ع ِد ِّي بن حات‬
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫سمعت‬
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الطائي‬
ُ
ِّ
‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko se za:‫ يقول‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولَ الله‬
kune da će nešto uraditi, zatim poslije uvidi nešto što je bogobojaznije ‫ف َع َلى َي ِمينٍ ثُ َّم َرأَى أ ْتقَى لل ِه ِم ْن َها‬
َ ‫» َم ْن َح َل‬
(ispravnije od toga), neka uradi ono
ْٔ‫فَل َيا‬
ِ
ْ
.‫مسلم‬
‫اه‬
‫و‬
‫ر‬
.«‫ى‬
‫و‬
‫ق‬
‫ت‬
‫ال‬
‫ت‬
َّ
َ
što je bogobojaznije.”
(Muslim)
73. Ebu-Umame el-Bahili, r.a., pripovijeda da je čuo Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
kako je za vrijeme hutbe (vaza), na
Oprosnom hadžu, rekao: “Bojte se
Allaha, klanjajte pet dnevnih namaza, postite mjesec dana, dajite zekat
na svoj imetak, pokoravajte se vašim zapovjednicima, pa ćete ući u
Džennet vašeg Gospodara.”
(Tirmizi, hasen, sahih)
ِ‫َي بن‬
ّ ‫ عن أبي أُ َما َم َة ُصد‬:‫ – الخامس‬٧٣
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫عجلان البا ِه ِل ِّي‬
َ
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫عت رسولَ الله‬
ُ ‫َس ِم‬
‫ »اتَّ ُقوا الل َه‬: َ‫ َفقَال‬،‫َيخْ ُط ُب في حج ِة الودا ِع‬
‫ َوأَ ُّدوا‬،‫ َو ُصو ُموا شَ ْه َر ُك ْم‬،‫َو َصلُّوا َخ ْم َس ُك ْم‬
‫ َوأَ ِطي ُعوا أُ َم َرا َء ُك ْم َتد ُْخ ُلوا َجنَّ َة‬،‫َزكَا َة أَ ْم َوالِ ُك ْم‬
ِ ‫ في آخر‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َربِّ ُك ْم‬
‫كتاب‬
.«‫ »حديث حسن صحيح‬: َ‫ َوقال‬،‫الصلا ِة‬
7. Čvrsto uvjerenje (jekin) i pouzdanje (tevekkul)
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“A kada su vjernici saveznike ugledali, rekli su: ‘Ovo je ono što su nam
Allah i Poslanik Njegov obećali; i Allah i Poslanik Njegov su istinu govorili!’ - i to im je samo učvrstilo vjerovanje i predanost.” (El-Ahzab, 22)
“One, kojima je, kad su ljudi rekli:
‘Neprijatelji se okupljaju zbog vas,
‫ – باب في اليقين والتوكل‬٧
‫ون‬
َ ‫ } َو َل َّما َرأى ا ْل ُم ْؤ ِم ُن‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫اب قَالُوا َه َذا َما َو َع َد َنا الل ُه َو َر ُسولُ ُه‬
َ ‫الأَ ْح َز‬
‫َو َصدَقَ الل ُه َو َر ُسولُ ُه َو َما َزا َد ُه ْم إِلا َّ إِي َما ًنا‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢٢ :‫َو َت ْس ِلي ًما{ ]الأحزاب‬
‫اس َق ْد َج َم ُعوا‬
َ َّ‫اس إِ َّن الن‬
ُ َّ‫}الَّ ِذ َين قَالَ َل ُه ُم الن‬
‫َل ُك ْم َفاخْ َش ْو ُه ْم َف َزا َد ُه ْم إِي َما ًنا َوقَالُوا َح ْس ُب َنا‬
‫ فَا ْن َق َل ُبوا بِ ِن ْع َم ٍة ِم َن الل ِه‬،‫الل ُه َو نِ ْع َم ا ْل َو ِكي ُل‬
‫َوف َْضلٍ َل ْم َي ْم َس ْس ُه ْم ُسوءٌ َواتَّ َب ُعوا ر ِْض َو َان الل ِه‬
-١٧٣:‫َوالل ُه ذُو ف َْضلٍ َع ِظي ٍم{ ]آل عمران‬
‫ } َو َت َو َّك ْل َع َلى ا ْل َح ِّي‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٧٤
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٥٨:‫وت{ ]الفرقان‬
ُ ‫الَّ ِذي لاَ َي ُم‬
:‫ون{ ]إبراهيم‬
َ ‫} َو َع َلى الل ِه َف ْل َي َت َو َّك ِل ا ْل ُم ْؤ ِم ُن‬
‫ } َف ِٕاذَا َع َز ْم َت َف َت َو َّك ْل َع َلى‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١١
‫ والآيات في الأم ِر‬،[١٥٩ :‫الله{ ]آل عمران‬
“Ti se pouzdaj u Živog, Koji ne umi‫ } َو َم ْن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬.‫بالتَّو ُّكلِ كثير ٌة معلوم ٌة‬
re.” (El-Furkan, 58)
ِ ‫َي َت َو َّك ْل َع َلى الل‬
َ
:[٣
:‫]الطلاق‬
{
‫ه‬
‫ب‬
‫س‬
‫ح‬
‫و‬
‫ه‬
‫ف‬
‫ه‬
ُ
ُ
َ
ْ
َ
ُ
“I samo u Allaha neka se pouzda‫ون‬
َ ‫ }إِنَّ َما ا ْل ُم ْؤ ِم ُن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬.‫أي كافِي ِه‬
ju vjernici!” (Ali-‘Imran, 160)
‫الَّ ِذ َين إِذَا ُذ ِك َر الل ُه َو ِج َل ْت قُ ُلو ُب ُه ْم َو إِذَا تُ ِل َي ْت‬
“A kada se odlučiš, onda se pouzdaj u Allaha.” (Ali-‘Imran, 159)
‫َع َل ْي ِه ْم آ َياتُ ُه َزا َد ْت ُه ْم إِي َما ًنا َو َع َلى َربِّ ِه ْم‬
trebate ih se pričuvati!’, to učvrstilo vjerovanje, pa su rekli: ‘Dovoljan
je nama Allah i divan je On Gospodar!’ I oni su se povratili obasuti Allahovim blagodatima i obiljem; nikakvo ih zlo nije zadesilo i postigli
su da Allah bude njima zadovoljan,
a Allah je neizmjerno dobar.” (Ali‘Imran, 173-174)
“Onome koji se u Allaha uzda, On
mu je dosta (niko mu drugi ne treba).” (Et-Talak, 3)
“Pravi vjernici su samo oni čija se
srca strahom ispune kada se Allah
spomene, a kad im se ajeti Njegovi
uče, vjerovanje im učvršćuju i samo
se na Gospodara svoga oslanjaju.”
Što se tiče hadisa u vezi s ovom
temom, evo nekih:
‫ والآيات في فضل‬،[٢ :‫ون{ ]الأنفال‬
َ ‫َي َت َو َّك ُل‬
.‫التوكل كثير ٌة معروف ٌة‬
:‫وأما الأحاديث‬
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – فالأول‬٧٤
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫ َف َرأ ْي ُت‬،‫ » ُعر َِض ْت َع َل َّي الأُ َم ُم‬:‫عليه وسلم‬
‘Predočeni su mi narodi pa sam
ُ ‫بي و َم َع ُه ال ُّر َه‬
vidio Poslanika i sa njim grupicu sljed‫ والن ِب َّي َو َم َع ُه ال َّر ُج ُل‬،‫يط‬
َّ‫الن‬
َّ
benika (reht. grupa od 3-10) i vidio
ِ‫ إِ ْذ ُرف‬،ٌ‫س َم َع ُه أَ َحد‬
ِ ‫َوال َّر ُج‬
َ ‫النبي‬
‫لي‬
‫ع‬
‫ي‬
‫ل‬
‫و‬
،
‫لان‬
َ
ْ
َ
َّ
sam Poslanika i sa njim jednog čo:‫ فقي َل لِي‬،‫ َف َظ َن ْن ُت أَنَّ ُه ْم أُ َّم ِتي‬،‫َس َوا ٌد َعظي ٌم‬
vjeka ili dva i Poslanika sa kojim nema niko.
، ِ‫ ولكنِ ا ْن ُظ ْر إِ َلى الأُفُق‬،‫وسى َوقَو ُم ُه‬
‫َه َذا ُم‬
َ
Zatim mi bi predočena brojna skuِ
َِ ُ
ِ َ ُ ‫َف َن َظ‬
pina, pa pomislih da je to moj um- ‫ ا ْنظ ْر ا ٕلى‬:‫ فقي َل لي‬،‫رت ف ٕاذا َسوا ٌد َعظي ٌم‬
:‫ فقي َل لِي‬،‫ َف ِٕاذَا َس َوا ٌد َعظي ٌم‬،ِ‫الأفُقِ الآ َخر‬
met. Tad mi bi rečeno:
‘Ovo je Musa i njegov narod, ali ‫الجنَّ َة‬
َ ‫ون ألفًا َيد ُْخ ُل‬
َ ‫ َو َم َع ُه ْم َس ْب ُع‬،‫ه ِذ ِه أُ َّم ُت َك‬
َ ‫ون‬
pogledaj na taj kraj’, pa pogledah i
ٍ ‫اب ولا َع َذ‬
ٍ ‫بِ َغي ِر ِح َس‬
ُ‫ ث‬،«‫اب‬
‫ل‬
‫َدخ‬
‫ف‬
‫ض‬
‫ه‬
‫ن‬
‫م‬
َ
َ
َ
َ
َّ
َ
vidjeh ogromnu skupinu, pa mi bi
74. Prenosi se od Ibn-‘Abbasa, r.a.,
koji kaže: “Rekao je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem:
rečeno: ‘Pogledaj na drugi kraj’, kad
tamo opet velika skupina i bi mi rečeno: ‘Ovo je tvoj ummet i sa njima sedamdeset hiljada, koji će ući u
Džennet bez polaganja računa i bez
prethodne kazne.’ Potom je ustao i
otišao u svoj stan, a ljudi počeše razgovarati o onima koji će ući u Džennet bez obračuna i iskušane kazne
jedni s drugima. Rekoše: ‘Možda
su to ashabi Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem’ Neki rekoše: ‘Možda su to oni koji su rođeni u islamu i nisu činili Allahu širk’, a spominjali su i druge, pa im je izašao
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, i upitao ih: ‘Oko čega se to ra-
َ ُٔ‫اس في ا‬
‫ون‬
َ ‫ولئك الَّ ِذ َين َيد ُْخ ُل‬
َ ‫َم ْن ِز َل ُه ف ََخ‬
ُ َّ‫اض الن‬
ٍ ‫اب ولا َع َذ‬
ٍ ‫الجنَّ َة بِ َغ ْي ِر ِح َس‬
َ‫ َفقَال‬،‫اب‬
َ
- ‫ذين َص ِحبوا رسولَ الله‬
َ َّ‫ َف َل َعلَّ ُه ْم ال‬:‫َب ْع ُض ُه ْم‬
:‫ َوقالَ ب ْع ُض ُه ْم‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫َف َل َعلَّ ُه ْم الَّ ِذ َين ُو لِ ُدوا في ِٕالا ْسلا ِم َف َل ْم ُيشْ ِر ُكوا‬
‫رج َع َل ْي ِه ْم‬
َ ‫ ف ََخ‬- ‫ و َذ َك ُروا أش َيا َء‬- ‫بِالله شَ ي ًئا‬
: َ‫ َفقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولُ الله‬
: َ‫ فقال‬،‫ون فِي ِه؟« َفأَخْ َب ُرو ُه‬
ُ ‫» َما الَّ ِذي َت ُخ‬
َ ‫وض‬
‫ َولا‬،‫ُون‬
َ ‫ َولا َي ْس َترق‬،‫ُون‬
َ ‫» ُه ُم الَّ ِذ َين لاَ َي ْرق‬
‫ون؛ و َع َلى َربِّ ِه ْم َي َتو َّك ُلون« فقا َم ُع َّكاشَ ُة‬
َ ‫َي َت َط َّي ُر‬
‫ ا ْد ُع الل َه أَ ْن َي ْج َعلني‬: َ‫ َفقَال‬، ٍ‫ابن محصن‬
ُ
‫ »أن َْت ِم ْن ُه ْم« ثُ َّم قَا َم َر ُج ٌل‬: َ‫ َفقَال‬،‫ِم ْن ُه ْم‬
spravljate?’ Obavijestiše ga, a on reče: ‘To su oni koji ne budu (činili rukje) liječili od bolesti učenjem ajeta
i dova i ne budu tražili da se njima
to čini. To su oni koji nisu sujevjerni, a na svoga se Gospodara oslanjaju.’ Ustao je Ukaše b. Muhsin i rekao: ‘Moli Allaha da me učini jednim od njih.’ Na što mu reče Resullullah, ‘alejhis-selam: ‘Ti si jedan od
njih.’ Iza njega ustade drugi čovjek
i reče: ‘Moli Allaha da i mene učini
jednim od njih.’ Poslanik mu reče:
‘Pretekao te u tome Ukaš.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
،‫ ا ْد ُع الل َه أَ ْن َي ْج َعل ِني ِم ْن ُه ْم‬: َ‫ َفقَال‬،‫ا َٓخ ُر‬
َ ‫»س َبق‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َك بِ َها ُع َّكاشَ ُة‬
َ : َ‫َفقَال‬
‫ وهم دون‬:‫»ال ُّر َه ْي ُط« بضم الراء تصغير رهط‬
‫ و‬.‫فق« الناحية والجانب‬
ُ ُٔ‫ َو »الا‬،‫عشرة أنفس‬
‫» ُع َّكاشَ ُة« بضم العين وتشديد الكاف‬
.‫ والتشديد أفصح‬،‫وبتخفيفها‬
75. Ibn-‘Abbas, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, imao običaj učiti slijedeću dovu: “Allahu dragi, Tebi se
pokoravam, Tebe vjerujem, u Tebe
se uzdam, Tebi se smjerno obraćam
i samo se u ime Tvoje borim i parničim (prepirem). Allahu moj, utječem se Tvome dostojanstvu, nema
drugog boga osim Tebe, da me sačuvaš od zablude; Ti si vječno Živi,
Besmrtni, a svi džini i ljudi (nevidljiva i vidljiva stvorenja) jesu smrtnici.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – الثاني‬٧٥
‫ صلى الله عليه‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫يضا‬
ً ٔ‫عنهما ا‬
،‫ »اللَّ ُه َّم َل َك أَ ْس َل ْم ُت‬:‫َان يقول‬
َ ‫ ك‬- ‫وسلم‬
،‫ َو إِ َل ْي َك أ َن ْب ُت‬،‫ َو َعل ْيك َت َو َّك ْل ُت‬،‫َو بِ َك آ َم ْن ُت‬
‫ اللَّ ُه َّم أ ُعو ُذ بع َّز تِ َك؛ لاَ إل َه‬.‫اص ْم ُت‬
َ ‫َو بِ َك َخ‬
َ‫الح ُّي الَّ ِذي لا‬
َ ‫ أَن َْت‬،‫إلا َّ أَن َْت أَ ْن تُ ِضلَّني‬
ِ ‫ َو‬،‫وت‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫ون‬
ُ ‫َت ُم‬
َ ُ‫ْس َي ُموت‬
ُ ‫الج ُّن والإ ن‬
.‫ وهذا لفظ مسلم واختصره البخاري‬،‫َع َلي ِه‬
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – الثالث‬٧٦
،‫ َح ْس ُب َنا الل ُه َو نِ ْع َم ال َو ِكي ُل‬: َ‫ قَال‬،‫يضا‬
ً ٔ‫عنهما ا‬
‫ ِح َين‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَا َل َها إِب َراهي ُم‬
(Hasbunallahu ve ni‘me-l-vekil) reَ ‫ َوقَا َلها ُم‬،ِ‫أُل ِق َي في النَّار‬
čenica je koju je Ibrahim, ‘alejhis-selam, ‫ صلى الله‬- ‫ح َّم ٌد‬
izgovorio kad je bačen u vatru, a i ‫ج َمعوا‬
َ ‫اس َق ْد‬
َ َّ‫ إ َّن الن‬:‫ ِح َين قَالُوا‬- ‫عليه وسلم‬
Muhammed, sall-Allahu ‘alejhi ve
‫ َح ْس ُب َنا‬:‫َل ُك ْم َفاخْ َش ْو ُه ْم َف َزا َد ُه ْم إ ْيما ًنا َوقَالُوا‬
selleme, kad su mu rekli: “Neprija.‫ رواه البخاري‬.‫الله َو نِ ْع َم ال َوكي ُل‬
telji se okupljaju zbog vas, treba da
‫س رضي الله‬
ٍ ‫وفي رواية َل ُه عن ابن َع َّبا‬
ih se pričuvate”, pa im je to učvrsti‫ صلى‬- ‫َان آخر قَول إ ْب َرا ِهي َم‬
lo vjerovanje, te su rekli:
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
“Dovoljan je nama Allah; divan je
:ِ‫ ِح َين أُ ْل ِق َي في النَّار‬- ‫الله عليه وسلم‬
On Gospodar.” U jednom drugom
.‫َح ْس ِبي الله و نِ ْع َم ال َو ِكي ُل‬
Buharijinom rivajetu stoji da je to bi76. Prenosi se da je Ibn-‘Abbas, r.a.,
rekao: “Allah nam je dosta, i divan
li je On Gospodar.”
la posljednja riječ koju je izgovorio
Ibrahim, ‘alejhis-selam, prije nego što
je bačen u vatru.
(Buhari)
77. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Ući će u Džennet ljudi čija su srca poput ptičjih srca” (Muslim). (Značenje: oslanjaju
se na Allaha, a kaže se: “srca su im
nježna i mehka”.)
(Muslim)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – الرابع‬٧٧
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬‫الجنَّ َة أَ ْقوا ٌم أ ْف ِئ َدتُ ُه ْم ِمث ُل أ ْف ِئ َد ِة‬
َ ‫» َيد ُْخ ُل‬
.‫ رواه مسلم‬.«ِ‫ال َّطير‬
.‫ قلوبهم َرقي َق ٌة‬:‫ وقيل‬،‫ معناه متوكلون‬:‫قيل‬
78. Džabir, r.a., pripovijeda, da je :‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن جابر‬:‫ – الخامس‬٧٨
izašao u borbu sa Poslanikom, sall- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫أَنَّ ُه َغ َزا َم َع النبي‬
Allahu ‘alejhi we sellem, prema Nedždu,
‫ صلى الله‬- ‫ َف َل َّما َق َف َل َر ُسول الله‬،‫ِقب َل َن ْج ٍد‬
pa kada se vratio Poslanik, sall-Allahu
‫ َفأَ ْد َر َك ْت ُه ُم القَائِ َل ُة‬،‫ َق َف َل م َع ُه ْم‬- ‫عليه وسلم‬
‘alejhi we sellem, vratio se on sa njima. Popodnevni odmor ih zadesi ‫ صلى‬- ‫ َف َن َزلَ َر ُسول الله‬،‫ضاه‬
َ ‫في َوا ٍد كثير ال ِع‬
u dolini Kaktusove šume. Zaustaُّ‫اس َي ْس َت ِظل‬
‫ون‬
َ
ُ َّ‫ َو َت َف َّرقَ الن‬- ‫الله عليه وسلم‬
vi se tu Poslanik, sall-Allahu ‘alej‫ صلى الله عليه‬- ‫ َو َن َزلَ َر ُسول الله‬،ِ‫بالشَّ َجر‬
hi we sellem, ljudi se raziđoše po
hladovini kaktusa, a Resullullah se
‫حت َس ُم َرة َف َعلَّ َق بِ َها َسي َف ُه َو نِ ْم َنا‬
َ ‫وسلم َت‬
smjesti pod hlad drveta (semura), obje- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ َف ِٕاذَا رسولُ الله‬،‫َنوم ًة‬
َْ
sivši o njega svoju sablju.
ِ
َ
ِ
Svi nakratko zaspasmo. Tada nas
probudi Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem. Kraj njega je bio neki
beduin.
‫ »إ َّن َهذا‬: َ‫ َفقَال‬،‫ َيدْعو َنا َو إِذَا ع ْن َد ُه أ ْع َراب ٌّي‬‫اخْ َت َر َط َع َل َّي َسي ِفي َوأ َنا َنائ ٌم ف َْاس َتي َق ْظ ُت َو ُه َو‬
:‫ َم ْن َي ْم َن ُع َك ِمنِّي؟ قُ ْل ُت‬: َ‫ قَال‬،‫في َي ِد ِه َصل ًتا‬
ِ ‫ ثلا ًثا« َو َل ْم ُي‬- ‫الل ُه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫س‬
َ ‫عاق ْب ُه َو َج َل‬
Reče nam: “Ovaj ovdje je zgrabio
moju sablju dok sam spavao. Ja se
probudih, a ona u njegovoj ruci, isukana. Upita me: “Ko će te odbraniti
od mene?”
Rekoh: “Allah”, i to tri puta ponovih. Resullullah, ‘alejhis-selam,
ga nije kaznio i beduin je sjeo.”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom predanju kazuje Džabir, r.a.: “Bili smo sa Poslanikom,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, u Bitki Zatur-rika‘i (noge su im bile izbodene trnjem pa su ih smotali krpama), gdje smo našli jedno krošnjasto stablo, te smo ga ostavili za Po-
ِ ‫ ُكنَّا َم َع َر ُس‬:‫وفي رواية قَالَ َجاب ٌر‬
- ‫ول الله‬
ِ ‫ َبذ‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َف ِٕاذَا‬،‫ات ال ِّرقَا ِع‬
- ‫أَ َت ْي َنا َع َلى شَ َج َر ٍة َظ ِلي َل ٍة َت َر ْك َنا َها لرسول الله‬
‫ فجاء َر ُج ٌل ِم َن‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫يف َر ُسول الله‬
ُ ‫ركين َو َس‬
َ ْ‫ال ُمش‬
: َ‫ َفقَال‬،‫ م َعلَّ ٌق بالشَّ َج َر ِة َفاخْ َتر َط ُه‬- ‫وسلم‬
‫ َف َم ْن َي ْم َن ُع َك‬: َ‫ »لاَ« َفقَال‬: َ‫َت َخافُ ِني؟ قَال‬
.«‫ »الله‬: َ‫ِمنِّي؟ قَال‬
‫وفي رواية أبي بكر الإ سماعيلي في‬
: َ‫ َم ْن َي ْم َن ُع َك ِمنِّي؟ قَال‬: َ‫ قَال‬،«‫»صحيحه‬
‫ َفأ َخ َذ‬،‫السيف ِم ْن َيد ِه‬
‫ ف ََسق ََط‬: َ‫ قَال‬.«‫»الل ُه‬
ُ
،‫الس ْي َف‬
َّ - ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولُ الله‬
‫ ك ُْن‬: َ‫ َفقَال‬.«‫ » َم ْن َي ْم َن ُع َك مني؟‬: َ‫َفقَال‬
slanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem.
U međuvremenu je došao mušrik,
a Poslanikova sablja bila je obješena na drvo. Mušrik je zgrabi i reče:
‘Bojiš li me se?’ Reče:
‘Ne.’ Reče: ‘Ko će te odbraniti od
mene.’ Reče: ‘Allah.’ ” A u rivajetu
Ebu-Bekr el-Ismailija u njegovom sahihu: reče: “Ko će te odbraniti od
mene.” Reče: “Allah”, pa ispade sablja iz njegove ruke, pa je Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, uze i
reče: “Ko će tebe odbraniti od mene?” Reče:
“Postupi dobro.” Reče: “Svjedočiš li da nema boga sem Allaha i da
‫ » َتشْ َه ُد أَ ْن لا إل َه إلا َّ الله‬: َ‫ َفقَال‬.‫َخي َر ا ِٓخ ٍذ‬
َ‫ َو َلكنِّي أُ َعا ِهدُك‬،َ‫ لا‬: َ‫َوأَنِّي َر ُسول الله؟« قَال‬
،‫ُون َم َع قَو ٍم ُيقَاتِ ُلو َن َك‬
َ ‫ َولاَ أَك‬،‫أَ ْن لا أُقَاتِ َل َك‬
‫ جئ ُت ُك ْم‬: َ‫ َفقَال‬،‫ َفأَ َتى أ ْص َحا َب ُه‬،‫ف ََخلَّى َسبي َل ُه‬
.ِ‫ِم ْن ع ْند َخ ْي ِر النَّاس‬
‫ َو »ا ْل ِع َضا ُه« الشجر‬،‫ » َق َف َل« أي رجع‬:‫قَولُ ُه‬
‫»الس ُم َرةُ« بفتح السين‬
َّ ‫ و‬،‫الَّ ِذي َل ُه شوك‬
ِ
‫وهي‬
َ ،‫ الشَّ َج َر ُة م َن ال َّط ْلح‬:‫وضم الميم‬
‫ َو »اخْ َت َر َط‬،‫ال ِع َظا ُم ِم ْن شَ َج ِر ال ِع َضا ِه‬
‫»ص ْل ًتا« أي‬
َ .‫الس ْيف« أي سلّه َو ُه َو في يد ِه‬
َّ
.‫وض ِّمها‬
َ ‫بفتح الصا ِد‬
ِ ‫ َو ُه َو‬،‫مسلو ًلا‬
sam ja Allahov Poslanik?”
Reče: “Ne, ali ti obećavam da se
neću boriti protiv tebe niti biti sa narodom, koji se bude protiv tebe borio”, na što ga pusti. Mušrik se vrati svom narodu pa reče: “Dolazim
Vam od najboljeg čovjeka.”
79. Omer, r.a., pripovijeda da je čuo - ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن ُع َمر‬:‫ – السادس‬٧٩
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alej- ‫ صلى الله عليه‬- ‫ سمعت رسول الله‬: َ‫قَال‬
َ ُ
ُ
hi ve selleme, kada je rekao: “Kada
ِ ‫ون َع َلى الل‬
‫ه‬
َ ‫ » َل ْو أَنَّ ُك ْم َت َت َو َّك ُل‬:‫ يقول‬- ‫وسلم‬
biste se vi istinski uzdali i oslanja‫ َت ْغدُو‬،‫َح َّق َت َو ُّك ِل ِه َل َر َز َق ُك ْم َك َما َي ْر ُزقُ ال َّط ْي َر‬
li na Allaha, dželle še’nuhu, On bi
َ ِ‫وح ب‬
vas opskrbljivao kao što opskrblju- : َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫طا ًنا‬
ً ‫ِخ َم‬
ُ ‫اصا َو َت ُر‬
je ptice.Ujutru krenu letjeti praznih
.«‫»حديث حسن‬
stomaka, a vraćaju se punih.”
ِ
(Tirmizi, hasen)
‫ أي‬:‫اصا‬
ً ‫هب أَ َّولَ النَّ َها ِر خ َم‬
ُ ‫ َت ْذ‬:‫معناه‬
ِ ‫َض ِام َر َة ال ُب ُط‬
‫رجع ا ِٓخ َر النَّ َها ِر‬
ُ ‫ َو َت‬،‫ون ِم َن ال ُجو ِع‬
ِ ‫ أَي ُم ْم َت ِل َئ َة ال ُب ُط‬.‫بِ َطا ًنا‬
.‫ون‬
‫ عن أبي ُع َمارة البرا ِء بن‬:‫ – السابع‬٨٠
‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬،‫عازب رضي الله عنهما‬
‫ إِذَا أَ َو ْي َت‬،‫ » َيا فُلا ُن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬‫مت َن ْفسي‬
ُ ‫ اللَّ ُه َّم أ ْس َل‬:‫ َفقُل‬،‫إِ َلى فر ِاش َك‬
‫ضت أَ ْمري‬
ُ ‫ َو َف َّو‬،‫هت َو ْج ِهي إ َل ْي َك‬
ُ ‫ َو َو َّج‬،‫إ َل ْي َك‬
‫ َوأَلجأْ ُت َظهري إ َل ْي َك َرغ َب ًة َو َره َب ًة‬،‫إ َل ْي َك‬
،‫ لا َم ْل َجأ َولاَ َم ْن َجا ِم ْن َك إلا َّ إ َل ْي َك‬،‫إ َل ْي َك‬
‫آم ْن ُت بِ ِك َتابِ َك الَّ ِذي أ ْن َز ْل َت؛ َو َن ِب ِّي َك الَّ ِذي‬
‫ َف ِٕان ََّك إِ ْن ِم َّت ِم ْن َلي َل ِت َك ِم َّت َع َلى‬.‫أَ ْر َس ْل َت‬
Ako to proučiš i te noći umreš, umro ‫َق‬
ٌ ‫ َو إِ ْن أ ْص َب ْح َت أَ َص ْب َت َخي ًرا« ُمتَّف‬،‫ال ِف ْط َر ِة‬
si u potpunoj čistoći (fitretu), a ako
.‫َع َلي ِه‬
osvaneš,uradio si hajr - dobro.”
: َ‫ قَال‬،‫ عن البرا ِء‬،‫وفي رواية في الصحيحين‬
80. Bera’ ibn ‘Azib, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “O, čovječe, kada legneš u svoju postelju reci: ‘Allahu moj, predajem Tebi dušu svoju, okrećem Tebi lice svoje, prepuštam Tebi probleme svoje, pa na Tebe se oslanjam, nadajući se Tebi i strahujući od Tebe; nema sigurnog skloništa i pribježišta osim Tebe. Ja vjerujem u Tvoju Knjigu koju Si objavio, i Tvog Poslanika kojeg si poslao.’
(Muttefekun ‘alejhi)
U jednom drugom rivajetu, stoji: “Kada budeš pošao na spavanje,
uzmi abdest, kao što ga uzimaš za
namaz, zatim lezi na svoju desnu stranu i to reci... I neka ti to budu zadnje riječi pred spavanje.”
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ لي َر ُسول الله‬
،‫للصلا ِة‬
َّ َ‫»إِذَا أَ َت ْي َت َم ْض ِج َع َك َف َت َو َّضأْ ُو ُضوءك‬
...‫ َوقُ ْل‬، ِ‫جع َع َلى ِشق َِّك الأَي َمن‬
ْ ‫ثُ َّم‬
ْ ‫اض َط‬
‫اج َع ْل ُه َّن ا ِٓخ َر َما‬
ْ ‫ َو‬: َ‫و َذ َك َر َن ْح َو ُه ثُ َّم قَال‬
.« ُ‫َتقُول‬
‫الصديق ‪ -‬رضي‬
‫‪ – ٨١‬الثا ِم ُن‪ :‬عن أبي بك ٍر ِّ‬
‫الله عنه ‪ -‬عب ِد الل ِه بنِ عثمان بنِ عام ِر بنِ‬
‫عمر ابنِ كعب بنِ سع ِد بن َت ْيم بنِ مرة بن‬
‫ِ‬
‫كعب بن لُ َؤ ِّي بن غالب القرشي التيمي ‪-‬‬
‫رضي الله عنه ‪َ -‬و ُه َو َوأَ ُبو ُه َوأُ ُّم ُه َص َحا َب ٌة ‪-‬‬
‫رت إِ َلى أَ ْقدَا ِم‬
‫رضي الله عنهم ‪ -‬قَالَ ‪َ :‬ن َظ ُ‬
‫حن في ال َغا ِر َو ُه ْم َع َلى ُرؤ ِ‬
‫ُوسنا‪،‬‬
‫ِكين َو َن ُ‬
‫ال ُمشْ ر َ‬
‫فقلت‪َ :‬يا رسولَ الله‪َ ،‬ل ْو أَ َّن أَ َح َد ُه ْم َن َظ َر‬
‫ُ‬
‫َت ْح َت َق َد َمي ِه لأَ ْب َص َر َنا‪َ .‬فقَالَ ‪َ » :‬ما َظنُّ َك َيا أَبا‬
‫َبك ٍر باث َن ْينِ الله َثالِثُ ُه َما«‪ُ .‬متَّف ٌَق َع َلي ِه‪.‬‬
‫‪81. Prenosi se od Ebu-Bekra es-Sidika,‬‬
‫‪r.a., da je rekao: “Pogledao sam u‬‬
‫‪stopala mušrika kad smo bili u pe‬‬‫‪ćini. Oni su bili nama nad glava‬‬‫‪ma, pa upitah: “O Allahov Posla‬‬‫‪niče, da neko od njih pogleda pod‬‬
‫‪svoja stopala, vidio bi nas.” On mi‬‬
‫‪reče: “Šta misliš, o Ebu-Bekre, o dvo‬‬‫”?‪jici sa kojima je Allah treći‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
82. Majka pravovjernih, Ummu Seleme, r.a., pripovijeda da bi Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kad bi izlazio iz kuće, govorio: “U ime Allaha, u Allaha se uzdam i na Njega se oslanjam. Allahu dragi, ja se Tebi utječem od svoje lične zablude, i da me neko drugi
u zabludu ne zavede, da ne zgriješim i da me drugi na grijeh ne navede, da kome zlo ne učinim, ili da
ko meni ne učini zlo, da iz neznanja pogriješim, ili da me neko drugi zbog svoga neznanja u grijeh ne
odvede.”
(Tirmizi, hasen, sahih)
‫ؤمنين أ ِّم َس َل َم َة‬
َ ‫ عن أم ال ُم‬:‫ – التاسع‬٨٢
‫بنت أَبي أمي َة حذيف َة المخزومية‬
ُ ‫َواسمها ِه ْن ُد‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ أ َّن الن‬:‫رضي الله عنها‬
‫ »بِ ْس ِم‬: َ‫ قَال‬،‫َان إِذَا َخ َر َج ِم ْن َبي ِت ِه‬
َ ‫ ك‬- ‫وسلم‬
‫ اللَّ ُه َّم إِنِّي أ ُعو ُذ بِ َك أَ ْن‬،‫َّلت َع َلى الل ِه‬
ُ ‫الل ِه َت َوك‬
‫ أَ ْو أ ْظ ِل َم أَ ْو‬،‫ أَ ْو أَ ِز َّل أَ ْو أُ َز َّل‬،‫أ ِض َّل أَ ْو أُ َض َّل‬
‫حديث‬
«‫ أَ ْو أ ْج َه َل أَ ْو ُي ْج َه َل َع َل َّي‬،‫أُ ْظ َل َم‬
ٌ
‫ رواه أبو داود والترمذي وغيرهما‬،‫صحيح‬
‫ »حديث‬:‫ قَالَ الترمذي‬.‫بأسانيد صحيح ٍة‬
.‫حسن صحيح« وهذا لفظ أبي داود‬
83. Enes, r.a., prenosi da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko pri izlasku iz svoje
kuće rekne:
‘U ime Allaha, u Allaha se uzdam
i na Njega se oslanjam, nema nikakve moći niti snage, osim sa Allahom, dželle še’nuhu’, njemu se rekne:
‘Upućen si, zaštićen si, sačuvan si,
i od njega se šejtan udalji.’ ”
(Ebu-Davud, Nesai, Tirmizi, hasen,
sahih)
Ebu-Davud dodaje: “Jedan šejtan
govori drugom: ‘Kako ćeš sa čovje-
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أنس‬:‫ – العاشر‬٨٣
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ بِس ِم‬:‫ إِذَا َخ َر َج ِم ْن َبي ِت ِه‬:‫ َي ْعني‬- َ‫» َم ْن قَال‬
َّ ‫ َولا َحولَ َولا قُ َّو َة إلا‬،‫الل ِه َت َو َّك ْل ُت َع َلى الل ِه‬
،‫يت‬
َ ‫يت َو ُو ِق‬
َ ‫يت َو ُك ِف‬
َ ‫ ُه ِد‬:‫ ُيقالُ َل ُه‬،‫بالل ِه‬
‫ رواه أبو داود‬.«‫َو َت َن َّحى َع ْن ُه الشَّ ي َطا ُن‬
:‫ َوقالَ الترمذي‬.‫والترمذي والنسائي وغيرهم‬
- ‫ »فيقول‬:‫ زاد أبو داود‬،«‫»حديث حسن‬
‫َيف َل َك‬
َ ‫ ك‬:‫ لِشيطان آخر‬- ‫ الشيطان‬:‫يعني‬
.«‫بِرجلٍ َق ْد ُه ِد َي َو ُك ِف َي َو ُو ِق َي؟‬
kom koji je upućen, zaštićen i sačuvan?’ ”
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٨٤
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
َ ‫ك‬
ّ َّ‫َان أَ َخو ِان َع َلى عهد الن‬
‫ صلى‬- ‫بي‬
َ ‫ َوك‬- ‫وسلم‬
َّ َّ‫َان أ َح ُد ُه َما َيأتِي الن‬
‫ ف ََش َكا‬،‫ َوالآ َخ ُر َي ْح َتر ُِف‬- ‫الله عليه وسلم‬
Jedan bi dolazio kod Poslanika, sallAllahu ‘alejhi we sellem, a drugi bi ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ِف أ َخا ُه للنبي‬
ُ ‫ال ُم ْح َتر‬
privređivao. Tužio se ovaj što pri‫ رواه الترمذي‬.«‫ » َل َعلَّ َك تُ ْر َزقُ بِ ِه‬: َ‫ َفقَال‬vređuje Poslaniku, sall-Allahu ‘alejِ ‫صحيح َع َلى‬
.‫شرط مسلم‬
‫ب ٕاسناد‬
ٍ
hi we sellem, na svoga brata, pa mu
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sel.‫ يكتسب ويتسبب‬:«‫»يحترِف‬
84. Prenosi se od Enesa, r.a., da je
rekao: “Bila su dva brata, u doba
Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem
lem, reče: “Možda ti zbog njega stiže opskrba.’ ”
(Tirmizi sa sahih senedom)
8. Istrajnost na pravom
putu - istikame
‫ – باب في الاستقامة‬٨
:‫ }ف َْاس َت ِق ْم َك َما أُ ِم ْر َت{ ]هود‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
“Ti idi pravim putem, kao što ti je ‫ }ا ِٕ َّن الَّ ِذين قَالُوا َربُّ َنا اللَّ ُه‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١١٢
َ
naređeno.” (Hud, 112)
‫ثُ َّم ْاس َتقَا ُموا َت َت َن َّزلُ َع َل ْي ِه ُم ا ْل َملائِ َك ُة أَلا َّ َت َخافُوا‬
“Onima koji govore: ‘Gospodar naš
‫ُون‬
َ ‫َولا َت ْح َزنُوا َوأَ ْب ِش ُروا بِا ْل َجنَّ ِة الَّ ِتي ُك ْن ُت ْم تُو َعد‬
je Allah’, pa poslije ostanu pri tome,
dolaze meleki: Ne bojte se i ne ža‫َن ْح ُن أَ ْو لِ َيا ُؤ ُك ْم فِي ا ْل َح َيا ِة ال ُّد ْن َيا َوفِي الآ ِخ َر ِة‬
lostite se, i radujte se Džennetu koِ‫َو َل ُك ْم فِ َيها َما َتشْ َت ِهي أَ ْنف ُُس ُك ْم َو َل ُك ْم ف‬
‫ا‬
‫م‬
‫ا‬
‫يه‬
َ
َ
ji vam je obećan. Mi smo zaštitnici vaši u životu na ovome svijetu, a -٣٠ :‫م{ ]فصلت‬
ٍ ‫ون نُ ُز ًلا ِم ْن َغفُو ٍر َر ِحي‬
َ ‫َت َّد ُع‬
i na onom; u njemu ćete imati sve
‫ }إِ َّن الَّ ِذ َين قَالُوا َربُّ َنا الل ُه‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣٢
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
ono što duše vaše zažele, i što god
zatražite imat ćete, bit ćete počašćeni od Onoga Koji prašta i koji je Milostiv.” (Fussilet, 30-32)
“Oni koji govore: ‘Naš Gospodar
je Allah!’ - i istraju na pravom putu,
neka se ničeg ne boje i ni za čim nek
ne tuguju! Oni će stanovnici Dženneta biti, u njemu će vječno boraviti,
i to će im biti nagrada za ono što su
uradili.” (El-Ahkaaf, 13-14)
‫ون‬
ٌ ‫ثُ َّم ْاس َتقَا ُموا فَلا َخ ْو‬
َ ُ‫ف َع َل ْي ِه ْم َولا ُه ْم َي ْح َزن‬
‫اب ا ْل َجنَّ ِة َخالِ ِد َين فِ َيها َج َزا ًء بِ َما‬
ُ ‫أُو َل ِئ َك أَ ْص َح‬
.[١٤ - ١٣ :‫ون{ ]الأحقاف‬
َ ‫كَانُوا َي ْع َم ُل‬
85. Sufjan ibn ‘Abdullah, r.a., kaže da je rekao: “O Allahov Poslaniče, reci mi nešto o islamu, da poslije
tebe više nikog ne pitam.” ‘alejhisselam reče: “Reci: ‘Ja vjerujem u Allaha’, i na tome čvrsto ustraj.”
(Muslim)
‫ أبي َعمرة‬:‫ وقيل‬،‫ – وعن أبي عمرو‬٨٥
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫سفيان بن عبد الله‬
‫ قُ ْل لي في الإ ْسلا ِم قَو ًلا‬،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫قُ ْل ُت‬
‫ آ َم ْن ُت‬:‫ »قُ ْل‬: َ‫ قَال‬. َ‫لاَ أَ ْسأَلُ َع ْن ُه أَ َحدًا َغ ْي َرك‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ ثُ َّم ْاس َت ِق ْم‬،‫بِالل ِه‬
10. Natjecanje u dobrim
djelima, bez oklijevanja
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“A vi se potrudite da druge, čineći dobra djela, pretečete!” (El-Bekara,
148)
“Požurite prema oproštenju vašeg
Gospodara i Džennetu, čija je širina kao nebesa i Zemlja, pripremlje-
‫ – باب في المبادرة إلى‬١٠
‫وحث من توجه لخير‬
ِّ ‫الخيرات‬
‫على الإ قبال عليه بالجد من‬
‫غير تردد‬
:‫ }ف َْاس َت ِب ُقوا ا ْل َخ ْي َرات{ ]البقرة‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } َو َسا ِر ُعوا إِ َلى َم ْغ ِف َر ٍة ِم ْن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٤٨
‫ض‬
ُ ‫الس َما َو‬
َّ ‫َربِّ ُك ْم َو َجنَّ ٍة َع ْر ُض َها‬
ُ ‫ات َوالأَ ْر‬
.[١٣٣ :‫أُ ِعد َّْت لِ ْل ُمتَّ ِق َين{ ]آل عمران‬
:‫وأما الأحاديث‬
nom za bogobojazne.” (Ali-‘Imran,
133)
87. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Požurite sa dobrim djelima, jer će se pojavljivati
smutnje koje će nastupati kao dijelovi mrkle noći; čovjek će osvanuti kao vjernik, a omrknuti kao nevjernik, ili će omrknuti kao vjernik,
a osvanuti kao nevjernik - prodavat
će svoju vjeru za dunjalučke stvari.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هريرة‬: ُ‫ – فالأول‬٨٧
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أن َر ُسول الله‬:‫عنه‬
ِ‫ » َبا ِد ُروا بِالأ ْع َمال فت ًنا كق َط ِع اللَّ ْيل‬: َ‫قَال‬
،‫بح ال َّر ُج ُل ُم ْؤ ِم ًنا َو ُي ْم ِسي كَافِ ًرا‬
ُ ‫ ُي ْص‬،‫ال ُم ْظ ِل ِم‬
‫ض‬
ٍ ‫بيع ِدي َن ُه ب َع َر‬
ُ ‫ َي‬،‫َو ُي ْم ِسي ُم ِؤم ًنا و ُي ْص ِب ُح كَافِ ًرا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ِم َن الدُّنيا‬
88. Prenosi se od Ukbet Ibn el-Harisa,
r.a., da je rekao: “Klanjao sam za
Allahovim Poslanikom, sall-Allahu
‘alejhi we sellem ikindiju u Medini pa predade selam, a zatim žurno ustade, pa između svijeta ode u
sobu jedne od njegovih žena. Ljudi su se prepali zbog njegove žurbe. Pošto on izađe, primijeti da su
se ljudi začudili njegovoj žurbi i reče: ‘Sjetio sam se da imam nešto zlata kod kuće, pa nisam želio da budem okupiran njime, pa sam požurio da naredim njegovu diobu.’ ”
(Buhari)
U drugom rivajetu ovaj hadis ci-
‫ بكسر السين‬- ‫ عن أبي ِس ْرو َعة‬:‫ – الثَّاني‬٨٨
‫ رضي‬- ‫ ُعقب َة بن الحارث‬- ‫المهملة وفتحها‬
‫ صلى‬- ‫بي‬
ُ َّ‫ َصل‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
ّ َّ‫يت َو َرا َء الن‬
‫ ف ََسلَّ َم ثُ َّم‬،‫ بال َم ِدي َن ِة ال َع ْص َر‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ض‬
ِ ‫َاب النَّا‬
ِ ‫س إِ َلى ب ْع‬
َ ‫ َف َت َخ َّطى ِرق‬،‫قَا َم ُم ْس ِر ًعا‬
‫ ف ََخ َر َج‬،‫اس ِم ْن ُس ْر َع ِت ِه‬
ُ َّ‫ َف َف ِز َع الن‬،‫ُح َج ِر نِ َسائِ ِه‬
،‫ َفرأى أنَّ ُه ْم َق ْد َعج ُبوا ِم ْن ُسر َعت ِه‬،‫َع َليه ْم‬
‫ِهت أَ ْن‬
ُ ‫ » َذك‬: َ‫قَال‬
ُ ‫َرت شَ ي ًئا ِم ْن تِب ٍر ِعن َد َنا َف َكر‬
.‫رت بِ ِق ْس َم ِت ِه« رواه البخاري‬
ُ ‫َي ْح ِب َس ِني َفأ َم‬
‫فت في ال َب ْي ِت تِب ًرا‬
ُ َّ‫ُنت َخل‬
ُ ‫ »ك‬:‫وفي رواية َل ُه‬
:«‫ »التِّ ْب ُر‬.«‫ِهت أَ ْن أُ َب ِّي َت ُه‬
َّ ‫ِم َن‬
ُ ‫الصدَق ِة َف َكر‬
.‫ِق َط ُع َذ َه ٍب أَ ْو فِ َّض ٍة‬
tira se ovako: “Ostavio sam u kući
nešto zlata od sadake, pa ne želim
da obnoći kod mene.”
89. Prenosi se od Džabira, r.a., ko- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن جابر‬:‫ – الثالث‬٨٩
ji kaže: “Pitao je neki čovjek, na dan ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ل للنبي‬
ٌ ‫ قَالَ رج‬: َ‫قَال‬
Uhuda Allahovog Poslanika, sall-Allahu
: َ‫لت َفأَ ْي َن أَ َنا؟ قَال‬
ُ ‫يت إ ْن قُ ِت‬
َ ٔ‫ أَ َرا‬:‫ َيو َم أُ ُحد‬‘alejhi we sellem: ‘Šta misliš ako ja
ٍ ‫الجنَّ ِة« َفأَ ْلقَى َت َم َر‬
‫ ثُ َّم‬،‫ات ك َُّن في َي ِد ِه‬
poginem, gdje ću?’ Reče: ‘U Dženَ ‫»فِي‬
net,’ pa on baci hurme koje je držao
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫قَا َت َل َحتَّى قُ ِت َل‬
u ruci, a zatim stupi u borbu protiv
neprijatelja dok ne poginu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
90. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda da
je jedan čovjek došao Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i upitao: “O Božiji Poslaniče, za
koju sadaku čovjek ima najveću nagradu?” ‘alejhis-selam odgovori: “Da
udijeliš sadaku kada si zdrav i škrt,
bojeći se siromaštva, a nadajući se
bogatstvu. I nemoj odugovlačiti (sa
sadakom) dok ti dođe duša u grlo,
pa da onda povičeš: ‘Podajte tome
toliko, a tome toliko, kad je to već
postalo njihovo.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أبي هريرة‬:‫ – الرابع‬٩٠
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ جا َء َر ُج ٌل إِ َلى الن‬: َ‫ قَال‬‫الص َد َق ِة‬
َّ ‫ أ ُّي‬،‫ َيا رسولَ الله‬: َ‫ َفقَال‬- ‫وسلم‬
‫حيح‬
َ َٔ‫ »أ ْن َت َصدَّقَ َوا‬: َ‫أ ْع َظ ُم أَ ْج ًرا؟ قَال‬
ٌ ‫نت َص‬
‫ َولاَ تُم ِه ْل‬،‫خشى الفَق َر و َتأ ُم ُل ال ِغ َنى‬
َ ‫ َت‬،‫حيح‬
ٌ َ‫ش‬
ِ ‫َحتَّى إِذَا َب َل‬
‫غت ال ُحلقُو َم قُ ْل َت لِفُلان كذا‬
ٍ ‫َان لِف‬
ٍ ‫و لِف‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ُلان‬
َ ‫ و َق ْد ك‬،‫ُلان كَذا‬
:«‫ َو »ال َمرِي ُء‬.ِ‫ َمج َرى النَّ َفس‬:«‫»ال ُحلقُو ُم‬
ِ ‫مجرى الطعا ِم والشر‬
.‫اب‬
91. Od Enesa, r.a., prenosi se da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, na dan Uhuda, uzeo
jednu sablju i upitao: “Ko će ovo uzeti od mene?” Svi su ljudi pružili ruke i svaki je govorio:
“Ja, ja.” Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, upita: “A ko je u stanju da se oduži za nju?” Odustaše
ljudi, a Ebu-Dudžanet, r.a., reče: “Ja
ću je odužiti.” On je uzeo i njome
sjekao glave nevjernika.
(Muslim)
:‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أنس‬:‫ – الخامس‬٩١
‫ أخذ‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫أ َّن رسول الله‬
‫ » َم ْن َيأ ُخ ُذ ِمنِّي‬: َ‫ َفقَال‬،‫سيفًا َيو َم أُ ُح ٍد‬
‫َه َذا؟« َف َبس ُطوا أَي ِد َي ُه ْم ُك ُّل إ َنس ٍان ِم ْن ُه ْم‬
«‫بحقِّه؟‬
َ ‫ » َف َم ْن َيأ ُخ ُذ ُه‬: َ‫ قَال‬.‫ أَ َنا أَ َنا‬: ُ‫يقُول‬
‫ رضي الله‬- ‫َفأَ ْح َج َم القَو ُم َفقَالَ أَ ُبو ُد َجا َن َة‬
‫َلق بِ ِه َها َم‬
َ ‫ فأخذه َفف‬،‫ أنا ا ُٓخ ُذ ُه بِ َح ِّق ِه‬:‫عنه‬
.‫ رواه مسلم‬.‫ال ُمشْ ِر ِك َين‬
:‫ قوله‬.‫ سماك بن َخ َرشة‬:‫اسم أبي دجان َة‬
:«‫ َو » َف َل َق بِ ِه‬.‫ أي توقفوا‬:«‫حج َم القَو ُم‬
َ ٔ‫»ا‬
.‫ُوسهم‬
َ ‫ أي ُرؤ‬:«‫ِكين‬
َ ‫ » َها َم ال ُمشر‬.‫أي شق‬
92. Prenosi se od Zubejra b. Adijja
da je rekao: “Došli smo kod Enesa
b. Malika, r.a., i žalili se njemu na
ono što nas je snašlo od Hadžadža,
pa reče: ‘Strpite se, jer, uistinu, neće
doći ni jedno vrijeme a da ono poslije njega nije gore od njega. Sve bit će
tako dok ne sretnete svoga Gospodara.’ To sam čuo od vašeg Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem”
(Buhari)
: َ‫ قَال‬،‫ عن الزبير بن عدي‬:‫ – السادس‬٩٢
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫نس بن مالك‬
َ ٔ‫أتينا ا‬
: َ‫ َفقَال‬.‫اج‬
ِ ‫الح َّج‬
َ ‫فشكونا إِ َل ْيه َما نلقى ِم َن‬
‫»اصب ُروا؛ َف ٕانَّ ُه لاَ َيأتِي َز َما ٌن إِلا َّ والَّ ِذي َبع َد ُه‬
ْ
‫شَ ٌّر ِمن ُه َحتَّى َتل َقوا َربَّ ُك ْم« َس ِمع ُت ُه ِم ْن َن ِب ِّي ُك ْم‬
.‫ رواه البخاري‬.‫ صلى الله عليه وسلم‬-
93. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Požurite s dobrim djelima da preteknete sedam stvari! Zar očekujete išta drugo osim: velikog siromaštva, ili zabluđujućeg bogatstva, ili
smrtne bolesti, ili upropašćujuće starosti, ili iznenadne smrti, ili prokletog Dedžala, a on je najstrašnije što
očekujete; ili Kijametski dan, koji je
još žešći i gori.”
(Tirmizi, hasen)
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هريرة‬:‫ – السابع‬٩٣
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أن َر ُسول الله‬:‫عنه‬
‫ون‬
َ ‫ َه ْل َت ْن َت ِظ ُر‬،‫ »با ِد ُروا بِالأَ ْع َم ِال َس ْب ًعا‬: َ‫قَال‬
‫ أَ ْو َم َر ًضا‬،‫ أَ ْو ِغ ًنى ُمط ِغ ًيا‬،‫إلا َّ فَق ًرا ُمنس ًيا‬
ِ ‫ُم‬
‫ أَ ْو‬،‫ أَ ْو َمو ًتا ُم ْجه ًزا‬،‫ أَ ْو َه َر ًما ُم ْفندًا‬،‫فسدًا‬
‫فالسا َع ُة‬
َّ ‫السا َع َة‬
َّ ‫ أَ ْو‬،‫ال َّد َّجالَ ف ََش ُّر َغائِ ٍب ُي ْن َت َظ ُر‬
‫ »حديث‬: َ‫ َوقال‬،‫أد َهى َوأَ َم ُّر« رواه الترمذي‬
.«‫حسن‬
94. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi
se da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao na dan Hajbera: “Ovu ću zastavu zasigurno predati čovjeku koji voli Allaha i Njegovog Poslanika. S njegovim rukama će Allah, dželle še’nuhu, dati pobjedu.” Omer, r.a., veli: “Nisam poželio biti predvodnik do tada. Stao
sam očekujući da me pozove i da
meni preda zastavu. Allahov Poslanik pozva Aliju, sina Ebu-Talibova,
pa mu predade zastavu i reče: “Idi
i ne osvrći se, dok ti Allah ne dadne pobjedu.” Alija je krenuo malo, a
zatim ne obazirući se, uzviknu: “Al-
‫ صلى‬- ‫ أن َر ُسول الله‬:‫ َع ْن ُه‬:‫ – الثامن‬٩٤
‫ »لأُ ْع ِط َي َّن‬:‫ قَالَ َيو َم خيبر‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ه ِذ ِه ال َّرا َي َة َر ُج ًلا ُي ِح ُّب الل َه َو َر ُسو َل ُه َيف َت ُح الل ُه‬
‫ َما‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫َع َلى َيدَي ِه« قَالَ ُع َم ُر‬
‫رت َل َها َر َجا َء‬
ُ ‫ َف َت َسا َو‬،‫أح َب ْب ُت ِٕالا َما َرة إلا َّ َيو َم ِئ ٍذ‬
‫ صلى الله‬- ‫ َفدَعا رسولُ الله‬،‫أَ ْن أُ ْد َعى َل َها‬
‫ رضي الله‬- ‫علي بن أبي طالب‬
ّ - ‫عليه وسلم‬
‫ش َو َلا َتل َت ِف ْت‬
ِ ‫ »ا ْم‬: َ‫ َوقال‬،‫ َفأ ْع َطا ُه إيَّا َها‬- ‫عنه‬
َ ‫َحتَّى َي ْف َتح الل ُه َع َل‬
‫علي شي ًئا ثُ َّم‬
ٌّ ‫يك« ف ََسا َر‬
‫ َع َلى‬،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫َوق ََف ولم يلتفت فصرخ‬
‫ »قاتِ ْل ُه ْم َحتَّى َيشْ َه ُدوا‬: َ‫اس؟ قَال‬
َ ّ‫ماذا أُقَاتِ ُل الن‬
،‫ َوأ َّن ُم َحمدًا رسولُ الله‬،‫أَ ْن لا إل َه إلا َّ الل ُه‬
lahov Poslaniče, dokle i zašto ću se
boriti protiv neprijatelja.” Allahov
Poslanik mu tada reče: “Bori se protiv njih sve dotle dok ne posvjedoče
da nema drugog boga osim Allaha i
da je Muhammed Njegov Poslanik,
pa kada to učine, onda ti je zabranjena njihova krv i imetak, osim kada to bude obavezno (kisar i zekat),
a račun će polagati pred Allahom.”
(Muslim)
َّ ‫َف ِٕاذَا َف َع ُلوا ف َق ْد َم َنعوا ِم ْن َك ِد َماء ُه ْم َوأَ ْم َوا َل ُه ْم إلا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫وحسا ُب ُه ْم َع َلى الله‬
َ
َ ،‫بحق َِّها‬
‫ أي وثبت‬:‫» َف َت َسا َو ْر ُت« ُه َو بالسين المهملة‬
.‫متطل ًعا‬
11. Borba sa samim sobom (svojim strastima)
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“One koji se budu zbog nas borili, Mi ćemo, sigurno, putevima koji
Nama vode uputiti; a Allah je, zaista, na strani onih koji dobra djela čine!” (Ankebut, 69) “I sve dok si
živ, Gospodaru svome se klanjaj!”
(El-Hidžr, 99)
“I spominji ime Gospodara svoga i Njemu se potpuno posveti.”(El-
‫ – باب في المجاهدة‬١١
‫ } َوالَّ ِذ َين َجا َه ُدوا فِي َنا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
{‫َل َن ْه ِدينَّ ُه ْم ُس ُب َل َنا َو إِ َّن الل َه َل َم َع ا ْل ُم ْح ِس ِن َين‬
‫ } َوا ْع ُب ْد‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٦٩ :‫]العنكبوت‬
،[٩٩ :‫ين{ ]الحجر‬
ُ ‫َربَّ َك َحتَّى َيأْتِ َي َك ا ْل َي ِق‬
‫ } َوا ْذ ُك ِر ْاس َم َربِّ َك َو َت َبتَّ ْل إِ َل ْي ِه‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
َ‫ َوقال‬،‫ أي ا ْنق َِط ْع إِ َل ْيه‬:[٨ :‫َت ْب ِتي ًلا{ ]المزمل‬
{‫ } َف َم ْن َي ْع َم ْل ِم ْثقَالَ َذ َّر ٍة َخ ْي ًرا َي َر ُه‬:‫َت َعا َلى‬
‫ } َو َما تُ َق ِّد ُموا‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٧ :‫]الزلزلة‬
‫لأَ ْنف ُِس ُك ْم ِم ْن َخ ْي ٍر َت ِجدُو ُه ِع ْن َد الل ِه ُه َو َخ ْي ًرا‬
Muzzemmil, 8)
“Onaj ko bude uradio koliko trun
dobra, vidjet će ga.” (Ez-Zelzela, 7)
“A dobro koje za sebe unaprijed osigurate, naći ćete kod Allaha još većim i dobit ćete još veću nagradu.”
(El-Muzzemmil, 20)
“A ono što od imetka drugima date, Allah, sigurno, za to zna.” (ElBekara, 273)
Mnogo je ajeta na ovu temu, a evo
i nekoliko hadisa:
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢٠ :‫َوأَ ْع َظ َم أَ ْج ًرا{ ]المزمل‬
{‫} َو َما تُ ْن ِف ُقوا ِم ْن َخ ْي ٍر َف ِٕا َّن الل َه بِ ِه َع ِلي ٌم‬
‫[ والآيات في الباب كثيرة‬٢٧٣ :‫]البقرة‬
.‫معلومة‬
95. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Allah, dželle še’nuhu, kaže: ‘Ko
se neprijateljski ponaša prema Mome evliji (pravom robu), Ja ću mu
najaviti rat. Najdraže čime Mi se Moj
rob približava jeste ono čime sam
ga zadužio (farzovi), a zatim Mi se
on približava nafilama sve dok ga
ne zavolim, a kad ga zavolim, onda
Ja budem njegov sluh, kojim on sluša, njegov vid, kojim on gleda, njegove ruke, kojima on radi, njegove
noge; kojima on putuje (u svemu tome pazi da se ne ogriješi o Allahov
‫ عن أبي‬:‫ فالأول‬:‫ – وأما الأحاديث‬٩٥
‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫هريرة‬
: َ‫ »إ َّن الله َت َعا َلى قَال‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ َو َما‬،‫بالح ْر ِب‬
َ ‫َم ْن عادى لي َو لِ ًّيا َف َق ْد آ َذ ْن ُت ُه‬
‫بشي ٍء أَ َح َّب إ َل َّي ِم َّما‬
َ ‫َت َق َّر َب إِ َل َّي َع ْبدي‬
‫ َو َما َي َزالُ َع ْب ِدي َي َتق َّر ُب إ َل َّي‬،‫ا ْف َت َر ْض ُت َع َلي ِه‬
‫ َف ٕاذَا أَح َبب ُت ُه ُك ْن ُت َسم َع ُه‬،‫بالنَّوافِ ِل َحتَّى أ ِح َّب ُه‬
‫ و َي َد ُه‬،‫ َو َب َص َر ُه الَّ ِذي ُي ْب ِص ُر بِ ِه‬،‫الَّ ِذي َي ْس َم ُع بِ ِه‬
‫ َو إ ْن‬،‫ َور ِْج َل ُه الَّ ِتي َي ْمشي بِ َها‬،‫ش بِ َها‬
ُ ‫الَّتي َي ْب ِط‬
.«‫ َو َل ِئنِ ْاس َت َعا َذنِي لأُ ِع َيذنَّ ُه‬،‫َسأَ َلني أ ْع َط ْي ُت ُه‬
.‫رواه البخاري‬
.‫ أعلمته بأني محارِب َل ُه‬:«‫»آذَن ُت ُه‬
Zakon). Ako šta zatraži, to mu dadnem, a ako zatraži Moju zaštitu, Ja
ga odmah zaštitim.”
(Buhari)
.‫»اس َت َعاذَني« روي بالنون وبالبا ِء‬
ْ
96. Enes, r.a., pripovijeda da je čuo
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أنس‬:‫ – الثاني‬٩٦
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alej‫ فيما يرويه‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫عن الن‬
hi ve selleme, kako prenosi od Alla‫َرب ال َع ْب ُد‬
َ ‫ »إِذَا َتق‬: َ‫ قَال‬- ‫ عز وجل‬- ‫عن ربّه‬
ha, dželle še’nuhu, slijedeće: “Ka‫ َو إِذَا َت َق َّر َب إ َل َّي‬،‫إ َل َّي ِش ْب ًرا َتقَر ْب ُت إِ َل ْيه ِذ َرا ًعا‬
da se Moj rob Meni približi za jedan
pedalj, Ja se njemu približim za je- ‫ ِو إذَا أ َتانِي َيمشي أ َت ْي ُت ُه‬،‫ت ِمن ُه َبا ًعا‬
ُ ‫ِذ َرا ًعا َتقَر ْب‬
dan aršin (podlakticu), a ako se on
.‫َه ْر َو َل ًة« رواه البخاري‬
Meni približi za jedan aršin, Ja se
njemu približim za jedan ručni hvat
(raširenih ruku), a kad on Meni ide
hodom, Ja njemu idem trčeći.”
(Buhari)
97. Ibn-‘Abbas, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Dvije blagodati (Allahove) neiskorištene su od većine ljudi: zdravlje i
slobodno vrijeme.”
(Buhari)
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – الثالث‬٩٧
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫ »نِ ْع َم َت ِان َمغبو ٌن فيهما كَثي ٌر ِم َن‬:‫عليه وسلم‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ َوال َف َرا ُغ‬،‫الص َّح ُة‬
ِّ :ِ‫النَّاس‬
98. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, toliko dugo stajao na noćnom
(nafila) namazu, da bi mu noge znale oteći, pa mu je ona rekla: “Zašto
to činiš, Božiji Poslaniče, kad ti je
Allah oprostio sve prošle, a i buduće grijehe?” On joj na to odgovori:
“Zar ne treba da se trudim i budem
zahvalan rob?”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ عن عائشة َرضي الله عنها‬:‫ – الرابع‬٩٨
‫َان يقُو ُم ِم َن‬
َ ‫ ك‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ لِ َم َتص َن ُع‬:‫اللَّي ِل َحتَّى َت َت َف َّط َر َق َد َما ُه َف ُق ْل ُت َل ُه‬
‫ َوق ْد َغ َف َر الله َل َك َما َت َق َّد َم‬،‫َه َذا َيا رسولَ الله‬
‫ »أَفَلا أُ ِح ُّب أَ ْن‬: َ‫ِم ْن َذ ْن ِب َك َو َما َتأَخَّ َر؟ قَال‬
‫ َه َذا لفظ‬،‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ُون َع ْبدًا شَ ُكو ًرا‬
َ ‫أك‬
.‫البخاري‬
‫ونحوه في الصحيحين من رواية المغيرة بن‬
.‫شعبة‬
99. ‘Aiša, r.a., veli: “Kada bi nastupilo zadnjih deset dana ramazana,
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, te bi noći provodio
u ibadetu, čeljad bi svoju budio na
namaz, neobično bi se trudio u ibadetu i klonio bi se bračnog odnosa (posvećujući se isključivo ibadetu).”
(Muttefekun ‘alejhi)
،‫ عن عائشة رضي الله عنها‬:‫ – الخامس‬٩٩
‫ صلى الله عليه‬- ‫َان َر ُسول الله‬
َ ‫ ك‬:‫أنَّها قَا َل ْت‬
‫ َوأَ ْيق ََظ‬،‫ إِذَا َد َخ َل ال َعشْ ُر أَ ْح َيا اللَّي َل‬- ‫وسلم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫ َو َج َّد َوشَ َّد ال ِم ْئ َزر‬،‫أَ ْه َل ُه‬
‫ و‬.‫ العشر الأواخر ِم ْن شهر رمضان‬:‫والمراد‬
‫ َو ُه َو كناية عن اعتز ِال‬،‫ الإ زار‬:«‫»ال ِم ْئ َز ُر‬
: ُ‫ ُيقال‬،‫ ال ُمرا ُد َتشْ ِمي ُر ُه ل ِل ِع َباد ِة‬:‫ وقي َل‬.‫النسا ِء‬
‫ أي َت َش َّم ْر ُت‬:‫شَ َد ْد ُت لِ َه َذا الأ ْم ِر ِم ْئ َزري‬
.‫َو َت َف َّر ْغ ُت َل ُه‬
100. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Jak vjernik
bolji je i Allahu draži od nejaka vjernika, a u obojici je hajr (dokle god
su vjernici). Žudi za onim što će ti
koristiti, od Allaha pomoć traži i nemoj biti kukavica. Ako te šta neprijatno zadesi, nemoj reći: ‘Da sam
uradio drugačije, ne bi do ovoga došlo,’ nego reci:
‘Allah je odredio ono što je htio, i
to i uradio, jer riječ “da” (sam) otvara šejtanska vrata.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هريرة‬:‫ – السادس‬١٠٠
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ »ال ُم ْؤ ِم ُن ال َقو ُِّي َخي ٌر َوأَ َح ُّب إِ َلى الل ِه‬:‫وسلم‬
ِ ‫الض‬
‫ِص‬
َّ ِ‫ِم َن ال ُم ْؤ ِمن‬
ْ .‫عيف َوفي ُك ٍّل َخي ٌر‬
ْ ‫احر‬
‫ َو إ ْن‬.‫ و ْاس َت ِع ْن بِالل ِه َولاَ َت ْع َج ْز‬،‫َع َلى َما َي ْن َف ُع َك‬
‫َان ك ََذا‬
َ ‫أَ َصا َب َك شَ يءٌ فَلاَ َت ُق ْل َل ْو أنّي َف َع ْل ُت ك‬
‫ َو َما شَ ا َء فَع َل؛‬،‫ قَد ُر الل ِه‬:‫ َو َل ِك ْن قُ ْل‬،‫َوك ََذا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ف ٕا َّن َل ْو َت ْف َت ُح َع َم َل الشَّ ي َط ِان‬
101. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Džehennem
je opkoljen (ograđen) (ovosvjetskim)
užicima, a Džennet je opkoljen (ograđen) neprijatnostima.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫ َع ْن ُه‬:‫ – السابع‬١٠١
‫ » ُح ِج َب ِت النَّا ُر‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عليه وسلم‬
ِ ‫بالشَّ َهو‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫الجنَّ ُة بِال َم َكا ِر ِه‬
َ ‫ َو ُح ِج َب ِت‬،‫ات‬
.‫َع َلي ِه‬
«‫ » ُح َّف ْت« بدل » ُح ِج َب ْت‬:‫وفي رواية لمسلم‬
‫ أي بينه وبينها َه َذا الحجاب‬:‫َو ُه َو بمعناه‬
.‫ف ٕاذا فعله دخلها‬
102. Prenosi se od Ebu-Abdi Huzejfe b.el-Jamana, r.a., da je rekao:
“Klanjao sam jedne noći sa Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi we sellem.
On otpoče namaz učenjem sure elBekare, pa rekoh (pomislih u sebi)
učinit će ruku poslije sto ajeta, ali
nastavi, pa rekoh, klanjat će prvi rekat sa El-Bekara, ali nastavi, pa rekoh obavit će ruku na kraju, ali zatim započe sa učenjem sure En-Nisa
i prouči je, pa započe sa učenjem sure Ali - Imran i prouči je, a učio je
razgovjetno. I kada bi učio ajet u
kome je tesbih (slavljenje Allaha, dželle še’nuhu), slavio bi Ga, govoreći
ِ‫ عن أبي عبد الله ُح َذي َف َة بن‬:‫ – الثامن‬١٠٢
ِ
‫ َصلَّ ْي ُت َم َع‬: َ‫ قَال‬،‫اليمان رضي الله عنهما‬
‫َات َلي َل ٍة‬
َ ‫ ذ‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ ثُ َّم‬،‫ َي ْرك َُع ِع ْن َد الم َئ ِة‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،َ‫فَا ْف َت َت َح الب َق َرة‬
،‫ ُي َصلِّي بِ َها في رك َعة َف َم َضى‬:‫ َف ُق ْل ُت‬.‫َم َضى‬
،‫ ثُ َّم ا ْف َت َت َح النِّ َسا َء َف َق َرأَ َها‬،‫ َي ْرك َُع بِ َها‬:‫ف ُق ْل ُت‬
‫ إِذَا‬:‫ َيق َرأُ ُم َت َر ِّس ًلا‬،‫ثُ َّم ا ْف َت َت َح آلَ ِع ْم َر َان َف َق َرأَ َها‬
‫بس َؤ ٍال‬
ٌ ‫َم َّر بآية فِ َيها َت‬
ُ ‫ َو إذَا َم َّر‬،‫سبيح َس َّب َح‬
‫ ف ََج َع َل‬،‫ ثُ َّم َرك ََع‬،َ‫ َو إذَا َم َّر ب َت َع ُّو ٍذ َت َع َّوذ‬، َ‫َسأَل‬
‫»س ْب َح َان َربِّ َي ال َع ِظي ِم« َف َك َان ُركُو ُع ُه‬
ُ : ُ‫َيقُول‬
‫»س ِم َع الل ُه لِ َم ْن‬
َ : َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫َنح ًوا ِم ْن ِق َي ِام ِه‬
‫الح ْمدُ« ثُ َّم قَا َم َطوي ًلا قَري ًبا‬
َ ‫ َربَّ َنا َل َك‬،‫َح ِم َد ُه‬
“Subhanellah”.
Kada bi naišao na ajet u kome se
spominje molba Allahu, molio bi, a
kada bi naišao na ajet u kome se spominje utjecanje Allaha od nečega, utjecao bi se. Poslije toga je otišao na ruku i govorio “subhane Rabbijel ‘azim”.
Tako mu je ruku potrajao koliko
i stajanje, potom reče: “semiallahu
limen hamideh, Rabbena rekel hamd”
i ostade da stoji dugo, približno koliko je bio na rukuu. Zatim je učinio
sedždu, govoreći: “subhane Rabbijele a‘la”, pa mu je bila sedžda duga
približno stajanju.”
(Muslim)
‫»س ْب َح َان َربِّ َي‬
ُ : َ‫ َفقَال‬،َ‫ ثُ َّم َس َجد‬،‫ِم َّما َرك ََع‬
‫ رواه‬.‫الأَ ْع َلى« َف َك َان ُس ُجو ُد ُه قَري ًبا ِم ْن ِق َي ِام ِه‬
.‫مسلم‬
103. Od Ibn-Mes‘uda, r.a., prenosi se da je rekao: “Klanjao sam sa
Allahovim Poslanikom, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, jedne noći, pa je
oduljio kijam, stajanje u namazu, pa
sam pomislio nešto loše.
Prisutni mu rekoše: “A šta si to
pomislio?” “Pomislio sam da sjednem i da ga ostavim sama na Kijamu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ عن ابن مسعود‬:‫ – التاسع‬١٠٣
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ َصلَّ ْي ُت َم َع الن‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ َفأَ َطالَ ال ِقيا َم َحتَّى َه َم ْم ُت‬،‫ َلي َل ًة‬- ‫عليه وسلم‬
: َ‫ َو َما َه َم ْم َت بِ ِه؟ قَال‬:‫بأ ْم ِر ُسو ٍء! قيل‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫س َوأَ َد َع ُه‬
َ ‫َه َم ْم ُت أَ ْن أ ْج ِل‬
104. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Mejjita (mrtvaca) prati troje: njegova porodica, njegov imetak i njegova djela.
Dvoje se vraća, a jedno ostaje s njim.
Vraćaju se njegova porodica i njegov imetak, a sa njim ostaju njegova
djela.”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أنس‬:‫ – العاشر‬١٠٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫عن َر ُسول الله‬
،‫ أ ْه ُل ُه َو َمالُ ُه َو َعم ُل ُه‬:‫يت َثلاَ َث ٌة‬
َ ‫» َي ْت َب ُع ال َم‬
ِ ‫ َي‬:ٌ‫رج ُع اث َن ِان َو َي ْبقَى َو ِاحد‬
ِ ‫َف َي‬
،‫رج ُع أ ْه ُل ُه َو َمالُ ُه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َو َيبقَى َعم ُل ُه‬
105. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Zaista je Džennet svakome od vas
bliži od (sveze) njegove obuće, a i
Džehennem isto tako.”
(Buhari)
- ‫ عن ابن مسعود‬:‫ – الحادي عشر‬١٠٥
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ قَالَ الن‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫»الجنَّ ُة أَ ْق َر ُب إِ َلى أَ َح ِد ُك ْم ِم ْن‬
َ :‫عليه وسلم‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ َوالنَّا ُر ِمث ُل ذلِ َك‬،‫ِش َر ِاك َن ْع ِل ِه‬
106. Prenosi se od Ebu-Firasa Rebi‘a b. Kaba el-Eslemija, r.a., sluge
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, koji je bio pripadao siromašnoj skupini “sufa” Poslanikove džamije, da je rekao:
“Zanoćio sam sa Allahovim Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi we sellem.
Donosio sam mu vodu za abdest, i
druge usluge mu činio, pa mi reče:
‘Traži od mene što hoćeš.’ Rekoh:
‘Tražim da budem u tvom društvu
u Džennetu’, pa reče: ‘A osim toga?’
Rekoh: ‘Samo to.’ Reče: ‘Pomozi me
u tome, čestim padanjem na sedždu
pred Allaha.’ ”
ِ‫س ربيع َة بن‬
ٍ ‫ عن أبي فِرا‬:‫ – الثاني عشر‬١٠٦
ٍ
‫ صلى الله‬- ‫سلمي خا ِد ِم َر ُسول الله‬
ِّ ٔ‫كعب الا‬
‫الص َّف ِة رضي الله عنه‬
ُّ ِ‫ ومن أهل‬- ‫عليه وسلم‬
ِ ‫يت َم َع‬
‫ صلى‬- ‫رسول الله‬
ُ ِ‫ ُك ْن ُت أب‬: َ‫ قَال‬،‫اج ِت ِه‬
َ ‫ فآتِي ِه بِ َو ُضو ئِ ِه َو َح‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ ْاسأَلُ َك ُم َرا َف َق َت َك في‬:‫»س ْل ِني« ف ُق ْل ُت‬
َ : َ‫َفقَال‬
‫ ُه َو‬:‫ »أَ َو َغي َر ذلِ َك«؟ قُ ْل ُت‬: َ‫ َفقَال‬.‫الجنَّ ِة‬
َ
‫ »فأَ ِعنِّي َع َلى َن ْف ِس َك بِ َك ْث َر ِة‬: َ‫ قَال‬، َ‫ذَاك‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الس ُجو ِد‬
ُّ
(Muslim)
‫‪ – ١٠٧‬الثالث عشر‪ :‬عن أبي عبد الله‪،‬‬
‫ويقال‪ :‬أَ ُبو عبد الرحمان ثوبان ‪ -‬مولى َر ُسول‬
‫الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪ -‬رضي الله عنه‬
‫ قَالَ ‪َ :‬س ِم ْع ُت رسولَ الله ‪ -‬صلى الله عليه‬‫الس ُجو ِد؛ َف ِٕان ََّك‬
‫وسلم ‪َ -‬يقُولُ ‪َ » :‬ع َل ْي َك بِ َك ْث َر ِة ُّ‬
‫َل ْن َت ْس ُج َد لل ِه َس ْج َد ًة إلا َّ َر َف َع َك الل ُه بِ َها‬
‫رج ًة‪َ ،‬و َح َّط َع َ‬
‫نك بِ َها َخ ِطيئ ًة«‪ .‬رواه مسلم‪.‬‬
‫َد َ‬
‫‪107. Sevban, r.a., pripovijeda da je‬‬
‫‪čuo Allahovog Poslanika, sall-Allahu‬‬
‫‪‘alejhi ve selleme, kada je rekao: “Pre‬‬‫‪poručujem ti da često sedždu činiš,‬‬
‫‪jer ti Allah za svaku sedždu pove‬‬‫‪ća jednu deredžu i izbriše jedan od‬‬
‫”‪tvojih grijeha.‬‬
‫)‪(Muslim‬‬
‫‪ – ١٠٨‬الرابع عشر‪ :‬عن أَبي َصفوان عبد‬
‫الله بنِ ُب ْس ٍر الأسلمي ‪ -‬رضي الله عنه ‪-‬‬
‫قَالَ ‪ :‬قَالَ َر ُسول الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‪:‬‬
‫س َم ْن َطالَ ُع ُمر ُه‪َ ،‬و َح ُس َن َع َم ُل ُه«‪.‬‬
‫»خي ُر النَّا ِ‬
‫َ‬
‫رواه الترمذي‪َ ،‬وقالَ ‪» :‬حديث حسن«‪.‬‬
‫» ُب ْسر« بضم الباء وبالسين المهملة‪.‬‬
‫‪108. ‘Abdullah ibn Busr el-Eslemi,‬‬
‫‪r.a., prenosi da je Allahov Poslanik,‬‬
‫‪sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:‬‬
‫‪“Najbolji čovjek je onaj koji dugo ži‬‬‫”‪vi i stalno dobra djela radi.‬‬
‫)‪(Tirmizi, hasen‬‬
109. Enes, r.a., prenosi: “Moj amidža, Enes, b. Nadr, r.a., nije prisustvovao Bici na Bedru, pa je rekao:
‘Allahov Poslaniče, izostao sam od
prve borbe u kojoj si se borio protiv
mušrika.
Ako mi Allah omogući izlazak na
bojno polje protiv mušrika, zaista će
pokazati Allah ljudima šta mogu učiniti.’ Pošto je došao dan Uhuda (Bitka na Uhudu), muslimani su se pokolebali, a on reče: ‘Allahu moj, izvinjavam Ti se zbog čina ovih (tj. muslimana), a perem se i odričem od
djela onih (mušrika)’, a zatim je krenuo naprijed. Sreo ga je Sad b. Mu‘az
‫ رضي‬- ‫ عن أنس‬:‫ – الخامس عشر‬١٠٩
- ‫س ْب ُن النَّ ْض ِر‬
َ ‫ َغ‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
ُ ‫اب َع ِّمي أَ َن‬
ِ ‫ عن ِق‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ َيا‬: َ‫ َفقَال‬،ٍ‫تال بدر‬
‫ ِغ ْب ُت َع ْن أ ّول ِقتال قَا َت ْل َت‬،‫رسولَ الله‬
‫ َل ِئن الل ُه أ ْش َه َدنِي ِق َتالَ ال ُمشر ِك َين‬،‫ال ُمشْ ِر ِك َين‬
‫َان َيو ُم أُ ُح ٍد‬
َ ‫ َف َل َّما ك‬.‫َل ُي ِر َي َّن الل ُه َما أ ْص َن ُع‬
‫ اللَّ ُه َّم أ ْع َت ِذ ُر إ َل ْي َك‬: َ‫ َفقَال‬،‫مون‬
َ ‫ا ْن َك َش َف ال ُم ْس ِل‬
ُٔ‫ وأ ْب َرا‬- ‫ أ ْص َحاب ُه‬:‫ يعني‬- ‫ِم َّما َص َن َع ه ُؤلا ِء‬
- ‫ ال ُمشر ِك َين‬:‫ َيعني‬- ‫إ َل ْي َك ِم َّما َص َن َع ه ُؤلا ِء‬
‫ َيا‬: َ‫ َفقَال‬،‫ثُ َّم َت َق َّد َم ف َْاس َت ْق َبل ُه َسع ُد ْب ُن ُمعا ٍذ‬
‫ورب الك ْع َب ِة إنِّي أ ِج ُد‬
َ ،‫سع َد َبن معا ٍذ‬
ِّ ‫الجنَّ ُة‬
ِ ‫من ُد‬
‫ َف َما‬:ٌ‫ قَالَ سعد‬.‫ون أُ ُح ٍد‬
َ
ْ ‫ريح َها‬
pa mu on reče: ‘O Sad ibn Mu‘aze,
ٔ‫عت َيا رسولَ الله َما َص َن َع! قَالَ ا‬
:‫نس‬
ُ ‫ْاس َت َط‬
ٌ
Džennet želim. Gospodara mi Kaِ ِ‫َف َو َج ْد َنا ب‬
ِ ‫بالس‬
ِ
َٔ
ً
َ
‫و‬
‫ا‬
،
‫يف‬
‫ة‬
‫ب‬
‫ر‬
‫ض‬
‫مانين‬
‫ث‬
‫و‬
‫ا‬
‫ع‬
‫ض‬
‫ب‬
‫ه‬
ْ
َ
ْ
َ
ً
َ
َّ
َ
be, ja osjećam njegov miris mimo Uhuَ ‫ َو َو‬،‫ أَ ْو َر ْم َي ًة َبس ْه ٍم‬،‫َط ْعن ًة بِر ْم ٍح‬
da.’ Sad priča: ‘O Allahov Poslani- ‫ج ْد َنا ُه َق ْد قُ ِت َل‬
če, ja ne bih mogao učiniti ono što
ِ ِ‫َو َمثَّ َل ب‬
َّ ‫ِكون فما َع َرف ُه أَ َح ٌد إلا‬
ُٔ
‫ه‬
‫ت‬
‫ا‬
‫ر‬
‫م‬
‫ال‬
‫ه‬
ْ‫ش‬
ْ‫خ‬
ُ
َ
ُ
ُ
je on učinio.’ Enes, r.a., dalje veli:
‫ ُكنَّا َن َرى أَ ْو َن ُظ ُّن أن ه ِذ ِه‬:‫ قَالَ أنس‬.‫بِ َب َنانِ ِه‬
‘Našli smo ga sa osamdeset i nekoliko rana od sablje, proboda kopljem
‫ } ِم َن ا ْل ُم ْؤ ِم ِن َين‬:‫الآية نزلت فِي ِه وفي أشباهه‬
i rana od strijela.
{‫رِجا ٌل ص َدقُوا ما َعاه ُدوا الله َع َلي ِه‬
Našli smo ga poginulog, mušrici
su ga svega unakazili da ga niko nije mogao poznati osim njegove sestre. Poznala ga je po vrhovima jagodica na prstima.’ ” Enes, r.a., veli:
“Mislili smo i pretpostavljali da je o
njemu objavljen ajet koji glasi:
َ َ
َ َ
ْ َ
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫[ إِ َلى ا ِٓخرها‬٢٣ :‫]الأحزاب‬
‫ » َل ُي ِر َي َّن الل ُه« روي بضم الياء وكسر‬:‫قوله‬
‫وي‬
َ ‫ َو ُر‬،‫ أي َل ُي ْظ ِه َر َّن الل ُه ذلِ َك للنَّاس‬:‫الراء‬
.‫ والله أعلم‬،‫بفتحهما ومعناه ظاهر‬
‘Među muminima, ima ljudi koji su iskreni na onom što su Allahu
obećali’ ”, pa do kraja ajeta.
(Muttefekun ‘alejhi)
110. Ukbe ibn ‘Amr el-Ensari, r.a.,
pripovijeda: “Kada je objavljen ajet
kojim se naređuje dijeljenje sadake,
mnogi od nas je zarađivao noseći na
svojim leđima, da bi udijelio sadaku.
Jedan čovjek dođe i podijeli dosta imetka kao sadaku, na što neki
(munafici) rekoše: ‘Hoće samo da
se pokaže!’ Zatim je došao drugi čovjek i dao za sadaku samo nekoliko
pregršta (pšenice), našto opet neki
rekoše: ‘Zaista je Allah neovisan od
ovakve sadake!’ To je bio povod objave ajeta: ‘One koji vjernike ogovaraju, zato što sadaku daju, a ruga-
‫ عن أبي مسعود عقبة‬:‫ – السادس عشر‬١١٠
‫ رضي الله عنه‬- ‫بن عمرو الأنصاري البدري‬
‫الص َد َق ِة ُكنَّا نُ َحا ِم ُل َع َلى‬
َّ ‫ َل َّما َن َز َل ْت آي ُة‬: َ‫ قَال‬،ٍ‫ ف ََجا َء َر ُج ٌل َف َت َصدَّقَ بِ َشي ٍء كَثير‬،‫ُظ ُهو ِر َنا‬
،‫ َو َجا َء َر ُج ٌل ا َٓخ ُر َف َت َصدَّقَ بِ َصا ٍع‬،‫ ُمرا ٍء‬:‫فقالوا‬
:‫ني َع ْن َصا ِع َه َذا! َف َن َز َل ْت‬
ٌّ ‫ إ َّن الل َه َل َغ‬:‫فقالُوا‬
‫ون ا ْل ُم َّط ِّو ِع َين ِم َن ا ْل ُم ْؤ ِم ِن َين فِي‬
َ ‫}الَّ ِذ َين َي ْل ِم ُز‬
ِ ‫الص َدق‬
{‫ُون إِلا َّ ُج ْه َد ُه ْم‬
َّ
َ ‫َات َوالَّ ِذ َين لا َي ِجد‬
‫ هذا لفظ‬،‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.[٧٩ :‫]التوبة‬
.‫البخاري‬
‫ أي‬:‫َو »نُ َح ِام ُل« بضم النون وبالحاء المهملة‬
‫يحمل أحدنا َع َلى ظهره بالأجرة ويتصدق‬
ju se i onima koji je s mukom daju
- Allah će kazniti za izrugivanje njihovo, i njih čeka patnja nesnosna.’ ”
(Tevba, 79)
(Muttefekun ‘alejhi)
.‫بِ َها‬
111. Ebu-Zerr Džundub ibn Džu‫ عن سعيد بن عبد‬:‫ – السابع عشر‬١١١
nade, r.a., pripovijeda da je čuo od
‫ عن أَبي إدريس‬،‫ عن ربيعة بن يزيد‬،‫العزيز‬
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alej- ‫ عن أبي ذر جندب بن ُجنادة‬،‫الخولاني‬
hi ve selleme, slijedeći hadis - kud‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
si: “O Moji robovi, Ja sam Sebi zaّ َّ‫ عن الن‬- ‫رضي الله عنه‬
،‫ عن الل ِه َت َباركَ وتعالى‬،‫ فيما يروي‬- ‫وسلم‬
branio nasilje (zulum), a i vama sam
ga učinio zabranjenim, pa nemojte ‫ظ ْلم َع َلى‬
ُ ‫ إنِّي َح َّر ْم ُت ال‬،‫ » َيا ِع َبادي‬: َ‫أنَّ ُه قَال‬
َ
jedan drugom nepravdu činiti! O
‫ يا‬.‫َن ْفسي َو َج َع ْل ُت ُه ب ْي َنكم ُم َح َّر ًما فَلا َت َظا َل ُموا‬
robovi Moji, svako koga Ja nisam upu- َ
tio je u zabludi, pa od Mene uputu
‫ ُكلُّ ُك ْم َضا ّل إلا َّ َم ْن َه َد ْي ُت ُه‬،‫ِع َبادي‬
tražite, a Ja ću vas uputiti! O robovi
‫ ُكلُّ ُك ْم َجائِ ٌع‬،‫ َيا ِع َبادي‬.‫فَاس َتهدُوني أ ْه ِد ُك ْم‬
Moji, svi ste vi gladni, dok vas Ja ne
‫ َيا‬.‫إلا َّ َم ْن أ ْط َع ْم ُت ُه فَاس َتط ِع ُموني أُ ْط ِع ْم ُك ْم‬
nahranim, pa tražite od Mene hranu da bih vas nahranio!
‫ ُكلُّ ُكم عا ٍر الا َّ من كَسوته‬،‫ِعبادي‬
O robovi Moji, svi ste vi neodjeveni, dok vas Ja ne obučem, pa tra-
ُُ ْ َ ْ َ ٕ َ ْ
َ
‫ إنَّ ُك ْم‬،‫ َيا ِع َبادي‬.‫فاس َت ْك ُسو نِي أك ُْس ُك ْم‬
ْ
žite od mene odjeću, kako bih vas
obukao! O robovi Moji, vi griješite noću i danju, a Ja opraštam sve
grijehe, pa tražite od Mene oprost
da bih vam Ja oprostio! O robovi
Moji, šta god vi uradili, niste u stanju Meni štetu nanijeti, niti mi kakvu korist učiniti! O robovi Moji,
kada bi svi ljudi i džini, od prvog do
posljednjeg, bili toliko pobožni kao
što je najbogobojazniji među vama,
sve to nimalo ne bi uveličalo Allahovo carstvo! O robovi Moji, kada
bi svi ljudi i džini, od prvog do posljednjeg, bili toliko pokvareni, kao
što je najpokvareniji među vama, to
‫وب‬
َ ‫تُخْ ِط ُئ‬
َ ُ‫ون باللَّيلِ َوالنَّها ِر َوأَ َنا أ ْغ ِف ُر ال ُّذن‬
،‫ َيا ِع َبادي‬.‫َج ِمي ًعا ف َْاس َت ْغ ِف ُروني أ ْغ ِف ْر َل ُك ْم‬
‫ َو َل ْن َت ْب ُل ُغوا‬،‫إنَّ ُك ْم َل ْن َت ْب ُلغوا ُض ِّري َف َت ُض ُّروني‬
‫ َل ْو أ َّن أ َّو َل ُك ْم‬،‫ َيا ِع َبادي‬.‫َنف ِعي َف َت ْن َف ُعوني‬
‫َوا ِٓخ َر ُك ْم َو إِن َْس ُك ْم َوجنَّ ُك ْم كَانُوا َع َلى أ ْتقَى‬
‫َق ْل ِب َر ُجلٍ َو ِاح ٍد ِم ْن ُك ْم َما َزا َد ذلِ َك في‬
‫ َل ْو أ َّن أ َّو َل ُك ْم َوا ِٓخ َر ُك ْم‬،‫ َيا ِع َبادي‬.‫ُملكي شي ًئا‬
ٍ‫َو إِن َْس ُك ْم َوجنَّ ُك ْم كَانُوا َع َلى أ ْف َج ِر َق ْل ِب َر ُجل‬
.‫َص ذلِ َك من ُملكي شي ًئا‬
َ ‫َو ِاح ٍد ِم ْن ُك ْم َما َنق‬
‫ َل ْو أ َّن أ َّو َل ُك ْم َوا ِٓخ َر ُك ْم َو إِن َْس ُك ْم‬،‫َيا ِع َبادي‬
‫َوجنَّ ُك ْم قَا ُموا في َص ِعي ٍد َو ِاح ٍد ف ََسألُوني‬
‫َص ذلِ َك‬
ُ ‫َفأ ْع َط‬
َ ‫يت ُك َّل إن َْس ٍان َم ْسأ َل َت ُه َما َنق‬
ništa ne bi umanjilo Allahovu vlast!
O robovi Moji, kada bi se svi ljudi
i džini, od prvog do posljednjeg, iskupili na jednom mjestu, i od Mene
zatražili sve što žele, zatim Ja svakom od njih dao ono što je tražio,
to ne bi umanjilo ono što Ja posjedujem ni onoliko koliko bi umočena
igla u more umanjila vodu! O robovi Moji, samo se radi o vašim djelima; Ja ću ih sva zabilježiti, a zatim
ću svakom dati ono što je zaslužio,
pa ko nađe dobro (hajr), neka bude
zahvalan Allahu, dželle še’nuhu, a
ko nađe loše (šerr), neka ne kori nikog drugog, osim sebe.”
‫قص ال ِمخْ َي ُط إِذَا أُ ْد ِخ َل‬
ُ ‫ِم َّما ِع ْن ِدي إلا َّ كما َي ْن‬
‫ إِنَّ َما ِه َي أ ْع َمالُ ُك ْم أُ ْح ِص َيها‬،‫ َيا ِع َبادي‬.‫ال َب ْح َر‬
‫ َف َم ْن َو َج َد َخي ًرا‬،‫َل ُك ْم ثُ َّم أ َوفِّي ُك ْم إِيَّا َها‬
‫َف ْل َي ْح َم ِد الله َو َم ْن َو َج َد َغ ْي َر ذلِ َك فَلا َي ُلو َم َّن‬
.«‫إلا َّ َن ْف َس ُه‬
‫َان أَ ُبو إدريس إِذَا َحد ََّث بهذا‬
َ ‫ ك‬:‫قَالَ سعيد‬
.‫ رواه مسلم‬.‫الحديث َجثا َع َلى ُركبتيه‬
،‫وروينا عن الإ مام أحمد بن حنبل رحمه الله‬
‫س لأهل الشام حديث أشرف من‬
َ ‫ َل ْي‬: َ‫قَال‬
.‫َه َذا الحديث‬
(Muslim)
12. Podsticanje na pove- ‫ – باب الحث َع َلى الازدياد‬١٢
ćanje dobrih djela pri kra‫من الخير في أواخر العمر‬
ju života
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“A zar vas nismo ostavili da živite
dovoljno dugo da bi onaj koji je trebao da razmisli, imao vremena da
razmisli, a bio vam je došao i onaj
koji opominje.”
(Fatir, 37)
Muslimanska ulema razišla se o
broju godina spomenutih u ovom aje-
‫ }أَ َو َل ْم نُ َع ِّم ْر ُك ْم َما َي َت َذ َّك ُر فِي ِه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
َ‫[ قَال‬٣٧ :‫َم ْن َت َذ َّك َر َو َجاء ُك ُم النَّ ِذي ُر{ ]فاطر‬
‫ معناه أَو َل ْم نُ َع ِّم ْر ُك ْم‬:‫ُون‬
َ ‫ابن عباس وال ُم َح ِّقق‬
ْ ‫ِستِّ َين َس َن ًة؟ َو ُي َؤيِّ ُد ُه الحديث الَّ ِذي‬
‫سنذ ُك ُر ُه‬
‫ معناه ثماني َعشْ َرة‬:‫ وقيل‬،‫إ ْن شاء الله َت َعا َلى‬
‫ قاله الحسن‬،‫عين َس َن ًة‬
َ ‫ أ ْر َب‬:‫ وقيل‬،‫َس َن ًة‬
.‫يضا‬
ً ٔ‫والكلبي ومسروق ونُ ِق َل عن ابن عباس ا‬
tu; jedni kažu 18, drugi 40, treći 60,
a za ovaj posljednji navode jedan hadis koji spominje 60 godina. Kažu
da bi Medinlije (stanovnici Medine),
kada bi neko od njih napunio 40 godina, potpuno se posvetio ibadetu.
Što se tiče hadisa o ovoj temi, evo
nekih:
‫َو َن َق ُلوا أ َّن أَ ْه َل المدي َن ِة كانوا إِذَا َب َل َغ أَ َح ُد ُه ْم‬
.‫ ُه َو ال ُب ُلو ُغ‬:‫ وقيل‬،‫عين َس َن ًة َت َف َّر َغ لل ِعبا َد ِة‬
َ ‫أر ْب‬
‫}وجاء ُك ُم النَّ ِذي ُر{ قَالَ ابن‬
َ :‫وقوله َت َعا َلى‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ ُه َو الن‬:‫عباس والجمهور‬
‫ قاله ِع ْك ِر َم ُة وابن‬،‫يب‬
ُ َّ‫ الش‬:‫ وقيل‬- ‫وسلم‬
.‫ والله أعلم‬.‫ُع َي ْي َنة وغيرهما‬
‫وأما الأحاديث‬
112. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Nikakva opravdanja kod Allaha neće imati onaj kog
je Allah, dželle še’nuhu, poživio 60
godina.”
(Neće moći kazati: “Da sam još
koju godinu živio, ja bih radio bolje”, jer je život dug 60 godina dovoljan za svako pokajanje.)
(Buhari)
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – فالأول‬١١٢
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫عنه‬
‫ »أ ْع َذ َر الله إِ َلى ا ْمر ٍِئ أَخَّ َر أ َج َل ُه َحتَّى‬: َ‫قَال‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫َب َل َغ ِستِّ َين َس َن ًة‬
‫ معناه َل ْم َي ْت ُر ْك َل ُه ُعذ ًرا إِ ْذ أ ْم َه َل ُه‬:‫قَالَ العلماء‬
‫ أ ْع َذ َر الر ُج ُل إِذَا َب َل َغ الغا َي َة‬:‫ يقال‬.َ‫ه ِذ ِه ال ُم َّدة‬
.ِ‫في ال ُع ْذر‬
113. Ob Ibn-‘Abbasa, r.a., prenosi se
da je rekao: “Uvodio me Omer, r.a.,
u krug odgovornih prvaka Bedra.”
Kao da se neki nelagodno osjećaše,
a jedan reče: ‘Zašto ovaj ulazi među nas, mlad je. Mi imamo sinove kao što je on.’ Na to reče Omer,
r.a.: ‘On je kao što vam je poznato
iz kuće poslanstva, izvor je znanja
i ispravnog mišljenja.’ Jednog dana
me pozvao i uveo kod njih, tako da
mi je bilo jasno da me pozvao kako
bi im pokazao. Reče:
‘Šta vi mislite za Allahove riječi:
- Kada Allahova pomoć i pobjeda
dođe’. - Rekoše neki:
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – الثاني‬١١٣
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫َان عمر‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫اخ َبد ٍر فكأ َّن َب ْع َض ُه ْم َو َج َد‬
ِ ‫ُيد ِْخ ُل ِني َم َع أ ْش َي‬
ِ ‫في‬
‫ لِ َم َيد ُْخ ُل َه َذا معنا و َل َنا‬: َ‫ َفقَال‬،‫نفس ِه‬
‫يث‬
ُ ‫من َح‬
ْ ‫ إنَّ ُه‬:‫أ ْب َناءٌ ِمث ُل ُه؟! َفقَالَ ُع َم ُر‬
‫ذات َيو ٍم َفأ ْد َخ َل ِني َم َع ُه ْم فما‬
َ ‫َع ِل ْم ُت ْم! فَدعانِي‬
‫ َما‬: َ‫ قَال‬،‫يت أَنَّ ُه دعاني َيو َمئ ٍذ إلا َّ لِ ُي ِر َي ُه ْم‬
ُ ٔ‫َرا‬
ِ ‫تقُولُون في‬
‫ }إِذَا َجا َء َن ْص ُر الل ِه‬:‫قول الله‬
‫ أُ ِم ْر َنا‬:‫[ َفقَالَ بعضهم‬١ :‫َوا ْل َف ْت ُح{؟ ]الفتح‬
،‫َتح َع َل ْي َنا‬
َ ‫َن ْح َم ُد الل َه َو َن ْس َت ْغ ِف ُر ُه إِذَا َن َصر َنا َوف‬
:‫ َفقَالَ لي‬.‫كت َب ْع ُض ُه ْم َف َل ْم َي ُق ْل شَ ي ًئا‬
َ ‫َو َس‬
.‫ لا‬:‫ابن عباسٍ؟ فقلت‬
َ ‫أَكَذلِ َك تقُول َيا‬
- ‫ ُه َو أ َج ُل َر ُسول الله‬:‫ فما تقول؟ قُ ْل ُت‬: َ‫قَال‬
‫ }إِذَا‬: َ‫ قَال‬،‫ أع َل َم ُه َل ُه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫َجا َء َن ْص ُر الل ِه َوا ْل َف ْت ُح{ وذلك علام ُة أ َج ِل َك‬
{‫َان َت َّوا ًبا‬
َ ‫}ف ََس ِّب ْح بِ َح ْم ِد َربِّ َك َو ْاس َت ْغ ِف ْر ُه إِنَّ ُه ك‬
َّ ‫ َما أعلم ِم ْن َها إلا‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫َفقَالَ عمر‬
‘Nego šta kažeš?’ Rekoh: ‘To je edžel
.‫ رواه البخاري‬.‫َما تقول‬
‘Naređeno nam je da slavimo Allaha i tražimo oprost i kada nam da
pomoć i pobjedu.’ Ostali su šutjeli
ništa ne govoreći. Zatim reče meni:
‘Je li i ti tako misliš, Ibn-‘Abbase?’
Rekoh: ‘Ne.’
(vrijeme smrti) Allahova Poslanika,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, o kome ga je Allah obavijestio govoreći:
‘Ti veličaj Gospodara svoga hvaleći
Ga i moli Ga da ti oprosti. On je uvijek pokajanje primao.’ Reče Omer,
r.a.: ‘Ne znam ni ja drugo značenje
ove sure, osim koje si rekao.’ ”
(Buhari)
114. ‘Aiša, r.a., pripovijeda: “Poslije objave sure (“Iza džae nasrullahi ve-l-feth”) Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, nije klanjao ni jedan namaz, a da u njemu
nije rekao je:
‘Slava Tebi, naš Gospodaru, i neka ti je hvala, Allahu dragi, Ti mi
oprosti moje grijehe!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom rivajetu Buharije i Muslima, navodi se da bi Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
te riječi (subhanekellahumme rabbena ve bi hamdik, Allahummagfir
li) puno ponavljao na ruku‘u i sedždi,
،‫ عن عائشة رضي الله عنها‬:‫ – الثالث‬١١٤
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َما صلّى َر ُسول الله‬:‫قَا َل ْت‬
‫ }إِذَا َجا َء‬:‫لت َع َلي ِه‬
ْ ‫ صلا ًة َب ْع َد أَ ْن َن َز‬- ‫وسلم‬
‫بحا َن َك‬
َ ‫»س‬
ُ :‫َن ْص ُر الل ِه َوا ْل َف ْت ُح{ إلا َّ يقول فِ َيها‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ اللَّ ُه َّم ا ْغ ِف ْر لي‬، َ‫َربَّ َنا َو بِ َح ْم ِدك‬
‫َان َر ُسول‬
َ ‫ ك‬:‫وفي رواية في الصحيحين عنها‬
َ‫ ُي ْك ِث ُر أَ ْن يقُول‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
ِ ‫في رك‬
‫»س ْب َحا َن َك اللَّ ُه َّم َربَّ َنا‬
ُ :‫وس ُجود ِه‬
ُ ‫ُوعه‬
،«‫ اللَّ ُه َّم ا ْغ ِف ْر لِي‬، َ‫َو بِ َحم ِدك‬
‫ » َي َتأَ َّولُ ال ُقرا َٓن« أي‬:‫ معنى‬.‫َي َتأ َّولُ ال ُقرا َٓن‬
:‫يعمل َما أُ ِم َر بِ ِه في القرآن في قوله َت َعا َلى‬
.{‫}ف ََس ِّب ْح بِ َح ْم ِد َربِّ َك َو ْاس َت ْغ ِف ْر ُه‬
postupajući kako mu je Kur’an naredio: “I Gospodara svoga veličaj,
Njemu se zahvaljuj i od Njega oprost
traži!”
A po jednom od Muslimovih rivajeta, Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, često je ove riječi izgovarao u posljednjim danima
svoga života, pa ga je ‘Aiša, r.a., upitala zašto ponavlja ove riječi tako često, a prije to nije radio? On joj odgovori: “Allah mi je dao jedan znak
u mome Ummetu koji kada dođe,
trebam što više izgovarati ove riječi, a taj znak sam ja vidio u suri “Iza
džae”, “Kada Allahova pomoć i po-
‫ صلى‬- ‫َان َر ُسول الله‬
َ ‫ ك‬:‫وفي رواية لمسلم‬
‫ ُيك ِث ُر أَ ْن َيقُولَ قَب َل أَ ْن‬- ‫الله عليه وسلم‬
:‫وت‬
َ ‫َي ُم‬
‫وب‬
َ ‫»س‬
ُ
ُ ُ‫بحا َن َك اللَّ ُه َّم َو بِ َحم ِدكَ أ ْس َت ْغ ِف ُركَ َوأت‬
،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫ قُ ْل ُت‬:‫ قَا َل ْت عائشة‬.«‫إ َل ْي َك‬
‫مات الَّتي أ َراكَ أ ْح َد ْث َتها َتقُولُ َها؟‬
ُ ‫َما ه ِذ ِه ال َك ِل‬
‫ » ُج ِع َل ْت لي َعلا َم ٌة في أُ َّم ِتي إِذَا َرأ ْي ُتها‬: َ‫قَال‬
‫ إِ َلى‬...{‫قُل ُتها }إِذَا َجا َء َن ْص ُر الل ِه َوا ْل َف ْت ُح‬
.«‫ا ِٓخ ِر السورة‬
‫ صلى الله‬- ‫َان رسولُ الله‬
َ ‫ ك‬:‫وفي رواية َل ُه‬
ِ ‫ ُيك ِث ُر ِم ْن ق‬- ‫عليه وسلم‬
‫ »س ْب َح َان الل ِه‬:‫َول‬
:‫ قَا َل ْت‬.«‫وب إِ َل ْي ِه‬
ُ ُ‫َو بِ َحم ِد ِه أ ْس َتغ ِف ُر الل َه وأت‬
ِ ‫ أَراكَ تُك ِث ُر ِم ْن ق‬،‫ َيا رسولَ الل ِه‬:‫قُ ْل ُت‬
‫َول‬
bjeda dođu...”, a pobjeda spomenuta u ovoj suri odnosi se na pobjedu
muslimana prilikom osvajanja Meke (nakon koje je veliki dio arapskih
plemena grupno ušao u islam). “...
i vidiš ljude kako u skupinama u Allahovu vjeru ulaze ti veličaj Gospodara svoga, hvaleći Ga i moli Ga da
ti oprosti, On je uvijek pokajanje primao.”
‫وب إِ َل ْيه؟‬
َ ‫ُس‬
ُ ُ‫بح َان الل ِه َو بِ َحمد ِه أ ْس َت ْغ ِف ُر الل َه وأت‬
‫ »أخ َب َرني َربِّي أنِّي َسأ َرى َعلا َم ًة في‬: َ‫َفقَال‬
ِ ‫أُ َّمتي ف ٕاذا َرأ ْي ُتها أ ْك َث ْر ُت ِم ْن ق‬
‫ ُس ْب َح َان الل ِه‬:‫َول‬
:‫وب إِ َل ْيه َف َق ْد َرأَ ْي ُت َها‬
ُ ُ‫و بِ َحمد ِه أ ْس َتغْف ُر الل َه َوأَت‬
،‫}إِذَا َجا َء َن ْص ُر الل ِه َوا ْل َف ْت ُح{ فتح م ّكة‬
،‫اجا‬
َ ‫اس َيد ُْخ ُل‬
ً ‫ون فِي ِدينِ الل ِه أَ ْف َو‬
َ َّ‫} َو َرأَ ْي َت الن‬
.«{‫َان َت َّوا ًبا‬
َ ‫ف ََس ِّب ْح بِ َح ْم ِد َربِّ َك َو ْاس َت ْغ ِف ْر ُه إِنَّ ُه ك‬
116. Džabir, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Svaki će čovjek biti proživljen u
stanju u kome je i preselio, umro.”
(Muslim)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن جابر‬:‫ – الخامس‬١١٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬‫ات‬
َ ‫ » ُي ْب َع ُث ُك ُّل َع ْب ٍد َع َلى َما َم‬:‫وسلم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َع َلي ِه‬
13. Mnoštvo (raznovrsnost)‫طرق‬
načina činjenja dobra
‫ – باب في بيان كثرة‬١٣
‫الخير‬
‫ } َو َما َت ْف َع ُلوا ِم ْن َخ ْي ٍر َف ِٕا َّن الل َه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
“A za dobro koje učinite, Allah si- ‫ } َو َما‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢١٥ :‫بِ ِه َع ِلي ٌم{ ]البقرة‬
gurno zna.” (El-Bekara, 215)
،[١٩٧ :‫َت ْف َع ُلوا ِم ْن َخ ْي ٍر َي ْع َل ْم ُه الله{ ]البقرة‬
“A za dobro koje učinite, Allah zna.” ‫ } َفمن يعمل ِم ْثقَالَ َذر ٍة َخيرا‬:‫وقالَ َتعا َلى‬
ْ َ َْ ْ َ
َ َ
ً ْ َّ
(El-Bekara, 197)
‫ } َم ْن َع ِم َل‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٧ :‫َي َر ُه{ ]الزلزلة‬
“Onaj ko bude uradio koliko trun ‫[ والآيات في‬١٥ :‫صالِحا َف ِل َن ْف ِس ِه{ ]الجاثية‬
ً َ
dobra vidjet će ga.” (Ez-Zelzele, 7)
.‫الباب كثيرة‬
“Onaj koji čini dobro sebi ga čini.”
ٔ‫وأما الا‬
‫ر‬
‫غي‬
‫وهي‬
،‫ًا‬
‫د‬
‫ج‬
‫فكثيرة‬
‫حاديث‬
ُ
(El-Džasije, 15)
ِ ‫منحصر ٍة فنذ ُك ُر طرفًا‬
:‫ا‬
‫ه‬
‫ن‬
‫م‬
ْ
َ
Još je mnogo ajeta na ovu temu, a
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
evo i nekoliko hadisa:
117. Džundub ibn Džunade EbuZerr, r.a., pripovijeda da je rekao:
“O Allahov Poslaniče, koji je posao
najbolji?” On mi reče: “Vjerovanje
Allaha i borba na Njegovom putu.”
Zatim sam ga upitao: “Kakav (koji)
je rob najbolji?” (za kojeg bih imao
najveću nagradu ako ga oslobodim.)
“Najbolji rob je onaj koji je najcjenjeniji kod svoga gospodara i najskuplji po procjeni”, odgovori on.
Zatim sam mu rekao: “A ako ne uradim (ništa od toga)?” “Onda pomozi drugoga u njegovom poslu, ili uradi onome koji nije u stanju uraditi što je započeo”, reče on. Zatim
ِ ‫ عن أبي ذر ُج ْن‬:‫ – الأول‬١١٧
‫دب بنِ ُج َنا َد َة‬
،‫ َيا رسولَ الله‬:‫ قُ ْل ُت‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬ِ ٔ‫أ ُّي الا‬
ِٕ : َ‫عمال أَ ْف َض ُل؟ قَال‬
‫»الاي َما ُن بالل ِه‬
ِ ‫َو‬
ِ ‫ أ ُّي ال ِّرق‬:‫ قُ ْل ُت‬.«‫الجها ُد فِي َسبي ِل ِه‬
‫َاب‬
‫ »أ ْنف َُس َها ِع ْن َد أَه ِل َها َوأَك َثر َها‬: َ‫أَ ْف َض ُل؟ قَال‬
‫ين‬
ُ ‫ »تُ ِع‬: َ‫ ف ٕا ْن َل ْم أ ْف َع ْل؟ قَال‬:‫ قُ ْل ُت‬.«‫َث َم ًنا‬
‫ َيا َر ُسول‬:‫ قُ ْل ُت‬.« َ‫َصانِ ًعا أَ ْو َت ْص َن ُع لأَخْ َرق‬
‫ض ال َع َملِ ؟‬
ِ ‫ أرأ ْي َت إ ْن َض ُع ْف ُت َع ْن َب ْع‬،‫الله‬
‫ » َت ُك ُّف شَ َّركَ َعنِ النَّاسِ؛ ف ٕان ََّها َص َد َق ٌة‬: َ‫قَال‬
.‫ ُمتَّف ٌَق عليه‬.«‫ِم ْن َك َع َلى َن ْف ِس َك‬
،‫»الصانِ ُع« بالصاد المهملة َه َذا ُه َو المشهور‬
َّ
‫ أي ذا ِضياع ِم ْن‬:‫وروي »ضائ ًعا« بالمعجمة‬
mu rekoh: “ O Allahov Poslaniče,
šta ako ja ne mognem ni neki posao
obaviti?” On mi reče:
“Čuvaj se da nekome zlo ne učiniš, pa će ti se i to računati kao sadaka od tebe.”
(Muttefekun ‘alejhi)
ٍ ‫فق ٍر أَ ْو‬
‫ الَّ ِذي‬:« ُ‫ » َوالأَخْ َرق‬،‫عيال ونح َو ذلِ َك‬
.‫لا ُيت ِق ُن َما ُي َحاوِل فِعل ُه‬
118. Ebu-Zerr, r.a., također prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Svaki dan
čovjek osvane dužan podijeliti sadaku za svaki zglob i svaku kost svoga tijela: svaki tesbih (izgovor riječi
subhanallah) jeste sadaka, svako izgovoreno “el-hamdulillah” je sadaka, svako “la ilahe illallah” je sadaka, svaki tekbir je sadaka, naređivanje na dobro je sadaka i sprečavanje
zla je sadaka.
Sve to nadoknađuje klanjanje dva
rek‘ata duha namaza (nafila-namaz,
koji se klanja nakon što sunce odskoči, pa do pred podne na izvjesno
‫ رضي الله‬- ‫يضا‬
ً ٔ‫ عن أبي ذر ا‬:‫ – الثاني‬١١٨
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أ َّن رسول الله‬:‫عنه‬
‫بح َع َلى ُك ِّل ُسلاَ َمى ِم ْن أَ َح ِد ُك ْم‬
ُ ‫ » ُي ْص‬: َ‫قَال‬
‫ َو ُك ُّل َتح ِمي َد ٍة‬،‫سبيح ٍة َص َد َق ٌة‬
َ ‫ َف ُك ُّل َت‬:‫َصدَق ٌة‬
‫ َو ُك ُّل َتكبي َر ٍة‬،‫ َو ُك ُّل َت ْه ِلي َل ٍة َص َد َق ٌة‬،‫َص َدقَة‬
ِ
ِ‫هي َعن‬
ٌ ‫ و َن‬،‫ َوأَ ْم ٌر بِال َمع ُروف َصدَق ٌة‬،‫َص َد َق ٌة‬
‫ َو ُيجزِى ُء ِم ْن ذلِ َك َر ْك َع َت ِان‬،‫ال ُم ْن َك ِر َصدَق ٌة‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الض َحى‬
ُّ ‫َير َك ُع ُهما ِم َن‬
‫»السلا َمى« بضم السين المهملة وتخفيف‬
ُّ
.‫ المفصل‬:‫اللام وفتح الميم‬
vrijeme).”
(Muslim)
119. Ebu-Zerr, r.a., također prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Meni su
izložena djela mojih sljedbenika, dobra i loša, pa sam vidio da u njihova
dobra djela spada i uklanjanje s puta onoga što smeta prolaznicima, a
da u njihova loša djela spada i neuklonjena pljuvačka iz mesdžida.”
(Muslim)
- ‫بي‬
ُّ َّ‫ قَالَ الن‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الثالث‬١١٩
ُ‫ » ُعر َِض ْت َع َل َّي أَ ْع َمال‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫أُ َّم ِتي‬
‫ْت في َم َح ِاسنِ أَ ْع َمالِ َها‬
ُ ‫َح َس ُن َها َو َس ِّي ُئ َها َف َو َجد‬
ُ ‫الأذَى ُي َم‬
‫ْت في‬
ُ ‫ َو َو َجد‬، ِ‫اط َعنِ ال َّطريق‬
‫َم َساوِى ِء أع َمالِ َها النُّ َخا َع ُة َت ُكو ُن في ال َم ْس ِج ِد‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫لاَ تُ ْدف َُن‬
120. Ebu-Zerr, r.a., također pripovijeda da su neki ljudi rekli: “ O Allahov Poslaniče, imućni ljudi odnesoše (Allahove) nagrade, klanjaju se
kao i mi, poste kao i mi, i pored toga
od viška svoga imetka udjeljuju sadaku.” On im tada reče: “Zar Allah,
dželle še’nuhu, nije i vama omogućio da sadaku djelite?
Svaki tesbih je sadaka, svaki tekbir je sadaka, svako “elhamdu lillahi” je sadaka, svaki izgovoren šehadet je sadaka, naređivanje na dobro
je sadaka i sprečavanje zla je sadaka, pa čak i bračni odnos je sadaka.” Oni tada rekoše: “Allahov Po-
َ‫ َيا َر ُسول‬:‫ناسا قالوا‬
ً ‫ أ َّن‬:‫ َع ْن ُه‬:‫ – الرابع‬١٢٠
‫ون َك َما‬
َ ُّ‫ ُي َصل‬،ِ‫ َذ َه َب أه ُل ال ُّدثُور بالأُ ُجور‬،‫الله‬
‫ُون‬
َ ‫ َو َي َت َص َّدق‬،‫ون َك َما َن ُصو ُم‬
َ ‫ َو َي ُصو ُم‬،‫نُ َصلِّي‬
ِ ‫بِف ُُض‬
‫يس َق ْد َج َع َل الل ُه‬
َ ‫ »أَ َو َل‬: َ‫ قَال‬،‫ول أَ ْم َوالِ ِه ْم‬
‫يح ٍة‬
َ ‫َل ُك ْم َما َت َص َّدق‬
َ ‫ إ َّن بِ ُك ِّل َت ْس ِب‬:‫ُون بِ ِه‬
‫ َو ُك ِّل َتح ِمي َد ٍة‬،‫ َو ُك ِّل َتكبي َر ٍة َص َد َق ًة‬،‫َصدَق ًة‬
ِ ‫ َوأ ْم ٌر بال َم ْع ُر‬،‫ َو ُك ِّل َت ْه ِلي َل ٍة َص َد َق ًة‬،‫َص َد َق ًة‬
‫وف‬
‫ وفي ُب ْض ِع‬،‫ َو َن ْه ٌي َعنِ ال ُم ْن َك ِر َص َد َق ٌة‬،‫َص َد َق ٌة‬
‫ أ َيأتِي‬،‫ َيا رسولَ الل ِه‬:‫أَ َح ِد ُك ْم َص َد َق ٌة« قالوا‬
: َ‫أَ َح ُد َنا شَ ْه َو َت ُه َو َي ُكو ُن َل ُه فِ َيها أَ ْج ٌر؟ قَال‬
‫َان َع َلي ِه وِز ٌر؟‬
َ ‫»أَ َرأَي ُت ْم َل ْو َو َض َع َها في َحرا ٍم أَك‬
ِ ‫الح‬
َ
‫َان َل ُه‬
َ ‫لال ك‬
َ ‫فكذلِ َك إِذَا َو َض َع َها في‬
slaniče, zar i za zadovoljavanje svoje strasti čovjek ima nagradu?” ‘alejhisselam reče: “Šta mislite, kada bi tu
svoju strast čovjek udovoljio na nedozvoljen način, bi li zaslužio kaznu? Isto tako, ako to uradi na dozvoljen (halal) način, zaslužuje nagradu.”
(Muslim)
.‫ رواه مسلم‬.«‫أَ ْج ٌر‬
:‫ الأموال َو ِاح ُد َها‬:‫»ال ُّدثُو ُر« بالثاء المثلثة‬
.‫د ْثر‬
121. Ebu-Zerr, r.a., također pripovijeda da mu je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Nipošto ne potcjenjuj (ne omalovažavaj) ništa od dobrih djela, pa i
da se sretneš radosna lica sa svojim
bratom (prijateljem).”
(Muslim)
‫بي‬
ّ َّ‫ قَالَ لي الن‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الخامس‬١٢١
‫ »لاَ َت ْح ِقر َّن ِم َن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬ِ ‫ال َمع ُر‬
‫وف شَ ي ًئا َو َل ْو أَ ْن َتلقَى أَ َخاكَ بِ َو ْج ٍه‬
.‫ رواه مسلم‬.« ٍ‫َط ِليق‬
122. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Svakog dana
je čovjek dužan podijeliti sadaku za
svaki djelić svoga tijela: da pravedno presudiš između dvojice je sadaka, pomoći čovjeku da se uspne na
konja, ili pomoći mu da na njega natovari teret je sadaka, lijepa riječ je
sadaka, svaki korak prema džamiji
ti je sadaka i uklanjanje sa puta onoga što smeta prolaznicima je sadaka.”
(Muttefekun ‘alejhi)
Ovaj hadis Muslim bilježi i od ‘Aiše, r.a., u slijedećem obliku: “Svaki
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – السادس‬١٢٢
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
،‫س َع َلي ِه َص َد َق ٌة‬
ِ ‫ » ُك ُّل ُسلاَ َمى ِم َن النَّا‬:‫وسلم‬
ِ‫ َت ْع ِدلُ َب َين الا ْث َنين‬:‫س‬
ُ ‫ُك َّل َيو ٍم َتط ُل ُع فِي ِه الشَّ ْم‬
‫ َف َت ْح ِم ُل ُه َع َل ْي َها‬،‫ين ال َّر ُج َل فِي َدابَّ ِت ِه‬
ُ ‫ وتُ ِع‬،‫َصدَق ٌة‬
‫ َوال َك ِل َم ُة‬،‫أَ ْو َترف َُع َل ُه َع َل ْي َها َم َتا َع ُه َص َد َق ٌة‬
ِ ‫ وبك ِّل َخ ْط َو ٍة َت‬،‫ال َط ِّي َب ُة َص َد َق ٌة‬
‫مش َيها إِ َلى‬
ُ ‫ وتُ ِم‬،‫الصلا ِة َص َد َق ٌة‬
ِ‫يط الأذَى َعنِ ال َّطريق‬
َّ
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َص َد َق ٌة‬
‫يضا من رواية عائشة َرضي الله‬
ً ٔ‫ورواه مسلم ا‬
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬:‫ قَا َل ْت‬،‫عنها‬
ٍ ‫ »إنَّ ُه ُخ ِل َق ُك ُّل إن‬:‫عليه وسلم‬
‫ْسان ِم ْن َب ِني‬
‫ َف َم ْن َك َّب َر‬،‫آ َد َم َع َلى ِستِّ َين وثلاث ِمائَة َم ْف َصل‬
čovjek je stvoren tako da u svom tijelu ima 360 zglobova (dijelova), pa
ko tekbir izgovori, Allahu se zahvali, šehadet donese, kaže “subhanallahi”, zatraži oprost od Allaha, ukloni kamen, ili trn, ili kost sa puta kojim ljudi prolaze, ili naredi na dobro, ili odvrati od zla ukupno 360
puta toga dana, taj je sebe sačuvao
od Džehennema tog dana.”
،‫ َو َس َّب َح الله‬،‫ َو َهلَّ َل الل َه‬،‫وح ِم َد الله‬
َ ،‫الل َه‬
،ِ‫ َو َع َزلَ َح َج ًرا َع ْن َطريقِ النَّاس‬،‫َو ْاس َت ْغ َف َر الله‬
‫ أَ ْو أ َم َر‬،ِ‫ أَ ْو َعظ ًما َعن َطريقِ النَّاس‬،‫أَ ْو شَ ْو َك ًة‬
‫الستِّ َين‬
ِّ ‫ َع َد َد‬،‫ أَ ْو َن َهى َع ْن ُمن َكر‬،‫ب َم ْع ُروف‬
‫فس ُه‬
َ ‫والثَّلاثِ ِمائَة َف ٕانَّ ُه ُي ْم ِسي َيو َم ِئ ٍذ و َق ْد َز ْح َز َح َن‬
.«ِ‫َعنِ النَّار‬
123. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko god ode u
džamiju (radi namaza) i vrati se iz
nje, Allah mu za svaki njegov odlazak i dolazak pripremi doček u Džennetu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – السابع‬١٢٣
‫ » َم ْن َغدَا إِ َلى ال َم ْس ِجد أَ ْو‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
‫الجنَّ ِة نُ ُز ًلا ُكلَّ َما َغدَا أَ ْو‬
َ ‫ أَ َع َّد الل ُه َل ُه في‬،‫اح‬
َ ‫َر‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫اح‬
َ ‫َر‬
.‫ القوت والرزق وما ُيهيأُ للضيف‬:« ُ‫»النُّ ُزل‬
124. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “O žene muslimanke, neka ni jedna od vas ne
potcjenjuje ono što joj donese njena
komšinka, pa makar to bila obična
koščica s veoma malo mesa! (noga
ovce).”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الثامن‬١٢٤
ِ ‫ » َيا نِ َسا َء ال ُم ْس ِل َم‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫ات‬
«‫لاَ َت ْح ِقر َّن َجا َر ٌة لِ َجا َر تِ َها َو َل ْو فِ ْر ِس َن شَ ا ٍة‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
ِ :‫قَالَ الجوهري‬
‫كالحافِ ِر ِم َن‬
َ ‫من ال َبعي ِر‬
َ ‫الفرسن‬
.‫ َو ُربَّ َما ْاس ُت ِعي َر في الشَّ ا ِة‬: َ‫الدَّا َب ِة قَال‬
125. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Iman se sastoji od sedamdeset i nekoliko ili šezdeset i nekoliko dijelova. Najbolji
njegov dio je izgovoriti “la ilahe illallah”, a najmanji je uklanjanje sa
puta nečega što smeta prolaznicima,
a i stid je jedan dio imana.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – التاسع‬١٢٥
‫ون أَ ْو‬
َ ‫ »الإ يما ُن بِ ْض ٌع َو َسب ُع‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
ِ ‫بِض ٌع‬
َّ ‫ لاَ إل َه إلا‬: ُ‫ َفأ ْف َض ُل َها قَول‬:‫ون شُ ْع َب ًة‬
َ ‫وس ُت‬
، ِ‫ َوأَ ْد َنا َها إ َما َط ُة الأذَى َعنِ ال َّطريق‬،‫الل ُه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫الحيا ُء شُ ع َب ٌة ِم َن الإ يمان‬
َ ‫و‬
‫»ال ِب ْض ُع« من ثلاثة إِ َلى تسعة بكسر الباء وقد‬
.‫ القطعة‬:«‫ َو »الشُّ ْع َب ُة‬.‫تفتح‬
126. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Neki čovjek
je putovao, pa je jako ožednio. Na
putu je naišao na bunar te se spustio i napio se vode. Kada je izašao
iz bunara, ugledao je jednog psa kako plazi jezik i jede blato od žeđi.
Čovjek tada reče: ‘Ovog psa je snašla žeđ kao što je i mene bila snašla.’
Zatim je ponovo sišao u bunar i zagrabio vode svojom mestvom (obućom), koju je držao u zubima, dok
se ponovo popeo i napojio psa. Allah, dželle še’nuhu, mu je, zahvaljujući tome, oprostio njegove grije-
‫ صلى‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫ َع ْن ُه‬:‫ – العاشر‬١٢٦
‫ » َبي َنما َر ُج ٌل َيمشي‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عليه وسلم‬
َ‫ َف َو َج َد بِئ ًرا َف َن َزل‬،‫ش‬
ُ ‫بِ َطريقٍ ْاش َت َّد َع َلي ِه ال َع َط‬
‫ ثُ َّم َخ َر َج ف ٕاذَا َك ْل ٌب َي ْل َه ُث يأ ُك ُل‬،‫َشرب‬
َ ‫فِ َيها ف‬
‫ َل َق ْد َب َل َغ‬:‫ َفقَالَ ال َّر ُج ُل‬،ِ‫الثَّ َرى ِم َن ال َع َطش‬
‫َان َق ْد‬
ِ ‫َه َذا ال َك ْل ُب ِم َن ال َع َط‬
َ ‫ش ِمث ُل الَّ ِذي ك‬
‫ َف َملأَ ُخ َّف ُه َما ًء ثُ َّم‬،‫ َف َن َزلَ ال ِب ْئ َر‬،‫َب َل َغ ِمنِّي‬
،‫ ف ََسقَى ال َك ْل َب‬،‫أ ْم َس َك ُه بفي ِه َحتَّى َر ِق َي‬
،‫ َيا َر ُسول الل ِه‬:‫ َف َغ َف َر َل ُه« قالوا‬،‫ف ََش َك َر الل َه َل ُه‬
‫ »في ُك ِّل َك ِب ٍد‬: َ‫إ َّن َل َنا في ال َب َهائِ ِم أَ ْج ًرا؟ فقَال‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َر ْط َب ٍة أ ْج ٌر‬
‫ َف َغ َف َر‬،‫ »ف ََش َك َر الل ُه َل ُه‬:‫وفي رواية للبخاري‬
‫ » َب ْي َنما‬:‫الجنَّ َة« وفي رواية لهما‬
َ ‫ فأ ْد َخ َل ُه‬،‫َل ُه‬
he. Ashabi tada upitaše: ‘Allahov
Poslaniče, zar mi i u usluzi životinjama imamo nagradu?’
‫ش إِ ْذ‬
ُ ‫َك ْل ٌب ُي ِط‬
ُ ‫يف بِ َر ِك َّي ٍة َق ْد كَا َد يقت ُل ُه ال َع َط‬
‫ َف َن َز َع ْت ُموقَها‬،‫َرأَ ْت ُه َب ِغ ٌّي ِم ْن َب َغا َيا َب ِني إ ْس َرائِيل‬
.«‫َت َل ُه بِ ِه ف ََس َق ْت ُه َف ُغ ِف َر َل َها بِ ِه‬
ْ ‫ف َْاس َتق‬
‫ يدور حول‬:«‫يف‬
ُ ‫ َو » ُي ِط‬.‫ الخف‬:« ُ‫»ال ُموق‬
.‫ َو ِهي البئر‬:«‫» َر ِك َّي ٍة‬
‘U svemu što ima živu jetru je nagrada.’ ” U jednom Buharijinom rivajetu stoji: “Allah, dželle še’nuhu,
mu je, zahvaljujući tome, oprostio
njegove grijehe i u Džennet ga uveo.”
A po jednom drugom rivajetu, Buharije i Muslima: “Jednog dana je
jedan pas kružio oko bunara, žeđ
ga je bila gotovo usmrtila. Kada ga
je ugledala jedna bludnica od Beni Israila (Izraelićana), skinula je svoju
cipelu, njome zagrabila vode i napojila psa, na što joj Allah, dželle še’nuhu,
oprosti njene grijehe.”
(Muttefekun ‘alejhi)
127. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Uistinu sam
vidio jednog čovjeka kako šetka po
Džennetu zbog jednog drveta koje
je posjekao i uklonio s puta, jer je
smetalo muslimanima.”
(Muslim)
U drugom rivajetu stoji: “Jedan
čovjek naišao je putem i ugledao granu velikog drveta kako se prepriječila preko puta te je rekao: ‘Tako mi
Allaha, ja ću ovu granu skloniti s
puta, da ne smeta prolaznicima’, pa
ga zbog toga Allah, dželle še’nuhu,
uvede u Džennet.” U drugom riva-
- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الحادي عشر‬١٢٧
‫ » َلق ْد َرأ ْي ُت‬: َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫الجنَّ ِة في شَ َج َر ٍة َق َط َع َها ِم ْن‬
َ ‫َر ُج ًلا َي َت َقلَّ ُب في‬
‫ رواه‬.«‫َظ ْه ِر ال َط ِريقِ كَا َن ْت تُؤ ِذي ال ُم ْس ِل ِم َين‬
.‫مسلم‬
‫ » َم َّر َر ُج ٌل بِ ُغ ْصنِ شَ َج َر ٍة َع َلى‬:‫وفي رواية‬
ِ‫ َوالل ِه لأُن ِْح َي َّن َه َذا َعن‬: َ‫ َفقَال‬، ٍ‫َظه ِر َط ِريق‬
ِ ُٔ‫ َفا‬،‫مين لا ُيؤ ِذي ِه ْم‬
.«‫الجنَّ َة‬
َ ‫دخ َل‬
َ ‫ال ُم ْس ِل‬
ٍ‫ » َب ْي َن َما َر ُج ٌل َي ْمشي بِ َطريق‬:‫وفي رواية لهما‬
ٍ َ‫َو َج َد ُغ ْص َن ش‬
‫وك َع َلى الطريقِ فأخَّ َره ف ََش َك َر‬
.«‫ َف َغ َف َر َل ُه‬،‫الل ُه َل ُه‬
jetu, opet, stoji: “Jedan je čovjek išao
putem, i naišao na jednu trnovu granu, te je uklonio s puta, pa mu se
Allah, dželle še’nuhu, zahvalio tako što mu je oprostio njegove grijehe.”
128. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko god propisno i lijepo uzme abdest, zatim ode
na džuma-namaz, i šuteći sasluša hutbu, oprošteni su mu grijesi između
dvije džume (za sedmicu dana) i još
plus tri dana, ali ko samo obični kamenčić bez potrebe dotakne (za vrijeme hutbe), obezvrijedio je džumansku nagradu.”
(Muslim)
‫ قَالَ َر ُسول‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الثاني عشر‬١٢٨
َٔ‫ » َم ْن َت َو َّضا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ ثُ َّم أَ َتى ال ُجم َع َة ف َْاس َت َم َع‬،‫َفأَ ْح َس َن ال ُو ُضو َء‬
‫َوأَن َْص َت ُغ ِف َر َل ُه َما َب ْي َن ُه َو َب ْين ال ُج ُم َع ِة َوزِيا َد ُة‬
‫الح َصا َف َق ْد َل َغا« رواه‬
َ ‫س‬
َّ ‫ َو َم ْن َم‬،‫َثلا َث ِة أيَّا ٍم‬
.‫مسلم‬
129. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Kada čovjekmusliman, ili mu’min, uzima abdest
pa opere svoje lice, spadnu sa njega svi grijesi njegovih očiju, zajedno s vodom, ili s posljednjom kapi vode; a kada sapere svoje ruke, s
njih spadnu svi njegovi grijesi koje
je svojim rukama počinio, zajedno s
vodom, ili posljednjom kapi vode; a
kada opere svoje noge, s njih spadnu svi grijesi koje je počinio hodajući na njima, zajedno s vodom, ili posljednjom kapi vode, tako da ostane
posve čist od grijeha.”
- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫ َع ْن ُه‬:‫ – الثالث عشر‬١٢٩
‫ »إِذَا َت َو َّضأ ال َع ْب ُد‬: َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ أَو ال ُمؤ ِم ُن َف َغ َس َل َو ْج َه ُه َخ َر َج ِم ْن‬،‫ال ُم ْس ِل ُم‬
،‫َو ْج ِه ِه ُك ُّل َخ ِطي َئ ٍة َن َظ َر إِ َل ْي َها بِ َعيني ِه َم َع ال َما ِء‬
‫ َف ِٕاذا َغ َس َل َي َد ْي ِه َخ َر َج‬،‫أَ ْو َم َع ا ِٓخ ِر َق ْط ِر ال َما ِء‬
‫َان َب َط َش ْت َها َيدَا ُه َم َع‬
َ ‫ِم ْن َيدَي ِه ُك ُّل َخ ِطي َئة ك‬
‫ َف ِٕاذَا َغ َس َل‬،‫ أَ ْو َم َع ا ِٓخ ِر َق ْط ِر ال َما ِء‬،‫ال َما ِء‬
‫ر ِْج َلي ِه َخ َر َج ْت ُك ُّل َخ ِطي َئ ٍة مشتها ر ِْجلاَ ُه َم َع‬
‫ال َماء أَ ْو َم َع ا ِٓخ ِر َق ْط ِر ال َما ِء َحتَّى َيخْ ُر َج َن ِق ًّيا‬
ِ ُ‫ِم َن ال ُّذن‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫وب‬
(Muslim)
130. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Pet namaza,
džuma do džume i ramazan do ramazana iskupnici su grijeha između njih, ako se izuzmu veliki grijesi.”
(Muslim)
- ‫ عن َر ُسول الله‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الرابع عشر‬١٣٠
‫ات‬
ُ ‫»الص َل َو‬
َّ : َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َو َر َم َضا ُن‬،‫ َوال ُج ُم َع ُة إِ َلى ال ُج ُم َع ِة‬،‫س‬
َ
ُ ‫الخ ْم‬
‫اج ُت ِن َب ِت‬
ٌ ‫إِ َلى َر َم َض َان ُم َك ِّفر‬
ْ ‫ات لِ َما َب ْي َن ُه َّن إِذَا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ال َك َبائِ ُر‬
131. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi se da je rekao: “Pitao je Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem: ‘Hoćete li da vas uputim na ono čime
će vam Allah izbrisati grijehe i povećati vaš stupanj?’ Rekoše:
‘Hoćemo, o Allahov Poslaniče.’ On
reče: ‘Temeljno uzimanje abdesta u
najtežim uslovima, mnogo koraka
do mesdžida i iščekivanje namaza
poslije namaza, vam je kao pripravnost za džihad.’ ”
(Muslim)
َ‫ قَال‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – الخامس عشر‬١٣١
‫ »ألا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫الخ َطا َيا َو َي ْرف َُع بِ ِه‬
َ ‫أَ ُدلُّ ُك ْم َع َلى َما َي ْم ُحو الل ُه بِ ِه‬
ِ ‫ال َّد َر َج‬
: َ‫ قَال‬،‫ َيا رسولَ الل ِه‬،‫ َب َلى‬:‫ات؟« قَالُوا‬
‫الخ َطا‬
ُ ‫ َو َك ْث َر ُة‬،‫»إِ ْس َبا ُغ ال ُو ُضو ِء َع َلى ال َم َكا ِر ِه‬
ِ ‫إِ َلى ال َم َس‬
‫الصلا ِة‬
َّ ‫الصلا ِة َب ْع َد‬
َّ ‫ َوا ْن ِت َظا ُر‬،‫اج ِد‬
ُ ‫فَذلِ ُك ُم ال ِّر َب‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫اط‬
132. Od Ebu-Musa el-Eš‘arija r.a.,
prenosi se da je rekao: “Rekao je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem: ‘Ko klanja sabah i ikindiju
(berdejn) ući će u Džennet.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن أبي موسى‬:‫ – السادس عشر‬١٣٢
ُ‫ قَالَ رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الأشعر ِِّي‬
‫ » َم ْن َصلَّى‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫الجنَّ َة‬
َ ‫ال َب ْر َد ْينِ َد َخ َل‬
.‫ الصبح والعصر‬:«‫»ال َب ْر َد ِان‬
133. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., pre- ‫ قَالَ َر ُسول‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – السابع عشر‬١٣٣
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu‫ »إِذَا مرِض العب ُد‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
َْ َ َ
‘alejhi ve selleme, rekao: “Ako se
‫َان َي ْع َم ُل ُم ِقي ًما‬
َ ‫أَ ْو َسا َف َر ُك ِت َب َل ُه ِم ْث ُل َما ك‬
čovjek (musliman) razboli, ili bude
.‫ رواه البخاري‬.«‫يحا‬
ً ‫َص ِح‬
na putu, njemu se piše nagrada za
sve ono što je radio dok je bio zdrav
i kod svoje kuće (zato što bi on to i
dalje radio, ali je spriječen).”
(Buhari)
‫‪ – ١٣٤‬الثامن عشر‪ :‬عن َجاب ٍر ‪ -‬رضي الله‬
‫عنه ‪ -‬قَالَ ‪ :‬قَالَ رسولُ الله ‪ -‬صلى الله عليه‬
‫وسلم‪ُ » :‬ك ُّل َم ْع ُر ٍ‬
‫وف َص َد َق ٌة«‪ .‬رواه‬
‫البخاري‪ ،‬ورواه مسلم ِم ْن رواية ُح َذيفة ‪-‬‬
‫رضي الله عنه‪.‬‬
‫‪134. Džabir, r.a., prenosi da je Alla‬‬‫‪hov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve‬‬
‫‪selleme, rekao:‬‬
‫”‪“Svako dobro djelo je sadaka.‬‬
‫)‪(Buhari‬‬
135. Džabir, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Nijedan musliman ne zasadi nijednu sadnicu, a da sve što se sa nje
pojede njemu ne bude sadaka; i ono
što se sa nje ukrade je njemu sadaka, i ono što se od nje odlomi je njemu sadaka.”
(Muslim)
U drugom njegovom rivajetu stoji: “Nijedan musliman ne zasadi sadnicu, sa koje pojede čovjek, ili životinja, ili ptica, a da to njemu ne bude sadaka, sve do Kijametskog dana.” A u jednom rivajetu stoji: “Ni-
‫ قَالَ َر ُسول‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – التاسع عشر‬١٣٥
‫ » َما ِم ْن ُم ْس ِل ٍم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
،‫َان َما أُ ِك َل ِم ْن ُه َل ُه َص َد َق ًة‬
َ ‫َي ْغر ُِس َغ ْر ًسا إلا َّ ك‬
َّ ‫ َولاَ َي ْر َز ُؤ ُه أَ َح ٌد إلا‬،‫َو َما ُسرِقَ ِمن ُه َل ُه َص َد َق ًة‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َان َل ُه َص َد َق ًة‬
َ ‫ك‬
‫ »فَلاَ َي ْغر ُِس ال ُم ْس ِل ُم َغ ْر ًسا‬:‫وفي رواية َل ُه‬
‫َان َل ُه‬
َ ‫َف َيأْ ُك َل ِم ْن ُه إن َْسا ٌن َولاَ َدابَّ ٌة َولاَ َط ْي ٌر إلا َّ ك‬
َ‫ »لا‬:‫ وفي رواية َل ُه‬.«‫َصدَقة إِ َلى َيو ِم ال ِق َيام ِة‬
‫ َف َيأ ُك َل ِمن ُه‬،‫ َولاَ َيز َر ُع َزر ًعا‬،‫َيغر ُِس ُم ْس ِل ٌم َغ ًرسا‬
‫ إلا َّ كَا َن ْت َل ُه‬،ٌ‫إن َْسا ٌن َولاَ َدا َب ٌة َولاَ شَ يء‬
.«‫َص َد َق ًة‬
.‫ رضي الله عنه‬- ‫وروياه جمي ًعا من رواية أنس‬
jedan musliman ne posadi sadnicu
niti posije žitaricu, sa koje pojede čovjek, ili životinja, ili bilo šta, a da to
njemu ne bude sadaka.”
Ovaj hadis obojica prenose i od Enesa, r.a.
.‫ » َي ْر َز ُؤ ُه« أي ينقصه‬:‫قوله‬
136. Od Džabira, r.a., prenosi se da
‫ أراد بنو َس ِل َم َة‬: َ‫ قَال‬،‫ َع ْن ُه‬:‫ – العشرون‬١٣٦
je rekao: “Htjelo je pleme Benu-Seleme‫ك رسولَ الله‬
ِ
َ ِ‫المسج ِد فبلغ ذل‬
‫أَن َينت ِقلوا قرب‬
(medinsko pleme) da se preseli u bliَ
َْ
zinu mesdžida, pa je to čuo Posla- ‫ »إنَّ ُه قد‬:‫ فقَالَ لهم‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ُرب‬
nik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, i
َ ‫َب َل َغني أنَّ ُك ْم تُرِيد‬
َ ‫ُون أَ ْن َتن َت ِق ُلوا ق‬
rekao im: ‘Obaviješten sam da se
ِ ‫ال َم‬
‫ َيا َر ُسول الل ِه َق ْد‬،‫ َن َع ْم‬:‫سجد؟« فقالُوا‬
želite preseliti u blizinu mesdžida.’
ِ ،‫ » َب ِني َس ِل َم َة‬: َ‫ َفقَال‬.‫أَ َر ْد َنا ذلِ َك‬
،
‫م‬
‫ك‬
‫ر‬
‫ا‬
‫ي‬
‫د‬
ُ
َ
ْ
َ
Rekoše: ‘Da, Poslaniče, htjeli smo
ُ ‫ د َيا َر ُك ْم تُ ْك َت ْب آ َثا ُر‬،‫تُ ْك َت ْب آ َثا ُر ُك ْم‬
to’, pa on reče: ‘Benu-Seleme, osta- ‫ رواه‬.«‫ك ْم‬
.‫مسلم‬
nite u vašim kućama,za vaše pješačenje do džamije pisat će vam se na‫ رواه‬.«‫ »إ َّن بِ ُك ِّل َخط َو ٍة َد َر َج ًة‬:‫وفي رواي ٍة‬
grada.’ ” U drugom predanju stoji:
.‫مسلم‬
“Za svaki korak (do mesdžida) bit
- ‫يضا بِ َمعناه ِم ْن رواية أنس‬
ً ٔ‫رواه البخاري ا‬
ćete odlikovani.”
(Muslim)
.‫رضي الله عنه‬
‫ قبيلة معروفة ِم َن‬:‫َو » َب ُنو َس ِل َم َة« بكسر اللام‬
‫الأنصار ‪ -‬رضي الله عنهم ‪َ -‬و »آ َثا ُر ُه ْم«‪:‬‬
‫خطا ُهم‪.‬‬
137. Od Ebu-Munzira Ubejja b. Kab,
r.a., prenosi se: “Bio je jedan čovjek,
nisam znao da iko stanuje dalje od
mesdžida od njega. Nikada nije izostavio namaz (džemata), pa mu je
kazano, ili sam mu kazao: ‘Šta misliš da kupiš magarca pa da ga jašeš po mraku i po vrelom danu.’ On
reče: ‘Ne volim da mi je kuća blizu
mesdžida. Ja želim da mi se pišu
sevapi hoda u odlasku do džamije i
u povratku porodici.’ Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, reče: ‘Allah ti je sve to dodijelio.’ ”
(Muslim)
A u drugom predanju stoji: “Zai-
‫ عن أبي المن ِذر‬:‫ – الحادي والعشرون‬١٣٧
‫َان‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫بي بنِ َك ْعب‬
ِّ ُٔ‫ا‬
،‫َر ُج ٌل لا أ ْع َل ُم َرج ًلا أ ْب َع َد ِم َن ال َم ْس ِج ِد ِم ْن ُه‬
:‫ فَقي َل َل ُه أَ ْو َف ُق ْل ُت َل ُه‬،ٌ‫َان لاَ تُخْ ِط ُئ ُه َصلاة‬
َ ‫َوك‬
‫َل ِو ْاش َت َر ْي َت ِح َما ًرا َت ْر َك ُب ُه في ال َظ ْل َماء وفي‬
‫ َما َي ُس ُّر نِي أ َّن َم ْنزِلي إِ َلى‬: َ‫ال َّر ْم َضاء؟ َفقَال‬
‫َج ْن ِب ال َم ْس ِج ِد إنِّي أري ُد أَ ْن ُي ْك َت َب لِي‬
ِ ‫اي إِ َلى ال َم ْس ِج ِد َو ُر ُج‬
‫وعي إِذَا َر َج ْع ُت‬
َ ‫َم‬
َ ‫مش‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َفقَالَ َر ُسول الله‬،‫إِ َلى أ ْه ِلي‬
‫ » َق ْد َج َم َع الل ُه َل َك ذلِ َك ُكلَّ ُه« رواه‬:‫وسلم‬
.‫مسلم‬
.«‫اح َت َس ْب َت‬
ْ ‫ »إ َّن َل َك َما‬:‫وفي رواية‬
‫ض التي أصابها الحر‬
‫»ال َّر ْم َضا ُء«‪ :‬الأ ْر ُ‬
‫الشديد‪.‬‬
‫”‪sta ćeš dobiti onako kako vjeruješ.‬‬
139. Adijj ibn Hatim, r.a., prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaštitite
se od (džehenemske) vatre, pa makar sa pola hurme (koju udijelite).”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom rivajetu stoji: “Nema
nikog od vas a da mu se njegov Gospodar neće direktno, bez posrednika, obratiti pitanjem o njegovim
grijesima, pa će pogledati desno do
sebe, i neće ništa drugo vidjeti osim
svojih djela; zatim će pogledati lijevo do sebe i opet neće ugledati ništa drugo osim svojih djela; zatim
će pogledati ispred sebe i neće vi-
ِ‫ عن َع ِدي بن‬:‫ – الثالث والعشرون‬١٣٩
‫بي‬
ّ َّ‫ سمعت الن‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫َحات ٍم‬
‫ »اتَّ ُقوا النَّا َر‬:‫ يقول‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫بشق َت ْم َر ٍة‬
ِّ ‫َو َل ْو‬
- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫وفي رواية لهما َع ْن ُه‬
‫ » َما ِم ْن ُك ْم ِم ْن أَ َح ٍد‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫س َبي َن ُه َو َب ْي َن ُه َت ْر ُج َما ٌن‬
َ ‫إلا َّ َس ُي َكلِّ ُم ُه َربُّ ُه َل ْي‬
‫ َو َي ْن ُظ ُر‬،‫َف َي ْن ُظ ُر أَ ْي َم َن ِم ْن ُه فَلاَ َي َرى إلا َّ َما َق َّد َم‬
‫ َو َين ُظ ُر َب ْي َن َيدَي ِه‬،‫أَ ْشأَ َم ِم ْن ُه فَلاَ َيرى إلا َّ َما َق َّد َم‬
‫ فَاتَّ ُقوا النَّا َر َو َلو‬،‫فَلاَ َي َرى إلا َّ النَّار تِلقَا َء َو ْج ِه ِه‬
.«‫ َف َم ْن َل ْم َي ِج ْد َف ِب َك ِل َم ٍة َط ِّي َب ٍة‬،‫بِ ِش ِّق َت ْم َر ٍة‬
djeti ništa osim vatre usmjerene prema njemu. Zato se čuvajte vatre, pa
makar dijeleći pola hurme, a ko ne
nađe ni to, onda lijepom riječju.”
‫ رضي‬- ‫ عن أنس‬:‫ – الرابع والعشرون‬١٤٠
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
‫ »إ َّن الل َه َل َي ْر َضى َعنِ ال َع ْب ِد أَ ْن‬:‫عليه وسلم‬
“Zaista je Allah, dželle še’nuhu,
‫ أَ ْو َيشْ َر َب‬،‫ َف َيح َم َد ُه َع َل ْي َها‬،‫َيأ ُك َل الأَ ْك َل َة‬
zadovoljan čovjekom koji, kada nešto pojede, zahvali Allahu, dželle še’nuhu, .‫ رواه مسلم‬.«‫ح َم َد ُه َع َل ْي َها‬
ْ ‫ َف َي‬،‫الشَّ ْر َب َة‬
na tome ili kada nešto (od dozvo‫هي ال َغ ْد َو ُة أَو‬
َ ‫ َو‬:‫َو »الأَ ْك َل ُة« بفتح الهمزة‬
ljenih pića) popije, zahvali Allahu,
.ُ‫ال َعشْ َوة‬
dželle še’nuhu, na tome.”
140. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
(Muslim)
141. Ebu-Musa, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Svaki je musliman dužan podijeliti sadaku.” Neko reče: “A šta ako
je nema?” “Zarađivat će svojim rukama, i tako sebi privređivati, a i
sadaku dijeliti”, odgovori on. “A
šta ako ne bude mogao?” “Pomoći
će nevoljniku koji je u nuždi.” “A
šta ako ne bude mogao?” “Naređivat će na dobro i korisno.” “A šta
ako ni to ne bude radio?” “Suzdržavat će se od zla, jer mu je i to sadaka.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن أَبي موسى‬:‫ – الخامس والعشرون‬١٤١
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫ رضي الله عنه‬: َ‫ » َع َلى ُك ِّل ُم ْس ِل ٍم َص َد َق ٌة« قَال‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
‫ » َي ْع َم ُل بِ َي َد ْي ِه َف َي ْنف َُع‬: َ‫يت إ ْن َل ْم َي ِجدْ؟ قَال‬
َ ٔ‫أرا‬
‫يت إن َل ْم َي ْس َت ِط ْع؟‬
َ ٔ‫ أرا‬: َ‫َن ْف َس ُه َو َي َت َصدَّقُ « قَال‬
: َ‫وف « قَال‬
َ ‫اج ِة ال َم ْل ُه‬
َ ‫الح‬
َ ‫ين ذَا‬
ُ ‫ » ُي ِع‬: َ‫قَال‬
ِ ‫ » َيأ ُم ُر بِال َم ْع ُر‬: َ‫ قَال‬،‫يت إ ْن َل ْم َي ْس َت ِط ْع‬
‫وف‬
َ ٔ‫أرا‬
: َ‫ أ َرأ ْي َت إ ْن َل ْم َي ْف َع ْل؟ قَال‬: َ‫ قَال‬.«ِ‫الخ ْير‬
َ ‫أ ِو‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫ َف ِٕان ََّها َص َد َق ٌة‬،‫» ُي ْم ِس ُك َعنِ الشَّ ِّر‬
.‫َع َلي ِه‬
14. Umjerenost u ibadetima
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Taha, ne objavljujemo ti Kur’an
da se mučiš.” (Taha, 1-2)
“Allah želi da vam olakša, a ne da
poteškoće imate.” (El-Bekara, 185)
‫ – باب في الاقتصاد في‬١٤
‫العبادة‬
‫ }طه َما أَ ْن َز ْل َنا َع َل ْي َك ا ْل ُق ْرا َٓن‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } ُيرِي ُد الل ُه‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١ :‫لِ َتشْ قَى{ ]طه‬
:‫بِ ُك ُم ا ْل ُي ْس َر َولا ُيرِي ُد بِ ُك ُم ا ْل ُع ْس َر{ ]البقرة‬
.[١٨٥
142. ‘Aiša, r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, jedne prilike ušao u njenu
kuću i kod nje zatekao jednu ženu,
te je upitao: “Ko je ova žena?” Ona
mu je na to odgovorila da je ovo ta
i ta žena pa je pomenula kako ona
puno klanja (nafilu) namaz. On tada reče: “Neka svako od vas obavlja
nafilu onoliko koliko je u stanju (da
ustraje u njoj). Tako mi Allaha, Allahu neće dosaditi dok vama samima ne dosadi, a Allahu su najdraža
djela u kojima čovjek ustraje.”
(Muttefekun ‘alejhi)
Izraz: “Allahu neće dosaditi” zna-
‫ أ َّن‬:‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬١٤٢
‫ دخل َع َل ْي َها‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
ِ
:‫ » َم ْن ه ِذ ِه؟« قَا َل ْت‬: َ‫ قَال‬،ٌ‫وعندها امرأة‬
،‫ » َم ْه‬: َ‫ قَال‬.‫ه ِذ ِه فُلاَ َن ٌة َت ْذ ُك ُر ِم ْن َصلاتِ َها‬
‫ َفوالل ِه لاَ َي َم ُّل الل ُه َحتَّى‬،‫ُون‬
َ ‫َع َل ْي ُك ْم بِ َما تُ ِطيق‬
ِ ‫َان أَ َح ُّب الدِّينِ إِ َل ْي ِه َما َدا َو َم َص‬
‫اح ُب ُه‬
َ ‫َت َملُّوا« وك‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫َع َلي ِه‬
‫ و َم ْع َنى »لاَ َي َم ُّل‬.‫ َك ِل َم ُة َن ْهي َو َز ْجر‬:«‫َو »م ْه‬
‫ لاَ َي ْق َط ُع َث َوا َب ُه َع ْن ُك ْم َو َج َزاء أَ ْع َمالِ ُك ْم‬:«‫الل ُه‬
،‫و ُي َعا ِم ُل ُك ْم ُم َعا َمل َة ال َما ِّل َحتَّى َت َملُّوا َف َت ْت ُر ُكوا‬
‫ُون ال َّد َوا َم َع َلي ِه‬
َ ‫َف َي ْن َب ِغي َل ُك ْم أَ ْن َتأ ُخ ُذوا َما تُ ِطيق‬
.‫َليدُو َم َثوا ُب ُه َل ُك ْم َوف َْض ُل ُه َع َل ْي ُك ْم‬
či: Allah vas neće prestati nagrađivati za vaša djela, i to mu neće dosaditi, sve dok vama ne dosadi, pa
prestanete s ibadetom. Zato trebate
uzeti samo onoliko vanrednih ibadeta koliko ste u stanju stalno i bez
prestanka obavljati, kako bi vam bila trajna nagrada od Allaha.
143. Enes, r.a., pripovijeda da su
došla tri čovjeka kući Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i kod njegovih žena (majki svih
vjernika) raspitivali se o njegovim
ibadetima.
Dobivši od njih odgovor, učini im
se kao da ono što oni rade nije dovoljno, te rekoše: “Gdje smo mi u
odnosu na Allahovog Poslanika, sallAllahu ‘alejhi ve selleme?” Njemu
su oprošteni svi njegovi grijesi, prošli i budući. Jedan od njih reče: “Što
se mene tiče, ja ću od sada cijele noći provoditi u ibadetu.” Drugi reče:
“A ja ću od sada svaki dan postiti, i
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬١٤٣
ِ ‫َجا َء َثلا َث ُة َر ْه ٍط إِ َلى ُب ُي‬
- ‫بي‬
ِ ‫وت أ ْز َو‬
ّ َّ‫اج الن‬
‫ون َع ْن ِع َبا َد ِة‬
َ ُ‫ َي ْسأَل‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َف َل َّما أُخْ ِبروا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
ِ
- ‫بي‬
ِّ َّ‫ أَ ْي َن َن ْح ُن م َن الن‬:‫َكأَنَّ ُه ْم َتقَالُّو َها َوقَالُوا‬
‫ َوق ْد ُغ ِف َر َل ُه َما َت َق َّد َم‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ أ َّما أنا‬:‫ قَالَ أح ُد ُهم‬.‫ِم ْن َذ ْن ِب ِه َو َما َتأخَّ َر‬
‫ َوأَ َنا أ ُصو ُم‬:‫ َوقالَ الآ َخ ُر‬.‫َفأُ َصلِّي اللَّي َل أبدًا‬
ُ‫ َوأَنا أ ْع َتزِل‬:‫ َوقالَ الآخر‬.‫ال َّد ْه َر أَ َبدًا َولا أُ ْف ِط ُر‬
- ‫ فجاء رسولُ الله‬.‫النِّ َسا َء فَلاَ أ َت َز َّو ُج أ َبدًا‬
‫ »أ ْن ُت ُم‬: َ‫ َفقَال‬،‫ إليهم‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫الَّ ِذ َين قُ ْل ُت ْم ك ََذا َوك ََذا؟ أَ َما والل ِه إنِّي‬
nikako neću mrsiti.”
Treći reče: “A ja ću se kloniti žena i nikako se više neću ženiti.” Zatim im je došao Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i rekao: “Vi ste oni što su rekli to i to?
Tako mi Allaha, ja sam pobožniji i
strahopoštovanja većeg od vas, ali
ja postim i mrsim, klanjam i spavam,
a živim bračnim životom! Ko god
se udalji od mog sunneta (načina života i rada), on ne pripada meni.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ َل ِكنِّي أ ُصو ُم‬،‫ َوأَ ْتقَا ُك ْم َل ُه‬،‫لأخْ َشا ُك ْم لل ِه‬
‫ َف َم ْن‬،‫ َوأَ َت َز َّو ُج النِّسا َء‬،ُ‫ وأُ َصلِّي َوأَ ْرقُد‬،‫َوأُ ْف ِط ُر‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫س ِمنِّي‬
َ ‫َر ِغ َب َع ْن ُسنَّ ِتي َف َل ْي‬
144. Ibn Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Propali i stradali su cjepidlake!”
(Oni koji bez razloga sebi i drugima
otežavaju poslove i ibadete.) Rekao
je to tri puta.
(Muslim)
:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن ابن مسعود‬١٤٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫أ ّن الن‬
.‫ رواه مسلم‬.‫ون« قالها َثلا ًثا‬
َ ‫» َه َل َك ال ُم َت َن ِّط ُع‬
‫ المتعمقون المشددون في غير‬:«‫عون‬
َ ‫»ال ُم َت َن ِّط‬
ِ
.‫موض ِع التشدي ِد‬
145. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaista je vjera lagana, bez tegoba. Ko god u vjeri navaljuje s dodacima, vjera ga savlada.
Zato se držite umjerenosti (sredine), a ako neko od vas ne bude u stanju neki posao obaviti u potpunosti, neka ga bar približno obavi. Budite radosni, i pomažite se jutrom,
krajem dana i jednim dijelom noći.”
(Buhari)
U jednom drugom njegovom rivajetu stoji: “Budite umjereni, budite umjereni, činite ibadet jutrom i
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – عن أَبي هرير َة‬١٤٥
‫ »إ َّن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
،‫ َو َل ْن ُي َشا َّد ال ِّد ْي ُن إلا َّ َغ َل َب ُه‬،‫ِّين ُي ْس ٌر‬
َ ‫الد‬
‫ َو ْاس َت ِعي ُنوا بِال َغ ْد َو ِة‬،‫ف ََس ِّد ُدوا َوقَا ِر ُبوا َوأ ْب ِش ُروا‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫َوال َّر ْو َح ِة َوشَ ي ٍء ِم َن ال ُّد ْل َج ِة‬
‫ َوا ْغ ُدوا‬،‫»س ِّد ُدوا َوقَا ِر ُبوا‬
َ :‫وفي رواية َل ُه‬
‫ الق َْص َد الق َْص َد‬،‫ َوشَ يءٌ ِم َن ال ُّد ْل َج ِة‬،‫َو ُرو ُحوا‬
.«‫َت ْب ُل ُغوا‬
‫ ُه َو مرفوع َع َلى َما َل ْم يسم‬:«‫ِّين‬
ُ ‫ »الد‬:‫قوله‬
‫الدين‬
َ ‫ وروي منصو ًبا وروي »لن يشا َّد‬.‫فاعله‬
‫ »إلا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ وقوله‬.«ٌ‫أحد‬
‫ِّين َو َع َج َز ذلِ َك ال ُم َشا ُّد‬
ُ ‫ أي َغ َل َب ُه الد‬:«‫َغ َل َب ُه‬
večeri i krajem noći, postići ćete ciljeve.” Opće značenje ovog hadisa:
Olakšajte sebi obavljanje (vanrednih)
ibadeta i dobrih djela, tako što ćete
ih obavljati u vremenu kad ste raspoloženi i za njih horni, tako da vam
budu dragi i ugodni, a ne teški i odvratni, da biste postigli vaš cilj. Budite kao iskusni putnik koji koristi
vrijeme svoje aktivnosti (rano ujutro, kraj dana i jedan dio noći) za
putovanje, a ostali dio vremena provodi u odmaranju, zajedno sa svojom jahalicom, i tako stiže do cilja,
bez puno umora.
:«ُ‫ َو »ال َغ ْد َوة‬.‫َع ْن ُمقَا َو َم ِة الدِّينِ لِ َك ْث َر ِة ُط ُر ِق ِه‬
ِ ٔ‫سير ا‬
‫ َو‬.ِ‫ ا ِٓخ ُر النهار‬:«‫ َو »ال َّر ْو َح ُة‬.ِ‫ول النهار‬
.‫ ا ِٓخ ُر اللَّي ِل‬:«‫»ال ُّد ْل َج ُة‬
‫ ْاس َت ِعي ُنوا َع َلى‬:‫ ومعناه‬،‫وهذا استعارة وتمثيل‬
‫ بِالأَ ْع َم ِال في َو ْق ِت‬- ‫ عز وجل‬- ‫َطا َع ِة الل ِه‬
‫ون‬
ُ ‫َن َش ِاط ُك ْم َو َف َرا ِغ قُ ُلو بِ ُك ْم بِ َح‬
َ ‫يث َت ْس َت ِل ُّذ‬
‫ َك َما‬،‫ون َم ْق ُصو َد ُك ْم‬
َ ‫ون وتب ُل ُغ‬
َ ‫ال ِع َبا َد َة ولا َت ْسأَ ُم‬
ِ ‫الحا ِذقَ َيسي ُر في ه ِذ ِه الأ ْوق‬
‫َات‬
َ ‫أ َّن ال ُم َسافِ َر‬
‫ويستريح ُه َو َو َدابَّ ُت ُه في َغي ِر َها َف َي ِص ُل ال َم ْق ُصو َد‬
.‫ والل ُه أعلم‬،‫بِ َغ ْي ِر َت َعب‬
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬١٤٦
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫َد َخ َل الن‬
، ِ‫السا ِر َي َت ْين‬
َّ ‫ال َم ْس ِج َد َف ِٕاذَا َح ْب ٌل َم ْمدُو ٌد َب ْي َن‬
‫ َه َذا َح ْب ٌل‬:‫الح ْب ُل؟« قالُوا‬
َ ‫ » َما َه َذا‬: َ‫َفقَال‬
ِ ْ ‫ َف ِٕاذَا َف َت َر ْت َت َعلَّق‬،‫لِ َز ْي َن َب‬
- ‫بي‬
ُّ َّ‫ َفقَالَ الن‬.‫َت بِه‬
‫ لِ ُيص ِّل‬،‫ » ُحلُّو ُه‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«ْ‫أَ َح ُد ُك ْم َن َشا َط ُه َف ِٕاذَا َف َت َر َف ْل َي ْرقُد‬
146. Enes, r.a., pripovijeda da je jednog dana Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, ušao u džamiju i
ugledao uže zategnuto između dva
stupa, pa je upitao:
“Kakvo je ovo uže?” Prisutni rekoše: “Ovo je uže Zejnebe; kada klanja, pa se umori, pridrži se za njega.” “Sklonite ga, neka svako od vas
klanja dok je odmoran, a kada se umori, neka ostavi namaz i legne da se
odmori”, odgovori on.
(Muttefekun ‘alejhi)
147. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ako se nekome od
vas zadrijema za vrijeme (nafile) namaza, neka odspava dok ga drijem
ne prođe. Jer, uistinu, taj nije siguran da neće umjesto traženja oprosta sam sebe grditi.” (Ne znajući šta
radi, zbog nesanice.)
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬١٤٧
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫س أَ َح ُد ُك ْم َو ُه َو ُي َصلِّي َف ْل َي ْرقُ ْد َحتَّى‬
َ ‫»إِذَا َن َع‬
‫ ف ِٕا َّن أ َح َدكُم إِذَا َصلَّى َو ُه َو‬،‫َي ْذ َه َب َع ْن ُه النَّو ُم‬
‫س لا َي ْدرِي َل َعلَّ ُه َي ْذ َه ُب َي ْس َت ْغ ِف ُر َف َي ُس ُّب‬
ٌ ‫َن ِاع‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َن ْف َس ُه‬
149. Ebu-Džuhajfe Vehb ibn ‘Abdullah, r.a., pripovijeda da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, pobratio Selmana i Ebu-Derdaa,
r.a., pa je Selman posjetio Ebu-Derdaa
i vidio njegovu ženu neurednu (slabo odjevenu i nesređenu), te joj rekao: “Što si takva?” Ona mu odgovori: “Tvoj brat Ebu-Derda nema nikakve želje za dunjalukom!” Zatim
dođe Ebu-Derda, noseći mu hranu
i reče: “Ti jedi, a ja postim.” On mu
na to odgovori: “Ja neću jesti sve
dok i ti ne budeš jeo sa mnom”, pa
su obojica jeli. Kada je došla noć,
Ebu-Derda je htio klanjati (nafilu),
‫ – وعن أبي ُج َح ْيفَة َو ْهب بنِ عبد الل ِه‬١٤٩
‫ صلى‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫ ا َٓخى الن‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬،‫ َب ْي َن َس ْل َم َان َوأَبي ال َّد ْردا ِء‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫َفزا َر َس ْل َما ُن أَ َبا الدَّردا ِء َف َرأى أُ َّم الدَّردا ِء‬
‫ أ ُخوكَ أَ ُبو‬:‫ َما شَ أنُ ِك؟ قَا َل ْت‬: َ‫ َفقَال‬،‫ُم َت َب ِّذ َل ًة‬
‫ فَجا َء أَ ُبو‬،‫اج ٌة في ال ُّد ْن َيا‬
َ ‫س َل ُه َح‬
َ ‫الدَّر َدا ِء َل ْي‬
‫ ُك ْل َف ِٕانِّي‬:‫ َفقَالَ َل ُه‬،‫ال َّد ْر َدا ِء ف ََص َن َع َل ُه َط َعا ًما‬
،‫ َما أنا بِآ ِكلٍ َحتَّى َتأ ُك َل فأكل‬: َ‫ قَال‬،‫َصائِ ٌم‬
َ‫َان اللَّي ُل َذ َه َب أَ ُبو الدَّر َدا ِء َيقُو ُم َفقَال‬
َ ‫َف َل َّما ك‬
.‫ َن ْم‬:‫ ثُ َّم َذ َه َب َيقُو ُم َفقَالَ َل ُه‬،‫ فنام‬،‫ َن ْم‬:‫َل ُه‬
‫ قُم‬:‫َان من ا ِٓخر اللَّيلِ قَالَ َس ْل َما ُن‬
َ ‫َف َل َّما ك‬
‫ إ َّن‬:‫ ف ََصلَّ َيا َج ِمي ًعا َفقَالَ َل ُه َس ْل َما ُن‬،‫الآن‬
pa mu je Selman rekao: “Spavaj”,
te je on legao spavati, zatim nakon
kraćeg vremena ustao je, a Selman
mu ponovo reče: “Spavaj.” Kada je
došla zadnja trećina noći, Selman mu
reče: “Sada ustani na namaz”, pa su
zajedno klanjali, a nakon toga mu
Selman reče: “Ti, uistinu, imaš obaveze prema svome Gospodaru, prema samome sebi i prema svojoj ženi i djeci. Zato prema svakome od
njih izvršavaj svoje obaveze, nikoga
ne zapostavljajući.”
Ebu-Derda sutradan je otišao Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i to mu ispričao, a Alaj-
َ ‫ َو إِ َّن لِ َن ْف ِس َك َع َل‬،‫لِ َربِّ َك َع َل ْي َك َح ًّقا‬
،‫يك َح ًّقا‬
َ ‫َولأَ ْه ِل َك َع َل‬
‫ َفأ ْع ِط ُك َّل ِذي َح ٍّق‬،‫يك َح ًّقا‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ َّ‫ َفأَ َتى الن‬،‫َح َّق ُه‬
ِ
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫ف ََذ َك َر ذل َك َل ُه َفقَالَ الن‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫»صدَقَ َس ْل َما ُن‬
َ :‫وسلم‬
hisselam mu kaza: “Selman je istinu rekao.” (On je u pravu.)
(Buhari)
151. Jedan od pisara Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, po imenu Hanzale ibn er-Rebi
el-Esedi, r.a., pripovijeda da ga je
jedne prilike sreo Ebu-Bekr, r.a., i
upitao: “Kako si, o Hanzale?” Ja mu
tada rekoh: “Hanzala je dvoličnjak
(postao munafik)!” Ebu-Bekr reče:
“Subhanallah, šta govoriš?!” Rekoh
mu: “Kada smo kod Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i slušamo kako nam priča o Džennetu i Džehennemu, toliko nam je
sve jasno kao da sve to gledamo svojim očima, ali kada odemo od Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
‫الربيع‬
ِ ِ‫ – وعن أبي رِب ِعي حنظلة بن‬١٥١
- ‫الأُ َس ِّي ِد ِّي الكاتب أح ِد كتّاب َر ُسول الله‬
- ‫ َل ِق َي ِني أَ ُبو َبكر‬: َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َك ْي َف أن َْت َيا‬: َ‫ َفقَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ ُس ْب َح َان‬: َ‫ َناف ََق َح ْن َظ َل ُة! قَال‬:‫ح ْن َظ َل ُة؟ قُ ْل ُت‬
- ‫ َن ُكو ُن ِع ْن َد َر ُسول الله‬:‫الله َما َتقُولُ ؟! قُ ْل ُت‬
‫بالجنَّ ِة َوالنَّا ِر‬
َ ‫ ُي َذ ِّك ُر َنا‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫كأنَّا َرأ َي َع ْينٍ ف ِٕاذَا َخ َر ْج َنا ِم ْن ِع ْن ِد َر ُسول الله‬
‫اج‬
َ ‫ َعاف َْس َنا الأَ ْزو‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬ِ ‫الض ْي َع‬
‫ قَالَ أَ ُبو بكر‬،‫ات َنسي َنا َك ِثي ًرا‬
َّ ‫َوالأَ ْولاَ َد َو‬
،‫ َف َوالله إنَّا َل َن ْلقَى ِم ْث َل َه َذا‬:‫ رضي الله عنه‬‫فا ْن َط َل ْق ُت أَ َنا وأ ُبو َب ْكر َحتَّى َد َخ ْل َنا َع َلى َر ُسول‬
ve selleme, i pozabavimo se svojom
porodicom i svojim imecima, većinu toga zaboravimo!” Ebu-Bekr reče: “ Tako mi Allaha, i ja osjećam
isto tako!” Zatim smo se nas dvojica uputili do Allahovog Poslanika,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, pa ja
opet rekoh: “O Allahov Poslaniče,
Hanzala je postao munafik!” ‘alejhisselam upita: “A kako to?” Ja mu rekoh: “Allahov Poslaniče, dok smo
kod tebe i dok te slušamo kako nam
pričaš o Džennetu i Džehennemu,
to na nas utiče kao da sve to gledamo svojim očima. Ali kad odemo od tebe i pozabavimo se svojim
‫ َناف ََق‬:‫ ف ُق ْل ُت‬.‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ صلى‬- ‫َح ْن َظ َل ُة َيا َر ُسول الل ِه! َفقَالَ َر ُسول الله‬
‫ َيا َر ُسول‬:‫ » َو َما ذَاكَ ؟« قُ ْل ُت‬:‫الله عليه وسلم‬
‫الجنَّ ِة كأنَّا‬
َ ‫ َن ُكو ُن ِع ْندَكَ تُ َذ ِّك ُر َنا بِالنَّا ِر و‬،‫الل ِه‬
‫َرأ َي ال َع ْين ف ِٕاذَا َخ َر ْج َنا ِم ْن ِع ْن ِدكَ َعاف َْس َنا‬
ِ ‫الض ْي َع‬
.‫ات َنسي َنا َك ِثي ًرا‬
َّ ‫اج َوالأَ ْولاَ َد َو‬
َ ‫الأَ ْزو‬
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َفقَالَ َر ُسول الله‬
‫ون َع َلى َما‬
َ ‫ َل ْو َتدُو ُم‬،‫» َوالَّ ِذي َن ْفسي بِ َي ِد ِه‬
‫لصاف ََح ْت ُك ُم‬
َ ‫َت ُك‬
َ ،‫ َوفي ال ِّذكْر‬،‫ونون ِع ْن ِدي‬
‫ َل ِك ْن َيا‬،‫الملائِ َك ُة َع َلى فُ ُر ِش ُك ْم َوفي ُط ُر ِق ُك ْم‬
‫ رواه‬.‫وسا َع ًة« َثلا ََث َم َرات‬
َ ‫َح ْن َظ َل ُة َسا َع ًة‬
.‫مسلم‬
porodicama i imecima, zaboravimo
većinu od toga.” Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, tada
reče: “Tako mi Onoga u čijoj ruci je
moja duša, kada biste vi stalno bili u stanju u kome se nalazite dok
ste sa mnom, prisjećajući se svega,
meleci bi se s vama rukovali u vašim kućama i čak na putevima kojima prolazite. Ali, o Hanzala, čas po
čas!” (Čas za ibadet, a čas za dunjalučke potrebe.) Ovu je riječ izgovorio tri puta.
(Muslim)
«‫ َو »الأُ َس ِّي ِدي‬.‫ » ِر ْب ِع ٌّي« بِكسر الراء‬:‫قولُ ُه‬
‫بضم الهمزة وفتح السين وبعدها ياء مكسورة‬
ِ‫ » َعاف َْس َنا« ُه َو بِالعينِ والسين‬:‫ وقوله‬.‫مشددة‬
‫ َو‬.‫ عالجنا ولاعبنا‬:‫المهملتين أي‬
.‫ المعايش‬:«‫عات‬
َّ
ُ ‫»الض ْي‬
152. Ibn-‘Abbas, r.a., pripovijeda: “Dok ،‫ – وعنِ ابن عباس رضي الله عنهما‬١٥٢
nam je Allahov Poslanik, sall-Allahu
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ‫ بينما الن‬: َ‫قَال‬
ُّ
‘alejhi ve selleme, hutbu kazivao, ugle:‫ فقالوا‬،‫يخطب إِذَا ُه َو برجلٍ قائم فسأل َع ْن ُه‬
dao je jednog čovjeka kako stoji, pa
َ‫س َولا‬
ِ ‫أَ ُبو إ ْس َرائي َل َن َذ َر أَ ْن َيقُو َم في الشَّ ْم‬
je upitao za njega, a prisutni mu odgovoriše: ‘To je Ebu-Israil, zavjeto- َ‫ َفقَال‬،‫ ويصوم‬،‫كلَّم‬
َ ‫ َولاَ َي َت‬،‫ َولاَ َي ْس َت ِظل‬،َ‫َي ْق ُعد‬
َ
ُ
َ
َ
َ
vao se da će stajati na suncu i da ne،‫ » ُم ُرو ُه‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
će nikako sjesti, niti će se skloniti u
.«‫ َو ْل ُي ِت َّم َص ْو َم ُه‬،ْ‫ َو ْل َي ْق ُعد‬،‫ َو ْل َي ْس َت ِظ َّل‬،‫َف ْل َي َت َكلَّ ْم‬
hlad, niti će govoriti, a da će postiti!’
.‫رواه البخاري‬
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, reče: ‘Naredite mu da
govori, da se sklanja u hladovinu,
da sjedi, a i da dopuni svoj post!’ ”
(Buhari)
‫‪ – ١٥‬باب في المحافظة َع َلى‬
‫الأعمال‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪} :‬أَ َل ْم َيأْ ِن لِلَّ ِذ َين آ َم ُنوا أَ ْن‬
‫َتخْ َش َع قُ ُلو ُب ُه ْم لِ ِذ ْك ِر الل ِه َو َما َن َزلَ ِم َن ا ْل َح ِّق‬
‫اب ِم ْن َق ْب ُل َف َطالَ‬
‫َولا َي ُكونُوا كَالَّ ِذ َين أُوتُوا ا ْل ِك َت َ‬
‫َع َل ْي ِه ُم الأَ َم ُد َفق ََس ْت قُ ُلو ُب ُه ْم{ ]الحديد‪:‬‬
‫يسى ا ْبنِ َم ْر َي َم‬
‫‪َ ،[١٦‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬و َق َّف ْي َنا بِ ِع َ‬
‫َوآ َت ْي َنا ُه ال ِأن ِْجي َل َو َج َع ْل َنا فِي قُ ُل ِ‬
‫وب الَّ ِذ َين اتَّ َب ُعو ُه‬
‫َرأْ َف ًة َو َر ْح َم ًة َو َر ْه َبانِ َّي ًة ا ْب َت َد ُعو َها َما َك َت ْب َنا َها‬
‫َع َل ْي ِه ْم إِلا َّ ا ْب ِت َغا َء ر ِْض َو ِان الل ِه َف َما َر َع ْو َها َح َّق‬
‫‪15. Čuvanje djela (ustraj‬‬‫)‪nost pri njima‬‬
‫ِر َعا َي ِت َها{ ]الحديد‪َ ،[٢٧ :‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬ولا‬
‫َت ُكونُوا كَالَّ ِتي َنق ََض ْت َغ ْز َل َها ِم ْن َب ْع ِد قُ َّو ٍة‬
‫أَ ْن َكا ًثا{ ]النحل‪َ ،[٩٢ :‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬وا ْع ُب ْد‬
‫ين{ ]الحجر‪.[٩٩ :‬‬
‫َربَّ َك َحتَّى َيأْتِ َي َك ا ْل َي ِق ُ‬
‫َوأَ َّما الأَحاديث فمنها‪:‬‬
‫َان أَ َح ُّب الدِّين إِ َل ْي ِه َما‬
‫حديث عائشة‪َ :‬وك َ‬
‫َدا َو َم َص ِ‬
‫اح ُب ُه َع َلي ِه‪َ .‬و َق ْد َس َب َق في ال َباب َق ْب َل ُه‪.‬‬
153. Omer b. Hattab, r.a., prenosi
i kaže da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Ko
zaspi i ne prouči svoje učenje koje
praktikuje svaku večer ili samo jednog njegovog dijela, pa ga prouči između sabaha i podne-namaza, piše
mu se kao da ga je proučio noću.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن عمر بن الخطاب‬١٥٣
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ أَ ْو َع ْن‬،‫ » َم ْن َنا َم َع ْن ِح ْزب ِه ِم َن اللَّي ِل‬:‫وسلم‬
‫ َف َق َرأَ ُه َما َب ْي َن َصلا ِة الف َْج ِر َو َصلا ِة‬،‫شَ ي ٍء ِم ْن ُه‬
‫ رواه‬.«‫ ُك ِت َب َل ُه َكأَنَّ َما َق َرأَ ُه ِم َن اللَّي ِل‬،ِ‫ال ُّظ ْهر‬
.‫مسلم‬
154. ‘Abdullah b. Amr b. As, r.a.,
prenosi da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, rekao: “‘Abdullahu, Allahov robe, nemoj biti kao
onaj koji počne klanjati noćni namaz
(salatul-lejl), pa ga ostavi.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن عبد الله بن َع ْمرو بن العاص‬١٥٤
- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫َر ِض َي الله عنهما‬
‫ لاَ َت ُك ْن‬،‫ » َيا عب َد الل ِه‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
.«‫َان َيقُو ُم اللَّي َل َف َت َركَ ِق َيا َم اللَّي ِل‬
َ ‫ ك‬،‫ِم ْث َل فُلان‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
155. Od ‘Aiše, r.a., prenosi se da je
rekla: “Kada bi Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, propustio noćni namaz zbog bolesti ili zbog
čega drugog, onda bi u danu klanjao za to dvanaest rekata namaza.”
(Muslim)
:‫ قَا َل ْت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬١٥٥
‫ إِذَا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َان َر ُسول الله‬
َ ‫ك‬
،‫الصلا ُة ِم َن اللَّي ِل ِم ْن َو َج ٍع أَ ْو َغي ِر ِه‬
َّ ‫فَا َت ْت ُه‬
‫ رواه‬.‫َصلَّى ِم َن النَّها ِر ث ْن َت ْي َعش َر َة َر ْك َع ًة‬
.‫مسلم‬
‫‪ – ١٦‬باب في الأمر‬
‫بالمحافظة َع َلى السنة وآدابها‬
‫‪16. Obaveza (čuvanja) sun‬‬‫‪neta‬‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬و َما آ َتا ُك ُم ال َّر ُسولُ ف َُخ ُذو ُه‬
‫َو َما َن َها ُك ْم َع ْن ُه فَا ْن َت ُهوا{ ]الحشر‪َ ،[٧ :‬وقالَ‬
‫َت َعا َلى‪َ } :‬و َما َي ْن ِط ُق َعنِ ا ْل َه َوى إِ ْن ُه َو إِلا‬
‫وحى{ ]النجم‪َ ،[٤ -٣:‬وقالَ َت َعا َلى‪:‬‬
‫َو ْح ٌي ُي َ‬
‫ون الل َه فَاتَّ ِب ُعو نِي ُي ْح ِب ْب ُك ُم‬
‫}قُ ْل إِ ْن ُك ْن ُت ْم تُ ِح ُّب َ‬
‫الل ُه َو َي ْغ ِف ْر َل ُك ْم ُذنُو َب ُك ْم{ ]آل عمران‪،[٣١ :‬‬
‫َان َل ُك ْم فِي َر ُس ِ‬
‫ول الل ِه‬
‫َوقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬ل َق ْد ك َ‬
‫َان َي ْر ُجو الل َه َوا ْل َي ْو َم‬
‫أُ ْس َو ٌة َح َس َن ٌة لِ َم ْن ك َ‬
‫‪Allah, dželle še’nuhu, kaže:‬‬
‫‪“Ono što vam Poslanik da, to uz‬‬‫‪mite, a ono što vam zabrani, ostavi‬‬‫)‪te!” (El-Hašr, 7‬‬
‫‪“On ne govori po hiru svome, to‬‬
‫‪je samo objava koja mu se objavlju‬‬‫)‪je!” (En-Nedžm, 3-4‬‬
‫‪“Reci: ‘Ako Allaha volite, mene‬‬
‫‪slijedite, i vas će Allah voljeti i gri‬‬‫‪jehe vam oprostiti! - a Allah prašta,‬‬
‫ }فَلا‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢١:‫الآ ِخر{ ]الأحزاب‬
“Vi u Allahovom Poslaniku ima‫ون َحتَّى ُي َح ِّك ُموكَ فِي َما شَ َج َر‬
َ ‫َو َربِّ َك لا ُي ْؤ ِم ُن‬
te divan uzor za onoga koji se nada
‫َب ْي َن ُه ْم ثُ َّم لا َي ِج ُدوا فِي أَ ْنف ُِس ِه ْم َح َر ًجا ِم َّما‬
Allahovoj milosti i nagradi na ono،[٦٥ :‫ق ََض ْي َت َو ُي َسلِّ ُموا َت ْس ِلي ًما{ ]النساء‬
me svijetu.” (El-Ahzab, 21)
ِ
ٍ
“I tako mi Gospodara tvoga, oni ‫ } َف ِٕا ْن َت َنا َز ْع ُت ْم في شَ ْيء َف ُر ُّدو ُه ا ِٕ َلى‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
ِ ‫الل ِه َوال َّر ُس‬
:‫[ قَالَ العلماء‬٥٩ :‫ول{ ]النساء‬
neće biti pravi vjernici, dok za sudiju u sporovima međusobnim te- ‫ } َم ْن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،‫السنّة‬
ُ ‫معناه إِ َلى الكتاب و‬
be ne prihvate i da onda, zbog pre،[٨٠:‫ُي ِط ِع ال َّر ُسولَ َف َق ْد أَ َطا َع الله{ ]النساء‬
sude tvoje, u dušama svojim nimaٍ ‫ } َو إِن ََّك َل َت ْه ِدي إِ َلى ِص َر‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
‫اط‬
lo tegobe ne osjete, i dok se sasvim
ِ ‫ُم ْس َت ِقي ٍم ِصر‬
،[٥٣ - ٥٢ :‫اط الل ِه{ ]الشورى‬
tebi ne pokore.” (En-Nisa, 65)
“A ako se u nečemu ne slažete, obra- ‫ُون َع ْن‬
َ ‫ } َف ْل َي ْح َذ ِر الَّ ِذ َين ُي َخالِف‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
tite se Allahu i Poslaniku, ako vjeِ‫اب أَل‬
َ ‫أَ ْم ِر ِه أَ ْن تُ ِصي َب ُه ْم فِ ْت َن ٌة أَ ْو ُي ِصي َب ُه ْم َع‬
{
‫م‬
‫ي‬
‫ذ‬
ٌ
ٌ
rujete u Allaha i u onaj svijet!” (Enُ ‫ } َوا ْذ‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٦٣ :‫]النور‬
Nisa, 59) (tj, obratite se Kur’anu i ‫ك ْر َن َما ُي ْت َلى‬
i milostiv je.” (Ali-‘Imran, 31)
sunnetu.)
“Onaj ko se pokorava Poslaniku,
pokorava se i Allahu!” (En-Nisa, 80)
“A ti zaista upućuješ na pravi put,
na put Allahov!” (Eš-Šura, 52-53)
“Neka se pripaze oni koji postupaju suprotno naređenju Njegovu,
da ih iskušenje kakvo ne stigne, ili
da ih patnja bolna ne snađe!” (EnNur, 63)
“I spominjite Allahove ajete i mudrost, koji se uče u domovima vašim.” (El-Ahzab, 34) (tj. spominjite
Allahove ajete i sunnet Poslanika.)
ِ ‫فِي ُب ُيو تِ ُك َّن ِم ْن آ َي‬
{‫ات الل ِه َوا ْل ِح ْك َم ِة‬
.‫ والآيات في الباب كثيرة‬،[٣٤ :‫]الأحزاب‬
:‫َوأَما الأحاديث‬
156. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ne pitajte me
dok vam ja sam ne reknem. Zaista
je one prije vas upropastilo njihovo prekomjerno zapitkivanje i razmimoilaženje s njihovim poslanicima! Pa ako vam nešto zabranim, to
ostavite, a ako vam nešto naredim,
uradite to, koliko ste u mogućnosti.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ عن أبي هرير َة‬:‫ – فالأول‬١٥٦
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫عنه‬
‫ إِنَّ َما أ ْه َل َك َم ْن‬،‫ » َد ُعو نِي َما َت َر ْك ُت ُك ْم‬: َ‫قَال‬
‫َان َق ْب َل ُك ْم َك ْث َر ُة ُس َؤالِ ِه ْم واخْ ِتلافُ ُه ْم َع َلى‬
َ ‫ك‬
،‫َاج َت ِن ُبو ُه‬
ْ ‫ َف ِٕاذَا َن َه ْي ُت ُك ْم َع ْن شَ ْيء ف‬،‫أَنْب َيائِ ِه ْم‬
.«‫َو إِذَا أ َم ْرتُ ُك ْم بِأ ْم ٍر َفأْتُوا ِم ْن ُه َما ْاس َت َط ْع ُت ْم‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
157. Ebu-Nedžih el-Irbad b. Sarija,
‫ عن أَبي َن‬:‫ – الثاني‬١٥٧
ِ‫ض بن‬
ِ ‫جيح ال ِعربا‬
ٍ
r.a., prenosi i kaže: “Održao nam je
ُ‫ َو َع َظ َنا رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫َسارية‬
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rječit vaz od koga su srca zatre‫ َموعظ ًة َبلي َغ ًة‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الل ِه‬
perila, a oči zasuzile, pa rekosmo:
،‫ َو َذ َرف َْت ِم ْن َها ال ُع ُيو ُن‬،‫وب‬
‫َو ِج َل ْت ِم ْن َها ال ُق ُل‬
ُ
“Allahov Poslaniče, kao da je ovo opro‫ َكأَن ََّها َم ْو ِع َظ ُة ُم َو ِّد ٍع‬،‫ َيا رسولَ الل ِه‬:‫َف ُق ْل َنا‬
štajni govor. Daj nam oporuku.” On
reče: “Oporučujem vam bogoboja- ‫ والسمع‬،‫كم بِ َت ْقوى الل ِه‬
ِ ُٔ‫ »ا‬: َ‫ قَال‬،‫َفأ ْو ِص َنا‬
ِ ْ َّ َ
ْ ُ ‫وصي‬
َ
znost i pokornost, makar vam bio
َ ‫ َو إ ْن َتأَ َّمر َع َل ْي ُك ْم َع ْب ٌد‬،‫َوال َّطا َع ِة‬
zapovjednik rob-Abesinac. Onaj ko ‫ َو إِنَّ ُه‬،‫ح َب ِش ٌّي‬
poživi od vas, vidjet će mnoga raz- ‫ك ْم‬
ُ ‫ َف َعل ْي‬،‫َم ْن َي ِع ْش ِم ْن ُك ْم ف ََس َي َرى اخ ِتلافًا كَثي ًرا‬
mimoilaženja. Dužnost vam je slije،‫الخ َلفا ِء ال َّر ِاش ِد َين ال َم ْه ِديِ ِّي َن‬
‫بسنَّ ِتي‬
ُ ‫وسنَّ ِة‬
ُ
ُ
diti moj sunnet i tradiciju mojih upuِ ‫ َو إِيَّا ُك ْم َو ُم ْح َد َث‬،‫َع ُّضوا َع َل ْي َها بالنَّو ِاج ِذ‬
‫ات‬
ćenih, ispravnih halifa. Držite se sunneta maksimalno (zubima zagrizi- ‫ رواه أَ ُبو داود‬.«‫ضلاَ َلة‬
َ ‫الأُ ُمورِ؛ ف ٕا َّن ك َّل بِد َع ٍة‬
te) i nikako ne slijedite novotarije, .«‫ »حديث حسن صحيح‬: َ‫ وقال‬،‫والترمذي‬
َ
jer je svaka novotarija zabluda.”
(Ebu-Davud, Tirmizi, hasen, sahih)
:‫ َو ِقي َل‬،‫اب‬
ُ ‫ الأن َي‬:‫»النَّواج ُذ« بالذال المعجم ِة‬
.‫اس‬
ُ ‫الأ ْضر‬
158. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Svi moji sljedbenici će ući u Džennet, osim onih
koji ne htjednu.” Neko reče: “A ko
će odbiti da uđe u Džennet, Allahov
Poslaniče?” “Ko mi se bude pokoravao, taj će ući u Džennet, a ko mi
se suprotstavi, odbit će!”, odgovori
on.
(Buhari)
‫ رضي الله‬- ‫ َع ْن أَبي هرير َة‬:‫الث‬
ُ َّ‫ – الث‬١٥٨
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫عنه‬
‫الجنَّ َة إلا َّ َم ْن أ َبى‬
ُ ‫ » ُك ُّل أُ َّم ِتي َي‬: َ‫قَال‬
َ ‫دخ ُل‬
َ ‫ون‬
‫ » َم ْن‬: َ‫ َو َم ْن َيأ َبى َيا َر ُسول الله؟ قَال‬:‫ قي َل‬.«
‫ َو َم ْن َع َصانِي َف َق ْد‬،‫الجنَّ َة‬
َ ‫أَ َطا َع ِني َد َخ َل‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫أ َبى‬
159. Od Ebu-Muslima, r.a., ili od
Ebu-Iljasa el-Ekve, r.a., prenosi se
da je jedan čovjek jeo kod Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, lijevom rukom, pa mu je Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
rekao:
“Jedi desnom.” On reče: “Ne mogu”, a Poslanik mu reče: “Nećeš ni
moći”, a nije ga spriječilo ništa da to
učini, osim oholosti, i nije je (ruku)
više ni digao do usta.
(Muslim)
‫ أَبي‬:‫ وقيل‬،‫ عن أَبي مسلم‬:‫ – الرابع‬١٥٩
‫ رضي الله‬- ‫إياس َسلمة بنِ عمرو بنِ الأكوع‬
‫ صلى‬- ‫ أ َّن َر ُج ًلا أَ َك َل ِع ْن َد َر ُسول الله‬:‫عنه‬
‫ » ُك ْل‬: َ‫ َفقَال‬،‫ بِ ِش َمالِ ِه‬- ‫الله عليه وسلم‬
َ‫ »لا‬: َ‫ قَال‬.‫طيع‬
َ ‫بِ َي ِم‬
ُ ‫ لا أ ْس َت‬: َ‫ينك« قَال‬
‫اس َت َط ْع َت« َما َم َن َع ُه إلا َّ ال ِك ْب ُر ف َما َر َف َع َها إِ َلى‬
.‫ رواه مسلم‬.‫فِي ِه‬
160. Od Ebu-‘Abdullaha en-Numana
b. Bešira, r.a., prenosi se da je rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, da kaže: ‘Zaista, ili ćete poravnati vaše
safove ili će Allah vaša srca razjediniti.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
A u Muslimovom predanju stoji:
“Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, poravnao je naše safove kao da ispravlja strijelu, dok ne
bi vidio da smo od njega naučili (bitnost i potrebu ravnanja safova). Tako je jednog dana istupio i skoro da
učini tekbir kad primjeti čovjeka is-
‫ عن أَبي عب ِد الله النعمان‬:‫ – الخامس‬١٦٠
‫ سمعت‬: َ‫ قَال‬،‫ضي الله عنهما‬
َ ‫بن بشير َر‬
:‫ يقول‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ أَ ْو َل ُي َخالِف ََّن الل ُه َب ْي َن‬،‫» َل ُت َس ُّو َّن ُصفُو َف ُك ْم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ُو ُجو ِه ُك ْم‬
‫ صلى‬- ‫َان َر ُسول الله‬
َ ‫ ك‬:‫وفي رواية لمسلم‬
‫ ُي َس ِّوي ُصفُو َف َنا َحتَّى َكأنَّما‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫َاح َحتَّى إِذَا َرأَى أَنَّا َق ْد َع َق ْل َنا‬
َ ‫ُي َس ِّوي بِ َها ال ِقد‬
‫ ثُ َّم َخ َر َج َيو ًما فقا َم َحتَّى كَا َد أَ ْن ُي َك ِّب َر‬.‫َع ْن ُه‬
،‫ » ِع َبا َد الله‬: َ‫ َفقَال‬،‫فرأَى َرج ًلا َباد ًيا َص ْد ُر ُه‬
‫َل ُت َس ُّو َّن ُصفُو َف ُك ْم أَ ْو َل ُي َخالِف ََّن الل ُه َب ْي َن‬
.«‫ُو ُجو ِه ُك ْم‬
turenih prsa i reče: ‘Allahovi robovi zasigurno, ili ćete poravnati svoje
safove, ili će Allah vaša srca razjediniti.’ ”
161. Ebu-Musa, r.a., pripovijeda: “Izgorjela jedna kuća u Medini i s njom
i njen vlasnik i njegova porodica, noću, pa kada je to čuo Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, reče: “Zaista je vatra vaš neprijatelj,
pa kada htjednete spavati, ugasite
je!”
‫ رضي‬- ‫ عن أَبي موسى‬:‫ – السادس‬١٦١
‫اح َترقَ َب ْي ٌت بال َم ِدي َن ِة َع َلى‬
ْ : َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
- ‫ َف َل َّما ُحد َِّث رسولُ الله‬،‫أ ْه ِل ِه ِم َن اللَّي ِل‬
‫ »إ َّن‬: َ‫ قَال‬،‫بشأنِ ِه ْم‬
َ - ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َفأَ ْط ِف ُئو َها‬،‫ َف ِٕاذَا نِ ْم ُت ْم‬،‫ه ِذ ِه النَّا َر َع ُد ٌّو َل ُك ْم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َع ْن ُك ْم‬
163. Od Džabira, r.a., prenosi se da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Primjer mene i vas je kao primjer čovjeka koji
je zapalio vatru pa leptiri i skakavci
ulijeću u nju, a on ih tjera od nje. Ja
isto tako vas odbijam od vatre, držeći vas za vaše ogrtače, ali se vi izmičete iz mojih ruku.”
(Muslim)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن جابر‬:‫ – الثامن‬١٦٣
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫» َم َث ِلي َو َم َث ُل ُك ْم َك َم َث ِل َر ُجلٍ أَ ْو َق َد َنا ًرا ف ََج َع َل‬
‫ َو ُه َو َي ُذبُّ ُه َّن‬،‫اش َي َق ْع َن فِ َيها‬
ُ ‫الج َنا ِد ُب َوال َف َر‬
َ
‫ َوأ ْن ُت ْم‬،ِ‫ َوأَ َنا آخ ٌذ ب ُح َجز ُك ْم َعنِ النَّار‬،‫َع ْن َها‬
.‫ رواه مسلم‬.« ‫َي‬
َ َّ‫َت َفل‬
َّ ‫تون ِم ْن َيد‬
‫ َه َذا ُه َو‬،ِ‫ َنح ُو الجرا ِد َوال َف َراش‬:«‫»الج َنا ِد ُب‬
َ
:«‫ َو »ال ُح َج ُز‬.ِ‫ال َم ْع ُروف الَّ ِذي َيق َُع في النَّار‬
.‫السراويل‬
َّ ‫َج ْم ُع ُح ْج َزة َو ِه َي َم ْعق ُد الإ َزار َو‬
164. Džabir, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, naredio oblizivanje prsta i
posude nakon jela, i rekao: “Zaista
vi ne znate u čemu je berićet.” U drugom rivajetu stoji: “Ako nekome od
vas ispadne zalogaj hrane, neka ga
uzme i odstrani eventualnu nečistoću, i neka ga pojede, ne ostavljajući
ga šejtanu, i neka ne briše ruke maramicom prije nego što prste obliže,
jer, uistinu, on ne zna u kom dijelu
hrane mu je berićet.” U trećem rivajetu stoji: “Zaista šejtan prisustvuje
svakom vašem poslu, pa čak i prilikom vašeg objedovanja; zato, ako
‫ صلى‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫ َع ْن ُه‬:‫ – التاسع‬١٦٤
‫ أَ َم َر بِ َل ْعقِ الأَ َصابِ ِع‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ْرون في أَيِّها‬
َّ ‫َو‬
َ ‫ »إنَّ ُك ْم لا َتد‬: َ‫ َوقَال‬،‫الص ْح َف ِة‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ال َب َر َك ُة‬
‫ »إِذَا َو َق َع ْت لُ ْق َم ُة أَ َح ِد ُك ْم‬:‫وفي رواية َل ُه‬
،‫ذى‬
َ ‫ فَل ُي ِم ْط َما ك‬،‫َف ْل َيأ ُخ ْذ َها‬
ً ٔ‫َان بِ َها ِم ْن ا‬
‫ َولا َي ْم َس ْح َي َد ُه‬،‫َو ْل َيأ ُك ْل َها َولاَ َي َد ْع َها لِلشَّ ي َط ِان‬
‫بالم ْن ِديلِ َحتَّى َي ْل َع َق أ َصاب َع ُه َف ِٕانَّ ُه لاَ َي ْدرِي في‬
.«‫أ ِّي َط َع ِام ِه ال َب َر َك ُة‬
‫ »إ َّن الشَّ ي َط َان َي ْح ُض ُر أَ َح َد ُك ْم‬:‫وفي رواية َل ُه‬
‫ َحتَّى َي ْح ُض َر ُه ِع ْن َد‬،‫ِع ْن َد ُك ِّل شَ ي ٍء ِم ْن شَ أنِ ِه‬
‫ َف ٕاذَا َس َق َط ْت ِم ْن أَ َح ِد ُك ْم اللُّ ْق َم ُة‬،‫َط َعا ِم ِه‬
nekome od vas ispadne zalogaj hrane, neka ga podigne i otkloni s njega prljavštinu ako je bila na njemu
i neka ga pojede, a ne ostavlja šejtanu.”
َ‫ َف ْل َيأ ُك ْل َها َولا‬،‫َان بِ َها ِم ْن أذ ًَى‬
َ ‫فَل ُي ِم ْط َما ك‬
.«‫َي َد ْع َها لِلشَّ ي َط ِان‬
165. Ibn-‘Abbas, r.a., pripovijeda: Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, jedne je prilike stao između nas, savjetujući nas, pa je rekao:
“O ljudi, vi ćete se zaista sakupiti
kod Allaha goli, bosi i neobrezani!”
“Onako kao što smo počeli prvo stvaranje, tako ćemo ga povratiti, to je
obećanje naše, zaista ćemo mi to uraditi.” (El-Enbija, 104) A prvi čovjek
koji bit će obučen na Sudnjem danu
je Ibrahim, ‘alejhis-selam”
Zaista će neki od mojih sljedbenika biti dovedeni na Sudnji dan, pa
će ih uzeti meleki u pravcu Džehennema, pa ću ja reći: “ Gospodaru,
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – العاشر‬١٦٥
‫ صلى الله‬- ‫ قَا َم فِي َنا َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
ِ ‫ بِ َم‬- ‫عليه وسلم‬
‫ » َيا أيُّ َها‬: َ‫ َفقَال‬،‫وع َظ ٍة‬
‫ورون إِ َلى الله َت َعا َلى ُحفَا ًة‬
َ ‫ إنَّ ُك ْم َم ْح ُش‬،‫اس‬
ُ َّ‫الن‬
‫ُع َرا ًة ُغ ْر ًلا } َك َما َب َدأْ َنا أَ َّولَ َخ ْلقٍ نُ ِعي ُد ُه َو ْعدًا‬
‫[ ألا‬١٠٣ :‫َع َل ْي َنا إِنَّا ُكنَّا ف َِاع ِل َين{ ]الأنبياء‬
- ‫الخلائِقِ ُي ْك َسى َيو َم ال ِق َيا َم ِة إبراهي ُم‬
َ َ‫َو إ َّن أَ َّول‬
ٍ ِ‫ ألا َو إِنَّ ُه َس ُي َجا ُء ب‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫رجال‬
ِ َّ‫َات الش‬
: ُ‫ َفأَقُول‬،‫مال‬
َ ‫ِم ْن أُ َّمتي َف ُي‬
َ ‫ؤخ ُذ بِ ِه ْم ذ‬
‫ إن ََّك لاَ َت ْدرِي َما‬: ُ‫ َف ُيقَال‬.‫َيا َر ِّب أ ْص َحابِي‬
:‫الصالِ ُح‬
َّ ‫ َفأقُولُ كَما قَالَ ال َعب ُد‬. َ‫أ ْح َدثُوا َب ْعدَك‬
‫} َو ُك ْن ُت َع َل ْي ِه ْم شَ ِهيدًا َما ُد ْم ُت فِي ِه ْم{ إِ َلى‬
- ١١٧ :‫الح ِكي ُم{ ]المائدة‬
َ ‫ }ال َعزِي ُز‬:‫قو لِ ِه‬
ovo su moji drugovi!”, pa će se meni reći:
“ Ti zaista ne znaš što su oni činili poslije tebe!” A ja ću tada reći
ono što rekao je dobri rob Allahov,
Isa, ‘alejhis-selam: “I ja sam nad njima bdio dok sam među njima bio, a
kad si mi Ti dušu uzeo, Ti si ih jedini nadzirao; Ti nad svim bdiš. Ako
ih kazniš, robovi su Tvoji, a ako im
oprostiš, Silan i Mudar Ti si.”
A zatim će se meni reći: “Oni su
se odmetnuli, odmah nakon tvoje smrti.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ِّين َع َلى‬
َ ‫ إنَّ ُه ْم َل ْم َي َزالُوا ُم ْر َتد‬:‫[ َف ُيقَالُ لِي‬١١٨
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« ‫أ ْعقَابِ ِه ْم ُم ْن ُذ فَا َر ْق َت ُه ْم‬
.‫ أي َغي َر َمخْ ُتو نِ َين‬:«‫» ُغ ْر ًلا‬
18. Zabrana uzakonjenja novotarija (bid‘ata)
i postupaka u vezi s njima u vjeri
‫ – باب في النهي عن‬١٨
‫البدع ومحدثات الأمور‬
َّ ‫ } َف َماذَا َب ْع َد ا ْل َح ِّق إِلا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
“Zar poslije istine ima išta osim
‫ } َما‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣٢ :‫الضلال{ ]يونس‬
َّ
zablude?” (Junus, 32)
ِ ‫َف َّر ْط َنا فِي ا ْل ِك َت‬
،[٣٨ :‫اب ِم ْن شَ ْيء{ ]الأنعام‬
“U Knjizi Mi nismo ništa izosta- ‫ } َف ِان تنازعتم فِي شَ ي ٍء َفردوه ا ِ َلى‬:‫وقالَ تعا َلى‬
ٕ ُ ُّ ُ ْ
ْ ُ ْ َ ََ ْ ٕ
ََ َ
vili.” (El-Enam, 38)
ِ ‫[ أ ِي‬٥٩ :‫ول{ ]النساء‬
ِ ‫الل ِه َوال َّر ُس‬
ِ ‫الك َت‬
‫اب‬
“A ako se u nečemu ne slažete, obraِ ِ ‫ } َوأَ َّن َه َذا‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬.‫السنَّ ِة‬
ُّ ‫َو‬
tite se Allahu i Poslaniku!” (Tj. Kur’anu ‫ص َراطي‬
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
‫الس ُب َل َف َت َف َّرقَ بِ ُك ْم‬
‫ُم ْس َت ِقي ًما فَاتَّ ِب ُعو ُه َولا َتتَّ ِب ُعوا ُّ‬
‫َع ْن َس ِبي ِل ِه{ ]الأنعام‪َ ،[١٥٣ :‬وقالَ َت َعا َلى‪:‬‬
‫ون الل َه فَاتَّ ِب ُعو نِي ُي ْح ِب ْب ُك ُم‬
‫}قُ ْل إِ ْن ُك ْن ُت ْم تُ ِح ُّب َ‬
‫الل ُه َو َي ْغ ِف ْر َل ُك ْم ُذنُو َب ُك ْم{ ]آل عمران‪[٣١:‬‬
‫يات في ال َب ِ‬
‫اب كَثير ٌة َمع ُلو َم ٌة‪.‬‬
‫َوالآ ُ‬
‫هي َمشْ ُهو َر ٌة‬
‫َوأَ َّما اَلأحا ِد ُ‬
‫يث َف َكثي َر ٌة جدًا‪َ ،‬و َ‬
‫َف َن ْق َت ِص ُر َع َلى َط َر ٍف ِم ْن َها‪:‬‬
‫)‪i Sunnetu) (En-Nisa, 59‬‬
‫‪“I doista, ovo je pravi put moj, pa‬‬
‫‪se njega držite i druge puteve ne sli‬‬‫‪jedite, pa da vas odvoje od puta Nje‬‬‫)‪gova.” (El-En‘am, 153‬‬
‫‪“Reci: ‘Ako Allaha volite, mene‬‬
‫‪slijedite, i vas će Allah voljeti i grije‬‬‫)‪he vam oprostiti.’ ” (Ali-‘Imran, 31‬‬
169. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ko nešto novo uvede u vjeru (ovu našu stvar), što nije
od nje, to se odbija.”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom, Muslimovom, rivajetu stoji: “Ko uradi neki posao koji
ne spada u našu vjeru, to se ne prihvata.”
:‫ قَا َل ْت‬،‫ – عن عائشة َر ِضي الله عنها‬١٦٩
‫ » َم ْن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسول الله‬
َ ‫أ ْحد‬
.« ‫س ِم ْن ُه َف ُه َو َر ٌّد‬
َ ‫َث في أ ْم ِر َنا َه َذا َما َل ْي‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
‫س‬
َ ‫ » َم ْن َع ِم َل َع َم ًلا َل ْي‬:‫وفي رواية لمسلم‬
.« ‫َع َلي ِه أم ُرنا َف ُه َو َر ٌّد‬
170. Od Džabira, r.a., prenosi se da
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬١٧٠
je rekao: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ اِذَا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫كَان رسولُ الله‬
ٕ
َُ َ
‘alejhi we sellem, kada bi držao hut‫ َو ْاش َت َّد‬،‫ َو َعلا َصوتُ ُه‬،‫اح َم َّر ْت َعي َنا ُه‬
ْ ‫َخ َط َب‬
bu, oči bi mu pocrvenile, podigao
: ُ‫ َيقُول‬،ٍ‫ َحتَّى َكأنَّ ُه ُم ْن ِذ ُر َجيش‬،‫َغ َض ُب ُه‬
bi svoj glas i pojačao bi srdžbu kao
da upozorava na neprijatelja, pa bi
‫ثت أ َنا‬
ُ ‫ » ُب ِع‬: ُ‫»ص َّب َح ُك ْم َو َم َّسا ُك ْم« َو َيقُول‬
َ
rekao: ‘Neprijatelj će vas iznenaditi
ِ ‫الس َّبا َب‬
ِ ‫السا َع ُة ك ََهاتَينِ « َو َي ْق ِر ُن َب ْي َن أُص ُب َعي‬
‫ة‬
‫ه‬
َّ
َّ ‫و‬
ujutro ili uveče.’ Zatim bi rekao: ‘Ja
‫ َف ٕا َّن َخ ْي َر‬،ُ‫ »أ َّما َب ْعد‬: ُ‫ َو َيقُول‬،‫َوال ُو ْس َطى‬
sam poslat, a između mene i Sudِ ‫الح‬
‫ْي‬
ِ ‫الهد‬
njeg dana je koliko između ova dva
َ ‫ َو َخي َر‬،‫اب الله‬
َ
ُ ‫ْي َهد‬
ُ ‫ديث ِك َت‬
prsta!’, uperio bi kažiprst i srednji
ُٔ‫ َوشَ َّر الا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ُم َح َّم ٍد‬
ِ
‫ر‬
‫و‬
‫م‬
ُ
prst, pa bi rekao: ‘Nakon navede: ُ‫ َو ُك َّل بِ ْد َعة َضلا َل ٌة« ثُ َّم َيقُول‬،‫ُم ْح َد َثاتُ َها‬
nog, znajte da je Allahova Knjiga najِ ‫»أ َنا أ ْو َلى بِ ُك ِّل ُمؤ ِمنٍ ِم ْن َن‬
bolji govor, a najbolja uputa je upu- ‫ َم ْن َت َركَ َما ًلا‬،‫فس ِه‬
ta Muhammeda, sall-Allahu ‘alejhi
َ ‫ َو َم ْن َت َركَ َد ْي ًنا أَ ْو َض َيا ًعا َف ٕا‬،‫فَلأَ ْه ِل ِه‬
َ
«
‫ي‬
‫ل‬
‫ع‬
‫و‬
‫ي‬
‫ل‬
َ
َ
َّ
َّ
we sellem. Najgore stvari su novo-
.‫رواه مسلم‬
tarije, a svaka novotarija je zabluda.’ Zatim je rekao: ‘Ja sam preči
svakom muminu od njega samoga
sebi. Ko od vjernika ostavlja imetak, neka ga ostavi svojoj porodici,
a ko umre, a ostane mu dug ili djeca, neka ih ostavi meni i i ja ću se za
njih brinuti.’ ”
(Muslim)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫وعن العرباض بن َسارية‬
ِ ‫ح ِديثه السابق في‬
‫باب المحافظ ِة َع َلى‬
.‫السن ِة‬
19. Onaj ko uvede lijepu ili ružnu naviku
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“I oni koji govore: ‘Gospodaru naš,
podari nam u ženama našim i djeci
našoj radost i učini da se čestiti na
nas ugledaju!’ ” (El-Furkan, 74)
“I učinismo ih vjerovjesnicima, da
upućuju prema zapovijedi Našoj.”
(El-Enbija, 73)
‫ – باب فيمن سن سنة‬١٩
‫حسنة أَ ْو سيئة‬
‫ون َربَّ َنا َه ْب َل َنا‬
َ ُ‫ } َوالَّ ِذ َين َيقُول‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫اج َع ْل َنا لِ ْل ُمتَّ ِق َين‬
ْ ‫ِم ْن أَ ْز َو ِاج َنا َو ُذ ِّريَّاتِ َنا قُ َّر َة أَ ْع ُينٍ َو‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٧٤ :‫إِ َما ًما{ ]الفرقان‬
:‫ُون بِأَ ْم ِر َنا{ ]الأنبياء‬
َ ‫} َو َج َع ْل َنا ُه ْم أَئِ َّم ًة َي ْهد‬
.[٧٣
171. Od Ebu-Amr Džerir b. ‘Ab- ‫ – عن أَبي عمرو جرير بن عبد الله‬١٧١
dullaha prenosi se da je rekao: “U
‫ كنا في َص ْد ِر النَّ َها ِر‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
sred bijela dana bili smo kod Alla- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ِع ْن َد َر ُسول الله‬
hovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
،‫ف ََجاء ُه قَو ٌم ُع َرا ٌة ُم ْج َتابي النِّ َمار أَ ْو ال َع َباء‬
we sellem, pa mu dođe jedna grupa
ljudi golih i ogrnutih vunenim ogrِ ِّ‫ُم َت َقل‬
ُّ‫ َعا َّم ُت ُه ْم من ُمضر َب ْل ُكل‬،‫الس ُيوف‬
‫م‬
‫ه‬
‫ي‬
‫د‬
ُ
ْ
ُّ
tačima ili sa abama od prugastog vuِ
َ
‫عليه‬
‫الله‬
‫صلى‬
‫الله‬
‫ول‬
‫س‬
‫ر‬
‫ر‬
‫ع‬
‫م‬
‫ت‬
‫ف‬
،
‫ر‬
‫ض‬
‫م‬
‫ن‬
‫م‬
َ
َ
َّ
َ
ُ
َ
ْ
َ
َ
ُ
nenog platna i sa obješenim sablja‫ َفد ََخ َل ثُ َّم‬،‫ لما َرأَى بِ ِه ْم ِم َن الفَاقَة‬- ‫وسلم‬
ma; bili su većinom, odnosno svi iz
plemena Mudar. Lice Allahovog Po‫فصلَّى ثُ َّم‬
َ ،‫ َفأَ َم َر بِلا ًلا َفأَ َّذ َن َوأَقَا َم‬،‫َخ َر َج‬
slanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
‫اس اتَّ ُقوا َربَّ ُك ُم‬
ُ َّ‫ »} َيا أَيُّ َها الن‬: َ‫ َفقَال‬،‫َخ َط َب‬
izmijeni se kada vidje njihovu nei‫س َو ِاح َد ٍة{ إِ َلى آخر‬
ٍ ‫الَّ ِذي َخ َل َق ُك ْم ِم ْن َن ْف‬
maštinu, on zatim uđe, pa izađe, pa
onda naredi Bilalu da prouči ezan.
:‫َان َع َل ْي ُك ْم َر ِقي ًبا{ ]النساء‬
َ ‫ }إِ َّن الل َه ك‬:‫الآية‬
Zatim klanja, pa ustade da održi govorَ ‫ والآية الأُخْ َرى التي في آخر‬،[١
hutbu i reče: ‘O ljudi, bojte se va- ‫ } َيا‬:ِ‫الحشْ ر‬
šeg Gospodara koji vas je stvorio od
jednog čovjeka i od njega je stvorio
bračnog mu druga i od njih dvoje
mnoge muškarce i žene razmnožio.
Bojte se Allaha sa čijim imenom jedni druge zaklinjete i rodbinske veze ne kidajte, jer Allah vas, zaista,
osmatra i stalno nad vama bdi.’ ”
(Nisa, 1)
A zatim je proučio ajet iz sure Hašr18: ‘O vjernici, bojte se Allaha, nek
svaka osoba osmotri šta je spremila
za sutra. Neka dijeli čovjek od svojih dinara (zlatnika) i dirhema (srebrenjaka), od svoje odjeće, od saa
(mjere) pšenice, od jednog saa svo-
‫س َما‬
ٌ ‫أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا اتَّ ُقوا الل َه َو ْل َت ْن ُظ ْر َن ْف‬
‫[ َت َصدَّقَ َر ُج ٌل ِم ْن‬١٨ :‫َق َّد َم ْت لِ َغ ٍد{ ]الحشر‬
،‫ ِم ْن َصا ِع ُب ِّر ِه‬،‫ ِم ْن َثو بِ ِه‬،‫ ِم ْن ِدره ِم ِه‬،‫ِدي َنا ِر ِه‬
«‫شق َتم َر ٍة‬
ِّ ِ‫ َو َل ْو ب‬- َ‫ َحتَّى قَال‬- ‫ِم ْن َصا ِع َت ْم ِر ِه‬
‫ف ََجا َء َر ُج ٌل ِم َن الأَن َْصا ِر بِ ُص َّر ٍة كَا َد ْت َك ُّف ُه‬
‫اس‬
َ ‫َت‬
ُ َّ‫ ثُ َّم َت َتا َب َع الن‬،‫ َب ْل َق ْد َع َج َز ْت‬،‫عج ُز َع َنها‬
ٍ ‫َحتَّى َرأ ْي ُت كَو َم ْينِ ِم ْن َط َعا ٍم َو ثِ َي‬
‫ َحتَّى‬،‫اب‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َرأ ْي ُت َو ْج َه َر ُسول الله‬
- ‫ َفقَالَ َر ُسول الله‬.‫ َي َت َهلَّ ُل َكأنَّ ُه ُم ْذ َه َب ٌة‬‫ » َم ْن َس َّن في الإ سلا ِم‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َوأ ْج ُر َم ْن َع ِم َل بِ َها‬،‫سنَّ ًة َح َس َن ًة َف َل ُه أ ْج ُر َها‬
،ٌ‫ُص ِم ْن أُ ُجوره ْم شَ يء‬
َ ‫ ِم ْن َغي ِر أَ ْن َي ْنق‬،‫َب ْع َد ُه‬
jih hurmi’, pa reče: ‘makar i polovinu hurme.’ Dođe jedan čovjek od
ensarija sa zavežljajem toliko teškim
da su mu ruke iznemogle. Ljudi su
dolazili i donosili darove, tako da
sam vidio dvije hrpe hrane i odjeće.
Lice Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, zbog toga je tako
zasjalo kao da je pozlaćeno. Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, reče: ‘Ko uvede jedan lijep običaj u
islam, imat će za to nagradu, a i nagradu za sve one koji poslije njega
to budu radili, a da se ne umanji njihova nagrada. A ko uvede u islam
jedan ružan običaj, bit će mu teret
‫َان َع َلي ِه‬
َ ‫َو َم ْن َس َّن في الإ ْسلا ِم ُسنَّ ًة َس ِّي َئ ًة ك‬
‫ ِم ْن َغي ِر‬،‫ َو ِو ْز ُر َم ْن َع ِم َل بِ َها ِم ْن َب ْع ِد ِه‬،‫ِو ْز ُر َها‬
.‫ُص ِم ْن أ ْو َزارِه ْم شَ يءٌ« رواه مسلم‬
َ ‫أَ ْن َي ْنق‬
‫ » ُم ْج َتابِي النِّ َمارِ« ُه َو بالجيم وبعد‬:‫قَولُ ُه‬
‫ والنِّ َما ِر َج ْم ُع َن ِم َر ٍة َو ِه َي‬،ٌ‫الألِف باءٌ ُم َو َّح َدة‬
ٍ ‫ِك َساءٌ ِم ْن ُص‬
‫ َو َم ْع َنى‬.‫وف ُم َخ َّط ٌط‬
‫سيها َق ْد َخ َرقُو َها في‬
َ ِ‫ لاَب‬:‫ أي‬،«‫» ُم ْج َتابِ َيها‬
ِ ‫ُر‬
‫ ِوم ْن ُه قَولُ ُه‬،‫»الج ْو ُب« ال َق ْط ُع‬
َ ‫ َو‬.‫ؤوس ِهم‬
{‫الصخْ َر بِا ْل َوا ِد‬
َّ ‫ } َو َث ُمو َد الَّ ِذ َين َجا ُبوا‬:‫تعالى‬
:‫ َوقَولُ ُه‬.‫[ أي َنح ُتو ُه َو َق َط ُعو ُه‬٩ :‫]الفجر‬
.‫ أ ْي َت َغ َّي َر‬:‫» َت َم َّع َر« ُه َو بالعين المهملة‬
ِ
‫الكاف‬
‫ » َرأَ ْي ُت َك ْو َمينِ « بفتح‬:‫َوقَولُ ُه‬
‫َو َض ِّم َها‪ :‬أي ُص ْب َر َت ْينِ ‪َ .‬وقَولُ ُه‪َ » :‬كأَنَّ ُه‬
‫ُم ْذ َه َب ٌة« ُه َو بالذال ال ُم ْع َج َم ِة وفتح الها ِء والبا ِء‬
‫اض َو َغي ُر ُه َو َص َّح َف ُه‬
‫المو َّحد ِة قا َل ُه القاضي ِع َي ٌ‬
‫َب ْع ُض ُه ْم‪َ ،‬فقَالَ ‪ُ » :‬م ْد ُه َن ٌة« بدَال مهملة َو َض ِّم‬
‫ِ‬
‫وبالنون وكذا ضبطه الحميدي‪.‬‬
‫الها ِء‬
‫والصحيح المشهور ُه َو الأول‪ .‬والمراد ب ِه‬
‫َع َلى الوجهين‪ :‬الصفا ُء والاستنارة‪.‬‬
‫‪i teret svih onih koji ga čine poslije‬‬
‫‪njega, bez umanjenja njihovog tere‬‬‫” ’‪ta.‬‬
‫)‪(Muslim‬‬
172. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Nijedna osoba ne bude nepravedno ubijena, a da Ademovu prvom
sinu (Kabilu) ne bude udio u njegovoj krvi, jer je on prvi počinio ubistvo.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن ابنِ مسعود‬١٧٢
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫أن الن‬
ِ‫َان َع َلى ا ْبن‬
َ ‫س ِم ْن َن ْفس تُ ْق َت ُل ُظ ْل ًما إلا َّ ك‬
َ ‫» َل ْي‬
‫َان أ َّولَ َم ْن‬
َ ‫ لأَنَّ ُه ك‬،‫آ َد َم الأ ْو ِل ِك ْف ٌل ِم ْن َد ِم َها‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َس َّن القَت َل‬
‫‪ – ٢٠‬باب في الدلالة َع َلى‬
‫خير والدعاء إِ َلى هدى أَ ْو‬
‫ضلالة‬
‫قَالَ َت َعا َلى‪َ } :‬وا ْد ُع إِ َلى َربِّ َك{ ]القصص‪:‬‬
‫‪َ ،[٨٧‬وقالَ َت َعا َلى‪} :‬ا ْد ُع إِ َلى َس ِبي ِل َربِّ َك‬
‫بِا ْل ِح ْك َم ِة َوا ْل َم ْو ِع َظ ِة ا ْل َح َس َنة{ ]النحل‪:‬‬
‫‪َ ،[١٢٥‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬و َت َعا َونُوا َع َلى ا ْل ِب ِّر‬
‫َوالتَّ ْق َوى{ ]المائدة‪َ ،[٢:‬وقالَ َت َعا َلى‪:‬‬
‫ون إِ َلى ا ْل َخ ْيرِ{ ]آل‬
‫} َو ْل َت ُك ْن ِم ْن ُك ْم أُ َّم ٌة َي ْد ُع َ‬
‫عمران‪.[١٠٤:‬‬
‫‪20. Upućivanje na dobro‬‬
‫‪i pozivanje na uputu ili‬‬
‫‪zabludu‬‬
173. Ebu-Mes‘ud Ukbe ibn ‘Amr,
Ensari i Bedri, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ko ukaže i povede
nekog na dobro djelo, ima nagradu
kao i izvršilac.”
(Muslim)
‫ – وعن أَبي مسعود ُعقب َة بنِ عمرو‬١٧٣
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الأنصاري البدري‬
‫ » َم ْن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ رسولُ الله‬
‫ رواه‬.«‫َد َّل َع َلى َخ ْي ٍر َف َل ُه ِم ْث ُل أ ْج ِر ف َِاع ِل ِه‬
.‫مسلم‬
174. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko poziva na
pravi put (ko propagira uputu), ima
nagradu za to kolika je nagrada onoga ko ga slijedi, bez smanjenja njihove nagrade, a isto tako, tko god
poziva zabludi, krivom putu, griješan je isto onoliko koliko iznose grijesi onih koji ga slijede, a da to neće
nimalo umanjiti njihove grijehe.”
(Muslim)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬١٧٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫َان َل ُه ِم َن الأَ ْج ِر ِم ْث ُل‬
َ ‫ ك‬،‫َى‬
ً ‫» َم ْن َد َعا إِ َلى ُهد‬
‫ُص ذلِ َك ِم ْن أ ُجورِه ْم‬
ُ ‫ لاَ َي ْنق‬،‫أ ُجو ِر َم ْن َت ِب َعه‬
‫َان َع َلي ِه ِم َن‬
َ ‫ ك‬،‫ َو َم ْن َد َعا إِ َلى َضلاَ َل ٍة‬،‫شَ ي ًئا‬
‫ُص ذلِ َك ِم ْن‬
ُ ‫ لاَ َي ْنق‬،‫الإ ْث ِم ِم ْث ُل آ َثا ِم َم ْن َت ِب َع ُه‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫آ َث ِام ِه ْم شَ ي ًئا‬
‫ – وعن أَبي العباس سهل بن سعد‬١٧٥
- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫الساعدي‬
:‫ قَالَ يوم َخي َبر‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫»لأُ ْع ِط َي َّن ال َّرا َي َة َغدًا رج ًلا َي ْف َت ُح الله َع َلى‬
‫ و ُي ِح ُّب ُه الل ُه‬،‫حب الل َه َو َرسو َل ُه‬
ُّ ‫ ُي‬،‫َيدَي ِه‬
‫ُون َل ْي َل َت ُه ْم أيُّ ُه ْم‬
َ ‫ َف َب‬،«‫َو َر ُسولُ ُه‬
َ ‫اس َيدُوك‬
ُ َّ‫ات الن‬
ِ ‫اس َغد َْوا َع َلى‬
‫رسول‬
ُ َّ‫ َف َل َّما أَ ْص َب َح الن‬.‫ُي ْع َطا َها‬
Ljudi su prenoćili razmišljajući ko- ‫جو أَ ْن‬
ُ ‫ ُكلُّ ُه ْم َي ْر‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
me će dati zastavu. Kad je osvanu«‫ابن أَبي طالب؟‬
‫ »أ َين َع ِل ُّي‬: َ‫ َفقَال‬.‫ُي ْع َطا َها‬
ُ
lo, došli su Poslaniku, sall-Allahu ‘alejِ ‫ ُه َو َيشْ َتكي َع ْي َني‬،‫ َيا رسولَ الله‬:‫فقي َل‬
.
‫ه‬
hi we sellem, rano, nadajući se da će
svaki od njih dobiti zastavu. Posla- ‫ص َق رسولُ الله‬
َ ‫ » َفأَ ْر ِس ُلوا إِ َل ْيه« َفأُتِ َي بِ ِه َف َب‬: َ‫قَال‬
nik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, re- ‫ و َد َعا َله‬،‫ في َعيني ِه‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬ُ َ َْْ
175. Od Ebu-‘Abbas Sehl b. Sad Sadij, r.a., prenosi se da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
rekao na dan Hajbera: “Ovu zastavu ću, svakako, sutra dati čovjeku
preko čijih ruku će Allah dati pobjedu. Taj voli Allaha i Njegova Poslanika, a Allah njega voli i Njegov Poslanik.”
če: “Gdje je Alija, sin Ebu-Taliba?”
‫ فأَ ْعطا ُه‬،‫َف َبرِى َء َحتَّى َكأَ ْن َل ْم ي ُكن بِ ِه َو َج ٌع‬
‫ َيا َر ُسول‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫لي‬
‫ فقَالَ َع‬.‫ال َّرا َي َة‬
ٌّ
“Pošaljite po njega nekog.” Doveِ ُ ‫ أُقاتِ ُله ْم َحتَّى َي‬،‫الل ِه‬
doše ga, a Allahov Poslanik, sall-Allahu‫ »ا ْنف ُْذ‬: َ‫كونُوا م ْث َل َنا؟ َفقَال‬
‫ ثُ َّم ا ْد ُع ُه ْم‬،‫احت ِه ْم‬
‘alejhi we sellem, potra mu oči pljuَ ‫َع َلى ر ِْس ِل َك َحتَّى َت ْنزِلَ َبس‬
vačkom i prouči dovu. On odmah
‫ َوأَخْ ِب ْر ُه ْم بِ َما َي ِج ُب َع َل ْي ِه ْم ِم ْن‬،‫إِ َلى الإ ْسلاَ ِم‬
ozdravi kao da ga oči nisu ni bo‫ َف َوالله لأَ ْن َي ْه ِد َي الل ُه‬،‫َح ِّق الل ِه َت َعا َلى فِي ِه‬
ljele. Dade mu zastavu, našto reče
.«‫بِ َك َر ُج ًلا َو ِاحدًا َخي ٌر َل َك ِم ْن ُح ْم ِر النَّ َعم‬
Alija, r.a.: “Allahov Poslaniče, hoću li se sa njima boriti dok ne budu
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
kao i mi (muslimani)?”
.‫ون‬
ُ ‫ أي َي ُخ‬:«‫ُون‬
َ ُ‫ون َو َي َت َح َّدث‬
َ ‫وض‬
َ ‫ » َيدُوك‬:‫قوله‬
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sel- ،‫لغتان‬
ِ ‫ »ر ِْس ِل َك« بكسر الرا ِء وبفتحها‬:‫وقوله‬
lem, reče: “Idi polahko dok ne do.‫والكسر أفصح‬
đeš do predgrađa njihova, a onda
Prisutni rekoše: “Allahov Poslaniče, bole ga oči.” Poslanik reče:
ih pozovi u islam i izvijesti ih šta
su dužni od prava Allahovih da iz-
vršavaju; tako mi Allaha, da Allah
uputi preko tebe samo jednog čovjeka, bolje ti je od najboljeg blaga.”
(Muttefekun ‘alejhi)
21. Međusobno potpomaganje u dobru i pobožnosti
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Jedni drugima pomažite u dobročinstvu, bogobojaznosti i čestitosti!”
(El-Maida, 2)
“Tako mi vremena - čovjek, doista, gubi, samo ne oni koji vjeruju
i dobra djela čine, i koji jedni drugima istinu preporučuju i koji jedni drugima preporučuju strpljenje.”
‫ – باب في التعاون على البر‬٢١
‫والتقوى‬
{‫ } َو َت َعا َونُوا َع َلى ا ْل ِب ِّر َوالتَّ ْق َوى‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } َوا ْل َع ْص ِر إِ َّن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢ :‫]المائدة‬
‫الإ ن َْس َان َل ِفي ُخ ْس ٍر إِلا َّ الَّ ِذ َين آ َم ُنوا َو َع ِم ُلوا‬
ِ ‫الصالِ َح‬
{ِ‫الص ْبر‬
َّ ِ‫اص ْوا ب‬
َّ
َ ‫اص ْوا بِا ْل َح ِّق َو َت َو‬
َ ‫ات َو َت َو‬
‫ َر ِح َم ُه‬- ‫[ قَالَ الإ مام الشافعي‬٢ -١ :‫]العصر‬
‫اس أَ ْو أكث َرهم في‬
‫ كلا ًما‬- ‫الله‬
َ َّ‫ إ َّن الن‬:‫معناه‬
.‫غفلة عن تدبر ه ِذ ِه السورة‬
(El-Asr)
Imam Šafija, r.a, rekao je: “Zaista,
većina ljudi ne razmišlja o značenju
ove sure.”
177. Zejd ibn Halid El-Džuheni, r.a.,
prenosi da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko
opremi ratnom opremom (osigura)
borca na Allahovom putu, kao da se
i on borio. Ko zbrine porodicu borca, kao da se i on lično borio.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن أَبي عبد الرحمان زيد بن خالد‬١٧٧
ُ‫ قَالَ رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الجهني‬
‫ » َم ْن َج َّه َز َغا ِز ًيا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ َو َم ْن َخ َل َف َغاز ًيا في‬،‫في َسبي ِل الل ِه َف َق ْد َغ َزا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫أ ْه ِل ِه بِ َخي ٍر َف َق ْد َغ َزا‬
179. Ibn-‘Abbas, r.a., pripovijeda da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, susreo u Revhi jednu grupu jahača i rekao im: “Ko ste
vi?” Oni rekoše: “Muslimani!” Zatim ga upitaše: “A ko si ti?” On im
odgovori: “Allahov Poslanik.” Tada jedna žena podiže svoje dijete prema njemu i reče: “Ima li za ovog hadža?” ‘alejhis-selam joj reče: “Ima,
a tebi je nagrada.”
(Muslim)
:‫ – وعن ابن عباس رضي الله عنهما‬١٧٩
‫ َل ِق َي‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫أ َّن َر ُسول الله‬
:‫ » َمنِ ال َق ْو ُم؟« قالوا‬: َ‫ َفقَال‬،‫َر ْك ًبا بال َّر ْو َحا ِء‬
‫ » َر ُسول‬: َ‫نت؟ قَال‬
َ ٔ‫ من ا‬:‫ فقالوا‬،‫المسلمون‬
‫ ألِ َه َذا‬:‫ َفقَا َل ْت‬،‫ فرفعت إِ َل ْيه امرأ ٌة صب ًيا‬،«‫الله‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ َو َل ِك أ ْج ٌر‬،‫ » َن َع ْم‬: َ‫َح ٌّج؟ قَال‬
180. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., pre‫ رضي‬- ‫ – وعن أَبي موسى الأشعري‬١٨٠
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫الله عنه‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Blagajnik
َ : َ‫أنَّه قَال‬
(rizničar) musliman i pouzdan, koji ‫ين الَّ ِذي ُين ِف ُذ‬
ُ ‫»الخا ِز ُن ال ُم ْس ِل ُم الأ ِم‬
izvršava što mu se naredi i u punoj
‫َما أُ ِم َر بِ ِه ف ُي ْعطي ِه ك َِام ًلا ُم َوفَّ ًرا َط ِّي َب ًة بِ ِه َن ْف ُس ُه‬
mjeri isplaćuje onome kome mu je
‫ أ َح ُد‬،‫َف َي ْد َف ُع ُه إِ َلى الَّ ِذي أُ ِم َر َل ُه بِ ِه‬
naređeno, dragovoljno (bez srdžbe),
i sam je jedan od dobrotvora (dava.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ال ُم َت َصدِّقين‬
laca sadake).”
ِ ِ
ِ
ِ
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom rivajetu stoji: “Blagajnik, koji isplaćuje tačno onako kako
mu se naredi...”
‫ »الَّذي ُي ْعطي َما أُم َر بِه« وضبطوا‬:‫وفي رواية‬
‫»ال ُم َت َص ِّد َقينِ « بفتح القاف َم َع كسر النون‬
‫الجمع وكلاهما‬
‫ وعكسه َع َلى‬،‫َع َلى التثنية‬
ِ
.‫صحيح‬
22. Savjetovanje (nasihat)
‫ – باب في النصيحة‬٢٢
{ٌ‫ون إخْ َوة‬
َ ‫ }إِنَّ َما ال ُم ْؤ ِم ُن‬:‫قَالَ َت َعا َلى‬
‫ إخبا ًرا عن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٠ :‫]الحجرات‬
“Zaista su vjernici braća!” (El-Hudžurat,
{‫ } َوأن َْص ُح َل ُك ْم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫نوح‬
10)
ٍ
Nuh, ‘alejhis-selam, govorio je svo- ‫ صلى الله عليه‬- ‫ وعن هود‬،[٦٢ :‫]الأعراف‬
me narodu: “... i savjetujem vas.”
ِ ‫ } َوأ َنا َل ُك ْم َن‬:‫وسلم‬
:‫ين{ ]الأعراف‬
‫اص ٌح أ ِم‬
ٌ
(El-A‘raf, 62)
.[٦٨
A Hud, ‘alejhis-selam: “... i ja sam
:‫وأما الأحاديث‬
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
vam iskren savjetnik.” (El-A‘raf, 68)
181. Temim ibn Evs ed-Dari, r.a.,
prenosi da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Vjera (din) je nasihat (dobronamjeran
savjet).” A mi rekosmo: “Kome?”
‘alejhis-selam odgovori: “Allahu, Njegovoj Knjizi, Njegovom Poslaniku,
rukovodiocima (vladarima) muslimana i svim muslimanima općenito.”
(Allahu - čvrsto i ispravno samo
Njega vjerujući, Knjizi - po njoj radeći, Poslaniku - po njegovim naređenjima postupajući...)
(Muslim)
‫ عن أَبي ُر َق َّي َة َت ِميم بن أوس‬:‫ – فالأول‬١٨١
‫ صلى‬- ‫بي‬
ِّ
ّ َّ‫ أ َّن الن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫الداري‬
«‫ِّين النَّ ِصيح ُة‬
ُ ‫ »الد‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ »لِل ِه َو لِ ِك َتابِ ِه َو لِ َر ُسولِ ِه‬: َ‫ لِ َم ْن؟ قَال‬:‫قلنا‬
.‫ رواه مسلم‬.« ‫َولأئِ َّم ِة ال ُم ْس ِل ِم َين َو َعا َّم ِت ِه ْم‬
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن أنس‬:‫ – الثالث‬١٨٣
‫ »لا‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫عن الن‬
‫حب‬
ُّ ‫ُي ِؤم ُن أ َح ُد ُك ْم َحتَّى ُي ِح َّب لأَ ِخي ِه َما ُي‬
“Nijedan od vas neće biti pravi vjer.‫لِ َن ْف ِس ِه« ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
nik, sve dok ne bude želio svome
183. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
bratu (prijatelju, muslimanu) ono što
želi sam sebi.”
(Muttefekun ‘alejhi)
23. Naređivanje dobra i
odvraćanje od zla
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“I neka među vama bude onih koji će na dobro pozivati i tražiti da se
čini dobro, a od zla odvraćati - oni
bit će spašeni.” (Ali-‘Imran, 104)
“Vi ste najbolji narod koji se ikada pojavio: tražite da se čine dobra
djela, a od nevaljalih odvraćate, i u
Allaha vjerujete...” (Ali-‘Imran, 110)
“Ti sa svakim lijepo postupaj, i tra-
‫ – باب في الأمر بالمعروف‬٢٣
‫والنهي عن المنكر‬
‫ون‬
َ ‫ } َو ْل َت ُك ْن ِم ْن ُك ْم أُ َّم ٌة َي ْد ُع‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ ‫ون بِا ْل َم ْع ُر‬
ِ‫وف َو َي ْن َه ْو َن َعن‬
َ ‫إِ َلى ا ْل َخ ْي ِر َو َيأْ ُم ُر‬
:‫ون{ ]آل عمران‬
َ ‫ا ْل ُم ْن َك ِر َوأُو َل ِئ َك ُه ُم ا ْل ُم ْف ِل ُح‬
‫ } ُك ْن ُت ْم َخ ْي َر أُ َّم ٍة‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٠٤
ِ ‫ون بِا ْل َم ْع ُر‬
ِ‫وف َو َت ْن َه ْو َن َعن‬
ِ ‫أُخْ ر َِج ْت لِلنَّا‬
َ ‫س َتأْ ُم ُر‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١١٠ :‫ا ْل ُم ْن َكر{ ]آل عمران‬
ْ
ِ‫ِض َعن‬
ُ
ْ ‫}خ ِذ ا ْل َع ْف َو َوأ ُم ْر بِا ْل ُع ْر ِف َوأَ ْعر‬
ži da se čine dobra djela, a neznalica
se kloni.” (El-A‘raf, 199)
“A vjernici i vjernice prijatelji su
jedni drugima, traže da se čine dobra djela, a od nevaljalih odvraćaju.” (Et-Tevba, 71)
“Jezikom Davuda i Isaa, sina Merjemina, prokleti su oni od sinova Israailovih, koji nisu vjerovali - zato što
su se bunili i uvijek granice zla prelazili, jedni druge nisu odvraćali od
griješnih postupaka koje su radili.
Ružno li je, zaista, to kako su postupali.” (El-Maida, 78-79)
“I reci: ‘Istina dolazi od Gospodara vašeg, pa ko hoće, neka vjeru-
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٩٩ :‫ا ْل َجا ِه ِل َين{ ]الأعراف‬
‫ض‬
ٍ ‫ات َب ْع ُض ُه ْم أَ ْو لِ َيا ُء َب ْع‬
ُ ‫ون َوا ْل ُم ْؤ ِم َن‬
َ ‫} َوا ْل ُم ْؤ ِم ُن‬
ِ ‫ون بِا ْل َم ْع ُر‬
{ِ‫وف َو َي ْن َه ْو َن َعنِ ا ْل ُم ْن َكر‬
َ ‫َيأْ ُم ُر‬
‫ }لُ ِع َن الَّ ِذ َين‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٧١:‫]التوبة‬
‫َك َف ُروا ِم ْن َب ِني إِ ْسرائي َل َع َلى لِ َس ِان َدا ُو َد‬
‫يسى ا ْبنِ َم ْر َي َم َذلِ َك بِ َما َع َص ْوا َوكَانُوا‬
َ ‫َو ِع‬
‫س‬
َ ‫َي ْع َتد‬
َ ‫ُون كَانُوا لا َي َت َنا َه ْو َن َع ْن ُم ْن َك ٍر َف َع ُلو ُه َل ِب ْئ‬
َ‫ َوقال‬،[٧٨ :‫ون{ ]المائدة‬
َ ‫َما كَانُوا َي ْف َع ُل‬
‫ } َوقُ ِل ا ْل َح ُّق ِم ْن َربِّ ُك ْم َف َم ْن شَ ا َء‬:‫َت َعا َلى‬
،[٢٩:‫َف ْل ُي ْؤ ِم ْن َو َم ْن شَ ا َء َف ْل َي ْك ُف ْر{ ]الكهف‬
{‫َاص َد ْع بِ َما تُ ْؤ َمر‬
ْ ‫ }ف‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
‫ }فأَن َْج ْي َنا الَّ ِذ َين‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٩٤:‫]الحجر‬
ٍ ‫السو ِء َوأَ َخ ْذ َنا الَّ ِذ َين َظ َل ُموا بِ َع َذ‬
‫اب‬
ُّ ِ‫َي ْن َه ْو َن َعن‬
je; a ko neće, neka ne vjeruje!’ ” (ElKehf, 29)
“Ti javno ispovijedaj ono što ti se
naređuje.” (El-Hidžr, 94)
“Mi izbavismo one koji su od nevaljalih djela odvraćali, a teškom kaznom kaznismo grješnike, zato što
su stalno u grijehu bili.” (El-A‘raf,
165)
Još je mnogo ajeta o ovoj temi, a
evo i nekoliko hadisa:
[١٦٥ :‫ُون{ ]الأعراف‬
ٍ ‫َب ِئي‬
َ ‫س بِ َما كَانُوا َي ْف ُسق‬
.‫َوالآيات في الباب كثيرة معلومة‬
:‫ وأما الأحاديث‬-
184. Ebu-Se‘id el-Hudri, r.a., veli da
je čuo Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, kada je rekao: “Ko
od vas vidi neko loše djelo, neka ga
izmijeni (ukloni) svojom rukom (prisilno), a ako ne bude u stanju, neka
to uradi riječima (neka naredi da se
ukloni), a ako ni to ne bude u stanju,
neka ga bar srcem svojim prezre, a
to je najslabiji čin imana.”
(Muslim)
- ‫ عن أبي سعيد الخدري‬:‫ – فالأول‬١٨٤
- ‫ َس ِمعت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ » َم ْن َرأَى‬:‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َف ٕا ْن َل ْم َي ْس َت ِط ْع‬،‫ِم ْن ُك ْم ُم ْن َك ًرا َف ْل ُي َغ ِّي ْر ُه بِ َي ِد ِه‬
‫ َو َذلِ َك‬،‫ َف ٕا ْن َل ْم َي ْس َت ِط ْع َف ِب َق ْل ِب ِه‬،‫َف ِب ِل َسانِ ِه‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫أ ْض َع ُف الإ ي َم ِان‬
185. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Nijedan Poslanik, kojeg je Allah
poslao prije mene, nije bio a da nije imao od svoga naroda drugove i
pomagače (ashabe), koji su se držali njegovih sunneta, i slijedili njegova naređenja i uputstva. Zatim su
poslije njih dolazile nove generacije
ljudi koji nisu činili ono što su govorili, a činili su ono što im nije naređeno.
Pa ko se protiv takvih bude borio
svojim rukama, taj je mu’min, i onaj
ko se protiv njih bude borio prezi-
‫ رضي الله‬- ‫ عن ابن مسعود‬:‫ – الثاني‬١٨٥
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أن َر ُسول الله‬:‫عنه‬
ِ
َّ ‫بي َب َع َث ُه الل ُه في أ َّمة َق ْب ِلي إلا‬
ٍّ ‫ » َما م ْن َن‬: َ‫قَال‬
‫ون‬
َ ‫اب َيأ ُخ ُذ‬
َ ُّ‫َان َل ُه ِم ْن أُ َّم ِت ِه َح َوا ِري‬
َ ‫ك‬
ٌ ‫ون َوأ ْص َح‬
‫ ثُ َّم إِن ََّها َتخْ ُل ُف ِم ْن‬،‫ُون بِأَ ْم ِر ِه‬
َ ‫بِسنَّ ِت ِه َو َي ْق َتد‬
‫ون‬
ٌ ‫َب ْع ِد ِه ْم ُخ ُل‬
َ ‫ َو َي ْف َع ُل‬،‫ون‬
َ ‫ون َما لاَ َي ْف َع ُل‬
َ ُ‫وف َيقُول‬
‫ َف َم ْن َجا َه َد ُه ْم بِ َي ِد ِه َف ُه َو‬،‫رون‬
َ ‫َما لاَ ُي ْؤ َم‬
‫ َو َم ْن‬،‫ َو َم ْن َجا َه َد ُه ْم بِقَل ِب ِه َف ُه َو ُم ِؤم ٌن‬،‫ُم ْؤ ِم ٌن‬
‫يس َو َرا َء ذلِ َك‬
َ ِ‫َجا َه َد ُه ْم ب‬
َ ‫ َو َل‬،‫لسانِ ِه َف ُه َو ُمؤ ِم ٌن‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ِم َن الإ ي َم ِان َح َّب ُة َخ ْر َدل‬
rući ih svojih srcem, mu’min je, i onaj
ko se protiv njih bude borio jezikom
(riječju), mu’min je, a ko ne bude ništa od toga troga činio taj nema imana ni koliko je trunka.”
(Muslim)
186. Ubade ibn es-Samit, r.a., pripovijeda: “Mi smo dali zavjet (zakletvu) Allahovom Poslaniku, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, za poslušnost i pokornost u muci i lahkoći, u
volji i nevolji, za prednost njegovu
nad nama u svemu, i da se nećemo
svađati i osporavati zapovjedništvo
emirima (vladarima), osim ako bismo pri njima vidjeli otvoren kufr,
za koji imamo dokaz od Allaha, i
dali smo zavjet da ćemo govoriti samo istinu, gdje god bili, i da se nećemo bojati ničijeg ukora i kritike u
vezi sa Allahom (Njegovim odredbama).”
‫ عن أبي الولي ِد عبادة بن‬:‫ – الثالث‬١٨٦
ِ
‫ َبا َي ْع َنا َر ُسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الصامت‬
‫الس ْم ِع‬
َّ ‫ َع َلى‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
،‫ وال َم ْن َش ِط َوال َم ْك َر ِه‬،ِ‫وال َّطا َع ِة في ال ُع ْس ِر وال ُي ْسر‬
‫ َو َع َلى أَ ْن لاَ نُ َنا ِز َع الأ ْم َر أ ْه َل ُه‬،‫َو َع َلى أ َث َر ٍة َع َل ْي َنا‬
‫احا ِع ْن َد ُك ْم ِم َن الل ِه َت َعا َلى‬
ً ‫إلا َّ أَ ْن َت َر ْوا ُك ْف ًرا َب َو‬
،‫بالح ِّق أ ْي َن َما ُكنَّا‬
َ َ‫ َو َع َلى أَ ْن َنقُول‬،‫فِي ِه ُب ْر َها ٌن‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫اف في الل ِه َل ْو َم َة لاَئِ ٍم‬
ُ ‫لاَ َن َخ‬
‫ أي في‬:‫»ال َم ْن َش ُط َوال َم ْك َر ُه« بفتح مي َم ْي ِهما‬
‫ الاخ ِتصاص‬:«ُ‫ َو »الأ َث َرة‬.‫السهل والصعب‬
‫احا« بفتح‬
ً ‫ » َب َو‬.‫بالمشت َر ِك وقد سبق بيانها‬
ٌ‫البا ِء الموحدة بعدها واو ثُ َّم ألف ثُ َّم حاء‬
‫مهملة‪ :‬أي ظا ِه ًرا لا يحتمل تأوي ًلا‪.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
188. Majka vjernika, Ummu Seleme
Hind bint Ebi-Umejje, r.a., prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaista će
vam se nametnuti za vladare pojedini emiri (zapovjednici), pa ćete neke njihove postupke odobravati, a
mnoge od njih ćete i osuđivati. Ko
bude njihovo zlo mrzio srcem svojim, čist je od grijeha, a ko ih bude otvoreno kritikovao, taj se osigurao od grijeha, međutim, ko im bude odobravao i pridružio im se... (taj
je griješan zajedno sa njima)”
Ashabi rekoše: “Zar se nećemo boriti protiv njih, Allahov Poslaniče?”
‫ عن أُ ِّم المؤمنين أم سلمة‬:‫ – الخامس‬١٨٨
،‫هند بنت أَبي أمية حذيفة رضي الله عنها‬
: َ‫ أنه قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫عن الن‬
،‫ون‬
َ ‫ُون وتُ ْن ِك ُر‬
َ ‫»إنَّ ُه ُي ْس َت ْع َم ُل َع َل ْي ُك ْم أُ َم َرا ُء َف َتع ِرف‬
،‫ َو َم ْن أ ْن َك َر َف َق ْد َس ِل َم‬،‫َف َم ْن َك ِر َه َف َق ْد َبر َِئ‬
،‫ َيا َر ُسول الل ِه‬:‫َو َل ِك ْن َم ْن َر ِض َي َو َتا َب َع« قَالوا‬
‫ َما أَقَا ُموا فِي ُك ُم‬،‫ »لا‬: َ‫ألا نُقَاتِلهم؟ قَال‬
.‫ رواه مسلم‬.«َ‫الصلاَة‬
َّ
‫ َم ْن َك ِر َه بِ َق ْلب ِه َو َل ْم َي ْس َت ِط ْع إ ْن َكا ًرا بِ َي ٍد‬:‫معناه‬
،‫ َوأَ َّدى َوظي َف َت ُه‬،‫َولا لِ َس ٍان ف َق ْد َبرِى َء ِم َن ِٕالا ْث ِم‬
‫بح َس ِب َطا َق ِت ِه َف َق ْد َس ِل َم ِم ْن ه ِذ ِه‬
َ ‫َو َم ْن أَ ْن َك َر‬
‫ال َم ْع ِص َي ِة َو َم ْن َر ِض َي بِ ِف ْع ِل ِه ْم َو َتا َب َع ُه ْم َف ُه َو‬
“Ne, sve dok sa vama budu obavljali namaz.”
(Muslim)
ِ ‫ال َع‬
.‫اصي‬
190. Ebu-Se‘id el-Hudri, r.a., pre- ‫الخدري‬
ُ ‫ عن أَبي سعيد‬:‫ – السابع‬١٩٠
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫رضي الله عنه‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Čuvajte
‫وس في‬
se sjedenja po putevima (ulicama).”
َ ‫ »إيَّا ُك ْم َوال ُج ُل‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
Ashabi rekoše: “Allahov Poslaniče,
ِ ‫ال ُّط ُرق‬
‫ َما لنا ِم ْن‬،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫َات!« فقالوا‬
mi se moramo sastajati, kako bismo
َ ِ‫ نتحدث ف‬،ٌّ‫مجالِ ِسنا ُبد‬
međusobno porazgovarali!” ‘alejhis- ‫ َفقَالَ رسولُ الله‬.‫يها‬
َّ ‫ » َف ٕاذَا أ َب ْي ُت ْم إلا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬selam reče: “Ako već morate, onda poštujte prava puta.” Oni reko‫ال َم ْج ِل‬
‫ وما‬:‫ قالوا‬.«‫ريق َح َّق ُه‬
‫ َفأَ ْع ُطوا ال َّط‬،‫س‬
َ
َ
še: “A kakva su prava puta, Alla‫ض‬
ُّ ‫ » َغ‬: َ‫َح ُّق ال َّطريقِ َيا رسولَ الله؟ قَال‬
hov Poslaniče?”
“Obaranje pogleda, ustezanje od
uvreda, primanje selama, ukazivanje na dobra i odvraćanje od zlih djela.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ َوالأ ْم ُر‬،‫السلا ِم‬
ُّ ‫ َوك‬،ِ‫ال َب َصر‬
َّ ‫ َو َر ُّد‬،‫َف الأَذَى‬
ِ
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«ِ‫هي عن ال ُم ْن َكر‬
ُ َّ‫ والن‬،‫بِال َم ْع ُروف‬
191. Ibn-‘Abbas, r.a., pripovijeda da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, ugledao zlatan prsten
na ruci jednog čovjeka, te ga skinuo
s njegove ruke i bacio, a zatim rekao: “Pojedini od vas upućuju se prema žeravici vatrenoj, pa je sebi stavljaju na ruke!” Kada je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
otišao, neko tom čovjeku reče: “Uzmi svoj prsten, i okoristi se njime!”
Čovjek reče: “Ne, tako mi Allaha, ja
ga nikada neću uzeti, njega je bacio
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme.”
(Muslim)
‫ عن ابن عباس رضي الله‬:‫ – الثامن‬١٩١
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أن َر ُسول الله‬:‫عنهما‬
ٍ ‫ رأى خا َت ًما ِم ْن‬‫ذهب في ي ِد رجلٍ ف َنزعه‬
‫ » َي ْعم ُد أ َح ُد ُك ْم إِ َلى َج ْم َر ٍة ِم ْن‬: َ‫ َوقال‬،‫فطرحه‬
‫ ف ِقي َل لِل َّر ُج ِل َب ْع َد َما‬.«!‫َنا ٍر َف َي ْج َع ُل َها في َي ِد ِه‬
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ذهب َر ُسول الل ِه‬
‫ لاَ والل ِه لا ا ُٓخ ُذ ُه‬: َ‫ قَال‬.‫ُخ ْذ َخا َت َم َك ا ْن َت ِف ْع بِ ِه‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫أ َبدًا َو َق ْد َط َر َح ُه رسولُ الله‬
.‫ رواه مسلم‬.‫وسلم‬
193. Huzejfe, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Tako mi Onoga u čijoj ruci je moja duša (tako mi Allaha), vi ćete naređivati na dobro i odvraćati od zla,
ili će Allah uskoro poslati Svoju kaznu na vas, pa ćete Ga poslije toga
moliti, a On vam se neće odazvati.”
(Tirmizi)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ عن حذيفة‬:‫ – العاشر‬١٩٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬ِ ‫ َل َتأْ ُم ُر َّن بِال َم ْع ُر‬،‫» َوالَّ ِذي َن ْفسي بِ َي ِد ِه‬
،‫وف‬
ِ ‫َو َل َت ْن َه ُو َّن َع ْن ال ُم ْن َك ِر أَ ْو َل ُي‬
‫وش َك َّن الل ُه أَ ْن َي ْب َع َث‬
‫َع َل ْي ُك ْم ِعقَا ًبا ِم ْن ُه‬
‫ رواه‬.«‫اب َل ُك ْم‬
ُ ‫ثُ َّم َت ْد ُع ْو َن ُه فَلا ُي ْس َت َج‬
.«‫ »حديث حسن‬: َ‫ َوقال‬،‫الترمذي‬
‫‪ – ١٩٥‬الثاني عشر‪ :‬عن أَبي عب ِد الله طار ِِق‬
‫ِ‬
‫لي الأَ ْح َم ِس ّي ‪ -‬رضي الله‬
‫بن شهاب ال َب َج ِّ‬
‫بي ‪ -‬صلى الله عليه‬
‫عنه‪ :‬أ َّن رج ًلا سأل النَّ ّ‬
‫وسلم ‪ -‬وقد وضع رِجله في ال َغ ْرزِ‪ :‬أ ُّي‬
‫ِ‬
‫الجها ِد أَفض ُل؟ قَالَ ‪َ » :‬ك ِل َم ُة َح ٍّق ِع ْن َد‬
‫ُس ْل َط ٍان َجائرٍ«‪ .‬رواه النسائي ب ٕاسناد صحيح‪.‬‬
‫»الغرز« بغين معجمة مفتوحة ثُ َّم راء ساكنة‬
‫َان من‬
‫ثُ َّم زاي‪َ :‬و ُه َو ركاب َك ْو ِر الجم ِل إِذَا ك َ‬
‫جلد أَ ْو خشب وقيل‪ :‬لا يختص بجلد‬
‫وخشب‪.‬‬
‫‪195. Tarik ibn Šihab el-Bedželi, r.a.,‬‬
‫‪pripovijeda da je jedan čovjek, ko‬‬‫‪ji je već bio stavio nogu u uzengi‬‬‫‪je, upitao Allahovog Poslanika, sall‬‬‫‪Allahu ‘alejhi ve selleme: “Koji je‬‬
‫‪džihad najbolji?” ‘alejhis-selam mu‬‬
‫ ‪reče: “Istinita riječ u lice vladaru‬‬‫”‪nasilniku.‬‬
‫)‪(Nesai sahih‬‬
196. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Prvi nedostatak koji se pojavio
među Izraelćanima je taj što bi jedan od njih susreo drugoga, pa bi
mu rekao: ‘Boj se Allaha, i ostavi to
što radiš, jer je to haram!’ Zatim bi
sutradan susreo tog istog čovjeka, u
istom stanju, i to ga ne bi spriječilo
da i on s njim jede, pije i sjedi. Pošto
su oni tako postupili, Allah, dželle
še’nuhu, je njihova srca sastavio (istim ih učinio).”
Zatim je ‘alejhis-selam proučio:
“Jezikom Davuda i Isaa, sina Mer-
- ‫ عن ابن مسعود‬:‫ – الثالث عشر‬١٩٦
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ص‬
ُ ‫ »إ َّن أ َّولَ َما َد َخ َل النَّ ْق‬:‫الله عليه وسلم‬
‫َان ال َّر ُج ُل َي ْلقَى‬
َ ‫َع َلى َب ِني إ ْس َرائِي َل أنَّ ُه ك‬
‫ اتَّقِ الله و َد ْع َما‬،‫ َيا َه َذا‬: ُ‫ َف َيقُول‬،‫ال َّر ُج َل‬
‫ ثُ َّم َي ْلقَا ُه ِم َن ال َغ ِد‬،‫َت ْص َن ُع َف ِٕانَّ ُه لاَ َي ِح ُّل َل َك‬
‫ون‬
َ ‫ فَلا َي ْم َن ُع ُه ذلِ َك أَ ْن َي ُك‬،‫َو ُه َو َع َلى َحالِ ِه‬
‫ َف َل َّما َف َع ُلوا ذلِ َك َض َر َب‬،‫أ ِكي َل ُه َوشَ ري َب ُه َوقَعي َد ُه‬
‫ }لُ ِع َن‬: َ‫وب َب ْع ِض ِه ْم بِ َب ْعضٍ« ثُ َّم قَال‬
َ ‫الل ُه قُ ُل‬
‫الَّ ِذ َين َك َف ُروا ِم ْن َب ِني إِ ْسرائي َل َع َلى لِ َس ِان َدا ُو َد‬
‫يسى ا ْبنِ َم ْر َي َم ذَلِ َك بِ َما َع َص ْوا َوكَانُوا‬
َ ‫َو ِع‬
‫س‬
َ ‫َي ْع َتد‬
َ ‫ُون كَانُوا لا َي َت َنا َه ْو َن َع ْن ُم ْن َك ٍر َف َع ُلو ُه َل ِب ْئ‬
‫ون َت َرى َك ِثي ًرا ِم ْن ُه ْم َي َت َولَّ ْو َن الَّ ِذ َين‬
َ ‫َما كَانُوا َي ْف َع ُل‬
jemina, prokleti su oni od sinova Israilovih koji nisu vjerovali zato što su
se bunili i uvijek granice zla prelazili. Jedni druge nisu odvraćali od
griješnih postupaka koje su radili.
Ružno li je, zaista, to kako su postupali! Ti vidiš mnoge od njih kako s
mnogobošcima prijateljuju. Ružno
je, zaista, ono što sami sebi pripremaju: da se Allah na njih rasrdi i da
u patnji vječno ostanu. A da vjeruju u Allaha i Vjerovjesnika i u ono
što se njemu objavljuje, oni s njima
ne bi prijateljevali, ali, mnogi su do
njih grešnici.” (El-Maida, 78-81)
Zatim je rekao: “Tako mi Allaha,
‫ إِ َلى‬- {‫س َما َق َّد َم ْت َل ُه ْم أَ ْنف ُُس ُه ْم‬
َ ‫َك َف ُروا َل ِب ْئ‬
ِ - ‫قوله‬
‫[ ثُ َّم‬٨١ - ٧٨ :‫ُون{ ]المائدة‬
َ ‫}فاسق‬
ِ ‫ َوالل ِه َل َتأ ُم ُر َّن بال َم ْع ُر‬،َّ ‫ »كَلا‬: َ‫قَال‬
‫ َو َل َت ْن َه ُو َّن‬،‫وف‬
،‫ َو َل َتأ ُخ ُذ َّن َع َلى َي ِد ال َّظالِ ِم‬،ِ‫َعنِ ال ُم ْن َكر‬
‫ َو َل َت ْق ُص ُرنَّه َع َلى‬،‫الح ِّق أ ْط ًرا‬
َ ‫َو َل َتأ ِط ُرنَّ ُه َع َلى‬
ِ ‫ أَ ْو َل َي ْض ِر َب َّن الل ُه ب ُق ُل‬،‫الح ِّق ق َْص ًرا‬
‫وب َب ْع ِض ُك ْم‬
َ
‫ رواه‬.«‫ ثُ َّم ل َي ْل َعنن ُك ْم َك َما َل َع َن ُه ْم‬،ٍ‫َع َلى َب ْعض‬
.«‫ »حديث حسن‬: َ‫ َوقال‬،‫أَ ُبو داود والترمذي‬
َ‫ قَال‬،‫ ولفظ الترمذي‬،‫َه َذا لفظ أَبي داود‬
‫ » َل َّما‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫َو َق َع ْت َب ُنو إ ْس َرائِي َل في ال َم َعاصي َن َه ْت ُه ْم‬
‫ ف ََجا َل ُسو ُه ْم في‬،‫ُع َل َماؤ ُه ْم َف َل ْم َي ْن َت ُهوا‬
vi ćete naređivati dobro i odvraćati od zla, i za ruku uzeti zulumčara i silom ga natjerati na istinu i samo ga na nju ograničiti, ili će Allah,
dželle še’nuhu, sastaviti vaša srca (postat ćete jednaki), a zatim će vas prokleti, kao što je prokleo Izraelćane.”
(Tirmizi, Ebu-Davud, hasen li gajrihi)
Tirmizijev rivajet glasi: Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
rekao je: “Kada su se među Izraelćanima raširili grijesi, njihova ulema ih je odvraćala od njih, ali ih se
oni nisu kanili. Zatim im se i ulema pridružila, pa su zajedno s njima sjedili, jeli i pili. Zatim je Allah
‫رب الل ُه‬
َ ‫ ف ََض‬،‫ َو َوا َك ُلو ُه ْم َوشَ ا َر ُبو ُه ْم‬،‫َم َجالِ ِسه ْم‬
ِ ‫وب َب‬
ِ ِ‫ َو َل َع َن ُه ْم َع َلى ل‬،ٍ‫عض ِه ْم بِب ْعض‬
‫سان‬
َ ‫قُ ُل‬
ِ ‫َدا ُود‬
‫وع َيسى ابنِ َم ْر َي َم ذلِ َك بما َع َصوا َوكَانُوا‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫س َر ُسول الله‬
َ ‫َيع َتد‬
َ ‫ُون« ف ََج َل‬
‫ والَّ ِذي‬،‫ »لا‬: َ‫ َفقَال‬،‫ وكان ُمتَّ ِك ًئا‬- ‫وسلم‬
.«‫الح ِّق أ ْط ًرا‬
َ ‫َن ْف ِسي بِ َي ِد ِه َحتَّى َتأ ِط ُرو ُه ْم َع َلى‬
.‫ أي تعطفوهم‬:«‫ » َتأ ِط ُروهم‬:‫قوله‬
.‫ أي لتح ِب ُسنَّه‬:«‫»ولت ْق ُص ُرنَّ ُه‬
njihova srca istim učinio i jezikom
Davuda i Isaa, sina Merjemina, prokleo ih, zbog toga što su bili grešnici
i prijestupnici.” ‘alejhis-selam se uspravio, jer je bio naslonjen, i rekao:
“Ne, tako mi Allaha, sve dok god vi
njih ne privolite na istinu (ispravan
put).”
197. Prenosi se da je Ebu-Bekr esSiddik, r.a., rekao: “O ljudi, zaista
vi pogrešno razumijevate ajet! (O
vjernici, brinite se o sebi; ako ste na
pravom putu, neće vam nauditi onaj
ko je zalutao.) (El-Maida, 105) Ja sam
čuo Allahovog Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, kad kaže: ‘Zaista,
ljude koji kada vide zalima (zločinca) i ne spriječe ga u njegovim djelima, sve njih čeka skora kazna od
Allaha.’ ”
(Ebu-Davud, Tirmizi, Nesai-sahih)
- ‫ عن أَبي بكر الصديق‬:‫ – الرابع عشر‬١٩٧
‫ إنّكم‬،‫ َيا أيّها النَّاس‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا‬:‫ل َتقرؤُون ه ِذ ِه الآية‬
‫َع َل ْي ُك ْم أَ ْنف َُس ُك ْم لا َي ُض ُّر ُك ْم َم ْن َض َّل إِذَا‬
‫[ و إني سمعت‬١٠٥ :‫ا ْه َت َد ْي ُت ْم{ ]المائدة‬
:‫ يقول‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫اس إِذَا َرأَ ُوا ال َّظالِ َم َف َل ْم يأ ُخ ُذوا َع َلى‬
َ َّ‫»إ َّن الن‬
ٍ ‫َي َد ْي ِه أوشَ َك أَ ْن َي ُع َّم ُه ُم الل ُه بِ ِعق‬
‫ رواه‬.«‫َاب ِم ْن ُه‬
.‫أَ ُبو داود والترمذي والنسائي بأسانيد صحيحة‬
24. Teška kazna za one
koji naređuju dobro i odvraćaju od zla, a njihovi postupci suprotni su
onome što govore
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Zar da od drugih tražite da dobra djela čine, a da pri tome sebe zaboravljate, vi koji Knjigu učite? Zar
se opametiti nećete?” (El-Bekara, 44)
“O vjernici, zašto jedno govorite,
‫ – باب تغليظ عقوبة من‬٢٤
‫أمر بمعروف أَ ْو نهى عن منكر‬
‫وخالف قوله فعله‬
ْٔ‫ }أَ َتا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫اس بِا ْل ِب ِّر َو َت ْن َس ْو َن‬
‫ن‬
‫ال‬
‫ون‬
‫ر‬
‫م‬
َّ
َ
ُ
ُ
َ
{‫ون‬
َ ‫اب أَفَلا َت ْع ِق ُل‬
َ ‫أَ ْنف َُس ُك ْم َوأَ ْن ُت ْم َت ْت ُل‬
َ ‫ون ا ْل ِك َت‬
‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٤٤ :‫]البقرة‬
‫ون َك ُب َر َم ْق ًتا ِع ْن َد‬
َ ‫ون َما لا َت ْف َع ُل‬
َ ُ‫آ َم ُنوا لِ َم َتقُول‬
-٢ :‫ون{ ]الصف‬
َ ‫الل ِه أَ ْن َتقُولُوا َما لا َت ْف َع ُل‬
a drugo radite? O kako je Allahu
mrsko kad govorite riječi koje djela
ne prate!” (Es-Saff, 2-3)
Allah, dželle še’nuhu, izvještava
nas o Šuajbu, da je rekao :
“Ja ne želim činiti ono što vama
zabranjujem.” (Hud, 88)
‫ صلى‬- ‫ َوقالَ َت َعا َلى إخبا ًرا عن شعيب‬،[٣
‫ } َو َما أُرِي ُد أَ ْن أُ َخالِ َف ُك ْم إِ َلى‬:‫الله عليه وسلم‬
.[٨٨:‫َما أَن َْها ُك ْم َع ْن ُه{ ]هود‬
198. Usame ibn Zejd ibn Harise, r.a.,
veli: “Čuo sam Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kada je rekao: ‘Na Sudnjem danu će se
dovesti čovjek i baciti u vatru, pa će
mu crijeva iz stomaka ispasti, te će
on oko njih kružiti, kao što magarac
kruži u mlinskoj okretaljci. Stanovnici Džehennema će se oko njega iskupiti i reći mu: ‘Šta to bi s tobom,
čovječe? Zar nisi naređivao dobro i
odvraćao od zla?’ On će im tada odgovoriti: ‘Jesam, naređivao sam na
dobro, a sam ga nisam činio, odvraćao sam od zla, a sam sam ga činio.’
”
‫ – وعن أَبي زيد أسامة بن حارثة رضي‬١٩٨
‫ صلى‬- ‫ سمعت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫الله عنهما‬
‫ » ُي ْؤ َتى بال َّر ُج ِل َي ْو َم‬:‫ يقول‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫اب َب ْط ِن ِه‬
ُ ‫ َف َت ْندَلِ ُق أ ْق َت‬،ِ‫الق َيا َم ِة َف ُي ْلقَى في النَّار‬
ِ ‫فَيدُو ُر بِ َها َك َما َيدُو ُر‬
،‫الح َما ُر في ال َّر َحى‬
‫ َما‬،‫ َيا فُلا ُن‬:‫ون‬
َ ُ‫ َف َيقُول‬،ِ‫َف َي ْج َت ِم ُع إِ َل ْيه أ ْه ُل النَّار‬
ِ ‫َل َك؟ أَ َل ْم َت ُك َتأ ُم ُر بالم ْع ُر‬
ِ‫تنهى َعن‬
َ ‫وف َو‬
ِ ‫ ُك ْن ُت آ ُم ُر بِال َم ْع ُر‬،‫ َب َلى‬: ُ‫ال ُم ْن َكرِ؟ فَيقُول‬
‫وف‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫ وأن َْهى َعنِ ال ُم ْن َك ِر َوآتِي ِه‬،‫َولا آتِي ِه‬
.‫َع َلي ِه‬
ِ
‫ ومعناه‬،‫بالدال المهمل ِة‬
‫ » َت ْندلِ ُق« ُه َو‬:‫قوله‬
‫ واحدها‬،‫ الأمعا ُء‬:«‫اب‬
ُ ‫ َو »الأَ ْق َت‬.‫َتخ ُر ُج‬
.‫ِق ْت ٌب‬
(Muttefekun ‘alejhi)
25. Naređenje vjernog ispunjavanja obaveza (emaneta)
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Allah vam naređuje da predajete
emanete (stvari od povjerenja) onima kojima pripadaju.” (En-Nisa, 58)
“Mi smo nebesima, Zemlji i planinama ponudili emanet, pa su se
ustegli i pobojali ponijeti, ali ga je
preuzeo čovjek , a on je, zaista, prema sebi nepravedan i lahkomislen.”
‫ – باب الأمر بأداء الأمانة‬٢٥
‫ }إِ َّن الل َه َيأْ ُم ُر ُك ْم أَ ْن تُ َؤ ُّدوا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ ‫الأَ َما َن‬
َ‫ َوقال‬،[٥٨ :‫ات إِ َلى أَ ْه ِل َها{ ]النساء‬
ِ ‫الس َما َو‬
‫ات‬
َّ ‫ }إِنَّا َع َر ْض َنا الأَ َما َن َة َع َلى‬:‫َت َعا َلى‬
‫ض َوا ْل ِج َب ِال َفأَ َب ْي َن أَ ْن َي ْح ِم ْل َن َها َوأَ ْش َف ْق َن‬
ِ ‫َوالأَ ْر‬
{‫َان َظ ُلو ًما َج ُهو ًلا‬
َ ‫ِم ْن َها َو َح َم َل َها الإ ن َْسا ُن إِنَّ ُه ك‬
.[٧٢ :‫]الأحزاب‬
(El-Ahzab, 72)
199. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Tri su glavna
obilježja munafika (licemjera): kad
govori, laže; kad obeća, iznevjeri; kad
mu se nešto povjeri, on to pronevjeri.”
U drugom rivajetu dodaje se:”...
pa makar klanjao i postio, i tvrdio
da je musliman.”
‫ أن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬١٩٩
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
ٌ ِ‫»آي ُة ال ُمنافق‬
‫ َو إِذَا‬،‫ إِذَا َحد ََّث ك ََذ َب‬:‫ثلاث‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ َو إِذَا اؤْ تُ ِم َن َخ َان‬،‫َوع َد أخْ َل َف‬
‫ » َو إِ ْن َصا َم َو َصلَّى َو َز َع َم أنَّ ُه‬:‫وفي رواية‬
.«‫ُم ْس ِل ٌم‬
200. Od Huzejfe b. el-Jeman prenosi se da je rekao:
“Saopćio nam je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, dvije
vijesti, jednu sam već čuo, a drugu
očekujem. Saopćio nam je da je emanet spušten sred ljudskog srca, zatim je objavljen Kur an, pa su oni saznali za njega iz Kur ana i iz sunneta. Zatim nam je govorio o dizanju
emaneta, pa je rekao: ‘Čovjek će zaspati jednim snom, pa će se emanet
povući iz njegova srca i ostaviti neznatan mali trag. On će ponovo zaspati i emanet će se povući iz njegova srca ostavljajući iza sebe trag po-
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن حذيفة بن اليمان‬٢٠٠
‫ صلى الله‬- ‫ حدثنا َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ ح ِدي َثينِ َق ْد رأ ْي ُت أ َح َد ُه َما وأنا‬- ‫عليه وسلم‬
‫ حدثنا أن الأمانة َنزلت في َجذ ِر‬:‫أنتظ ُر الآخر‬
ِ
‫ ثُ َّم نزل القرآن فعلموا ِم َن‬،‫قلوب الرجال‬
‫ ثُ َّم حدّثنا عن رفع‬،‫ وع ِلموا من السن ِة‬،‫القرآن‬
‫ض‬
ُ ‫ » َي َنا ُم ال َّر ُج ُل النَّ ْو َم َة َف ُت ْق َب‬: َ‫ َفقَال‬،‫الأمانة‬
‫ ثُ َّم‬،‫ َف َي َظ ُّل أ َث ُر َها ِمث َل ال َوك ِْت‬،‫الأَ َما َن ُة ِم ْن َق ْلب ِه‬
‫ َف َي َظ ُّل‬،‫ض الأَ َما َن ُة ِم ْن َق ْلب ِه‬
ُ ‫َي َنا ُم النَّو َم َة َف ُت ْق َب‬
‫ ك ََج ْم ٍر َد ْح َر ْج َت ُه َع َلى‬،‫أ َث ُر َها ِمث َل أَ َث ِر ال َم ْج ِل‬
.«ٌ‫يس فِي ِه شَ يء‬
َ ‫ َف َت َرا ُه ُم ْن َتب ًرا َو َل‬،‫ر ِْج ِل َك َف َن ِف َط‬
‫بح‬
ُ ‫ثُ َّم أ َخ َذ َح َصا ًة َفد َْح َر َج ُه َع َلى ر ِْج ِل ِه » َف ُي ْص‬
‫ فَلا َي َكا ُد أح ٌد ُي َؤ ّدي الأَ َما َن َة‬،‫ون‬
َ ‫اس َي َت َباي ُع‬
ُ َّ‫الن‬
put žulja, kao kad žišku valjaš nogom pa skoči prišt, napuhan, a prazan, u njemu ništa.’
Zatim je Allahov Poslanik uzeo jedan kamenčić pa ga je valjao svojom nogom. ‘A onda će dolaziti ljudi i jedan drugome će davati obavezu, a gotovo je niko neće ispunjavati, dok se ne počne pripovijedati
da u tom i tom selu ima povjerljiva
osoba, dok se ne rekne za tog čovjeka: - O, kako je jak i čvrst, kako je
dražestan i pametan, kako je mudar
i razuman, a u srcu mu neće imati ni
koliko gorušicino zrno imana.’
Već je prošlo vrijeme kada se ja
،‫ إ َّن في َبني فُلان َر ُج ًلا أمي ًنا‬: َ‫َحتَّى ُيقَال‬
‫ َما أ ْج َل َد ُه! َما أَ ْظ َر َف ُه! َما‬: ِ‫َحتَّى ُيقَالَ لِل َّر ُجل‬
‫أ ْع َق َل ُه! َو َما في َق ْل ِب ِه ِم ْثقَالُ َح َّبة ِمن َخ ْر َدل ِم ْن‬
‫ َو َلق ْد أ َتى َع َل َّي َز َما ٌن َو َما أُ َبالِي أيُّ ُك ْم‬.«‫إي َمان‬
،‫علي ِدين ُه‬
َ ‫ َلئن ك‬:‫َبا َي ْع ُت‬
َّ ‫َان ُم ْس ِل ًما َل َي ُر َّدنَّ ُه‬
‫َان َن ْصرانِ ًّيا أَ ْو َي ُهو ِد ًيا َل َي ُر َّدنَّ ُه َع َل َّي‬
َ ‫َو إ ْن ك‬
َّ ‫ايع ِم ْن ُك ْم إلا‬
ُ ‫ َوأَ َّما ال َي ْو َم َف َما ُك ْن ُت أُ َب‬،‫َس ِاعي ِه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« ‫فُلا ًنا َوفُلا ًنا‬
‫»ج ْذ ُر« بفتح الجيم و إسكان الذال‬
َ :‫قوله‬
‫ َو ُه َو أصل الشيء‬:‫المعجمة‬
‫ الأثر‬:‫َو »الوكت« بالتاء المثناة من فوق‬
‫ َو »ال َم ْج ُل« بفتح الميم و إسكان‬.‫اليسير‬
nisam brinuo kome ću od vas dati obavezu. Ako je bio musliman,
on je zasigurno ispunio obavezu radi vjere, a ako je kršćanin ili židov,
on je zasigurno obavio svoj zadatak
koji mu je dat u zaduženje. A što
se tiče sadašnjeg stanja, danas se ne
mogu pouzdati na vas, osim u pojedinca, poput tog i tog.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ َو ُه َو َت َن ُّف ٌط في الي ِد ونحوها من أث ِر‬:‫الجيم‬
:‫ قوله‬.‫ مرت ِف ًعا‬:«‫ » ُم ْن َتب ًرا‬:‫ قوله‬.‫عمل وغي ِر ِه‬
.‫ الوالي َع َلي ِه‬:«‫»سا ِعي ِه‬
26. Zabrana nasilja i obaveza njegovog sprečavanja
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“... kada nasilnici ni prisna prijatelja ni posrednika neće imati koji
će uslišan biti.” (El-Gafir, 18)
“A nasilnicima (nevjernicima) niko neće pomoći.” (El-Hadž, 71)
‫ – باب تحريم الظلم والأمر‬٢٦
‫بر ِّد المظالم‬
‫ } َما لِل َّظالِ ِم َين ِم ْن َح ِمي ٍم َولا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٨:‫شَ ِف ٍيع ُي َطا ُع{ ]غافر‬
.[٧١:‫} َو َما لِل َّظالِ ِم َين ِم ْن َن ِصيرٍ{ ]الحج‬
- ‫ حديث أبي ذر‬:‫وأ ّما الأحاديث فمنها‬
‫ المتقدم في آخر باب‬- ‫رضي الله عنه‬
.‫المجاهدة‬
203. Džabir, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Bojte se nasilja (nepravde), jer je
nasilje tama i muka Sudnjega dana.
Čuvajte se škrtosti i pohlepe, jer su
škrtost i pohlepa upropastili narode prije vas, to ih je natjeralo na međusobno krvoproliće, da halalom učine i rade ono što im je bilo haram.”
(Muslim)
‫ أن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٢٠٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
.‫ات َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬
ٌ ‫»اتَّ ُقوا ال ُّظ ْل َم؛ َف ٕا َّن ال ُّظ ْل َم ُظ ُل َم‬
‫َان‬
َ ‫َواتَّ ُقوا الشُّ َّح؛ َف ِٕا َّن الشُّ َّح أ ْه َل َك َم ْن ك‬
،‫ َح َم َل ُه ْم َع َلى أَ ْن َس َف ُكوا ِد َماء ُه ْم‬.‫َق ْب َل ُك ْم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َو ْاس َت َحلُّوا َم َحا ِر َم ُه ْم‬
206. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ko učini nasilje koliko za jedan pedalj zemlje, sva zemlja tog pedlja kroz dubinu sedam
zemalja bit će mu natovarena oko
vrata (na Sudnjem danu).”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أن‬:‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٢٠٦
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ ُط ِّو َق ُه ِم ْن‬،ِ‫» َم ْن َظ َل َم قي َد ِش ْب ٍر ِم َن الأ ْرض‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ضين‬
َ ‫س ْب ِع أ َر‬
207. Ebu-Musa, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Allah, dželle še’nuhu, odgađa kaznu nasilniku, ali kad mu kazna dođe, neće ga pomilovati.”
Zatim je proučio: “Eto, tako Gospodar tvoj kažnjava kad kažnjava
sela i gradove koji su nasilje činili.
Kažnjavanje Njegovo zaista je bolno i strašno.” (Hud, 102)
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي موسى‬٢٠٧
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ َف ِٕاذَا أ َخ َذ ُه َل ْم‬،‫»إ َّن الله َل ُي ْم ِلي لِل َّظالِ ِم‬
‫ }وك ََذلِ َك أَخْ ُذ َربِّ َك إِذَا أَ َخ َذ‬:َٔ‫ ثُ َّم َق َرا‬،«‫ُي ْف ِل ْت ُه‬
{ٌ‫ا ْل ُق َرى َو ِه َي َظالِ َم ٌة إِ َّن أَخْ َذ ُه أَلِي ٌم شَ ِديد‬
.‫[ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬١٠٢ :‫]هود‬
208. Mu‘az, r.a., pripovijeda: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, poslao me je (u Jemen) i rekao mi: ‘Ti odlaziš narodu od ehlikitaba (hrišćanima i jevrejima), pa
ih pozovi na svjedočenje da nema
drugog boga osim Allaha i da sam
ja Allahov Poslanik. Ako se oni tome odazovu, onda ih obavijesti da
ih je Allah zadužio sa pet namaza
u toku jedne noći i dana. Ako i to
prihvate, onda ih obavijesti da im je
Allah propisao sadaku (zekat) koja se uzima od njihovih bogataša i
daje njihovim siromasima. Ako i to
prihvate, čuvaj se dragocjenog imet-
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن معاذ‬٢٠٨
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َب َع َث ِني َر ُسول الله‬
ِ ‫ »إن ََّك َتأتِي َق ْو ًما ِم ْن أه ِل‬: َ‫َفقَال‬
ِ ‫الك َت‬
‫اب‬
‫ َوأنِّي‬،‫فَا ْد ُع ُه ْم إِ َلى شَ َها َد ِة أَ ْن لا إ َل َه إلا َّ الله‬
‫ َفأ ْع ِل ْم ُه ْم‬،‫ َف ٕا ْن ُه ْم أَ َطا ُعوا لِذلِ َك‬،‫رسولُ الله‬
ٍ ‫س َص َلو‬
‫ات في‬
َ ‫أ َّن الل َه َق ِد ا ْف َت‬
َ ‫رض َع َل ْي ِه ْم َخ ْم‬
،‫ َف ِٕا ْن ُه ْم أ َطا ُعوا لِ َذلِ َك‬،‫ُك ِّل َي ْو ٍم َو َلي َل ٍة‬
‫ض َع َل ْي ِه ْم َص َد َق ًة‬
َ ‫َفأ ْع ِل ْم ُه ْم أ َّن الل َه َق ِد ا ْف َت َر‬
‫ َف ٕا ْن‬،‫ؤخ ُذ ِم ْن أ ْغ ِن َيائِ ِه ْم َف ُت َر ُّد َع َلى فُ َق َرائِ ِه ْم‬
َ ُ‫ت‬
،‫ َف ِٕايَّاكَ َو َك َرائِ َم أ ْم َوالِ ِه ْم‬،‫ُه ْم أ َطا ُعوا لِ َذلِ َك‬
‫س َب ْي َنها َو َب ْي َن الل ِه‬
َ ‫َواتَّقِ َد ْع َو َة ال َم ْظ ُلو ِم؛ ف ِٕانَّ ُه َل ْي‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« ‫اب‬
ٌ ‫ِح َج‬
ka njihovog (kod uzimanja zekata),
i čuvaj se dove (kletve) mazluma (obespravljenog), jer između nje i Allaha
nema nikakve prepreke.”
(Muttefekun ‘alejhi)
209. ‘Abdurrahman ibn Sa‘d es-Saidi,
‫ – وعن أبي ُح َمي ٍد عبد الرحمان بن‬٢٠٩
r.a., pripovijeda: “Allahov Poslanik,
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الس ِاع ِدي‬
‫سعد‬
َّ
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, poslao
ً ُ ‫ َر‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫ْاس َت ْع َم َل الن‬
je jednog čovjeka iz plemena Ezd, ‫جلا‬
kome bijaše ime Ibn-Lutbijje, kao sa- ،‫الص َد َق ِة‬
َّ ‫ ا ْب ُن اللُّ ْت ِب َّي ِة َع َلى‬:‫ِم َن الأ ْز ِد ُيقَالُ َل ُه‬
kupljača zekata. Kada se vratio sa
،‫ َو َه َذا أُ ْه ِد َي إِ َل َّي‬،‫ َه َذا َل ُك ْم‬: َ‫ قَال‬،‫َف َل َّما َق ِد َم‬
zadatka, rekao je: ‘Ovo je vaše, a
ovo je moje, što sam dobio kao hedi- ‫ َع َلى‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َفقَا َم رسولُ الله‬
ju!’ Tada Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ »أ َّما‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫َح ِم َد الله َوأ ْث َنى َع َلي ِه‬
َ ‫ال ِم ْن َب ِر ف‬
‘alejhi ve selleme, ustade, uspe se
‫ َف ِٕانِّي أ ْس َت ْع ِم ُل ال َّر ُج َل م ْن ُك ْم َع َلى ال َع َم ِل‬،ُ‫َبعد‬
na mimber, zahvali se Allahu, dželُ ‫ َه َذا َل‬: ُ‫ َف َيأتِي َف َيقُول‬،‫ِم َّما َولاَّنِي الل ُه‬
le še’nuhu, i reče: ‘Zaista, ja odre- ‫ك ْم َو َه َذا‬
dim nekog od vas za posao za koji
ِ ‫س في‬
‫بيت أبِي ِه‬
‫ أفَلاَ َج َل‬،‫َه ِديَّ ٌة أُ ْه ِد َي ْت إ َل َّي‬
َ
me je Allah ovlastio, a on dođe pa
ِ
ِ َ ‫َان‬
َ ‫أَ ْو أُ ِّم ِه َحتَّى َتأتِ َي ُه َه ِديَّ ُت ُه إ ْن ك‬
rekne: - Ovo je vaše, a ovo je hedija ‫ والله‬،‫صادقًا‬
meni poklonjena! - Što nije sjedio
‫لاَ َيأ ُخ ُذ أ َح ٌد ِم ْن ُك ْم شَ ي ًئا بِ َغي ِر َح ِّق ِه إلا َّ َل ِق َي‬
u kući svoga oca ili majke i čekao
da mu dođe njegova hedija, ako je
iskren? Tako mi Allaha, niko do vas
neće uzeti tuđi hak, a da ga neće lično sobom donijeti pred Allaha, na
Kijametskom danu! Zato, neka niko od vas sutra ne dođe pred Allaha noseći sa sobom devu koja riče
(obznanjuje da je tuđi hak), ili kravu koja riče, ili ovcu koja bleči.’
Zatim je visoko podigao svoje ruke, tako da smo mu ugledali bjelinu
kože ispod pazuha i rekao: ‘Allahu
dragi, jesam li dostavio i objelodanio naređeno?’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ فَلا أَ ْع ِرف ََّن‬،‫ َي ْح ِم ُل ُه َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬،‫الل َه َت َعا َلى‬
‫ أَ ْو‬،ٌ‫أ َحدًا ِم ْن ُك ْم َل ِق َي الل َه َي ْح ِم ُل َبعي ًرا َل ُه ُر َغاء‬
‫ أَ ْو شَ ا ًة َت ْي َع ُر« ثُ َّم رفع يدي ِه‬،‫َب َق َر ًة َل َها ُخ َوا ٌر‬
‫ »اللَّ ُه َّم َه ْل‬: َ‫ َفقَال‬،‫اض إ ْب َط ْي ِه‬
ُ ‫َحتَّى ُرؤ َِي َب َي‬
.‫ ثلا ًثا ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ْت‬
ُ ‫َبلَّغ‬
210. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko je bespravno oštetio svoga brata u njegovoj časti, ili bilo čemu drugom, neka od
njega zatraži halala (oprosta) odmah
danas, prije nego što dinari i dirhemi neće imati vrijednosti, niti će ih
biti, nego, ako imadne dobrih djela,
njima će se naplatiti njegovo nasilje i nepravda, a ako ne bude imao
dobrih djela, onda će mu se dati od
grijeha oštećenog, prema šteti koju
mu je načinio.”
(Buhari)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢١٠
‫ » َم ْن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
ِ ‫ ِم ْن ِع‬،‫كَا َن ْت ِع ْن َد ُه َم ْظل َم ٌة لأَ ِخي ِه‬
‫رض ِه أَ ْو ِم ْن‬
‫ون‬
َ ‫ َف ْل َي َت َحلَّ ْل ُه ِم ْن ُه ال َي ْو َم ق ْب َل أَ ْن لاَ َي ُك‬،‫شَ ْي ٍء‬
‫َان َل ُه َع َم ٌل َصالِ ٌح أُ ِخ َذ‬
َ ‫ِدي َنا ٌر َولاَ ِد ْر َه ٌم؛ إ ْن ك‬
‫ات‬
ٌ ‫ َو إ ْن َل ْم َي ُك ْن َل ُه َح َس َن‬،‫ِم ْن ُه بِ َق ْد ِر َم ْظل َم ِت ِه‬
ِ ‫ات َص‬
ِ ‫أُ ِخ َذ ِم ْن َس ِّي َئ‬
‫ رواه‬.«‫اح ِب ِه َف ُح ِم َل َع َلي ِه‬
.‫البخاري‬
211. ‘Abdullah ibn ‘Amr ibn ‘As,
r.a., prenosi da je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Pravi musliman jeste onaj od čijih
ruku i jezika su mirni drugi muslimani, a (pravi) je muhadžir onaj koji napusti sve ono što je Allah zabranio.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن عبد الله بن عمرو بن العاص‬٢١١
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫رضي الله عنهما‬
‫ون‬
َ ‫من َس ِل َم ال ُم ْس ِل ُم‬
ْ ‫ »ال ُم ْس ِل ُم‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ِ ‫ َوال ُم َه‬،‫ِم ْن لِ َسانِ ِه َو َي ِد ِه‬
‫اج ُر َم ْن َه َج َر َما َن َهى‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫الل ُه َع ْن ُه‬
214. Ijas ibn Sa‘lebe el-Harisi, r.a.,
prenosi da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko
uskrati, ili uzurpira pravo nekog čovjeka muslimana svojom (krivom)
zakletvom, Allah mu je osigurao Džehennem, a zabranio mu je Džennet.”
Neki čovjek reče: “Čak ako to bude
i nešto beznačajno, Allahov Poslaniče!” “Makar to bila grančica misvaka (drveta)”, odgovori on.
(Muslim)
‫ – وعن أَبي أمامة إياس بن ثعلبة‬٢١٤
- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫الحارثي‬
‫ » َمن ا ْق َت َط َع‬: َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َف َق ْد أَ ْو َج َب الل ُه َل ُه‬،‫َح َّق ا ْمر ٍِئ ُم ْس ِلم ب َي ِمينه‬
‫ َو إ ْن‬:‫الجنَّ َة« َفقَالَ َر ُج ٌل‬
َ ‫ َو َح َّر َم َع َلي ِه‬،‫النَّا َر‬
‫ »و إ ْن‬: َ‫َان شَ ْي ًئا َي ِسي ًرا َيا َر ُسول الله؟ َفقَال‬
َ ‫ك‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ق َِضي ًبا ِم ْن أَ َراك‬
218. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je ‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أبي ُهرير َة‬٢١٨
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alej: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولَ الله‬
hi ve selleme, rekao: “Znate li vi ko
‫لس فِي َنا‬
َ ٔ‫»ا‬
ُ ‫ الم ْف‬:‫س؟« قالوا‬
ُ ‫تدرون َمنِ ال ُم ْف ِل‬
je muflis (propali, bankrot)?” Asha‫ »إ َّن‬: َ‫ َفقَال‬،‫َم ْن لا ِدر َه َم َل ُه ولا َم َتاع‬
bi odgovoriše: “Muflis je kod nas
onaj koji nema ni novca ni robe.” ‘alejhis‫لس ِم ْن أُ َّمتي َم ْن يأتي َيو َم القيا َم ِة بِ َصلاَ ٍة‬
‫ال ُم ْف‬
َ
selam reče: “Muflis moga ummeِ
َ ‫ وق‬،‫ ويأتي و َق ْد شَ َت َم َه َذا‬،‫وصيا ٍم َو َزكا ٍة‬
‫ف‬
‫َذ‬
َ
ta je onaj ko dođe na Sudnji dan s
َ ‫وسف‬
،‫َك َد َم َه َذا‬
namazom, postom i zekatom, ali je
َ ،‫ َوأَ َك َل مالَ َه َذا‬،‫َه َذا‬
psovao onog, potvorio ovog, u imet- ‫ و َه َذا‬،‫ح َس َناتِ ِه‬
َ ‫ ف ُي ْع َطى َه َذا ِم ْن‬،‫َو َض َر َب َه َذا‬
ku zakinuo onog, prolio krv (ranio)
‫ ف ٕا ْن َف ِن َي ْت َح َسناتُه َق ْبل أَ ْن‬،‫ِم ْن َحسنات ِه‬
ovog, udario onog... Pa će se sva‫من َخ َطايا ُهم َف ُطر َِح ْت‬
ْ ‫ أُ ِخ َذ‬،‫ُيقضى َما َع َلي ِه‬
kom od njih dati dio njegovih dobrih djela, a ako mu nestane dobrih
.‫ رواه ُمسلم‬.«ِ‫ ثُ َّم ُطر َِح في النَّار‬،‫َع َلي ِه‬
djela prije nego što se svima oduži,
onda će se uzeti od njihovih loših
djela i prebaciti na njega, pa će se
onda, zajedno s njima, strovaliti u
vatru.”
(Muslim)
219. Ummu Seleme, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Zaista sam ja
samo čovjek, a vi se u svojim sporovima meni obraćate. Moguće je
da jedan od vas bude uvjerljiviji u
svom dokazu od drugoga, pa da ja
zbog toga presudim u njegovu korist. Ko se tako postavi, pa ja presudim u njegovu korist, na štetu njegovog brata parničara, neka zna da
sam mu time dodijelio jedan dio džehenemske vatre.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن أم سلمة رضي الله عنها‬٢١٩
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ َو َل َع َّل‬،‫ون إ َل َّي‬
َ ‫ َو إنَّ ُك ْم َتخْ َت ِص ُم‬،‫»إنَّ َما أنا َب َش ٌر‬
،ٍ‫ون أ ْل َح َن بِ ُح ّج ِت ِه ِم ْن َب ْعض‬
َ ‫َب ْع َض ُك ْم أَ ْن َي ُك‬
‫يت َل ُه‬
ُ ‫ َف َم ْن ق ََض‬،‫مع‬
ُ ‫فأَ ْق ِض َي َل ُه بِ َن ْح ِو َما أ ْس‬
.«ِ‫بِ َح ِّق أ ِخي ِه َف ِٕانَّما أق َط ُع َل ُه ِقطع ًة ِم َن النَّار‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
.‫ أعلم‬:‫»أ ْل َحن« أي‬
220. Ibn-‘Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Mu’min je trajno u prostranstvu
svoje vjere (dina), sve dok nedozvoljeno ne prolije krv.”
(Buhari)
،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٢٢٠
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫» َل ْن َي َزالَ ال ُم ْؤ ِم ُن في ف ُْس َح ٍة ِم ْن ِدين ِه َما َل ْم‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ُي ِص ْب َد ًما َح َرا ًما‬
221. Havla bint Amir el-Ensarije, supruga h. Hamze, r.a., veli: “Čula
sam Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, kada je rekao: ‘Zaista, pojedini ljudi nepravilno postupaju sa društvenim (Allahovim) imetkom (koristeći ga u svoju ličnu korist), te ih zbog toga čeka džehenemska vatra na Sudnjem danu.’ ”
(Buhari)
ِ ‫ – وعن خولة‬٢٢١
‫ وهي‬،‫بنت عامر الأنصارية‬
:‫ قَا َل ْت‬،‫ وعنها‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫امرأة حمزة‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫سمعت َر ُسول الله‬
‫ون في َم ِال الله ب َغي ِر‬
َ ‫ »إ َّن ر َِجا ًلا َي َت َخ َّو ُض‬:‫يقول‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ َف َل ُه ُم النَّا ُر َيو َم ال ِق َيا َم ِة‬،‫َح ٍّق‬
27. Međusobno poštivanje i uvažavanje muslimana, njihove dužnosti,
ljubav i samilost jednih
prema drugima
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“A ko poštuje Allahove svetinje (zapovijedi), uživat će milost Gospodara svoga” (El-Hadž, 30)
“Pa ko poštuje Allahove propise znak je čista srca.” (El-Hadž, 32)
‫ – باب تعظيم حرمات‬٢٧
‫المسلمين وبيان حقوقهم‬
‫والشفقة عليهم ورحمتهم‬
ِ ‫ } َو َم ْن ُي َع ِّظ ْم ُح ُر َم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ات الل ِه‬
َ‫ َوقال‬،[٣٠ :‫َف ُه َو َخ ْي ٌر َل ُه ِع ْن َد َربِّه{ ]الحج‬
‫ } َو َم ْن ُي َع ِّظ ْم شَ َعائِ َر الل ِه َف ِٕان ََّها ِم ْن‬:‫َت َعا َلى‬
ِ ‫َت ْق َوى ا ْل ُق ُل‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣٢ :‫وب{ ]الحج‬
:‫اح َك لِ ْل ُم ْؤ ِم ِن َين{ ]الحجر‬
َ ‫ض َج َن‬
ْ ‫} َواخْ ِف‬
“A prema vjernicima budi ponizan.” (blag) (El-Hidžr, 88)
“Ako neko ubije nekoga koji nije
ubio nikoga, ili onoga koji na Zemlji
nered ne čini - kao da je sve ljude
poubijao; a ako neko bude uzrok da
se nečiji život sačuva - kao da je svim
ljudima život sačuvao.” (El-Maida,
32)
‫س‬
ٍ ‫ } َم ْن َق َت َل َن ْف ًسا بِ َغ ْي ِر َن ْف‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٨٨
‫اس َج ِمي ًعا‬
ِ ‫أَ ْو ف ََسا ٍد فِي الأَ ْر‬
َ َّ‫ض َف َكأَنَّ َما َق َت َل الن‬
{‫اس َج ِمي ًعا‬
َ َّ‫َو َم ْن أَ ْح َيا َها َف َكأَنَّ َما أَ ْح َيا الن‬
.[٣٢ :‫]المائدة‬
222. Ebu-Musa, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Mu’min prema mu’minu je kao
dijelovi jedne zgrade, jedan drugog
učvršćuje.” I tada, on svoje prste ispreplete.
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي موسى‬٢٢٢
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
«‫»ال ُم ْؤ ِم ُن ل ْل ُم ْؤ ِمنِ كَال ُب ْن َي ِان َي ُش ُّد َب ْع ُض ُه َب ْع ًضا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫وش َّب َك َب ْي َن أ َصابِ ِع ِه‬
223. Isti prenosilac prenosi i ovaj
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٢٢٣
hadis. “Ko bude prolazio kroz dža‫ » َم ْن َم َّر في شَ ْي ٍء ِم ْن‬:‫الله عليه وسلم‬
miju ili kroz pijacu (čaršiju), a sa soِ ‫َم َس‬
َٔ‫ ا‬،‫ َو َم َع ُه َن ْب ٌل َف ْل ُي ْم ِس ْك‬،‫ أَ ْو أَ ْس َو ِاق َنا‬،‫اج ِدنا‬
‫و‬
ْ
bom bude nosio koplje (oruđe ili oruž‫يب أ َحدًا‬
َ ‫ض َع َلى نِ َصالِ َها ب َك ّفه؛ أَ ْن ُي ِص‬
ْ ‫لِ َي ْق ِب‬
je), neka ga dobro pričuva, ili neka
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ِم َن ال ُم ْس ِل ِم َين ِم ْن َها بِ َش ْيء‬
svojom rukom prekrije njegov (oštri)
vrh, da ne bi njime ozlijedio nekog
od muslimana.”
(Muttefekun ‘alejhi)
224. Nu‘man ibn Bešir, r.a., veli da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Primjer vjernika u međusobnoj pažnji, milosrđu i saosjećanju primjer je jednog tijela.
Kada oboli jedan njegov organ, svi
ostali organi odazovu mu se i pridruže u bolu sa nesanicom i temperaturom.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن النعمان بن بشير رضي الله‬٢٢٤
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫نين في َت َوا ِّد ِه ْم‬
َ ‫ » َم َث ُل ال ُم ْؤ ِم‬:‫عليه وسلم‬
‫الج َس ِد إِذَا‬
َ ‫ َم َث ُل‬،‫و َت َرا ُحمه ْم َو َت َعا ُط ِفه ْم‬
‫الج َس ِد‬
َ ‫ْاش َت َكى ِم ْن ُه ُع ْض ٌو َتدَا َعى َل ُه َسائِ ُر‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫الس َه ِر وال ُح َّمى‬
َّ ِ‫ب‬
225. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٢٥
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫ َق َّب َل الن‬: َ‫قَال‬
‘alejhi ve selleme, poljubio Hasana,
ِ
َ
sina Alijinog r.a., a kod njega bio Akra’ ‫ َوع ْن َد ُه‬،‫لي رضي الله عنهما‬
ٍّ ‫الح َس َن ْب َن َع‬
ibn Habis, pa rekao je (Akra’): “Ja ‫ إن لِي َعش َر ًة‬:‫ع‬
ُ ‫ َفقَالَ الأ ْق َر‬،‫الأَ ْق َر ُع ْب ُن َحابِس‬
imam desetero djece, a još nikada
‫ َف َن َظ َر إِ َل ْي ِه‬.‫ِم َن ال َو َل ِد َما َق َّب ْل ُت ِم ْن ُه ْم أ َحدًا‬
nisam nijedno poljubio!” Allahov Po: َ‫ َفقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
slanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«!‫» َم ْن لا َي ْر َح ْم لاَ ُي ْر َح ْم‬
pogleda ga, pa reče: “Ko nije milostiv, neće ni njemu biti ukazana milost.”
(Muttefekun ‘alejhi)
226. ‘Aiša, r.a., pripovijeda: “Došli
su neki ljudi (beduini) Allahovom
Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i upitali: ‘Ljubite li vi svoju
djecu?’ ‘Da’, odgovori on. Oni rekoše: ‘Ali mi ih, tako nam Allaha,
ne ljubimo.’ ‘alejhis-selam reče: ‘Šta
vam ja mogu, ako vam je Allah, dželle še’nuhu, iščupao milost iz vaših
srca!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قَا َل ْت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٢٢٦
ِ ‫اب َع َلى‬
ِ ‫اس ِم َن الأ ْع َر‬
- ‫رسول الله‬
ٌ ‫َق ِد َم َن‬
‫ون‬
َ ‫ أتُ َق ِّب ُل‬:‫صلى الله عليه وسلم فقالوا‬
‫ َل ِكنَّا والله َما‬:‫ » َن َع ْم« قالوا‬: َ‫ِص ْب َيا َن ُك ْم؟ َفقَال‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫نُ َق ِّب ُل! َفقَالَ َر ُسول الله‬
‫َان الل ُه َن َز َع ِم ْن‬
َ ‫ »أَ َو أَ ْم ِلك إ ْن ك‬:‫وسلم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«!‫قُ ُلو بِ ُكم ال َّر ْح َم َة‬
228. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Ako neko
od vas rukovodi (imami) ljudima u
namazu, neka bude umjeren, neka
im olakša, jer među njima ima slabih, bolesnih i starih. A kad klanja
sam, neka odulji koliko hoće.”
U jednom rivajetu dodaje se: “Među njima, možda, ima i neko sa kakvom nuždom (potrebom).”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ ّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٢٨
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ َف ٕا َّن‬،‫ِّف‬
ِ ‫»إِذَا َصلَّى أ َح ُد ُك ْم للنَّا‬
ْ ‫س َف ْل ُي َخف‬
‫ َو إِذَا َصلَّى‬،‫الس ِقي َم َوال َكبي َر‬
َّ ‫في ِهم‬
َ ‫الض ِع‬
َّ ‫يف َو‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫أ َح ُد ُك ْم لِ َن ْف ِس ِه َف ْل ُي َط ِّول َما شَ ا َء‬
.«‫اج ِة‬
َ ‫الح‬
َ ‫ »وذَا‬:‫وفي رواية‬
231. Ebu-Katade Haris ibn Rub‘ijj,
r.a., prenosi da je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Zaista, ja stupim u namaz i poželim da dugo ostanem u njemu, pa
začujem plač djeteta i skratim namaz, kako ne bih otežao njegovoj majci.”
(Buhari)
ِ
- ‫الحارث بن رِب ِعي‬
‫ – وعن أَبي قَتاد َة‬٢٣١
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
،‫الصلاة‬
َّ ‫ »إنِّي لأَقُو ُم إِ َلى‬:‫الله عليه وسلم‬
‫بي‬
َّ ‫ َفأَ ْس َمع ُب َكا َء‬،‫َوأُرِي ُد أَ ْن أُ َط ِّولَ فِ َيها‬
ِّ ‫الص‬
‫َفأَ َت َج َّو َز في َصلاتي َك َراهية أَ ْن أشُ َّق َع َلى‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫أُ ِّم ِه‬
233. Ibn’-Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Musliman je brat muslimanu; on
ga ne ugnjetava i ne ostavlja ga na
cjedilu (ne predaje ga drugom). Ko
pomogne svome bratu u nevolji, Allah će njemu pomoći u njegovoj nevolji. Ko otkloni nedaću jednog muslimana, Allah će njemu otkloniti jednu od njegovih nedaća na Sudnjem
danu. A ko prikrije (sramote) jednog muslimana, Allah će prikriti njegove na Sudnjem danu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٢٣٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
َ‫ َولا‬،‫ لا َي ْظ ِلم ُه‬،‫»ال ُم ْس ِل ُم أَ ُخو ال ُم ْس ِلم‬
‫َان الل ُه‬
َ ‫ ك‬،‫اجة أخيه‬
َ ‫ َم ْن ك‬.‫ُي ْسل ُم ُه‬
َ ‫َان في َح‬
‫ َف َّر َج‬،‫ َو َم ْن َف َّر َج َع ْن ُم ْس ِلم ُك ْر َب ًة‬،‫اجته‬
َ ‫في َح‬
‫ َو َم ْن‬،‫الل ُه َع ْن ُه بها ُك ْر َب ًة ِم ْن ُك َر ِب َيو ِم ال ِق َيا َم ِة‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫َس َت َر ُم ْس ِل ًما َس َت َر ُه الل ُه َيو َم ال ِقيا َم ِة‬
.‫َع َلي ِه‬
235. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ne zavidite
jedan drugom, ne podižite cijenu robe (ne želeći je kupiti) jedan drugom,
ne mrzite se međusobno, ne okrećite jedan drugom leđa (ne svađajte se), ne namećite se u kupovini,
nego budite prava braća, Allahovi
iskreni robovi. Musliman je muslimanu brat; on ga neće oštetiti, niti
potcijeniti, niti ga na cjedilu ostaviti. Takvaluk je ovdje, i pokaza na
svoje grudi, tri puta. Dosta je čovjeku zla da omalovažava svoga brata muslimana. Sve što je vezano za
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٢٣٥
،‫اج ُشوا‬
َ ‫ َولاَ َت َن‬،‫ »لا َت َح َاس ُدوا‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َولاَ َي ْبع َب ْع ُض ُك ْم‬،‫ َولاَ َتدَا َب ُروا‬،‫َولاَ َت َبا َغ ُضوا‬
،‫ َوكُونُوا ِع َبا َد الله إخْ َوا ًنا‬،‫َع َلى َب ْيع َب ْعض‬
،‫ َولا َي ْح ِق ُر ُه‬،‫ لاَ َي ْظ ِل ُم ُه‬:‫ال ُم ْس ِل ُم أ ُخو ال ُم ْسلم‬
‫ ويشير إِ َلى صدره‬- ‫ التَّ ْق َوى ها ُه َنا‬،‫َولاَ َيخْ ُذلُ ُه‬
‫بح ْسب ا ْمرى ٍء ِم َن الشَّ ِّر أَ ْن‬
َ -- ‫ثلاث مرات‬
‫ ُك ُّل ال ُم ْسلم َع َلى‬،‫َيح ِق َر أ َخا ُه ال ُم ْس ِل َم‬
‫ رواه‬.«‫ َد ُم ُه و َمالُ ُه وع ْر ُض ُه‬،‫ال ُم ْسلم َح َرا ٌم‬
.‫مسلم‬
‫ أَ ْن يزي َد في َث َمنِ س ْل َعة ُي َنا َدى‬:«‫ش‬
ُ ‫»النَّ ْج‬
ِ ‫الس‬
‫ َولاَ َر ْغ َب َة َل ُه في‬،‫وق َو َن ْحوه‬
ُّ ‫َع َل ْي َها في‬
.‫ و َه َذا َح َرا ٌم‬،‫ائها َب ْل َي ْقص ُد أَ ْن َي ُغ َّر َغ ْي َر ُه‬
َ ‫ش َر‬
muslimana haram je drugom muslimanu: njegova krv, njegov imetak i njegova čast.”
(Muslim)
‫رض َعنِ الإ ن َْسان و َي ْه ُج َر ُه‬
َ ‫ أَ ْن ُي ْع‬:«‫َو »التَّدَا ُب ُر‬
.‫َالشي ِء الَّ ِذي َو َراء ال َّظ ْهر َوال ُّد ُبر‬
َ ‫َو َي ْج َعل ُه ك‬
236. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Nijedan od vas neće biti pravi vjernik, dok ne bude želio svome bratu
(prijatelju) isto ono što sam sebi želi.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٢٣٦
َ‫ »لا‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ُي ِؤم ُن أ َح ُد ُك ْم َحتَّى ُي ِح َّب لأ ِخي ِه َما ُي ِح ُّب‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ل َن ْف ِس ِه‬
237. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Pomozi svoga brata, zalima i mazluma (nepravednika, i onoga nad
kime je nepravda učinjena)!” Jedan
od ashaba reče: “Allahov Poslaniče,
pomoći ću ga ako je mazlum, ali kako da ga pomognem kad je zalim?”
‘alejhis-selam reče: “Da ga spriječiš
da nasilje učini, to mu je zaista pomoć.”
(Buhari)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٢٣٧
‫ »ان ُْص ْر أ َخاكَ َظال ًما أَ ْو‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ أن ُْص ُر ُه إِذَا‬،‫ َيا َر ُسول الل ِه‬:‫َم ْظ ُلو ًما« َفقَالَ رجل‬
‫َان َظالِ ًما َك ْي َف‬
َ ‫ أ َرأ ْي َت إ ْن ك‬،‫َان َم ْظ ُلو ًما‬
َ ‫ك‬
‫ ِم َن‬- ‫ أَ ْو ْتم َن ُع ُه‬- ‫»تح ُج ُز ُه‬
ْ : َ‫أن ُْص ُر ُه؟ قَال‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ال ُظ ْل ِم َف ِٕا َّن ذلِ َك َنص ُر ُه‬
238. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Musliman je
dužan prema svome bratu muslimanu petero: primiti mu selam, obići
ga kad se razboli, dženazu mu ispratiti, odazvati mu se na poziv i
kada kihne reći mu ‘jerhamukellah’
(Allah ti se smilovao).”
(Muttefekun ‘alejhi)
A po Muslimovom rivajetu: “Musliman je dužan prema svome bratu muslimanu šestero: ako ga sretneš, nazovi mu selam, ako te pozove, odazovi mu se, ako ti zatraži savjet, posavjetuj ga, ako kihne i kaže
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٣٨
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ َر ُّد‬:‫س‬
َ
ٌ ‫»ح ُّق ال ُم ْس ِلم َع َلى ال ُم ْس ِلم َخ ْم‬
،ِ‫الج َنائِز‬
َ ‫ َواتِّ َبا ُع‬،‫ َو ِع َيا َد ُة ال َمريض‬،‫السلا ِم‬
َّ
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«ِ‫ميت ال َع ِاطس‬
ُ ْ‫ و َتش‬،‫َو إ َجا َب ُة ال َّد ْع َوة‬
.‫َع َلي ِه‬
‫»ح ُّق ال ُم ْس ِلم َع َلى‬
َ :‫وفي رواية لمسلم‬
‫ َو إِذَا‬،‫ إِذَا َلقي َت ُه ف ََسلِّ ْم َع َلي ِه‬:‫ال ُم ْس ِلم ِس ٌّت‬
،‫ و إِذَا ْاس َت ْن َص َح َك فَان َْص ْح َل ُه‬،‫َد َعاكَ َفأَ ِج ْب ُه‬
‫ِض‬
َ ‫ َو إِذَا َمر‬،‫س ف ََح ِم َد الل َه ف ََش ِّم ْت ُه‬
َ ‫و إِذَا َع َط‬
.«‫ات فَاتَّ ِب ْع ُه‬
َ ‫ َو إِذَا َم‬،‫َف ُع ْد ُه‬
‘elhamdu lillah’, reci mu ‘jerhamukellah’, ako se razboli, obiđi ga i ako
umre, isprati ga.”
239. Bera ibn Azib r.a., pripovijeda: “Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, naredio nam je sedmero, a zabranio sedmoro. Naredio nam je obilazak bolesnika, ispraćaj dženaza, islamsko nazdravljanje
onome koji kihne, udovoljiti onome
ko te zakune da mu nešto uradiš,
pomaganje obespravljenog, odazivanje onome ko pozove i nazivanje selama. A zabranio nam je zlatno prstenje, pijenje iz srebrnih čaša, upotrebljavanje svilenih jastuka, nošenje svilenih košulja isprošivanih lanenim šarama i nošenje bilo kakve
svilene odjeće.” Po jednom rivajetu,
‫ – وعن أَبي ُع َمارة البرا ِء بن عازب رضي‬٢٣٩
‫ صلى الله‬- ‫ أمرنا َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫الله عنهما‬
‫ أ َم َر َنا‬:‫ ونهانا عن سبع‬،‫ بسبع‬- ‫عليه وسلم‬
ِ ‫ و َتشْ ِم‬،‫الج َنا َز ِة‬
‫يت‬
َ ‫ َواتِّ َبا ِع‬،‫بع َيا َدة ال َمرِيض‬
،‫ و َن ْص ِر ال َم ْظ ُلوم‬،‫ َو إ ْبرار ال ُم ْق ِسم‬،ِ‫ال َعاطس‬
‫ و َن َها َنا َع ْن‬،‫السلا ِم‬
َّ ‫ َو إِ ْف َشا ِء‬،‫َو إ َجا َب ِة الد َِّاعي‬
‫ َو َع ْن شُ ْر ٍب‬،‫َخواتِي ٍم أَ ْو َت َختُّ ٍم بال َّذ َه ِب‬
،‫ َو َعن الق َِّس ِّي‬،ِ‫ َو َعن الم َياثِ ِر ال ُح ْمر‬،‫بال ِف َّض ِة‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.‫اج‬
ِ ‫َو َع ْن لُ ْب‬
ِ ‫الحري ِر والإ ْست ْب َر ِق َوالدِّي َب‬
َ ‫س‬
.‫َع َلي ِه‬
.‫الس ْب ِع الأُ َول‬
َّ ‫ َو إن َْشا ِد‬:‫وفي رواية‬
َّ ‫الضالَّ ِة في‬
ِ ٔ‫»ال َم َياثِ ُر« بياء م َثنَّاة قبل الا‬
‫ وثاء ُم َثلَّ َثة‬،‫لف‬
‫بعدها‪ :‬وهي َج ْم ُع مي َثرة‪ ،‬وهي شيء ُيتَّ َخ ُذ‬
‫ِم ْن حرير َو ُي ْح َشى قط ًنا أَ ْو غيره‪َ ،‬و ُي ْج َع ُل في‬
‫الس ْر ِج َوكُور ال َبعير يجلس َع َلي ِه الراكب‪.‬‬
‫َّ‬
‫»الق َِّس ُّي« بفتح القاف وكسر السين المهملة‬
‫المشددة‪ :‬وهي ثياب تنسج ِم ْن حرير َوكتَّ ٍان‬
‫الضالَّ ِة«‪ :‬تعريفها‪.‬‬
‫مخت ِلطينِ ‪َ » .‬و إن َْشا ُد َّ‬
‫‪među prvih sedmero je i vraćanje‬‬
‫‪izgubljenih životinja vlasniku.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
28. Pokrivanje nedostataka i nepristojnih djela muslimana i zabrana
njihovog otkrivanja i širenja bez potrebe
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“One koji vole da se o vjernicima
šire bestidne glasine, čeka teška kazna i na ovom i na onom svijetu.”
(En-Nur, 19)
‫ – باب ستر عورات‬٢٨
‫المسلمين والنهي عن إشاعتها‬
‫لغير ضرورة‬
‫ون أَ ْن َت ِش َيع‬
َ ‫ }إِ َّن الَّ ِذ َين ُي ِح ُّب‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ ‫ا ْلف‬
‫اب أَلِي ٌم فِي‬
ٌ ‫َاح َش ُة فِي الَّ ِذ َين آ َم ُنوا َل ُه ْم َع َذ‬
.[١٩ :‫ال ُّد ْن َيا َوالآ ِخ َرة{ ]النور‬
240. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Čovjek (rob)
neće sakriti mane čovjeka na dunjaluku, a da neće njegove Allah sakriti na Kijametskom danu.”
(Muslim)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٤٠
َ‫ »لا‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫َي ْس ُت ُر َع ْب ٌد َع ْبدًا في ال ُّد ْن َيا إلا َّ َس َت َر ُه الل ُه َي ْو َم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ال ِق َيا َم ِة‬
241. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Svi će moji
sljedbenici biti sačuvani od jezika drugih ljudi (ogovaranja), osim onih koji javno i otvoreno griješe, a od javnih grijeha je i kada čovjek nešto noću uradi, a zatim osvane, a da niko
osim Allaha ne zna za njegov grijeh,
pa onda rekne svome drugu: “Ja sam
sinoć uradio to i to.” Allah ga je bio
sakrio, a on osvanuo i objelodanjuje
ono što je Allah već bio sakrio.”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ سمعت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٢٤١
‫ » ُك ُّل أُ َّم ِتي‬:‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َو إ َّن ِم َن ال ُم َجا َه َر ِة أَ ْن‬،‫ُم َعافَى إلا َّ ال ُم َجا ِهر َِين‬
‫بح َو َق ْد‬
ُ ‫ ثُ َّم ُي ْص‬،‫َي ْع َم َل ال َّر ُج ُل بِاللَّي ِل َع َم ًلا‬
‫لت‬
ُ ‫ َع ِم‬،‫ َيا فُلا ُن‬: ُ‫ فَيقُول‬،‫َس َت َر ُه الل ُه َع َلي ِه‬
،‫ات َي ْس ُت ُر ُه َربُّ ُه‬
َ ‫ َو َق ْد َب‬،‫ال َبار َِح َة ك ََذا َوك ََذا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫صبح َي ْك ِش ُف س ْت َر الل ِه َع ْنه‬
ُ ‫َو ُي‬
243. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
‫ أُتِ َي الن‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٢٤٣
َّ
ّ
Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alej: َ‫ قَال‬،‫ برجل َق ْد شَ ر َِب َخ ْم ًرا‬- ‫عليه وسلم‬
hi ve selleme, doveden jedan čovjek
«‫»اضر ُبو ُه‬
ْ
koji je pio alkohol, pa je rekao: “Udrite ga.” “Mi smo ga udarali čime je ‫الضار ُِب‬
َّ ‫ و‬،‫الضار ُِب بِ َي ِد ِه‬
َّ ‫ َف ِمنَّا‬:‫قَالَ أَ ُبو هريرة‬
ko stigao, neko rukom, neko obuَ‫ قَال‬،‫ َف َل َّما ان َْص َر َف‬.‫الضار ُِب بِ َثو بِ ِه‬
َّ ‫ َو‬،‫بِ َن ْع ِل ِه‬
ćom, a neko čak i svojom odjećom”,
‫ »لا َتقُولُوا‬: َ‫ قَال‬،‫ أخْ َزاكَ الله‬:‫عض القَو ِم‬
ُ ‫َب‬
veli Ebu-Hurejre. A kada je to sve
bilo završeno i čovjek se udaljio, ne‫ رواه‬.«‫ لاَ تُ ِعي ُنوا َع َلي ِه الشَّ ْي َط َان‬،‫ه َك َذا‬
ko reče: “Allah te posramio!” ‘alejhis.‫البخاري‬
selam reče: “Ne govorite tako, ne
pomažite šejtanu protiv njega.”
(Buhari)
29. Ispunjenje potreba
muslimana
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“... i dobra djela činite, da biste
postigli ono što želite.” (El-Hadž, 77)
‫ – باب قضاء حوائج‬٢٩
‫المسلمين‬
‫ } َوا ْف َع ُلوا ا ْل َخ ْي َر َل َعلَّ ُك ْم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
.[٧٧ :‫ون{ ]الحج‬
َ ‫تُ ْف ِل ُح‬
244. Ibn-‘Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Musliman je brat muslimanu; neće mu nasilje učiniti niti će dozvoliti da drugi nad njime nasilje čini.
Ko pomogne svome bratu u nevolji, Allah će njemu pomoći u njegovoj nevolji. Ko otkloni nedaću jednog muslimana, Allah će njemu otkloniti jednu od njegovih nedaća na
Sudnjem danu. A ko prikrije (sramote) jednog muslimana, Allah će
prikriti njegove na Sudnjem danu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٢٤٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
َ‫ َولا‬،‫ لاَ َي ْظ ِل ُم ُه‬،‫»ال ُم ْس ِل ُم أ ُخو ال ُم ْس ِل ِم‬
‫َان الل ُه‬
َ ‫ ك‬،‫اج ِة أ ِخيه‬
َ ‫ َم ْن ك‬.‫ُي ْس ِل ُم ُه‬
َ ‫َان في َح‬
‫ َف َّر َج‬،‫ َو َم ْن َف َّر َج َع ْن ُم ْس ِل ٍم ُك ْر َب ًة‬،‫اج ِت ِه‬
َ ‫فِي َح‬
‫ َو َم ْن‬،‫الل ُه َع ْن ُه بِ َها ُك ْر َب ًة ِم ْن ك َر ِب َيو ِم ال ِق َيا َم ِة‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫َس َت َر ُم ْس ِل ًما َس َت َر ُه الل ُه َيو َم ال ِق َيا َم ِة‬
.‫َع َلي ِه‬
245. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je ‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٤٥
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alej‫ » َم ْن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
hi ve selleme, rekao: “Ko otkloni vjerniku jednu od njegovih dunjalučkih ‫س‬
َ ‫ َن َّف‬،‫س َع ْن ُم ْؤ ِمنٍ ُك ْر َب ًة ِم ْن ُك َر ِب الدُّن َيا‬
َ ‫َن َّف‬
nevolja, Allah će otkloniti jednu od ‫ ومن يسر‬،‫ب يو ِم ال ِقيام ِة‬
ِ ‫الل ُه َع ْن ُه كُر َب ًة ِم ْن ُك َر‬
َ
َ
َ
َ
ْ
َ
ْ
َّ
َ
njegovih nedaća na Sudnjem danu.
ِ ِ
ِ
ِ
Ko olakša svome dužniku (time što ،‫َع َلى ُم ْعس ٍر َي َّس َر الله َع َليه في ال ُّد ْن َيا َوالآخ َرة‬
će mu odgoditi rok, ili mu posve opro‫َو َم ْن َس َت َر ُم ْس ِل ًما َس َت َر ُه الله في ال ُّد ْن َيا‬
stiti), Allah će njemu olakšati i na
ِ ‫ون ال َع ْب‬
ِ ‫ والل ُه في َع‬،‫َوالآ ِخ َر ِة‬
‫د‬
‫ب‬
‫ع‬
‫ال‬
‫َان‬
‫ك‬
‫ا‬
‫م‬
‫د‬
ُ
َ
َ
َ
ْ
dunjaluku i na ahiretu. Ko pokrije
ِ ‫في َع‬
(nevaljalštine) jednog muslimana, Al- ‫س فِي ِه‬
ُ ‫ َو َم ْن َس َل َك َطريقًا َي ْل َت ِم‬،‫ون أَ ِخي ِه‬
lah će njega pokriti na ovom i na bu‫ َو َما‬.‫الجنَّ ِة‬
َ ‫ِع ْل ًما َس َّه َل الل ُه َل ُه َطريقًا إِ َلى‬
dućem svijetu. Allah je u pomoći
ِ ‫اج َت َم َع َق ْو ٌم في َبيت ِم ْن ُب ُي‬
،‫وت الل ِه َت َعا َلى‬
ْ
Svome robu, sve dok je on u pomoći
‫ َو َي َتدَا َر ُسو َن ُه َب ْي َن ُه ْم إلا َّ َن َز َل ْت‬،‫اب الل ِه‬
َ ‫َي ْت ُل‬
svome bratu. Ko krene na put tražeَ ‫ون ِك َت‬
ći nauku, Allah će mu tim njegovim
‫ َو َح َّف ْت ُه ُم‬،‫ َو َغ ِشي ْت ُه ُم ال َّر ْح َم ُة‬،‫الس ِكي َن ُة‬
َّ ‫َع َل ْي ِه ُم‬
putem olakšati put u Džennet. Kad
god se sakupe ljudi u kući Allahovoj (džamiji), radi učenja Kur’ana, i
njegovog zajedničkog proučavanja,
Allah na njih spusti smirenost i prekrije ih svojim rahmetom, meleki ih
okruže i Allah ih spominje, ponoseći se njima, među svojim najbližim
(najodabranijim) stvorenjima. A onoga koji zakaže u svojim djelima, neće spasiti njegovo porijeklo.”
(Muslim)
‫ َو َم ْن‬.‫ َو َذ َك َر ُه ُم الله فِي َم ْن ِعن َد ُه‬،‫ال َملاَئِ َك ُة‬
‫ رواه‬.« ‫َب َّطأ بِ ِه َع َم ُل ُه َل ْم ُي ْسرِع بِ ِه َن َس ُب ُه‬
.‫مسلم‬
30. Zauzimanje i zalaganje za drugog
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Onaj ko se bude za dobro zalagao, bit će i njemu udio u nagradi.”
(En-Nisa, 85)
‫ – باب الشفاعة‬٣٠
‫ } َم ْن َيشْ ف َْع شَ فَا َع ًة َح َس َن ًة‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
.[٨٥ :‫يب ِم ْن َها{ ]النساء‬
ٌ ‫َي ُك ْن َل ُه َن ِص‬
246. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., pripovijeda: “Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, imao je običaj, kad
mu dođe neko sa nekakvim zahtjevom (molbom), okrenuti se prisutnima i kazati: ‘Zauzimajte se za njega, jer ćete za to biti nagrađeni, a Allah će presuditi ono što On hoće, jezikom Svoga Poslanika.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي‬- ‫ – وعن أَبي موسى الأشعري‬٢٤٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
ّ َّ‫َان الن‬
‫اج ٍة أق َب َل َع َلى‬
َ ‫ إِذَا أتا ُه َطالِ ُب َح‬- ‫وسلم‬
ْ : َ‫ َفقَال‬،‫ُج َل َسائِ ِه‬
‫ َو َي ْق ِضي‬،‫»اش َف ُعوا تُ ْؤ َج ُروا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫الله َع َلى لِ َس ِان َن ِب ِّي ِه َما أ َح َّب‬
.«‫ » َما شَ ا َء‬:‫وفي رواية‬
31. Uspostavljanje reda
i mira među ljudima
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Nema nikakva dobra u mnogim
njihovim tajnim razgovorima, osim
kada traže da se milostinja udjeljuje, ili da se dobra djela čine, ili da se
uspostavlja sloga među ljudima.” (EnNisa, 114)
“Izmirenje je najbolje.” (En-Nisa,
128)
“Zato se bojte Allaha i izgladite
‫ – باب الإ صلاح َب ْي َن الناس‬٣١
‫ }لا َخ ْي َر فِي َك ِثي ٍر ِم ْن‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ٍ ‫َن ْج َوا ُه ْم إِلا َّ َم ْن أَ َم َر بِ َص َد َق ٍة أَ ْو َم ْع ُر‬
‫وف أَ ْو‬
َ‫ َوقال‬،[١١٤ :‫لاح َب ْي َن النَّاسِ{ ]النساء‬
ٍ ‫إِ ْص‬
،[١٢٨ :‫الص ْل ُح َخ ْي ٌر{ ]النساء‬
ُّ ‫ } َو‬:‫َت َعا َلى‬
‫َات‬
َ ‫ }فَاتَّ ُقوا الل َه َوأَ ْص ِل ُحوا ذ‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
‫ }إِنَّ َما‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١ :‫َب ْي ِن ُك ْم{ ]الأنفال‬
{‫ون إِخْ َو ٌة َفأَ ْص ِل ُحوا َب ْي َن أَ َخ َو ْي ُك ْم‬
َ ‫ا ْل ُم ْؤ ِم ُن‬
.[١٠ :‫]الحجرات‬
međusobne razmirice.” (El-Enfal, 1)
“Vjernici su samo braća, zato pomirite vaša dva brata.” (El-Hudžurat,
10)
248. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Čovjek je dužan svakoga dana podijeliti sadaku
za svaki članak (dio) svoga tijela.
Pravilno riješiti spor između dvojice sadaka je, pomoći čovjeku da zajaše svoga konja, ili mu pomoći da
ga natovari sadaka je, prijatna i lijepa riječ sadaka je, svaki korak prema džamiji radi namaza sadaka je, i
uklanjanje sa puta onoga što smeta
sadaka je.”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٤٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ ُك َّل َي ْو ٍم‬،‫س َع َلي ِه َص َد َق ٌة‬
ِ ‫» ُك ُّل ُسلاَ َمى ِم َن النَّا‬
،‫ َت ْع ِدلُ َب ْي َن الا ْث َنينِ َص َد َق ٌة‬:‫س‬
ُ ‫َت ْط ُل ُع فِي ِه الشَّ ْم‬
‫ أَ ْو َت ْرف َُع‬،‫عين ال َّر ُج َل في َدابَّ ِت ِه َف َت ْح ِم ُل ُه َع َل ْي َها‬
ُ ُ‫َوت‬
‫ َوال َك ِل َم ُة ال َّط ِّي َب ُة‬،‫َل ُه َع َل ْي َها َم َتا َع ُه َص َد َق ٌة‬
ِ ‫ َو بِ ُك ِّل َخ ْط َو ٍة َت‬،‫َصدَق ٌة‬
‫الصلا ِة‬
َّ ‫مش َيها إِ َلى‬
ُ ُ‫ َوت‬،‫َص َد َق ٌة‬
.«‫ميط الأَذى َعنِ ال َّطريقِ َص َد َق ٌة‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
‫ تُ ْص ِل ُح بينهما‬:«‫ومعنى » َتع ِدلُ بينهما‬
.‫بالعدل‬
249. Ummu Kulsum bint ‘Ukbe ibn
Ebi-Mu‘ajt, r.a., veli: “Čula sam Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kada je rekao: ‘Nije
lažac onaj koji nastoji izmiriti ljude,
pa prenese dobro ili kaže dobro (lijepu riječ) od sebe, u cilju njihova izmirenja.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U Muslimovom rivajetu navodi se
da je još dodala: “I nisam čula da
je dozvolio bilo šta od laži koje svijet praktikuje, izuzev u tri stvari: u
ratu, u pomirenju između ljudi i u
priči čovjeka svojoj ženi i žene njemu.”
‫ – وعن أ ِّم ُك ْلثُوم بنت ُع ْق َبة بن أَبي‬٢٤٩
‫عت رسول‬
ُ ‫ س ِم‬:‫ قَا َل ْت‬،‫ُم َعيط رضي الله عنها‬
‫س‬
َ ‫ » َل ْي‬: ُ‫ صلى الله عليه وسلم َيقُول‬- ‫الله‬
،‫س َف َي ْن ِمي َخي ًرا‬
ِ ‫اب الَّ ِذي ُي ْص ِل ُح َب ْي َن النَّا‬
ُ ‫ال َك َّذ‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫أَ ْو يقُولُ َخ ْي ًرا‬
‫ َو َل ْم أَ ْس َم ْع ُه‬:‫ قَا َل ْت‬،‫وفي رواية مسلم زيادة‬
‫اس إلا َّ في‬
ُ ‫ُي َر ِّخ‬
ُ َّ‫ص في شَ ْي ٍء ِم َّما َيقُولُ ُه الن‬
ٍ ‫َث‬
‫ َو ِٕالا ْصلا ََح َب ْي َن‬،‫الح ْر َب‬
َ :‫ َت ْع ِني‬،‫لاث‬
‫يث ال َم ْرأ ِة‬
َ ‫ َو َح ِد‬،‫يث ال َّر ُجلِ ا ْم َرأَ َت ُه‬
َ ‫ َو َح ِد‬،ِ‫النَّاس‬
.‫َز ْو َج َها‬
32. Vrijednost nemoćnih
i siromašnih muslimana
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Budi čvrsto uz one koji se Gospodaru Svome mole ujutro i navečer, u želji da naklonost Njegovu zasluže, i ne skidaj očiju svojih s njih
iz želje za sjajem u životu na ovome
svijetu.” (El-Kehf, 28)
‫ – باب فضل ضعفة‬٣٢
‫المسلمين والفقراء والخاملين‬
‫اص ِب ْر َن ْف َس َك َم َع الَّ ِذ َين‬
ْ ‫ } َو‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ُون َو ْج َه ُه‬
َ ‫ون َربَّ ُه ْم بِا ْل َغدَا ِة َوا ْل َع ِش ِّي ُيرِيد‬
َ ‫َي ْد ُع‬
.[٢٨ :‫َولا َت ْع ُد َع ْي َناكَ َع ْن ُه ْم{ ]الكهف‬
252. Harise ibn Vehb, r.a., prenosi
od Allahovog Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, da je rekao: “Hoćete li da vas obavijestim o tome ko
su stanovnici Dženneta? Džennetlija je svaki nemoćni, slabi i skrušeni musliman. Kada bi on Allaha za
nešto zakleo, Allah bi mu zasigurno
to udovoljio. Hoćete li da vas obavijestim o stanovnicima Džehennema? To je svaki zadrti, sebični i oholi čovjek.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن حارثة بن و ْه ٍب‬٢٥٢
‫ صلى الله عليه‬- ‫ سمعت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬‫الجنَّ ِة؟ ُك ُّل‬
َ ‫ »ألاَ أُخْ ِب ُر ُك ْم بِأ ْه ِل‬: ُ‫ يقول‬- ‫وسلم‬
،‫ َل ْو أ ْق َس َم َع َلى الل ِه لأَ َب َّر ُه‬،‫َض ِعيف ُم َت َض َّعف‬
ٍ ‫أَلاَ أُخْ ِب ُر ُك ْم بِأ ْه ِل النَّارِ؟ ُك ُّل ُع ُت ٍّل َج ّو‬
‫اظ‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«ٍ‫ُم ْس َت ْك ِبر‬
ُ ‫ ال َغ ِل‬:«‫»ال ُع ُت ُّل‬
ُ ‫الج َّو‬
:«‫اظ‬
َ ‫ » َو‬.‫الجافِي‬
َ ‫يظ‬
:‫بفتح الجيم وتشديد الواو وبالظاء المعجمة‬
‫الضخْ ُم‬
َّ :‫ َو ِقي َل‬،‫الج ُمو ُع ال َم ُنو ُع‬
َ ‫َو ُه َو‬
ِ ‫ الق‬:‫ َو ِقي َل‬،‫ال ُمخْ َتالُ في ِمشْ َي ِت ِه‬
.‫ين‬
ُ ‫َصي ُر ال َب ِط‬
253. Ebu-‘Abbas b. Sad Sehe es-Sadij,
kaže: “Prošao je neki čovjek pored
Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, pa Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, reče čovjeku koji je sjedio pored njega: ‘Šta misliš o ovome?’
Čovjek reče: ‘Jedan od uglednih
ljudi (plemić), mislim, ako on zaprosi djevojku, oženit će se njome, ako
se zauzme za nekog, prihvatit će mu
se zauzimanje.’ Pa je Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, ušutio. Iza
toga prođe drugi čovjek, pa Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, upita: ‘Šta misliš o ovome?’ On odgo-
‫ – وعن أَبي عباس سهل بن سعد‬٢٥٣
ِ
‫ َم َّر َر ُج ٌل‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الساع ِد ِّي‬
َ‫ َفقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫َع َلى الن‬
،«‫ » َما َرأ ُي َك في َه َذا؟‬:‫س‬
ٌ ِ‫ل َر ُجلٍ ِع ْن َد ُه َجال‬
ِ ‫ َر ُج ٌل ِم ْن أ ْش َر‬: َ‫َفقَال‬
‫ َه َذا والل ِه‬،ِ‫اف النَّاس‬
‫ َو إ ْن شَ ف ََع أَ ْن‬،‫َحر ٌِّي إ ْن َخ َط َب أَ ْن ُي ْن َك َح‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ ف ََس َك َت رسولُ الله‬.‫ُي َش َّف َع‬
‫ َفقَالَ َل ُه رسولُ الله‬،‫ ثُ َّم َم َّر َر ُج ٌل ا َٓخ ُر‬- ‫وسلم‬
‫ » َما َرأ ُي َك في‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ َه َذا َر ُج ٌل ِم ْن‬،‫ َيا َر ُسولَ الله‬: َ‫َه َذا؟« َفقَال‬
‫ َه َذا َحر ٌِّي إ ْن َخ َط َب أَ ْن لا‬،‫فُ َقرا ِء ال ُم ْس ِل ِم َين‬
‫ َو إ ْن قَالَ أَ ْن‬،‫ َو إ ْن شَ ف ََع أَ ْن لا ُي َش َّف َع‬،‫ُي ْن َك َح‬
‫ صلى الله‬- ‫ َفقَالَ َر ُسول الله‬.‫لاَ ُي ْس َم َع لِقَو لِ ِه‬
vori: ‘Allahov Poslaniče, ovo je jedan od siromašnih muslimana, ovaj
mislim, ako zaprosi djevojku, ona
se neće udati za njega, a ako se zauzme za nekoga neće mu se zauzimanje primiti; ako bude govorio niko neće slušati šta govori.’ Na to reče Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem: ‘Ovaj je bolji od svih onakvih
na zemlji.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ض ِم ْث َل‬
ِ ‫ » َه َذا َخ ْي ٌر ِم ْن ِمل ِء الأ ْر‬:‫عليه وسلم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َه َذا‬
‫»حر ٌِّي« ُه َو بفتح الحا ِء وكسر الراء‬
َ :‫قوله‬
«‫ »شَ ف ََع‬:‫ وقوله‬.‫قيق‬
ٌ ‫ أي َح‬:‫وتشديد اليا ِء‬
.‫بفتح الفا ِء‬
256. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda
da je jedna crnkinja mela (čistila) džamiju, ili je to bio jedan mladić, pa je
preselila na ahiret, a Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, pošto je dugo nije vidio, upitao za nju,
na što mu ashabi odgovoriše da je
umrla. ‘alejhis-selam tada reče: “Zašto me niste obavijestili o njenoj smrti?” Oni kao da joj nisu pridavali neku važnost, a ‘alejhis-selam reče: “Pokažite mi njen kabur!” Ashabi mu
pokazaše njen kabur, a on, nakon
što joj je klanjao dženazu, reče: “Zaista su ovi kaburi mračni svojim stanarima, ali, uistinu, ih Allah njima
‫ أ َّن ا ْم َرأَ ًة َس ْو َدا َء كَا َن ْت َت ُق ُّم‬:‫ – وعنه‬٢٥٦
ُ‫ أَ ْو َف َق َد ُه رسول‬،‫ َف َف َق َد َها‬،‫ أَ ْو شَ ابًّا‬،َ‫ال َم ْس ِجد‬
‫ أو‬،‫ ف ََسأَلَ َع ْن َها‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ »أَفَلا ُك ْن ُت ْم‬: َ‫ قَال‬.‫ات‬
َ ‫ َم‬:‫ فقالوا‬،‫عنه‬
،‫ أَ ْو أ ْمر ُه‬،‫آ َذ ْن ُت ُمو نِي« َف َكأنَّ ُه ْم َص َّغ ُروا أ ْم َر َها‬
‫ » ُدلُّو نِي َع َلى َق ْب ِر ِه« َف َدلُّو ُه ف ََصلَّى‬: َ‫َفقَال‬
‫ »إ َّن ه ِذ ِه ال ُق ُبو َر َم ْم ُلوء ٌة‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫َع َل ْي َها‬
‫ ُي َن ِّو ُر َها‬.‫ َو إ َّن الل َه تعالى‬،‫ُظ ْل َم ًة َع َلى أ ْه ِل َها‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َل ُه ْم بِ َصلاتِي َع َل ْي ِه ْم‬
‫ أي‬:‫ » َت ُق ُّم« ُه َو بفتح التا ِء وضم القاف‬:‫قوله‬
،‫ ال ُك َن َاس ُة‬:«‫ » َوال ُق َما َم ُة‬.‫س‬
ُ ‫َت ْك ُن‬
.‫ أ ْع َل ْم ُت ُمو نِي‬:‫ أ ْي‬:‫» َوآ َذ ْن ُت ُمو نِي« بِمد الهمزة‬
osvijetli mojim namazom.”
(Muttefekun ‘alejhi)
258. Usame, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Stao sam na vrata Dženneta te
primijetih da su većina onih koji su
u njega već bili ušli, siromasi, a bogataši još napolju čekaju da im se
dozvoli ulazak, izuzev što su džehenemlije od njih već odvedene u
Džehennem. Stao sam i na vrata Džehennema, i primijetih da su u njemu većinom žene.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أسامة‬٢٥٨
‫ »ق ُْم ُت‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
ِ ‫َع َلى َب‬
‫ َف ِٕاذَا َعا َّم ُة َم ْن َد َخ َل َها‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ‫اب‬
‫ َغ ْي َر‬،‫ون‬
َ ‫وس‬
َ ‫اب‬
ُ ‫الج ِّد َم ْح ُب‬
ُ ‫ال َم َسا ِك‬
ُ ‫ َوأ ْص َح‬،‫ين‬
.ِ‫اب النَّا ِر َق ْد أُ ِم َر بِ ِه ْم إِ َلى النَّار‬
َ ‫أ َّن أ ْص َح‬
ِ ‫َوق ُْم ُت َع َلى َب‬
‫اب النَّا ِر َف ِٕاذَا َعا َّم ُة َم ْن َد َخ َل َها‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫النِّ َسا ُء‬
.‫الح ُّظ َوال ِغ َنى‬
َ :‫ بفتح الجيم‬:«ُّ‫» َوا ْل َجد‬
‫ َل ْم ُي ْؤذ َْن َل ُه ْم َب ْع ُد‬:‫ون« أ ْي‬
َ ‫وس‬
ُ ‫ » َم ْح ُب‬:‫َوقوله‬
ِ ‫في ُد ُخ‬
.‫الجنَّ ِة‬
َ ‫ول‬
259. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Samo troje djece progovorilo je u kolijevci: Isa, sin
Merjemin, i Džurejdžov sahibija.
Džurejžd je bio jedan veoma pobožan čovjek. Sebi je sagradio samačku kućicu i u njoj ibadet činio.
Jednoga dana dođe mu majka, a on
bijaše u namazu, i poče ga zvati: “O
Džurejdž!” On se poče dvoumiti i
pomisli: “Gospodaru moj, ili majka moja, ili namaz?” On se odluči
za namaz i nastavi klanjati, a majka
mu se vrati kući. Sutradan je ponovo došla i opet ga našla na namazu i
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٥٩
‫ » َل ْم‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
،‫يسى ا ْب ُن َم ْر َي َم‬
َ ‫ ِع‬:‫َي َت َكلَّ ْم في ال َم ْه ِد إلا َّ َثلا َث ٌة‬
ِ ‫َو َص‬
،‫َان ُج َر ْي ٌج َر ُج ًلا َعابِدًا‬
َ ‫ َوك‬،‫اح ُب ُج َر ْي ٍج‬
‫ َفأَ َت ْت ُه أُ ُّم ُه َو ُه َو‬،‫فَات ََّخ َذ َص ْو َم َع ًة َف َك َان فِ َيها‬
‫ َيا َر ِّب‬: َ‫ َفقَال‬،‫ َيا ُج َر ْي ُج‬:‫ َفقَا َل ْت‬،‫ُي َصلِّي‬
.‫أُ ِّمي َو َصلاتِي َفأَ ْق َب َل َع َلى َصلاتِ ِه فَان َْص َرف َْت‬
:‫ َفقَا َل ْت‬،‫َان ِم َن ال َغ ِد أ َت ْت ُه َو ُه َو ُي َصلِّي‬
َ ‫َف َل َّما ك‬
،‫ أ ْي َر ِّب أ ِّمي َو َصلاتِي‬: َ‫ َفقَال‬،‫َيا ُج َر ْي ُج‬
‫َان ِم ْن ال َغ ِد أ َت ْت ُه‬
َ ‫ َف َل َّما ك‬،‫َفأ ْق َب َل َع َلى َصلاتِ ِه‬
‫ أ ْي‬: َ‫ َفقَال‬،‫ َيا ُج َر ْي ُج‬:‫ َفقَا َل ْت‬،‫َو ُه َو ُي َصلِّي‬
،‫ َفأ ْق َب َل َع َلى َصلاَتِ ِه‬،‫َر ِّب أ ِّمي َو َصلاتِي‬
ponovo ga pozvala: “O Džurejdž!”
On ponovo pomisli: “Gospodaru moj,
ili majka moja, ili namaz?” I ponovo se odluči za namaz. Sljedeći dan
majka ponovo dođe i opet ga nađe
na namazu i pozva, a on joj se ponovno ne odazva, nastavljajući sa namazom. Ona tada ljutito reče: “Allahu, ne daj mu smrt dok ne vidi lica prostitutki!”
Benu-Israil (njegovi sunarodnici)
međusobno su često razgovarali i spominjali Džurejdža i njegov ibadet.
Među njima je bila i jedna prostitutka, o čijoj se ljepoti nadaleko pripovijedalo, koja im (nakon što je ču-
‫ اللَّ ُه َّم لاَ تُ ِم ْت ُه َحتَّى َي ْن ُظ َر إِ َلى ُو ُجو ِه‬:‫َفقَا َل ْت‬
ِ ‫ال ُمو ِم َس‬
‫ َف َت َذا َك َر َب ُنو إ ْسرائِيل ُج َر ْي ًجا‬.‫ات‬
،‫ َوكَا َن ِت ا ْم َرأ ٌة َب ِغ ٌّي ُي َت َمثَّ ُل ب ُح ْس ِن َها‬،‫َو ِع َبا َد َت ُه‬
‫ َف َل ْم‬،‫ َف َت َع َّر َض ْت َل ُه‬،‫ إ ْن ِش ْئ ُت ْم لأَ ْف ِت َننَّ ُه‬:‫َفقَا َل ْت‬
‫َان َيأوِي إِ َلى‬
َ ‫ َفأ َت ْت َرا ِع ًيا ك‬،‫َي ْل َت ِف ْت إِ َل ْي َها‬
،‫ َفأَ ْم َك َن ْت ُه ِم ْن َن ْف ِس َها فَوق ََع َع َل ْي َها‬،‫َص ْو َم َع ِت ِه‬
‫ ُه َو ِم ْن‬:‫ قَا َل ْت‬،‫َت‬
ْ ‫ َف َل َّما َو َلد‬،‫ف ََح َم َل ْت‬
،‫ َفأ َت ْو ُه ف َْاس َت ْن َزلُو ُه َو َه َد ُموا َص ْو َم َع َت ُه‬،‫ُجريج‬
:‫ َما شَ أنُ ُك ْم؟ قَالُوا‬: َ‫ َفقَال‬،‫َو َج َع ُلوا َي ْض ِر ُبو َن ُه‬
‫ أ ْي َن‬: َ‫ قَال‬.‫َت ِم ْن َك‬
ْ ‫َز َن ْي َت به ِذ ِه ال َب ِغ ِّي َف َو َلد‬
‫ َد ُعوني َحتَّى‬: َ‫بي؟ ف ََجا ُؤوا بِ ِه َفقَال‬
َّ
ُّ ‫الص‬
‫بي‬
َ ‫ ف ََصلَّى َف َل َّما ان َْص‬،‫أ َصلِّي‬
َّ ‫رف أ َتى‬
َّ ‫الص‬
‫ َيا ُغلا ُم َم ْن أ ُبوكَ ؟‬: َ‫ َوقال‬،‫عن في َب ْط ِن ِه‬
َ ‫َف َط‬
‫ َفأَ ْق َب ُلوا َع َلى ُج َر ْي ٍج ُي َق ِّب ُلو َن ُه‬،‫ فُلا ٌن ال َّرا ِعي‬: َ‫قَال‬
‫ َن ْب ِني َل َك َص ْو َم َع َت َك‬:‫ َوقَالُوا‬،‫ون بِ ِه‬
َ ‫َو َي َت َم َّس ُح‬
Zatim je otišla do njega i ponudila
‫ أ ِعيدُو َها ِم ْن ِطينٍ َك َما‬،َ‫ لا‬: َ‫ قَال‬.‫ِم ْن َذ َهب‬
mu se, a on se na nju ni ne obazrije.
Vidjevši to, ona dođe jednom čobaِ ‫من أُ ِّم‬
َ
‫ر‬
‫م‬
‫ف‬
‫ه‬
َ
ْ ‫ و َبي َنا َص ِب ٌّي َي ْر َض ُع‬.‫ َففَع ُلوا‬،‫كَا َن ْت‬
َّ
ninu koji je ponekad navraćao kod
،‫َر ُج ٌل َرا ِك ٌب َع َلى َدابَّ ٍة فَا ِر َه ٍة َوشَ ا َر ٍة َح َس َن ٍة‬
Džurejdža i s njim učini blud i osta
noseća.
َ‫ َف َت َرك‬،‫اج َعل ا ْب ِني ِم ْث َل َه َذا‬
ْ ‫ اللَّ ُه َّم‬:‫َفقَا َل ْت أُ ُّم ُه‬
Kada je rodila dijete, ona reče: “Ovo َ‫ اللَّهم لا‬: َ‫ َفقَال‬،‫ظر ا ِٕ َلي ِه‬
َ ‫ْي َوأ ْق َب َل إِ َل ْي ِه َف َن‬
‫الثَّد‬
ُ
َّ
َ
ْ
َ
dijete je Džurejdžovo!” Oni na to odu
‫ ثُ َّم أ ْق َب َل َع َلى َثدْيه ف ََج َع َل‬،‫َت ْج َع ْل ِني ِم ْث َل ُه‬
do njegove kućice i pošto ga zatekoُ ‫ َف َكأنِّي أ ْن‬،«‫َير َت ِض ُع‬
še u njoj, izbace ga vani, kuću sruše ‫ صلى‬- ‫ظ ُر ا ِٕ َلى َر ُسول الله‬
i počnu ga nemilice tući. On im re‫تضا َع ُه‬
َ ‫ َو ُه َو َي ْح ِكي ا ْر‬- ‫الله عليه وسلم‬
če:
: َ‫ قَال‬،‫ ف ََج َع َل َي ُم ُّص َها‬،‫الس َّبا َب ِة في فِيه‬
َّ ‫بِأ ْص َب ِع ِه‬
“Šta vam je?” “Ti si blud učinio s
ُ‫ و َيقُول‬،‫» َو َم ُّروا بِ َجا ِر َي ٍة َو ُهم َي ْض ِر ُبو َن َها‬
‫ َز َن ْي ِت‬:‫ون‬
َ
ovom nevaljalicom, pa je ona rodila
la kako o Džurejdžu pričaju) reče:
“Ako hoćete, ja ću ga zavesti.”
tvoje dijete”, rekoše oni.
“Gdje je dijete?”, upita on. Oni ga
donesoše, a on im reče: “Pustite me
da klanjam.” Kada je završio s namazom, on priđe djetetu i prstom
uprije u njegov stomak i reče: “O
dijete, ko je tvoj otac?” Dijete odgovori: “Moj otac je taj i taj, čobanin.”
Oni tada priđoše Džurejdžu i počeše ga grliti i ljubiti, a onda mu rekoše: “Mi ćemo ti sagraditi kuću od
zlata.” On im reče:
“Ne, nego je napravite od blata,
onakvom kakva je bila”, što oni i učiniše.
Jedne prilike, dok je neko dijete
‫ َح ْس ِب َي الل ُه و نِ ْع َم‬: ُ‫ َو ِه َي َتقُول‬،‫َس َر ْق ِت‬
‫ اللَّ ُه َّم لاَ َت ْج َعل ا ْب ِني‬:‫ َفقَا َل ْت أ ُّم ُه‬.‫ال َو ِكي ُل‬
‫ اللَّ ُه َّم‬: َ‫ َفقَال‬،‫ َف َتركَ ال َّر َضا َع و َن َظ َر إِ َل ْي َها‬،‫ِم ْث َل َها‬
،‫ديث‬
َ ‫الح‬
ْ
َ ‫اج َعا‬
َ ‫ َف ُه َنالِ َك َت َر‬،‫اج َع ْل ِني م ْث َل َها‬
‫ اللَّ ُه َّم‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،‫اله ْي َئ ِة‬
َ ‫ َم َّر َر ُج ٌل َح َس ُن‬:‫َفقَا َل ْت‬
‫ اللَّ ُه َّم لاَ َت ْج َع ْل ِني‬:‫ َف ُق ْل َت‬،‫اج َع ْل ا ْب ِني ِم ْث َل ُه‬
ْ
‫ َو َم ُّروا به ِذ ِه الأ َم ِة َو ُه ْم َي ْض ِر ُبو َن َها‬،‫ِم ْث َل ُه‬
َ‫ اللَّ ُه َّم لا‬:‫فقلت‬
َ ُ‫َو َيقُول‬
ُ ،‫ َز َن ْي ِت َس َر ْق ِت‬:‫ون‬
‫اج َع ْل ِني‬
ْ ‫ اللَّ ُه َّم‬:‫ َف ُق ْل َت‬،‫َت ْج َع ِل ا ْب ِني ِم ْث َل َها‬
،‫َان َج َّبا ًرا‬
َ ‫ إ َّن ذلك ال َّر ُجل ك‬: َ‫ِم ْث َل َها؟! قَال‬
‫ َو إ َّن ه ِذ ِه‬،‫ اللَّ ُه َّم لا َت ْج َع ْل ِني ِم ْث َل ُه‬:‫َف ُق ْل ُت‬
،‫ َو َل ْم َت ْسر ِْق‬،‫ َو َل ْم َت ْز ِن َو َسر ْق ِت‬،‫ َز َن ْي ِت‬:‫ون‬
َ ُ‫َيقُول‬
njegova majka dojila, pored njih naiđe jedan konjanik na izuzetno skupocjenom i ukrašenom konju, i ona
reče: “Allahu, učini da ovaj moj sin
bude ovakav kad poraste!” Dijete pusti sisu, okrenu se prema konjaniku,
pogleda ga i reče:
“Allahu dragi, ne učini me onakvim!” Zatim se ponovo okrenu majci i poče dojiti.
Ravija veli: “Kao da sada gledam
u Allahovog Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, kako, pričajući o
dojenju djeteta, stavi svoj kažiprst u
usta i poče ga sisati.”
Zatim reče: “Poslije toga, pored
.‫اج َع ْل ِني ِم ْث َل َها« ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
ْ ‫ اللَّ ُه َّم‬:‫َف ُق ْل ُت‬
‫ َو إسكان‬،‫ات« بِ َض ِّم المي ِم الأُو َلى‬
ُ ‫ومس‬
َ ‫»ال ُم‬
‫الواو وكسر الميم الثانية وبالسين المهملة؛‬
:‫ وقوله‬.‫ ال َّزانِ َي ُة‬:‫ َوال ُم ِوم َس ُة‬.‫و ُه َّن ال َّزواني‬
.‫ أي َحا ِذ َق ٌة َنفيس ٌة‬:‫» َدابَّ ٌة فَا ِر َه ٌة« بِالفَا ِء‬
:‫» َوالشَّ ا َرةُ« بالشين المعجمة وتخفيف ال َّرا ِء‬
.ِ‫اله ْي َئ ِة وال َمل َبس‬
َ ‫الج َمالُ ال َّظا ِه ُر في‬
َ ‫هي‬
َ ‫َو‬
‫ َحدَّثت‬:‫الحديث« أي‬
َ ‫اج َعا‬
َ ‫ومعنى » َتر‬
.‫ والله أعلم‬،‫وحدَّثها‬
َ ‫الصبي‬
njih naiđoše neki ljudi, s jednom robinjom, koju su tukli, vičući: “Ti si
prostitutka, ti si kradljivica”, a ona
samo viče: “Hasbijellahu ve ni‘melvekil”
(Allah mi je dosta. Divan li je On
zaštitnik). Majka djeteta tada reče:
“Allahu dragi, nemoj mi učiniti ovo
moje dijete da bude kao ova robinja!” Dijete tada ponovo prekide dojenje, pa pogleda u robinju i reče:
“Allahu dragi, ti me učini da budem
kao ona!”
Majka mu, zatim, začuđeno ga propitivajući, reče: “Prošao je čovjek lijepa izgleda, pa sam ja rekla: ‘Allahu dragi, učini da ovo moje dijete
bude kao on’, a ti si rekao: ‘Allahu,
ne učini me sličnim njemu’. Zatim
su prošli sa ovom robinjom udarajući je i vičući: ‘Prostitutka, kradljivica!’ Pa sam ja rekla: ‘Allahu dragi, nemoj mi moje dijete učiniti njoj
sličnim, a ti si rekao: ‘Allahu dragi, učini me da budem njoj sličan!’ ”
On joj na to odgovori: “Onaj čovjek
je bio silnik, pa sam zbog toga rekao: ‘Allahu dragi, nemoj me učiniti njemu sličnim!’ A ona robinja, što
su je šibali i govorili da je prostitutka i kradljivica, ona ništa od toga nije bila, pa sam zbog toga rekao: ‘Allahu dragi, učini me njoj sličnim!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫‪33. Ljubazno postupa‬‬‫‪ – ٣٣‬باب ملاطفة اليتيم‬
‫‪nje i dobročinstvo pre‬‬‫والبنات وسائر الضعفة‬
‫‪ma jetimima, kćerima i‬‬
‫والمساكين والمنكسرين‬
‫والإ حسان إليهم والشفقة عليهم ‪svim ostalim: slabašnim,‬‬
‫والتواضع معهم وخفض الجناح‪siromašnim i razočaranim‬‬
‫لهم‬
‫اح َك‬
‫ض َج َن َ‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬واخْ ِف ْ‬
‫لِ ْل ُم ْؤ ِم ِن َين{ ]الحجر‪َ ،[٨٨ :‬وقالَ َت َعا َلى‪:‬‬
‫ون َربَّ ُه ْم‬
‫} َو ْ‬
‫اص ِب ْر َن ْف َس َك َم َع الَّ ِذ َين َي ْد ُع َ‬
‫ُون َو ْج َه ُه َولا َت ْع ُد َع ْي َناكَ‬
‫بِا ْل َغدَا ِة َوا ْل َع ِش ِّي ُيرِيد َ‬
‫‪Allah, dželle še’nuhu, kaže:‬‬
‫”‪“A prema vjernicima blag budi.‬‬
‫)‪(El-Hidžr, 88‬‬
‫‪“Budi čvrsto uz one koji se Go-‬‬
spodaru svome mole ujutro i navečer, u želji da naklonost Njegovu zasluže, i ne skidaj očiju svojih s njih
iz želje za sjajem u životu na ovom
svijetu.” (El-Kehf, 28)
“Zato siroče ne ponizi, a prosjaka
ne odbij.” (Ed-Duha, 9-10)
“Znaš li ti onoga koji onaj svijet
poriče? Pa to je onaj koji grubo odbija siroče, i koji da se nahrani siroče, ne podstiče.” (El-Ma‘un, 1-3)
:‫َع ْن ُه ْم تُرِي ُد زِي َن َة ا ْل َح َيا ِة ال ُّد ْن َيا{ ]الكهف‬
‫ } َفأَ َّما ا ْل َي ِتي َم فَلا َت ْق َه ْر َوأَ َّما‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢٨
َ‫ َوقال‬،[١٠ -٩ :‫السائِ َل فَلا َت ْن َه ْر{ ]الضحى‬
َّ
‫ }أَ َرأَ ْي َت الَّ ِذي ُي َك ِّذ ُب بِالدِّينِ ف ََذلِ َك‬:‫َت َعا َلى‬
‫ض َع َلى َط َعا ِم‬
ُّ ‫الَّ ِذي َي ُد ُّع ا ْل َي ِتي َم َولا َي ُح‬
.[٦ :‫ا ْل ِم ْس ِكينِ { ]الماعون‬
262. Sehl ibn Sa‘d, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ja i staratelj (zaštitnik) jetima smo u Džennetu ovako (blizu).” Pa pokaza kažiprstom i srednjakom.
(Buhari)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن سهل بن سعد‬٢٦٢
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬«‫الجنَّ ِة َه َكذا‬
َ ‫ »أَ َنا َوكَاف ُل ال َي ِتي ِم في‬:‫وسلم‬
‫ رواه‬.‫ َو َف َّر َج َب ْي َن ُه َما‬،‫بالس َّبا َب ِة َوال ُو ْس َطى‬
َّ ‫َوأَشا َر‬
.‫البخاري‬
.‫ ال َقائِ ُم بِأ ُموره‬:«‫و »كَاف ُل ال َيتيم‬
265. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Zbrinjavalac
(siromašne) udovice i siromaha je
kao mudžahid (borac) na Allahovom
putu.”
A mislim (veli ravija), da je još dodao:
“I kao neprekidni klanjač koji se
ne umara, i kao stalni postač koji nikako ne mrsi!”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫ – وعنه‬٢٦٥
‫»الس ِاعي َع َلى الأَ ْر َم َل ِة‬
َّ : َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
.«‫ كَال ُم َجا ِه ِد في َسبي ِل الل ِه‬، ِ‫َوال ِم ْس ِكين‬
،‫ » َوكَالقَائِ ِم الَّ ِذي لاَ َي ْف ُت ُر‬: َ‫حس ُب ُه قَال‬
َ َٔ‫َوا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َالصائِ ِم الَّ ِذي لاَ ُي ْف ِط ُر‬
َّ ‫َوك‬
267. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ko odgoji dvije kćeri, i o njima se brine dok ne odrastu
i udaju se, doći će na Sudnjem danu, pa ćemo ja i on biti kao ova dva
prsta.” I sastavio je prste.
(Muslim)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٢٦٧
‫ » َم ْن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫َعالَ َجا ِر َي َت ْين َحتَّى َت ْب ُل َغا َجا َء َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة أ َنا‬
.‫ رواه مسلم‬.‫وض َّم أ َصابِ َع ُه‬
َ « ِ‫َو ُه َو ك ََها َت ْين‬
.‫ بنتين‬:‫»جا ِر َي َت ْينِ « أ ْي‬
َ
268. ‘Aiša, r.a., pripovijeda: “Došla
mi je jedna žena, koja prosi s dvoje ženske djece, a ja nisam imala ništa joj dati osim jedne hurme. Ja joj
dadoh tu hurmu, a ona je uze, raspolovi i dade svojim kćerima, a ona
nimalo ne uze. Zatim je ustala i otišla. Poslije toga nam je došao Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, i ja mu ispričah što se desilo, a on reče: ‘Ko bude stavljen na
kušnju sa ma koliko kćeri, pa bude dobar prema njima i lijepo ih odgoji, one će mu biti štit od vatre na
Sudnjem danu.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قَا َل ْت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٢٦٨
ِ ‫َد َخ َل ْت َع َل َّي ا ْم َرأ ٌة َو َم َع َها‬
ُ‫ َت ْسأَل‬،‫ابنتان َل َها‬
،‫َف َل ْم َت ِج ْد ِع ْن ِدي شَ ي ًئا َغ ْي َر َت ْم َر ٍة َواح َد ٍة‬
‫َفأ ْع َط ْي ُت َها إيَّا َها َفق ََس َم ْت َها َب ْي َن ا ْب َن َت ْيها و َل ْم َتأ ُك ْل‬
- ‫بي‬
َ ‫ ثُ َّم قَا َم ْت ف ََخ‬،‫ِم ْن َها‬
ُّ َّ‫ َفد ََخ َل الن‬،‫رج ْت‬
: َ‫ َفأخْ َب ْرتُ ُه َفقَال‬،‫ َع َلي َنا‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
ِ ‫لي ِم ْن ه ِذ ِه ال َب َن‬
‫ات بِ َشي ٍء َفأ ْح َس َن‬
َ ‫» َمنِ ا ْب ُت‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«ِ‫ ك َُّن َل ُه ِست ًرا ِم َن النَّار‬،‫إ َل ْي ِه َّن‬
270. Ebu-Šurejh Huvejlid ibn ‘Amr
el-Huza‘i, r.a., prenosi da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Allahu dragi, ja upozoravam i prijetim svakome ko upropasti (zloupotrijebi) pravo ili imetak dvoje bespomoćnih: siročeta i
žene.”
(Nesai, hasen)
‫يح ُخ َو ْي ِل ِد بن عمرو‬
ٍ ‫ – وعن أَبي شُ َر‬٢٧٠
ِ
- ‫بي‬
ّ َّ‫ قَالَ الن‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الخزاع ِّي‬
‫ »اللَّ ُه َّم إنِّي أُ َح ِّر ُج َح َّق‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ ال َي ِتيم َوال َم ْرأ ِة« حديث حسن‬: ِ‫الض ِعي َفين‬
َّ
.‫رواه النسائي ب ٕاسناد جيد‬
‫الح َر َج َو ُه َو الإ ْث ُم‬
َ ‫ ُٔا ْل ِح ُق‬:«‫ومعنى » ُٔا َح ِّر ُج‬
‫ َوأُ َح ِّذ ُر ِم ْن ذلِ َك َت ْح ِذي ًرا‬،‫بِ َم ْن َض َّي َع َح َّق ُه َما‬
.‫ َوأ ْز ُج ُر َع ْن ُه زج ًرا أكيدًا‬،‫َبلي ًغا‬
34. Preporuka posebne
pažnje prema ženama
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“S njima (ženama) lijepo živite!”
(En-Nisa, 19)
“Vi ne možete potpuno jednako
postupati prema ženama svojim, ma
koliko to željeli, ali ne dopustite sebi takvu naklonost, pa da jednu ostavite u neizvjesnosti. A ako vi budete odnose popravili i nasilja se klonili, pa, Allah će zaista oprostiti i sa-
‫ – باب الوصية بالنساء‬٣٤
{‫ } َو َع ِاش ُرو ُه َّن بِا ْل َم ْع ُروف‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } َو َل ْن َت ْس َت ِطي ُعوا‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٩:‫]النساء‬
‫أَ ْن َت ْع ِدلُوا َب ْي َن النِّ َسا ِء َو َل ْو َح َر ْص ُت ْم فَلا َت ِمي ُلوا‬
‫ُك َّل ا ْل َم ْيلِ َف َت َذ ُرو َها كَا ْل ُم َعلَّ َق ِة َو إِ ْن تُ ْص ِل ُحوا‬
:‫َان َغفُو ًرا َر ِحي ًما{ ]النساء‬
َ ‫َو َتتَّ ُقوا َف ِٕا َّن الل َه ك‬
.[١٢٩
milostan biti.” (En-Nisa, 129)
273. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Primite moju oporuku da ženama činite dobro!
Zaista je žena stvorena od rebra (od
nečeg krivog kao rebro), a najveća
krivina rebra je baš njegov najviši
dio; pa ako ga pokušaš ispraviti, slomit ćeš ga, a ako ga ostaviš, osta krivo. Zato jedni drugima preporučujte da ženama dobro čine!”
(Muttefekun ‘alejhi)
A u drugom rivajetu, stoji: “Žena
je kao rebro, ako ga htjedneš ispraviti, slomit ćeš ga, a ako se koristiš
njime, ono će ti koristiti, iako je kri-
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٧٣
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫َت‬
ْ ‫»اس َت ْو ُصوا بالنِّسا ِء َخ ْي ًرا؛ َف ِٕا َّن ال َم ْرأَ َة ُخ ِلق‬
ْ
،‫الض َل ِع أ ْعلا ُه‬
ِّ ‫ َو إ َّن أ ْع َو َج َما في‬،‫ِم ْن ِض ٍلع‬
‫ َل ْم َي َز ْل‬،‫ َو إ ْن َت َر ْك َت ُه‬،‫بت تُقي ُم ُه ك ََس ْر َت ُه‬
َ ‫َف ٕا ْن َذ َه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫وصوا بالنِّسا ِء‬
ُ ‫ ف َْاس َت‬،‫وج‬
َ ‫أ ْع‬
‫كالض َل ِع‬
ِّ ‫ »ال َمرأ ُة‬:‫وفي رواية في الصحيحين‬
،‫ َو إن ْاس َتم َت ْع َت بِ َها‬،‫إ ْن أق َْم َت َها ك ََس ْر َت َها‬
.«‫ْاس َتم َت ْع َت وفِ َيها ع َو ٌج‬
‫ »إ َّن ال َمرأ َة ُخ ِلقَت ِم ْن‬:‫وفي رواية لمسلم‬
‫ ف ٕان‬،‫ َل ْن َت ْس َت ِقي َم َل َك َع َلى َطريقة‬،‫ِض َلع‬
‫ و إ ْن‬،‫فيها ع َو ٌج‬
َ ‫ْاس َت ْم َت ْع َت بِ َها ْاس َت ْم َت ْع َت بِ َها َو‬
.«‫ َوك َْس ُر َها َطلاَق َُها‬،‫َذ َه ْب َت تُ ِقي ُم َها ك ََس ْر َتها‬
vo.”
(Muttefekun ‘alejhi)
U jednom Muslimovom rivajetu,
stoji: “Zaista je žena stvorena od rebra, i nikada neće moći da se drži
određenog pravca (kojeg ti tražiš),
pa ako odlučiš da s njom živiš, živjet ćeš s njom, a ona će ostati takva
(kriva), a kad je pokušaš ispraviti,
slomit ćeš je, a njen lom je razvod
braka.”
.ِ‫ » َع َو ٌج« ُه َو بفتح العينِ والواو‬:‫قوله‬
276. ‘Amr ibn el-Ahvas el-Džušeni,
r.a., prenosi da je čuo Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kada je na Oprosnom hadžu, nakon što je učinio zahvalu i tesbih Allahu, dželle še’nuhu, rekao: “I lijepo sa ženama postupajte, jer su one
samo zatočenice kod vas. Ništa drugo vi od njih nemate, izuzev ako otvoren zinaluk učine. Pa ako to urade,
onda ih napustite u postelji (prilikom spavanja), i udarite ih tako da
ih ne ozlijedite, a ako vam poslušne
budu, onda nemojte izmišljati neopravdane razloge da ih zbog njih
korite.
- ‫ص ال ُج َشمي‬
ِ ‫ – وعن عمرو بن الأحو‬٢٧٦
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ أنَّ ُه َس ِم َع الن‬:‫رضي الله عنه‬
‫ في َح َّج ِة ال َو َدا ِع َيقُولُ َب ْع َد أَ ْن‬- ‫عليه وسلم‬
َ ‫ َوأ ْث َنى َع َلي ِه َو َذ َّك َر َو َو‬،‫َح ِم َد الله َت َعا َلى‬
‫ ثُ َّم‬،‫عظ‬
‫ َف ِٕانَّ َما ُه َّن‬،‫وصوا بالنِّسا ِء َخ ْي ًرا‬
ُ ‫ »ألا َو ْاس َت‬: َ‫قَال‬
‫ون ِم ْن ُه َّن شَ ْي ًئا َغ ْي َر‬
َ ‫س َت ْم ِل ُك‬
َ ‫َع َو ٍان ِع ْن َد ُك ْم َل ْي‬
ِ ‫ذلِ َك إلا َّ أَ ْن َيأتِ َين بِف‬
‫ َف ٕا ْن َف َع ْل َن‬،‫َاح َش ٍة ُم َب ِّي َن ٍة‬
ِ ‫فَا ْه ُج ُرو ُه َّن في ال َم َض‬
‫اض ِر ُبو ُه َّن َضر ًبا‬
ْ ‫ َو‬،‫اجع‬
‫يهن‬
َّ ‫ ف ٕا ْن أ َط ْع َن ُك ْم فَلا َت ْب ُغوا َع َل‬،‫َغ ْي َر ُم َب ِّر ٍح‬
،‫َسبي ًلا؛ ألاَ إ َّن َل ُك ْم َع َلى نِ َسائِ ُك ْم َح ًّقا‬
‫َو لِ ِن َسائِ ُك ْم َع َل ْي ُك ْم َح ًّقا؛ ف ََح ُّق ُك ْم َع َلي ِه َّن أَ ْن لا‬
ِ ‫ُي‬
‫ َولا َيأْ َذ َّن في‬،‫ون‬
َ ‫وط ْئ َن فُ ُرشَ ُك ْم َم ْن َت ْك َر ُه‬
‫ون؛ ألاَ َو َح ُّق ُه َّن َع َل ْي ُك ْم أَ ْن‬
‫ُب ُيو تِ ُك ْم لِ َم ْن َت ْك َر ُه َ‬
‫هن«‪ .‬رواه‬
‫هن َو َط َع ِام َّ‬
‫تُ ْح ِس ُنوا إِ َل ْي ِه َّن في ِك ْس َو تِ َّ‬
‫الترمذي‪َ ،‬وقالَ ‪» :‬حديث حسن صحيح«‪.‬‬
‫قوله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‪َ » :‬عوان« أ ْي‪:‬‬
‫ات َج ْمع َعانِ َية‪ ،‬بال َع ْينِ ال ُم ْه َم َل ِة‪َ ،‬و ِه َي‬
‫أ ِسي َر ٌ‬
‫الأ ِسي َرةُ‪ ،‬والعاني‪ :‬الأسير‪ .‬شَ َّب َه رسولُ الله ‪-‬‬
‫صلى الله عليه وسلم ‪ -‬المرأ َة في دخولِها‬
‫الض ْر ُب‬
‫َت ْح َت ُح ْك ِم ال َّز ْو ِج بالأَسي ِر » َو َّ‬
‫الم َب ِّر ُح«‪ُ :‬ه َو الشَّ اقُ الشَّ ِديد وقوله ‪ -‬صلى‬
‫يهن َس ِبي ًلا«‬
‫الله عليه وسلم‪» :‬فَلاَ َت ْب ُغوا َع َل َّ‬
‫ون بِ ِه َع َلي ِه َّن‬
‫أ ْي‪ :‬لاَ َت ْط ُل ُبوا َطريقًا َت ْح َت ُّج َ‬
‫َوتُ ْؤذُو َن ُه َّن بِ ِه‪ ،‬والله أعلم‪.‬‬
‫‪Zaista, vi imate određena prava‬‬
‫‪kod svojih žena, a isto tako i one ima‬‬‫‪ju svoja prava kod vas.‬‬
‫‪Vaše je pravo da im zabranite da‬‬
‫‪dozvole ulazak u vašu kuću i sjede‬‬‫‪nje (boravak) u njoj onima koje vi ne‬‬
‫‪želite, a njihovo je pravo da ih pri‬‬‫”‪stojno odijevate i hranite.‬‬
‫)‪(Tirmizi, Nesai, sahih, hasen‬‬
277. Mu‘avija ibn Hajde r.a., pripovijeda: “Upitao sam Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme: ‘Kakva prava ima žena jednog
od nas kod svoga čovjeka?’ ‘alejhisselam reče: ‘Da je nahraniš kada ti
jedeš, da joj kupiš odjeću i obuću
kada to i sebi uradiš, da je ne udaraš
po licu, da je ne proklinješ i da je ne
napuštaš (u postelji), osim u kući.’ ”
(Ebu-Davud, hasen)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن معاوية بن حيدة‬٢٧٧
‫ َما حق‬،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫ قُ ْل ُت‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ »أ ْن تُ ْط ِع َم َها إِذَا‬: َ‫وج ِة أَ َح ِد َنا َع َلي ِه؟ قَال‬
َ ‫َز‬
‫ َولاَ َت ْضر ِِب‬،‫ َو َت ْك ُسو َها إِذَا ا ْك َت َس ْي َت‬،‫ط ِع ْم َت‬
«‫ َولا َت ْه ُج ْر إلا َّ في ال َب ْي ِت‬،‫ َولا تُ َق ِّب ْح‬،‫ال َو ْج َه‬
‫ معنى »لا‬: َ‫حسن رواه أَ ُبو داود َوقال‬
‫حديث‬
ٌ
ٌ
ِ
.‫قبحك الله‬
:‫ لا تقل‬:‫تُ َق ِّب ْح« أي‬
278. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Najpotpuniji iman je onog vjernika koji se najljepše ponaša, a najbolji među vama
su oni koji su najbolji prema svojim
ženama.”
(Tirmizi, hasen, sahih)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٧٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
،‫»أ ْك َم ُل ال ُمؤ ِم ِن َين إي َما ًنا أ ْح َس ُن ُه ْم ُخ ُلقًا‬
ِ
،‫ رواه الترمذي‬.«‫وخ َيا ُر ُك ْم خياركم لِ ِن َسائِ ِه ْم‬
.«‫ »حديث حسن صحيح‬: َ‫َوقال‬
280. ‘Abdullah ibn ‘Amr ibn ‘As,
r.a., prenosi da je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Ovaj svijet je samo (prolazan) užitak, a najbolje u njemu je dobra (čedna i odgojena) žena.”
(Muslim)
‫ – وعن عبد الله بن عمرو بن العاص‬٢٨٠
‫ صلى الله‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫رضي الله عنهما‬
‫ َو َخي ُر‬،‫ »ال ُّد ْن َيا َم َتا ٌع‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الصالِ َح ُة‬
َّ ‫َم َتا ِع َها ال َم ْرأَ ُة‬
35. Muževo pravo nad
njegovom ženom
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Muškarci vode brigu o ženama
zato što je Allah dao prednost jednim nad drugima i zato što oni troše imetke svoje. Zbog toga su čestite žene poslušne i za vrijeme muževljeva odsustva vode brigu o onome o čemu trebaju brigu voditi, jer
i Allah njih tada štiti.” (En-Nisa, 34)
‫ – باب حق الزوج َع َلى‬٣٥
‫المرأة‬
‫ون َع َلى النِّ َسا ِء‬
َ ‫ }ال ِّر َجالُ َق َّوا ُم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ض َو بِ َما أَ ْن َف ُقوا‬
ٍ ‫بِ َما ف ََّض َل الل ُه َب ْع َض ُه ْم َع َلى َب ْع‬
‫ات‬
ٌ ‫ات َحافِ َظ‬
ٌ ‫ات قَانِ َت‬
ُ ‫َالصالِ َح‬
َّ ‫ِم ْن أَ ْم َوالِ ِه ْم ف‬
.[٣٤ :‫لِ ْل َغ ْي ِب بِ َما َح ِف َظ الله{ ]النساء‬
‫وأما الأحاديث فمنها حديث عمرو بن‬
.‫الأحوص السابق في الباب قبله‬
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٨١
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
،‫»إِذَا َد َعا ال َّر ُج ُل ام َرأ َت ُه إِ َلى ف َر ِاش ِه َف َل ْم َتأتِ ِه‬
‫ َل َع َن ْت َها ال َملائِ َك ُة َحتَّى‬،‫ات َغ ْض َب َان َع َل ْي َها‬
َ ‫َف َب‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫بح‬
َ ‫تُ ْص‬
ِ ‫ »إِذَا َبا َتت ال َمرأ ُة َه‬:‫وفي رواية لهما‬
‫اج َر ًة‬
U drugom rivajetu stoji: “Ako že.«‫بح‬
َ ‫فِ َر‬
َ ‫اش َز ْو ِج َها َل َع َن ْت َها ال َملاَئِ َك ُة َحتَّى تُ ْص‬
na zanoći van postelje svoga muža,
‫ صلى الله عليه‬- ‫وفي رواية قَالَ َر ُسول الله‬
meleki je proklinju sve do svanuća.”
U jednom, pak, rivajetu stoji ovo: “Ta- ‫ »والَّ ِذي َن ْف ِسي بي ِد ِه ما ِمن رجلٍ ي ْد ُعو‬:‫وسلم‬
َ َُ ْ َ َ
ko mi Onoga u Čijoj ruci je moja duَ ‫ا ْم َرأ َت ُه إِ َلى فِ َراش ِه َف َتأ َبى َع َلي ِه إلا َّ ك‬
ša, koji god čovjek pozove svoju že- ‫َان الَّ ِذي في‬
nu u postelju, pa ga ona odbije, Onaj
.«‫الس َماء َساخ ًطا َع َل ْي َها َحتَّى َي ْر َضى َعنها‬
َّ
281. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Ako čovjek
pozove svoju ženu u postelju, pa ona
to odbije, te on zanoći srdit na nju,
meleki je kunu i proklinju sve do svanuća.” (Muttefekun ‘alejhi)
Koji je na nebesima srdit je na nju,
sve dok se njen muž ne udobrovo-
lji.”
(Muttefekun ‘alejhi)
282. Ebu-Hurejre, r.a., također pre- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٨٢
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أ َّن َر ُسول الله‬:‫يضا‬
ً ٔ‫ا‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Ženi ni‫ »لاَ َي ِح ُّل لا ْم َرأ ٍة أَ ْن َت ُصو َم و َز ْو ُج َها‬: َ‫ قَال‬je dozvoljeno postiti (nafilu) u prisutnosti muža, bez njegove dozvo- .«‫َن في بي ِت ِه إلا َّ بِ ٕاذنِ ِه‬
ْ َ َ ‫ َولاَ َتأذ‬،‫شَ اه ٌد إلا َّ ب ٕا ْذنِ ِه‬
le, niti smije koga pustiti u kuću, bez
ِ ‫ُمتَّف ٌَق َع َلي‬
‫ه‬
njegove dozvole.”
(Muttefekun ‘alejhi)
.‫وهذا لفظ البخاري‬
283. Ibn-‘Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Svi ste vi pastiri, i svaki pastir bit
će odgovoran za svoje stado. Vladar je pastir, čovjek je pastir svojoj
porodici, žena je pastirica u kući svoga muža i njegove djece. Svi ste vi,
dakle, pastiri i svi ste odgovorni za
svoje stado.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٢٨٣
‫ »كلكم‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ َوالأ ِمي ُر‬:‫ َو ُكلُّ ُك ْم َم ْس ُؤو ٌل َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬،‫َرا ٍع‬
‫ َوال َم ْرأ ُة‬،‫ وال َّر ُج ُل َرا ٍع َع َلى أ ْه ِل َبي ِت ِه‬،‫َرا ٍع‬
،‫ َف ُكلُّ ُك ْم َرا ٍع‬،‫َر ِاعي ٌة َع َلى َب ْي ِت َز ْوجها َو َو َلد ِه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َو ُكلُّ ُك ْم َم ْس ُؤو ٌل َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬
285. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Kada bih ikome naredio da učini sedždu drugome, naredio bih ženi da učini sedždu
svome mužu.”
(Tirmizi, Nesai, sahih)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٨٥
‫ » َل ْو‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ُك ْن ُت ا ِٓم ًرا أ َحدًا أَ ْن َي ْس ُج َد لأ َح ٍد لأ َم ْر ُت‬
ِ ‫ال َمرأ َة أَ ْن َت ْس ُج َد ل َز‬
،‫ رواه الترمذي‬.«‫وج َها‬
.«‫ »حديث حسن صحيح‬: َ‫َوقال‬
286. Umu Seleme, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Koja god žena
umre, a njen muž bude njome zadovoljan, ući će u Džennet.”
(Tirmizi, hasen)
،‫ – وعن أم َس َل َمة رضي الله عنها‬٢٨٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬:‫قَا َل ْت‬
‫ض‬
ٍ ‫ َو َز ْو ُج َها َع ْن َها َرا‬،‫ »أيُّ َما ا ْم َرأ ٍة َما َت ْت‬:‫وسلم‬
: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫الجنَّ َة‬
َ ‫َد َخ َل ِت‬
.«‫»حديث حسن‬
287. Mu‘az b. Džebel, r.a., prenosi da je Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Ni jedna žena
ne može uznemiriti svoga muža na
ovom dunjaluku, a da ne kaže njegova hurija iz Dženneta:
‘Ne uznemiravaj ga, Allah te ubio.
On je kod tebe samo kratko a uskoro će te ostaviti i doći kod nas.’ ”
(Tirmizi-hasen)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن معاذ بن جبل‬٢٨٧
َ‫ »لا‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫عن الن‬
‫تُ ْؤ ِذي ا ْم َرأ ٌة َز ْو َج َها في ال ُّد ْن َيا إلا َّ قَا َل ْت َز ْو َج ُت ُه‬
ِ ‫ِم َن ال ُحو ِر ال ِعينِ لاَ تُؤ ِذي ِه قَا َت‬
‫لك الل ُه! َف ِٕانَّ َما‬
ِ ‫ُه َو ِع ْند َِك َد ِخي ٌل ُي‬
.«‫وش ُك أَ ْن ُيفَا ِرق َِك إِ َل ْي َنا‬
.«‫ »حديث حسن‬: َ‫ َوقال‬،‫رواه الترمذي‬
288. Usame b. Zejd, r.a., prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao: “Nisam ostavio iza sebe teže iskušenje po muškarca od iskušenja sa ženama.”
(Muttefekun ‘alejhi)
،‫ – وعن أسامة بن زيد رضي الله عنهما‬٢٨٨
‫ » َما‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫عن الن‬
‫ْت َب ْع ِدي فِ ْت َن ًة ِه َي أ َض ُّر َع َلى ال ِّر َج ِال ِم َن‬
ُ ‫َت َرك‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫النِّساء‬
36. O izdržavanju obitelji
‫ – باب النفقة َع َلى العيال‬٣٦
‫ } َو َع َلى ا ْل َم ْولُو ِد َل ُه ِر ْزقُ ُه َّن‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ ‫َو‬
“Otac djece je dužan da ih (prema َ‫ َوقال‬،[٢٣٣ :‫ك ْس َوتُ ُه َّن بِا ْل َم ْع ُروف{ ]البقرة‬
svojoj mogućnosti) hrani i odijeva.”
‫ }لِ ُي ْن ِف ْق ذُو َس َع ٍة ِم ْن َس َع ِت ِه َو َم ْن قُ ِد َر‬:‫َت َعا َلى‬
(En-Nisa, 233)
‫َع َل ْي ِه ِر ْزقُ ُه َف ْل ُي ْن ِف ْق ِم َّما آ َتا ُه الل ُه لا ُي َكلِّ ُف الل ُه‬
“Neka imućan prema bogatstvu svoَ‫ َوقال‬،[٧ :‫َن ْف ًسا إِلا َّ َما آ َتا َها{ ]الطلاق‬
me troši, a onaj koji je u oskudici {‫ } َو َما أَ ْن َف ْق ُت ْم ِم ْن شَ ْي ٍء َف ُه َو ُيخْ ِلفُه‬:‫َت َعا َلى‬
prema tome koliko mu je Allah dao,
jer Allah nikog ne zadužuje više ne.[٣٩ :ٔ‫]سبا‬
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
go što mu je dao.” (Et-Talak, 7)
“Što god vi udijelite, On će to na-
doknaditi.” (Sebe‘, 39)
289. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Novac koji potrošiš na Allahovom putu, novac koji potrošiš za oslobađanje robova, novac koji podijeliš siromasima i novac koji potrošiš na svoju obitelj; najveća je nagrada za onaj novac koji si
potrošio za svoju obitelj.”
(Muslim)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٨٩
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ َو ِدينار أ ْن َف ْق َت ُه في‬،‫» ِدي َنا ٌر أ ْن َف ْق َت ُه في َسبي ِل الل ِه‬
، ٍ‫ َو ِدينا ٌر َت َص َّد ْق َت بِ ِه َع َلى ِم ْس ِكين‬،‫َر َق َب ٍة‬
‫ أ ْع َظ ُم َها أ ْج ًرا الَّ ِذي‬،‫َو ِدي َنا ٌر أ ْن َف ْق َت ُه َع َلى أ ْه ِل َك‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫أ ْن َف ْق َت ُه َع َلى أ ْه ِل َك‬
290. Ebu-‘Abdullah Sevban ibn Budždud,‫ أَبو‬:‫ ويقالُ َله‬،‫ – وعن أَبي عبد الله‬٢٩٠
ُ
ُ
r.a., oslobođeni rob Allahovog Po‫عبد الرحمان َثو َبان بن ُب ْجدُد َم ْو َلى َر ُسول الله‬
slanika, prenosi da je Allahov Po‫ قَالَ َر ُسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬slanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
‫ »أ ْف َض ُل ِدي َنا ٍر‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
rekao: “Najbolji novac koji čovjek
potroši jeste onaj novac koji potroši
‫ َودي َنا ٌر‬،‫ ِدي َنا ٌر ُي ْن ِف ُق ُه َع َلى ِع َيالِ ِه‬:‫ُي ْنف ُق ُه ال َّر ُج ُل‬
za svoju obitelj, novac koji potroši
‫ َو ِدينا ٌر ُي ْنف ُق ُه‬،‫ُي ْنف ُق ُه َع َلى َدابَّ ِت ِه في َسبيلِ الله‬
za izdržavanje svoje (ratne) životi.‫ رواه مسلم‬.«‫َع َلى أ ْص َحاب ِه في َسبي ِل الل ِه‬
nje na Allahovom putu i novac koji
potroši na svoje drugove na Allahovom putu.”
(Muslim)
292. Sa‘d ibn Ebi Vekkas, r.a., u svome dugom hadisu, koji je naveden
na početku ove knjige u poglavlju o
nijjetu, prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“I zaista ćeš ti za svaki dinar koji
potrošiš, želeći njime Allahovo zadovoljstvo, biti nagrađen kod Allaha, pa čak i za ono što potrošiš za
ishranu svoje žene.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن سعد بن أَبي وقاص‬٢٩٢
‫ في حديثه الطويل الَّ ِذي قدمناه في أول‬- ‫عنه‬
‫ صلى‬- ‫ أ َّن رسولَ الله‬:‫الكتاب في باب النِّ َي ِة‬
‫ »و إن ََّك َل ْن تُ ْن ِف َق‬:‫ قَالَ َل ُه‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫َن َف َق ًة َت ْب َت ِغي بِ َها َو ْج َه الل ِه إلا َّ أُ ِج ْر َت بِ َها َحتَّى‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫في امرأتِك‬
ِّ ‫َما َت ْج َع ُل في‬
293. Ebu-Mes‘ud el-Bedri, r.a., pre- ‫ رضي الله‬- ‫ – وعن أَبي مسعود البدري‬٢٩٣
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫عنه‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Kada čo‫ »إِذَا أ ْنف ََق ال َّر ُج ُل َع َلى أَ ْه ِل ِه َن َف َق ًة‬: َ‫قَال‬
vjek utroši novac za izdržavanje svoje obitelji, želeći njime postići Alla.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َي ْح َت ِس ُب َها َف ِه َي َل ُه َص َد َق ٌة‬
hovo zadovoljstvo (znajući da mu je
to dužnost od Allaha, te je izvršava
nadajući se Njegovoj nagradi), piše
mu se kao da je podijelio sadaku.”
(Muttefekun ‘alejhi)
295. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Svakoga dana, u kome osvanu Allahovi robovi, siđu dva meleka, te jedan od njih
rekne: ‘O Allahu, Ti nadoknadi onome ko dijeli!’ A drugi veli: ‘O Allahu, Ti uništi imetak onoga koji sprečava njegovo trošenje u korisne svrhe (ne dijeli)!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٢٩٥
‫ » َما ِم ْن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
ِ ‫َي ْو ٍم ُي ْص ِب ُح ال ِع َبا ُد فِي ِه إلا َّ َم َل‬
ُ‫ فَيقُول‬،‫كان َي ْنزلاَ ِن‬
ُ‫ َو َيقُول‬،‫ اللَّ ُه َّم أ ْع ِط ُم ْنفقًا َخ َلفًا‬:‫أ َح ُد ُه َما‬
‫ ُمتَّف ٌَق‬.«‫ اللَّ ُه َّم أ ْع ِط ُم ْم ِس ًكا ت َلفًا‬:‫الآ َخ ُر‬
.‫َع َلي ِه‬
296. Ebu-Hurejre, r.a., također pre‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
َّ‫ عن الن‬،‫ – وعنه‬٢٩٦
ّ
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ »ال َي ُد ال ُع ْل َيا َخ ْي ٌر ِم َن ال َي ِد‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Gornja ru‫الص َد َق ِة َما‬
َّ ‫ َو َخ ْي ُر‬، ُ‫ َوا ْب َدأ بِ َم ْن َت ُعول‬،‫الس ْف َلى‬
ُّ
ka (ona koja dijeli) bolja je od donje
‫ َو َم ْن َي ْس َت ْع ِف ْف ُي ِع َّف ُه‬،‫َان َع ْن َظ ْه ِر ِغ ًنى‬
َ ‫ك‬
ruke (one koja uzima). U dijeljenju
počni od svojih bližnjih. Najbolja je .‫ رواه البخاري‬.«‫ َو َم ْن َي ْس َتغْنِ ُي ْغ ِن ِه الل ُه‬،‫الل ُه‬
sadaka ona koja je učinjena iz imućnog stanja (viška imetka).
Ko se bude držao čednosti i neposezanja za haramom (držeći se dostojanstveno bez prošnje), Allah će
ga pomoći i učiniti čednim, a ko se
bori za neovisnost, Allah će ga učiniti neovisnim.”
(Buhari)
38. Obaveza naređiva‫ – باب وجوب أمره أهله‬٣٨
nja svojoj obitelji, svo- ‫وأولاده المميزين وسائر من في‬
joj punoljetnoj djeci i osta- ‫رعيته بطاعة الله تعالى ونهيهم‬
lima, za koje se odgovor- ‫عن المخالفة وتأديبهم ومنعهم‬
no da budu pokorni Al‫من ارتكاب َم ْن ِه ٍّي َع ْن ُه‬
lahu, dželle še’nuhu, i izvršavaju Njegova naređenja, a klone se onoga
što je zabranio, i poduzimanje odgojnih mjera
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Naredi čeljadi svojoj da obavlja
namaz i istraj u tome!” (Taha, 132)
“O vi koji vjerujete, sebe i obitelji
svoje čuvajte od vatre, čije će gorivo
ljudi i kamenje biti!” (Et-Tahrim, 6)
‫الصلا ِة‬
َّ ِ‫ } َوأْ ُم ْر أَ ْه َل َك ب‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٣٢ :‫اص َط ِب ْر َع َل ْي َها{ ]طه‬
ْ ‫َو‬
‫} َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا قُوا أَ ْنف َُس ُك ْم َوأَ ْه ِلي ُك ْم‬
.[٦ :‫َنا ًرا{ ]التحريم‬
298. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda:
“Hasan, sin Alije, r.a., uzeo je jedanput (kao dijete) jednu hurmu od hurmi koje su date za sadaku, pa je stavio u usta. Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme vidio, je to,
te je povikao: ‘Kh, kh, baci to, zar ne
znaš da mi ne jedemo sadaku!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom rivajetu stoji: “Zaista
nam (Poslaniku i njegovoj porodici)
nije dozvoljena sadaka!”
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – عن أَبي هريرة‬٢٩٨
‫ أخذ الحسن بن علي رضي الله عنهما‬: َ‫قَال‬
َ‫ َفقَال‬،‫الص َد َق ِة ف ََج َع َل َها في فِي ِه‬
َّ ‫َت ْم َر ًة ِم ْن َت ْمر‬
‫ »ك َْخ‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ أ َما َع ِل ْم َت أنَّا لا َنأ ُك ُل‬،‫ك َْخ إ ْر ِم بِ َها‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫الص َد َق َة!؟‬
َّ
.«‫الص َد َق ُة‬
َّ ‫ »أنَّا لا َت ِح ُّل َل َنا‬:‫وفي رواية‬
،‫ ب ٕاسكان الخاء‬:‫ »ك َْخ ك َْخ« يقال‬:‫وقوله‬
‫ بكسرها َم َع التنوين وهي كلمة زجر‬:‫ويقال‬
ِ ‫للصبي عن المستقذر‬
- ‫ وكان الحسن‬،‫ات‬
.‫ ص ِب ًّيا‬- ‫رضي الله عنه‬
300. Ibn-‘Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Svi ste vi pastiri, i svi ćete biti
odgovorni za svoje stado. Vladar je
pastir i odgovoran je za svoje stado,
čovjek je pastir u svojoj obitelji i odgovoran je za nju, žena je pastirica
u kući svoga muža i odgovorna za
svoje stado, sluga je pastir u imetku svoga gospodara i odgovoran za
njega. Svi ste vi, dakle, pastiri, i svi
ste odgovorni za svoje stado.”
(Muttefekun ‘alejhi)
،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٣٠٠
‫ صلى الله عليه‬- ‫ سمعت َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫مس ُؤو ٌل‬
ْ ‫ َو ُكلُّ ُك ْم‬،‫ » ُكلُّ ُك ْم َرا ٍع‬:‫ يقول‬- ‫وسلم‬
،‫ الإ َما ُم َرا ٍع َو َم ْسؤو ٌل َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬:‫َع ْن َر ِع َّيت ِه‬
،‫وال َّر ُج ُل َرا ٍع في أ ْه ِل ِه َو َم ْس ُؤو ٌل َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬
‫َوال َم ْرأ ُة َر ِاع َي ٌة في ب ْي ِت َز ْو ِج َها َو َم ْس ُؤو َل ٌة َع ْن‬
‫الخا ِد ُم َرا ٍع في َم ِال َس ِّي ِد ِه َو َمس ُؤو ٌل‬
َ ‫ َو‬،‫َر ِع َّي ِت َها‬
‫ َف ُكلُّ ُك ْم َرا ٍع َو َم ْس ُؤو ٌل َع ْن‬،‫َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َر ِع َّي ِت ِه‬
301. ‘Amr ibn Šu‘ajb prenosi od svoga oca, a ovaj od svoga djeda, r.a.,
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Naređujte svojoj djeci klanjanje namaza kad
im bude sedam godina, a silom ih
nagonite (udrite ih) na namaz kad
napune deset godina, i u posteljama ih rastavljajte (muško i žensko).”
‫ عن‬،‫ عن أبيه‬،‫ – وعن عمرو بن شعيب‬٣٠١
‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫جد ِه‬
‫ » ُم ُروا أَ ْولا َد ُك ْم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬‫اض ِر ُبو ُه ْم‬
ْ ‫ َو‬،‫نين‬
َّ ِ‫ب‬
َ ‫الصلا ِة َو ُه ْم أ ْب َنا ُء َس ْب ِع ِس‬
‫ َو َف ِّرقُوا َب ْي َن ُه ْم في‬،ٍ‫ َو ُه ْم أَ ْب َنا ُء َعشْ ر‬،‫َع َل ْي َها‬
ِ ‫المض‬
‫ حديث حسن رواه أَ ُبو داود‬.«‫اج ِع‬
َ
.‫ب ٕاسناد حسن‬
39. Dužnosti prema komšiji i Poslanikova oporuka o tome
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“I Allahu se klanjajte i nikoga Njemu ravnim ne smatrajte! A roditeljima dobročinstvo činite, i rođacima, i siročadi, i siromasima, i komšijama bližnjim i komšijama daljim,
i drugovima, i putnicima - namjernicima, i onima koji su u vašem posjedu.” (En-Nisa, 36)
‫ – باب حق الجار والوصية‬٣٩
‫بِ ِه‬
‫ } َوا ْع ُب ُدوا الل َه َولا تُشْ ِر ُكوا بِ ِه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫شَ ْي ًئا َو بِا ْل َوالِ َد ْينِ إِ ْح َسا ًنا َو بِ ِذي ا ْل ُق ْر َبى‬
‫َوا ْل َي َتا َمى َوا ْل َم َسا ِكينِ َوا ْل َجا ِر ِذي ا ْل ُق ْر َبى‬
ِ ‫الص‬
ِ‫اح ِب بِا ْل َج ْن ِب َوا ْبن‬
َّ ‫َوا ْل َجا ِر ا ْل ُج ُن ِب َو‬
.[٣٦ :‫الس ِبيلِ َو َما َم َل َك ْت أَ ْي َمانُ ُك ْم{ ]النساء‬
َّ
303. Ibn-‘Umer i ‘Aiša, r.a., prenose
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Toliko mi
je često Džibril oporučivao susjeda,
da sam mislio da će ga učiniti (zakonitim) nasljednikom.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن ابن عمر وعائشة رضي الله‬٣٠٣
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬:‫ قالا‬،‫عنهما‬
ِ ‫ » َما َزالَ ِج ْبري ُل ُي‬:‫عليه وسلم‬
‫الجا ِر‬
َ ِ‫وصيني ب‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َحتَّى َظ َن ْن ُت أنَّ ُه َس ُيو ِّرثُ ُه‬
304. Ebu-Zerr, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“O Ebu-Zerr, kada budeš kuhao
čorbu, dospi malo više vode pa pošalji svojim susjedima!”
(Muslim)
U drugom rivajetu stoji: “Kada budeš kuhao čorbu, naspi više vode,
pa pogledaj obitelji svojih susjeda,
te i njima podijeli jedan dio!”
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي ذر‬٣٠٤
‫ » َيا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسول الله‬
،‫ َفأك ِث ْر َما َء َها‬،‫ إِذَا َط َبخْ َت َم َر َق ًة‬،‫أَ َبا َذ ٍّر‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َو َت َعا َه ْد ِجي َرا َن َك‬
- ‫ إ ّن خليلي‬: َ‫ قَال‬،‫وفي رواية َل ُه عن أَبي ذر‬
‫ »إِذَا‬:‫ أ ْو َصاني‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ ثُ َّم ا ْن ُظ ْر أَ ْه َل َب ْي ٍت‬،‫َط َبخْ َت َم َرقًا َفأ ْك ِث ْر َماءها‬
ٍ ‫ َفأَ ِص ْب ُه ْم ِم ْن َها بِمع ُر‬،‫ِم ْن ِجي َرانِ َك‬
.«‫وف‬
305. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Tako mi Allaha, nije vjernik, tako mi Allaha, nije vjernik, tako mi Allaha, nije vjernik!”
Neko reče: “Ko to, Allahov Poslaniče?” ‘alejhis-selam odgovori: “Onaj
čiji susjed nije siguran od njegova
zla i neprijatnosti od njega!”
(Muttefekun ‘alejhi)
U Muslimovom rivajetu stoji: “Neće ući u Džennet onaj od koga njegov susjed nije siguran (miran) od
njegovih zala.”
‫ أن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣٠٥
‫ »والل ِه‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
«!‫ َوالل ِه لاَ ُي ْؤ ِم ُن‬،‫ َوالل ِه لاَ ُي ْؤ ِم ُن‬،‫لاَ ُي ْؤ ِم ُن‬
‫ »الَّ ِذي لاَ َيأْ َم ُن‬: َ‫ َم ْن َيا َر ُسول الله؟ قَال‬:‫ِقي َل‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«!‫َجا ُر ُه َب َوائِ َق ُه‬
َ‫الجنَّ َة َم ْن لا‬
َ ‫ »لا َيد ُْخ ُل‬:‫وفي رواية لمسلم‬
.«‫َيأ َم ُن َجا ُر ُه َب َوائِ َق ُه‬
.‫ ال َغ َوائِ ُل والشُّ ُرو ُر‬:«‫»ال َب َوائِ ُق‬
308. Ebu-Hurejre, r.a., također pre- ‫ صلى الله عليه‬- ‫ أن َرسول الله‬:‫ – وعنه‬٣٠٨
ُ
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫َان ُي ْؤ ِمن بالله َواليو ِم‬
َ
ُ َ ‫ » َم ْن ك‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “Ko vjeruِ ‫َان ُي ْؤ ِم ُن بالل‬
ِ ‫ فَلاَ ُي ْؤ‬،ِ‫الآخر‬
‫ه‬
‫ك‬
‫ن‬
‫م‬
‫و‬
،
‫ه‬
‫ر‬
‫ا‬
‫ج‬
‫ذ‬
َ
ُ
َ
َ
َ
َ
ْ
je u Allaha i Sudnji dan, neka ničim
‫َان ُي ْؤ ِم ُن‬
َ ‫ َو َم ْن ك‬،‫ َف ْل ُي ْك ِر ْم َض ْي َف ُه‬،ِ‫َوال َيو ِم الآ ِخر‬
ne uznemirava komšiju!
Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan,
neka lijepo ugosti svoga gosta! Ko
vjeruje u Allaha i Sudnji dan, neka
govori hajr (korisno), ili neka šuti!”
(Muttefekun ‘alejhi)
.«‫ َف ْل َي ُق ْل َخ ْي ًرا أَ ْو لِ َي ْس ُك ْت‬،ِ‫بالل ِه َوال َيو ِم الآ ِخر‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
311. ‘Abdullah ibn ‘Umer, r.a., pre‫ – وعن عب ِد الله بن عمر رضي الله‬٣١١
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َرسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
ُ
‘alejhi ve selleme, rekao: “Najbolji
َ ‫اب ِع ْن َد الله َت َعا‬
ِ ‫»خ ْي ُر الأَ ْص َح‬
‫ى‬
‫ل‬
َ :‫عليه وسلم‬
prijatelji kod Allaha su oni koji su
ِ ‫الجي َر ِان‬
ِ ‫َخ ْي ُر ُه ْم لِ َص‬
ِ ‫اح ِب‬
ِ
‫الله‬
‫د‬
‫ن‬
‫ع‬
‫ر‬
‫ي‬
‫خ‬
‫و‬
،
‫ه‬
َ
َ
ْ
َ
ُ
najbolji prema svome prijatelju, a naj: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َت َعا َلى َخ ْي ُر ُه ْم لِ َجا ِر ِه‬
bolje komšije kod Allaha su oni koji
.«‫»حديث حسن‬
su najbolji prema svome komšiji.”
(Tirmizi-Nesai)
40. Dobročinstvo prema
roditeljima i posebna pažnja prema rodbini
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“I Allahu se klanjajte i nikoga Njemu ravnim ne smatrajte. A roditeljima dobročinstvo činite, i rođacima, i siročadi, i siromasima, i komšijama bližnjim i komšijama daljim,
i drugovima, i putnicima - namjernicima, i onima koji su u vašem posjedu.” (En-Nisa, 36)
‫ – باب بر الوالدين وصلة‬٤٠
‫الأرحام‬
‫ } َوا ْع ُب ُدوا الل َه َولا تُشْ ِر ُكوا بِ ِه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫شَ ْي ًئا َو بِا ْل َوالِ َد ْينِ إِ ْح َسا ًنا َو بِ ِذي ا ْل ُق ْر َبى‬
‫َوا ْل َي َتا َمى َوا ْل َم َسا ِكينِ َوا ْل َجا ِر ِذي ا ْل ُق ْر َبى‬
ِ ‫الص‬
ِ‫اح ِب بِا ْل َج ْن ِب َوا ْبن‬
َّ ‫َوا ْل َجا ِر ا ْل ُج ُن ِب َو‬
،[٣٦ :‫الس ِبيلِ َو َما َم َل َك ْت أَ ْي َمانُ ُك ْم{ ]النساء‬
َّ
‫ون بِ ِه‬
َ ُ‫ } َواتَّ ُقوا الل َه الَّ ِذي َت َساءل‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١ :‫َوالأَ ْر َحام{ ]النساء‬
‫وص َل{‬
‫} َوالَّ ِذ َين َي ِص ُل َ‬
‫ون َما أَ َم َر الل ُه بِ ِه أَ ْن ُي َ‬
‫]الرعد‪َ ،[٢١ :‬وقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬و َو َّص ْي َنا‬
‫ال ِأن َْس َان بِ َوالِ َد ْي ِه ُح ْس ًنا{ ]العنكبوت‪،[٨ :‬‬
‫َوقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬وق ََضى َربُّ َك أَلا َّ َت ْع ُب ُدوا إِلا َّ إِيَّا ُه‬
‫َو بِا ْل َوالِ َد ْينِ إِ ْح َسا ًنا إِ َّما َي ْب ُل َغ َّن ِع ْندَكَ ا ْل ِك َب َر‬
‫أَ َح ُد ُه َما أَ ْو ِكلا ُه َما فَلا َت ُق ْل َل ُه َما أُ ٍّف َولا‬
‫ض َل ُه َما‬
‫َت ْن َه ْر ُه َما َوقُ ْل َل ُه َما َق ْو ًلا َكرِي ًما َواخْ ِف ْ‬
‫اح ال ُّذ ِّل ِم َن ال َّر ْح َم ِة َوقُ ْل َر ِّب ا ْر َح ْم ُه َما‬
‫َج َن َ‬
‫َك َما َربَّ َيانِي َص ِغي ًرا{ ]الإ سراء‪،[٢٤ -٢٣ :‬‬
‫َوقالَ َت َعا َلى‪َ } :‬و َو َّص ْي َنا ال ِأن َْس َان بِ َوالِ َد ْي ِه َح َم َل ْت ُه‬
‫أُ ُّم ُه َو ْه ًنا َع َلى َو ْهنٍ َوفِ َصالُ ُه فِي َعا َم ْينِ أَ ِن‬
‫ْاش ُك ْر لِي َو لِ َوالِ َد ْيك{ ]لقمان‪.[١٤ :‬‬
‫‪“I Allaha se bojte s imenom čijim‬‬
‫‪jedni druge molite - i rodbinske ve‬‬‫)‪ze ne kidajte...” (En-Nisa, 1‬‬
‫‪“... I oni koji poštuju ono što je‬‬
‫‪Allah naredio da se poštuje...” (Er‬‬‫)‪Ra‘d, 21‬‬
‫‪“Mi smo svakog čovjeka zaduži‬‬‫‪li da bude dobar prema roditeljima‬‬
‫”‪svojim...‬‬
‫)‪(El-Ankebut, 8‬‬
‫‪“Gospodar tvoj zapovijeda da se‬‬
‫‪samo Njemu klanjate i da roditelji‬‬‫‪ma dobročinstvo činite. Kad jedno‬‬
‫‪od njih dvoje, ili oboje, kod tebe sta‬‬‫‪rost dožive, ne reci im ni: ‘Uh!’ i ne‬‬
podvikni na njih, i obraćaj im se riječima poštovanja punim. Budi prema njima pažljiv i ponizan i reci: ‘Gospodaru moj, smiluj im se, oni su
mene, kad sam bio dijete, njegovali.’ ” (El-Isra’, 23-24)
“Mi smo naredili čovjeku da bude poslušan roditeljima svojim. Majka ga nosi, a njeno zdravlje trpi, i
odbija ga u toku dvije godine. Budi zahvalan Meni i roditeljima svojim...” (Lukman, 14)
312. Prenosi se da je Ebu-‘Abdurrahman,‫ – وعن أَبي عبد الرحمان عبد الله بن‬٣١٢
‘Abdullah b. Mes‘ud, r.a., rekao: “Pi‫ سألت النبي‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫مسعود‬
tao sam Allahovog Poslanika, sall‫ أ ُّي ال َع َم ِل أ َح ُّب‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬Allahu ‘alejhi ve selleme, koje je djelo Allahu najdraže? ‘alejhis-selam ،«‫»الصلا ُة َع َلى َو ْق ِت َها‬
َّ : َ‫إِ َلى الل ِه َت َعا َلى؟ قَال‬
reče: ‘Namaz u njegovo pravo vrije:‫ قُ ْل ُت‬،« ِ‫ »بِ ُّر ال َوالِ َد ْين‬: َ‫ ثُ َّم أي؟ قَال‬:‫قُ ْل ُت‬
me.’ Zatim sam upitao: ‘A koje poِ : َ‫ثُ َّم أ ٌّي؟ قَال‬
.«‫»الج َها ُد في سبيلِ الله‬
slije njega?’
‘Dobročinstvo svojim roditeljima’,
odgovori on. ‘Koje poslije njega?’,
ponovo upitah. ‘Džihad na Allahovom putu’, odgovori on.”
(Muttefekun ‘alejhi)
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
313. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Čovjek nije
u stanju odužiti se svome roditelju,
izuzev da ga nađe u nečijem vlasništvu (kao roba), zatim ga otkupi, a
potom oslobodi.”
(Muslim)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣١٣
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
،‫»لاَ َي ْجزِي َو َل ٌد َوالِدًا إِلا َّ أَ ْن َي ِج َد ُه َم ْم ُلوكًا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َف َيشْ َترِي ُه َف ُي ْع ِت َق ُه‬
‫ جاء‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعنه‬٣١٦
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رجل إِ َلى َر ُسول الله‬
ِ‫س بِ ُح ْسن‬
ِ ‫ َم ْن أ َح ُّق النَّا‬،‫ َيا َر ُسول الله‬: َ‫َفقَال‬
: َ‫ ثُ َّم َم ْن؟ قَال‬: َ‫ »أُ ُّم َك« قَال‬: َ‫َص َحا َب ِتي؟ قَال‬
: َ‫ قَال‬،«‫ »أُ ُّم َك‬: َ‫ ثُ َّم َم ْن؟ قَال‬: َ‫ قَال‬،«‫»أُ ُّم َك‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« َ‫ »أ ُبوك‬: َ‫ثُ َّم َم ْن؟ قَال‬
ِ‫ َم ْن أَ َح ُّق ب ُح ْسن‬،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫وفي رواية‬
،‫ ثُ َّم أُ ُّم َك‬،‫ ثُ َّم أُ ُّم َك‬،‫ »أُ ُّم َك‬: َ‫الص ْح َب ِة؟ قَال‬
ُّ
.« َ‫ ثُ َّم أَ ْد َناكَ أَ ْد َناك‬، َ‫ثُ َّم أَ َباك‬
‘Tvoja majka’, ponovo odgovori ‘alejhisselam. Čovjek ponovo upita: ‘Ko
‫ »ثُ َّم‬:‫ وقوله‬.‫ الصحب ِة‬:‫الص َحا َب ُة« بمعنى‬
َّ ‫» َو‬
poslije nje?’ ‘alejhis-selam tada reٍ
،
‫محذوف‬
ٍ‫أباك« هكذا ُه َو منصوب بفعل‬
če: ‘Tvoj otac!’ ”
،«‫ »ثُ َّم أبوك‬:‫ وفي رواية‬. َ‫ ثُ َّم ُب َّر أ َباك‬:‫أي‬
(Muttefekun ‘alejhi)
316. Prenosi se da je Ebu-Hurejre,
r.a., rekao: “Allahovom Poslaniku
(sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,) došao je jedan čovjek i upitao ga: ‘O
Allahov Poslaniče! Ko je najpreči za
moje lijepo druženje i ponašanje prema njemu?’ ‘alejhis-selam reče: ‘Tvoja majka.’ Čovjek tada reče: ‘Ko poslije nje?’ ‘Tvoja majka’, odgovori on.
‘Ko poslije nje?’, ponovo upita čovjek.
A u jednom drugom rivajetu stoji:
“O Allahov Poslaniče! Ko je najpreči za moje druženje i lijepo ponašanje prema njemu?” ‘alejhis-selam
reče: “Tvoja majka, zatim tvoja majka, zatim tvoja majka, zatim tvoj otac.”
.‫وهذا واضح‬
317. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Daleko bio
(od Allahove milosti), daleko bio, daleko bio svako onaj ko dočeka starost svojih roditelja, ili jednog od njih,
a (zbog njih) ne uđe u Džennet!”
(Muslim)
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫ – وعنه‬٣١٧
‫ ثُ َّم‬،‫ْف‬
ُ ‫ ثُ َّم َر ِغ َم أن‬،‫نف‬
ُ ٔ‫ »ر ِغم ا‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
‫ أَ َحد ُهما‬،ِ‫ْف َم ْن أ ْد َركَ أ َبوي ِه ِع ْن َد ال ِك َبر‬
ُ ‫َر ِغ َم أن‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الجنَّ َة‬
َ ‫أَ ْو ِكليه َما َف َل ْم َيد ُْخ ِل‬
319. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Ko želi da mu se
nafaka uveća i da mu se život produži, neka pazi i redovno posjećuje
svoju rodbinu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن أن‬٣١٩
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ و ُي ْنسأَ َل ُه‬،‫»من أَ َح َّب أَ ْن ُي ْب َس َط َل ُه في ِر ْز ِق ِه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ َف ْل َي ِص ْل َر ِح َم ُه‬،‫في أ َث ِر ِه‬
‫ يؤخر َل ُه في‬:‫ أي‬،«‫ومعنى »ينسأ َل ُه في أث ِر ِه‬
.‫أج ِل ِه وعم ِر ِه‬
321. Prenosi se da je ‘Abdullah b.
‘Amr b. ‘As, r.a., rekao: “Jedan čovjek prišao je Allahovom Poslaniku,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i rekao: ‘Zavjetujem ti se za hidžru i
džihad, nadajući se nagradi od Allaha, dželle še’nuhu.’ ‘alejhis-selam
mu reče: ‘Je li ti jedno od roditelja živo?’ ‘Jesu, oboje’, odgovori on.
‘alejhis-selam mu tada reče: ‘Da li
ti uistinu želiš nagradu od Allaha,
dželle še’nuhu?’ ‘Da’, odgovori on.
‘Onda se vrati svojim roditeljima i
pazi na njih i lijepo se ponašaj prema njima’, reče ‘alejhis-selam.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن عبد الله بن عمرو بن العاص‬٣٢١
‫بي‬
ِّ ‫ أقب َل َر ُج ٌل إِ َلى َن‬: َ‫ قَال‬،‫رضي الله عنهما‬
‫ أُ َبايِ ُع َك‬: َ‫ َفقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
ِ ‫َع َلى ال ِه ْج َر ِة َو‬
‫الج َها ِد أَ ْب َتغي الأ ْج َر ِم َن الله‬
‫ »ف ََه ْل َل َك ِم ْن َوالِ َد ْي َك أ َح ٌد‬: َ‫ قَال‬.‫َت َعا َلى‬
: َ‫ قَال‬.‫ َب ْل ِكلا ُه َما‬،‫ َن َع ْم‬: َ‫َح ٌّي؟« قَال‬
.‫ َن َع ْم‬: َ‫» َف َت ْب َتغي الأ ْج َر ِم َن الله َت َعا َلى؟« قَال‬
‫ َفأ ْح ِس ْن‬،‫ »فا ْر ِج ْع إِ َلى َوالِ َد ْي َك‬: َ‫قَال‬
.‫ وهذا َل ْف ُظ مس ِلم‬،‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ُص ْح َب َت ُه َما‬
‫ َجا َء َر ُج ٌل ف َْاس َتأ َذ َن ُه في‬:‫وفي رواية َل ُه َما‬
ِ
«‫ »أ َح ٌّي َوالِداكَ ؟‬: َ‫ فقَال‬،‫الج َها ِد‬
.«ْ‫ »فَفي ِه َما ف ََجا ِهد‬: َ‫ قَال‬،‫ َن َع ْم‬: َ‫قَال‬
Ovo je Muslimov rivajet, a po drugom rivajetu, koji prenosi i Buhari:
“Došao je jedan čovjek Allahovom
Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i zatražio od njega dozvolu da
krene u džihad. Na to ga Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, upita:
‘Jesu li ti živi roditelji?’
‘Jesu’, odgovori on. ‘alejhis-selam
mu tada reče: ‘Idi njima, tvoj džihad je da sa njima budeš.’ ”
322. Isti prenosilac veli da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao: “Nije dovoljno samo uzvratiti posjetu svojoj rodbini.
Pravilno se ponaša prema svojoj rodbini onaj koji, kada ga ona zaboravi,
ili odbaci, obnavlja vezu sa njom.”
(Buhari)
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫ – وعنه‬٣٢٢
ِ ‫س ال َو‬
،‫اص ُل بِال ُم َكافِى ِء‬
َ ‫ » َل ْي‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ِ ‫َو‬
ِ ‫لك َّن ال َو‬
‫اص َل الَّ ِذي إِذَا َق َط َع ْت َر ِح ُم ُه‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫َو َص َل َها‬
«‫ َو » َر ِح ُم ُه‬.‫َو » َق َط َع ْت« بِفَتح القَاف َوال َّطاء‬
.‫مرفُو ٌع‬
323. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Rodbinska krvna veza visi o ‘Aršu i viče: ‘Ko mene održava i poštuje, i njega će Allah, dželle še’nuhu,
posjećivati i poštivati, a ko mene ne
održava i ne poštuje, neće ni Allah,
dželle še’nuhu, njega posjećivati niti poštivati.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ قَالَ َر ُسول الله‬:‫ قَا َل ْت‬،‫ – وعن عائشة‬٣٢٣
‫ »ال َّر ِح ُم ُم َعلَّ َق ٌة‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ َو َم ْن‬،‫ َو َص َل ُه الل ُه‬،‫ َم ْن َو َص َل ِني‬: ُ‫ش َتقُول‬
ِ ‫بِال َع ْر‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ َق َط َع ُه الل ُه‬،‫َق َط َع ِني‬
325. Prenosi se da je Esma, kćer EbuBekra, r.a., rekla: “Došla mi je moja majka za vrijeme Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, nešto tražeći, a još nije bila primila islam, pa sam upitala ‘alejhisselama da li da je primim. ‘alejhisselam mi je odgovorio: ‘Da, svakako, primi svoju majku i usluži je.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
ِ ‫ – وعن أسما َء‬٣٢٥
‫بنت أَبي بكر الصديق‬
‫ َق ِد َم ْت َع َل َّي أُ ِّمي‬:‫ قَا َل ْت‬،‫رضي الله عنهما‬
ِ ‫َو ِه َي ُمشرك ٌة في َع ْه ِد‬
‫ صلى الله‬- ‫رسول الله‬
‫ صلى‬- ‫فاس َت ْف َت ْي ُت َر ُسول الله‬
ْ - ‫عليه وسلم‬
‫ َق ِد َم ْت َع َل َّي أُ ِّمي‬:‫ قُ ْل ُت‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫ ِص ِلي‬،‫ » َن َع ْم‬: َ‫ أ َفأ ِص ُل أُ ِّمي؟ قَال‬،‫َو ِه َي َرا ِغ َب ٌة‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫أُ َّم ِك‬
‫ َطا ِم َع ٌة ِع ْن ِدي َت ْسألُني‬:‫ » َرا ِغ َب ٌة« أ ْي‬:‫َوقَولُ َها‬
:‫ َوقيل‬،‫ كَا َن ْت أُ ُّم َها ِمن النَّ َس ِب‬:‫شَ ْي ًئا؛ ِقي َل‬
.‫الصحيح الأول‬
‫ َو‬،‫ِمن ال َّر َضا َع ِة‬
ُ
‫ – وعن أَبي أيوب خالد بن زيد‬٣٣١
‫ َيا‬: َ‫ أ َّن رج ًلا قَال‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫الأنصاري‬
،‫الجنَّ َة‬
َ ‫ أخْ ِب ْرني بِ َع َملٍ ُيد ِْخ ُلني‬،‫َر ُسول الله‬
Obavijesti me o poslu koji će me
ِ
ِ
uvesti u Džennet i udaljiti od Dže‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ُّ َّ‫ َفقَالَ الن‬.ِ‫َو ُي َباعدُني م َن النَّار‬
hennema. Allahov Poslanik, sall-Allahu،‫ ولاَ تُشْ رِكُ بِ ِه شَ يئا‬،‫ » َتعب ُد الله‬:‫عليه وسلم‬
ًْ
َ ُْ
َ
‘alejhi ve selleme, reče mu na to: ‘ibaِ ُ‫َوت‬
ِ ‫ و َت‬،َ‫ وتُؤ تِي ال َّزكَاة‬،َ‫الصلاة‬
.«
‫م‬
‫ح‬
‫ر‬
‫ال‬
‫ل‬
‫ص‬
‫م‬
‫ي‬
‫ق‬
َّ
ُ
َ
ُ
َّ
det čini isključivo Allahu, dželle še’nuhu,
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
i ne pripisuj Mu druga, namaz re331. Ebu-Ejjub el-Ensari, r.a., pripovijeda da je neki čovjek rekao: “O
Allahov Poslaniče!
dovno obavljaj, daji zekat i pazi i posjećuj svoju rodbinu.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
332. Selman b. ‘Amir, r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Kada neko od vas htjedne iftariti, neka se iftari hurmom, jer je u hurmi
berićet, a ako ne nađe hurmu, onda vodom, jer je ona najčišća.” Zatim je rekao: “Sadaka učinjena siromahu jeste obična sadaka, a sadaka
učinjena svojoj rodbini dvostruka je
sadaka - sadaka i pažnja (rodbine).”
(Tirmizi, hasen)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن سلمان بن عامر‬٣٣٢
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫عنه‬
‫ َف ْل ُي ْفط ْر َع َلى َت ْمرٍ؛‬،‫ »إِذَا أَ ْف َط َر أَ َح ُد ُك ْم‬: َ‫قَال‬
‫ فال َما ُء؛ َف ٕانَّ ُه‬،‫ َف ٕا ْن َل ْم َي ِج ْد َت ْم ًرا‬،‫َف ٕانَّ ُه َب َرك ٌة‬
ِ‫»الص َد َق ُة َع َلى ال ِمسكين‬
َّ : َ‫ َوقال‬،«‫َط ُهو ٌر‬
‫ َص َد َق ٌة‬:‫ و َع َلى ِذي ال َّر ِح ِم ثِ ْن َت ِان‬،‫َصدَق ٌة‬
‫ »حديث‬: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َو ِص َل ٌة‬
.«‫حسن‬
333. Prenosi se da je sin h. Omera,
،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٣٣٣
r.a., rekao: “Imao sam jednu ženu
،‫ َو ُك ْن ُت أ ِح ُّب َها‬،ٌ‫ كَا َن ْت َت ْح ِتي ا ْم َرأة‬: َ‫قَال‬
koju sam volio, a moj otac Omer je
،‫ َطلِّ ْق َها‬:‫ َفقَالَ لي‬،‫َان ُع َم ُر َي ْك َر ُه َها‬
َ ‫َوك‬
nije podnosio, te mi jednoga dana
reče: ‘Rastavi se s njom!’ Ja sam to - ‫بي‬
ّ َّ‫ الن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ َفأ َتى ُع َم ُر‬،‫َفأ َب ْي ُت‬
odbio, a Omer je otišao Allahovom
َ‫ َفقَال‬،‫ ف ََذ َك َر ذلِ َك َل ُه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi ve selِّ‫ » َطل‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ْ
.«‫ا‬
‫ه‬
‫ق‬
َ
ّ َّ‫الن‬
leme, i ispričao mu šta se desilo. ‘alejhis‫ »حديث‬: َ‫ َوقال‬،‫رواه أَ ُبو داود والترمذي‬
selam mi potom reče: ‘Rastavi se s
.«‫حسن صحيح‬
njom.’ ”
(Ebu-Davud, Tirmizi, hasen, sahih)
334. Ebu-Derda r.a., pripovijeda da
:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي الدردا ِء‬٣٣٤
mu je došao jedan čovjek i rekao:
‫ و إ ّن أُ ِّمي‬،ً‫ إ ّن لي امرأة‬: َ‫ قَال‬،‫أن رج ًلا أتاه‬
“Ja imam ženu, ali meni moja majka naređuje da se rastavim s njom.” - ‫ت َر ُسولَ الله‬
ُ ‫ َس ِم ْع‬: َ‫َتأ ُم ُر نِي بِ َطلا ِق َها؟ َفقَال‬
Ebu-Derda mu na to reče: “Čuo sam ُ
‫ »ال َوالِ ُد أَ ْو َسط‬:‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejِ ‫أَ ْب َو‬
َ ‫اب‬
hi ve selleme, kada je rekao: “Rodi- ،‫اب‬
َ ‫ َفأَ ِض ْع ذلِ َك ال َب‬،‫ َف ٕا ْن ِش ْئ َت‬،‫الجنَّ ِة‬
telji su srednja vrata Dženneta, pa
‫ »حديث‬: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫اح َف ْظ ُه‬
ْ ‫أَو‬
ako hoćeš, pusti ih, a ako hoćeš, sa.«‫حسن صحيح‬
čuvaj ih.”
(Tirmizi, Nesai, sahih)
41. Stroga zabrana neposlušnosti prema roditeljima i zapostavljanje
rodbine
Allah, dželle še’nuhu, veli:
“Zar i vi ne biste, kad biste se vlasti dočepali, nered na Zemlji činili
i rodbinske veze kidali! To su oni
koje je Allah prokleo i gluhim i slijepim ih učinio.” (Muhammed, 2223)
‫ – باب تحريم العقوق‬٤١
‫وقطيعة الرحم‬
‫ }ف ََه ْل َع َس ْي ُت ْم إِ ْن َت َولَّ ْي ُت ْم أَ ْن‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ض َوتُ َق ِّط ُعوا أَ ْر َحا َم ُك ْم أُو َل ِئ َك‬
ِ ‫تُ ْف ِس ُدوا فِي الأَ ْر‬
{‫الَّ ِذ َين َل َع َن ُه ُم الل ُه َفأَ َص َّم ُه ْم َوأَ ْع َمى أَ ْب َصا َر ُه ْم‬
‫ } َوالَّ ِذ َين‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢٣ -٢٢ :‫]محمد‬
‫ون‬
َ ‫َي ْنق ُُض‬
‫ون َما أَ َم َر الل ُه‬
َ ‫َع ْه َد الل ِه ِم ْن َب ْع ِد ِمي َثا ِق ِه َو َي ْق َط ُع‬
“A one koji ne ispunjavaju dužnost
prema Allahu, iako su se na to čvrsto obavezali, i kidaju ono što je Allah naredio da se poštuje, i čine nered na Zemlji, čeka prokletstvo i najgore prebivalište.” (Er-Ra‘d, 25)
“Gospodar tvoj zapovijeda da se
samo Njemu klanjate i da roditeljima dobročinstvo činite. Kad jedno
od njih dvoje, ili oboje, kod tebe starost dožive, ne reci im ni: ‘Uh!’ i ne
podvikni na njih, i obraćaj im se riječima poštovanja punim. Budi prema njima pažljiv i ponizan, i reci:
‘Gospodaru moj, smiluj im se, oni
su mene, kada sam bio dijete, nje-
‫ض أُو َل ِئ َك َل ُه ُم‬
ِ ‫ُون فِي الأَ ْر‬
َ ‫وص َل َو ُي ْف ِسد‬
َ ‫بِ ِه أَ ْن ُي‬
َ‫ َوقال‬،[٢٥ :‫اللَّ ْع َن ُة َو َل ُه ْم ُسو ُء الدَّارِ{ ]الرعد‬
‫ } َوق ََضى َربُّ َك أَلا َّ َت ْع ُب ُدوا إِلا َّ إِيَّا ُه‬:‫َت َعا َلى‬
‫َو بِا ْل َوالِ َد ْينِ إِ ْح َسا ًنا إِ َّما َي ْب ُل َغ َّن ِع ْندَكَ ا ْل ِك َب َر‬
‫أَ َح ُد ُه َما أَ ْو ِكلا ُه َما فَلا َت ُق ْل َل ُه َما أُ ٍّف َولا‬
‫ض َل ُه َما‬
ْ ‫َت ْن َه ْر ُه َما َوقُ ْل َل ُه َما َق ْو ًلا َكرِي ًما َواخْ ِف‬
‫اح ال ُّذ ِّل ِم َن ال َّر ْح َم ِة َوقُ ْل َر ِّب ا ْر َح ْم ُه َما‬
َ ‫َج َن‬
.[٢٤ -٢٣ :‫َك َما َربَّ َيانِي َص ِغي ًرا{ ]الإ سراء‬
govali.’ ” (El-Isra’, 23-24)
336. Ebu-Bekr Nufej‘ b. Haris, r.a.,
- ‫ – وعن أَبي بكرة نُفَيع بن الحارث‬٣٣٦
veli da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‘alejhi ve selleme, rekao: “‘Hoćete li
َ ‫ »ألا أُ َن ِّب ُئ ُك ْم بأ ْك َب ِر ال‬:‫الله عليه وسلم‬
da vas obavijestim o najvećim grije- «‫ك َبائِرِ؟‬
sima?’ - tri puta. Mi odgovorismo:
: َ‫ قَال‬،‫ َيا َرسول الله‬،‫ َب َلى‬:‫ قُ ْل َنا‬- ‫ ثلا ًثا‬‘Svakako, o Allahov Poslaniče!’ On
tada reče: ‘Allahu pripisivanje druga i neposlušnost roditeljima.’ Bio je
naslonjen, zatim se ispravi sjedeći i
reče: ‘Svakako, i lažan govor i lažno
svjedočenje!’ Zatim je toliko dugo
ponavljao ovo dvoje zadnje da smo
rekli: ‘Da hoće ušutjeti!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
ُ
ِ
‫ وكان‬،« ِ‫ َو ُعقُوقُ ال َوال َد ْين‬،‫»الإ ْش َراكُ بالله‬
‫ »ألاَ َو َق ْولُ ال ُّزو ِر‬: َ‫ َفقَال‬،‫س‬
َ ‫ُمتَّ ِك ًئا ف ََج َل‬
:‫َوشَ َها َد ُة ال ُّزورِ« َف َما َزالَ ُي َك ِّر ُر َها َحتَّى قُ ْل َنا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫َل ْي َت ُه َس َك َت‬
‫‪ – ٣٣٧‬وعن عبد الله بن عمرو بن العاص‬
‫بي ‪ -‬صلى الله عليه‬
‫رضي الله عنهما‪ ،‬عن النَّ ّ‬
‫وسلم ‪ -‬قَالَ ‪» :‬ال َك َبائِ ُر‪ :‬الإ ْش َراكُ بالله‪،‬‬
‫ين‬
‫َو ُعقُوقُ ال َوالِ َد ْينِ ‪َ ،‬و َق ْت ُل النَّ ْفس‪َ ،‬وال َي ِم ُ‬
‫وس«‪ .‬رواه البخاري‪.‬‬
‫ال َغ ُم ُ‬
‫»اليمين الغموس«‪ :‬التي يحلفها كاذ ًبا‬
‫غموسا؛ لأنها تغمس الحالِ َف‬
‫عامدًا‪ ،‬سميت ً‬
‫في الإ ثم‪.‬‬
‫‪337. ‘Abdullah b. ‘Amr b. ‘As, r.a.,‬‬
‫‪pripovijeda da je Allahov Poslanik,‬‬
‫‪sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:‬‬
‫‪“Veliki grijesi su: mnogoboštvo, ne‬‬‫‪poslušnost roditeljima, ubistvo i la‬‬‫”‪žna zakletva.‬‬
‫)‪(Buhari‬‬
339. Džubejr b. Mut‘im, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi ve selleme, rekao: “Neće ući
u Džennet onaj koji prekine veze sa
svojom rodbinom.”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ – وعن أَبي محمد جبي ِر بن مطعم‬٣٣٩
‫ صلى الله‬- ‫ أن َر ُسول الله‬:‫رضي الله عنه‬
«‫الجنَّ َة ق َِاط ٌع‬
َ ‫ »لاَ َيد ُْخ ُل‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ ق َِاطع َر ِحم‬:‫ َي ْع ِني‬:‫قَالَ سفيان في روايته‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
340. Mugire b. Šu‘be r.a., pripovijeda da je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Allah, dželle še’nuhu, zabranio vam
je neposlušnost vašim majkama, ‘ne
dam, a daj’ (ne da ono što mu je dužnost, a uzima ono što mu nije dozvoljeno) i zakopavanje žive ženske
djece, a pokudio ‘rekla-kazala’ (da
ispriča sve što je čuo-la, ne vodeći
računa je li to tačno, pa čak ako i
sumnja da bi to moglo biti neistinito, a čovjeku je, po jednom hadisu,
dosta laži da ispriča sve što je čuo),
prekomjerno zapitkivanje i nekontrolirano trošenje imovine.”
- ‫ – وعن أَبي عيسى المغيرة بن شعبة‬٣٤٠
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬- ‫رضي الله عنه‬
:‫ »إ َّن الل َه َت َعا َلى َح َّر َم َع َل ْي ُك ْم‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ِ ‫ َو َوأْ َد ال َب َن‬،‫ات‬
ِ ‫ َو َم ْن ًعا َو َه‬،‫ات‬
ِ ‫ُعقُوقَ الأُ َّم َه‬
،‫ات‬
،‫الس َؤ ِال‬
ُّ ‫ َو َك ْث َر َة‬، َ‫ ِقي َل َوقال‬:‫و َك ِر َه َل ُك ْم‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َو إ َضا َع َة ال َم ِال‬
‫ َو‬،‫ َم ْن ُع َما َو َجب َع َلي ِه‬:‫ » َم ْن ًعا« َمع َنا ُه‬:‫قوله‬
ِ ‫ َو » َوأْد ال َب َن‬.‫س َل ُه‬
ِ ‫» َه‬
«‫ات‬
َِ ‫ َط َل ُب َما َل ْي‬:«‫ات‬
« َ‫ َو »قي َل َوقال‬،‫الح َياة‬
َ ‫ َدف ُن ُه َّن في‬:‫َمع َنا ُه‬
: ُ‫ ف َيقُول‬،‫الحديث ب ُك ّل َما َيس َمع ُه‬
َ :‫َم ْع َنا ُه‬
‫ وقَالَ فُلا ٌن ك ََذا ِم َّما لا َي ْع َل ُم‬،‫ِقي َل ك ََذا‬
‫ َو َكفَى بال َم ْر ِء ك ِذ ًبا أَ ْن‬،‫ َولا َي ُظنُّ َها‬،‫ِص َّح َت ُه‬
:«‫ َو »إ َضا َع ُة ال َمال‬.‫ُي َحد َّث ب ُك ِّل َما َس ِم َع‬
‫َتب ِذي ُر ُه َو َصرفُ ُه في َغ ْي ِر ال ُو ُجو ِه المأذ ِ‬
‫ُون فِ َيها ِم ْن‬
‫َاص ِد الآ ِخر ِة َوال ُّد ْن َيا‪ ،‬و َت ْركُ ِح ِ‬
‫َمق ِ‬
‫فظ ِه َم َع‬
‫الح ِ‬
‫إم َك ِان ِ‬
‫اح‬
‫لح ُ‬
‫الس َؤال«‪ :‬الإ َ‬
‫فظ‪َ .‬و » َك ْث َر ُة ُّ‬
‫اجة إِ َل ْي ِه‪.‬‬
‫فيما لاَ َح َ‬
‫وفي الباب أحاديث سبقت في الباب قبله‬
‫كحديث‪» :‬وأَ ْق َط ُع َم ْن َق َط َعك«‪ ،‬وحديث‪:‬‬
‫» َم ْن َق َطعني َق َطع ُه الله«‪.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
42. Dobročinstvo prijateljima roditelja, rodbini, ženi i ostalima prema kojima se preporučuje posebna počast
‫ – باب فضل بر أصدقاء‬٤٢
‫الأب والأم والأقارب والزوجة‬
‫وسائر من يندب إكرامه‬
341. Ibn-‘Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Najveće dobročinstvo je da čovjek
održava prijateljstvo s prijateljima svoga oca.”
(Muslim)
‫ أن‬:‫ – عن ابن عمر رضي الله عنهما‬٣٤١
‫ »إ ّن أَ َب َّر‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
.«‫الب ِّر أَ ْن َي ِص َل ال َّر ُج ُل ُو َّد أَبي ِه‬
344. ‘Aiša, r.a., pripovijeda: “Nisam ni na koju od žena Allahovog
Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, bila ljubomorna, kao na Hatidžu, r.a., iako je nikad nisam vidjela, ali ju je ‘alejhis-selam često spominjao; čak bi znao zaklati ovcu, zatim je isjeći na komade i poslati Hatidžinim bivšim prijateljicama. Znala sam mu reći: ‘Kao da na dunjaluku nije bilo druge žene, osim Hatidže?’ A on bi odgovorio: ‘Ona je bila takva, takva ... sa njom sam imao
djecu.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom rivajetu stoji: “Znao bi
:‫ قَا َل ْت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٣٤٤
ِ ‫َما ِغ ْر ُت َع َلى أ َح ٍد ِم ْن نِ َسا‬
‫ صلى‬- ‫بي‬
‫ن‬
‫ال‬
‫ء‬
َّ
ِّ
ِ
‫يجة رضي‬
َ ‫ َما ِغ ْر ُت َع َلى َخد‬- ‫الله عليه وسلم‬
‫َان ُي ْك ِث ُر‬
َ ‫ َو َل ِك ْن ك‬،‫ َو َما َرأ ْي ُت َها ق َُّط‬،‫الله عنها‬
‫ ثُ َّم ي َق ِّط ُع َها‬،َ‫ َو ُربَّ َما َذ َب َح الشَّ اة‬،‫ِذ ْك َر َها‬
‫ َف ُربَّ َما‬،‫ديج َة‬
َ ‫ ثُ َّم َي ْبعثُ َها في َصدَائِقِ َخ‬،‫أ ْع َضاء‬
َّ ‫ َكأَ ْن َل ْم َي ُك ْن في ال ُّد ْن َيا إلا‬:‫قُ ْل ُت َل ُه‬
‫َان‬
َ ‫ »إن ََّها كَا َن ْت َوكَا َن ْت َوك‬: ُ‫ديج َة! َف َيقُول‬
َ ‫َخ‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«ٌ‫لي ِم ْن َها َو َلد‬
‫ َف ُي ْه ِدي‬،‫َان َل َي ْذ َب ُح الشَّ ا َء‬
َ ‫ و إ ْن ك‬:‫وفي رواية‬
.‫في َخلاَئِ ِل َها ِم ْن َها َما َي َس ُع ُه َّن‬
: ُ‫ يقول‬،‫َان إِذَا ذبح الشاة‬
َ ‫ ك‬:‫وفي رواية‬
zaklati samo jednu ovcu, ali bi slao
od nje Hatidžinim prijateljicama koliko bi im bilo dovoljno.”
U trećem rivajetu, pak, stoji: “Kada bi zaklao ovcu, povikao bi: ‘Pošaljite Hatidžinim prijateljicama!’ ”
U jednom drugom rivajetu stoji slijedeće: “Jedne prilike zatražila je dozvolu za ulazak kod Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, Hale bint Huvejlid, sestra Hatidžina, pa je u njenom glasu prepoznao Hatidžin glas i veoma se obradovao tome i rekao: ‘Dragi Allahu,
ovo je Hale b. Huvejlid!’ ”
.«‫ديج َة‬
َ ‫»أَ ْر ِس ُلوا بِ َها إِ َلى أَ ْص ِدقَا ِء َخ‬
‫ ْاس َتأ َذ َن ْت َها َل ُة بِ ْن ُت ُخ َو ْي ِلد‬:‫ قَا َلت‬:‫وفي رواية‬
‫ صلى الله‬- ‫يج َة َع َلى َر ُسول الله‬
َ ‫أُخْ ُت َخ ِد‬
‫اح‬
َ ‫ فَار َت‬،‫ديج َة‬
َ ‫ فَع َر َف ْاس ِت َئذ َان َخ‬- ‫عليه وسلم‬
.«‫ »اللَّ ُه َّم َهال ُة بِ ْن ُت ُخ َو ْي ِل ٍد‬: َ‫ َفقَال‬،‫لِ َذلِ َك‬
‫الجمع َب ْي َن‬
‫ وفي‬،‫اح« ُه َو بالحاء‬
ِ
َ ‫ »فَار َت‬:‫قولُ َها‬
ِ‫ »فارتاع« بالعين‬:‫الصحيحين لل ُحمي ِدي‬
.‫ اهتم ب ِه‬:‫ومعناه‬
345. Prenosi se da je Enes, b. Malik,
r.a., rekao:
“Krenuo sam na put sa Džerirom
b. ‘Abdullahom el-Bedželijem, r.a.,
pa on poče da me služi (iako je bio
stariji), te mu ja rekoh: ‘Nemoj to više činiti!’ Na to mi on reče: ‘Kada
sam vidio kako ensarije (Medinelije) postupaju sa Allahovim Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
zakleo sam se da se neću ni sa kim
od njih družiti, a da ga ne budem
služio.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس بن مالك‬٣٤٥
‫لي‬
ّ ‫ خرجت َم َع جرير بن عبد الله ال َب َج‬: َ‫ قَال‬،‫ َف َك َان َيخْ ُد ُمني‬،ٍ‫ في َس َفر‬- ‫ رضي الله عنه‬‫ إِنِّي َق ْد َرأ ْي ُت‬: َ‫ َفقَال‬،‫ لاَ َت ْف َعل‬:‫َف ُق ْل ُت َل ُه‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫الأن َْصا َر َت ْص َن ُع برسول الله‬
ِ ‫ شي ًئا آ َل ْي ُت َع َلى َن‬- ‫وسلم‬
‫فسي أَ ْن لا أ ْص َح َب‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫أ َحدًا ِم ْن ُه ْم إلا َّ َخ َد ْم ُت ُه‬
43. Posebna počast obitelji Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, i o njenim fadiletima
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Allah želi da od vas, o obitelji Poslanikova, grijehe odstrani, i da vas
potpuno očisti.” (Al-Ahzab, 33)
“Pa ko poštiva Allahove propise
- znak je bogobojažljiva srca.” (El-
‫ – باب إكرام أهل بيت‬٤٣
‫ صلى الله عليه‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ وبيان فضلهم‬- ‫وسلم‬
‫ }إِنَّ َما ُيرِي ُد الل ُه لِ ُي ْذ ِه َب َع ْن ُك ُم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
{‫س َٔا ْه َل ا ْل َب ْي ِت َو ُي َط ِّه َر ُك ْم َت ْط ِهي ًرا‬
َ ‫ال ِّر ْج‬
‫ } َو َم ْن ُي َع ِّظ ْم‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٣٣ :‫]الأحزاب‬
ِ ‫شَ َعائِ َر الل ِه َف ِٕان ََّها ِم ْن َت ْق َوى ا ْل ُق ُل‬
:‫وب{ ]الحج‬
.[٣٢
Hadž, 32)
346. Prenosi se da je Jezid b. Hajjan,
rekao: “Jednog dana smo ja, Husajn
b. Sebre i ‘Amr b. Muslim otišli Zejdu b. Erkamu, r.a. Nakon što smo
sjeli kod njega, Husajn mu reče:
‘O Zejde! Uistinu si ti vidio mnogo hajra! Vidio si Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, i
čuo njegov govor, sa njim u boj išao
i za njim klanjao. Zaista si mnogo
hajra doživio! Pričaj nam nešto od
onoga što si čuo od Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme.’
On tada reče: ‘Bratiću moj! Tako
mi Allaha, već sam ostario, davno
‫ ا ْن َط َل ْق ُت‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعن يزيد بن َح َّي َان‬٣٤٦
‫ َو َع ْم ُرو ابن ُم ْس ِلم إِ َلى‬،‫أ َنا و ُح َص ْي ُن ْب ُن َس ْب َرة‬
‫ َف َل َّما َج َل ْس َنا‬- ‫ رضي الله عنهم‬- ‫َز ْيد ْبنِ أر َق َم‬
‫يت َيا َز ْي ُد َخ ْي ًرا‬
َ ‫ َل َق ْد ل ِق‬:‫إِ َل ْي ِه قَالَ َل ُه ُح َص ْين‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َرأ ْي َت َر ُسول الله‬،‫َك ِثي ًرا‬
،‫ و َغ ْزو َت َم َع ُه‬،‫وسمعت حدي َث ُه‬
- ‫وسلم‬
َ
،‫يت َيا َز ْي ُد َخ ْي ًرا كَثي ًرا‬
َ ‫ َل َق ْد َل ِق‬:‫َو َصلَّ ْي َت َخ ْل َف ُه‬
ِ ‫َح ِّد ْث َنا َيا َز ْي ُد َما َس ِم ْع َت ِم ْن‬
- ‫رسول الله‬
،‫ َيا ا ْب َن أ ِخي‬: َ‫ قَال‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫ َو َق ُد َم َعه ِدي‬،‫َوالل ِه لقد َك ِب َر ْت ِسنِّي‬
ِ ‫ض الَّ ِذي ُك ْن ُت أَ ِعي ِم ْن‬
‫رسول‬
ُ ‫َو َن‬
َ ‫سيت َب ْع‬
،‫ فما َح َّد ْث ُت ُك ْم‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ قام‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬.‫ و َما لاَ فَلاَ تُ َكلِّفُوني ِه‬،‫فَا ْق َب ُلوا‬
je to bilo, a ponešto sam i zaboravio od onoga što sam čuo od Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
ve selleme, te primite od mene ono
što vam kažem, a ne pitajte me za
ono što prešutim.’
Zatim reče: ‘Jednog dana je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, ustao i održao govor na izvoru između Mekke i Medine, koji se
zove Humma u kome se zahvalio
Allahu, dželle še’nuhu, tesbih Mu
učinio, govorio i opominjao, a zatim rekao: - O ljudi! Zaista sam ja
samo čovjek, uskoro će doći izaslanik moga Gospodara (melek smrti),
‫ َيو ًما فينا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
،‫َخ ِطي ًبا ب َما ٍء ُي ْد َعى ُخ ًّما َب ْي َن َم َّك َة َوال َم ِدي َن ِة‬
‫ ثُ َّم‬،‫ َو َو َع َظ َو َذ َّك َر‬،‫ َوأ ْث َنى َع َلي ِه‬،‫ف ََح ِم َد الله‬
‫ َف ٕانَّ َما أ َنا َب َش ٌر‬،‫اس‬
ُ َّ‫ ألاَ أَيُّ َها الن‬،ُ‫ »أ َّما َبعد‬: َ‫قَال‬
ِ ‫ُي‬
‫ َوأ َنا تار ٌك‬،‫يب‬
َ ‫وش َك أَ ْن َيأتِي رسولُ ربِّي َفأُ ِج‬
‫ فِي ِه ال ُهدَى‬،‫اب الل ِه‬
ُ ‫ أ َّولُ ُه َما ِك َت‬: ِ‫فيكم َث َق َل ْين‬
ِ ِ‫ ف َُخ ُذوا ب‬،‫َوالنُّو ُر‬
،«‫ َو ْاس َت ْم ِس ُكوا بِ ِه‬،‫كتاب الله‬
ِ ‫ف ََح َّث َع َلى ِك َت‬
: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫ َو َر َّغ َب فِي ِه‬،‫اب الله‬
،‫» َوأَ ْه ُل َب ْي ِتي أُذ ِّك ُر ُك ُم الل ُه في أهلِ َب ْيتي‬
:‫أذك ُر ُك ُم الله في أهل بيتي« َفقَالَ َل ُه ُح َص ْي ٌن‬
‫س نِ َسا ُؤ ُه ِم ْن أ ْه ِل‬
َ ‫ أَ َل ْي‬،ُ‫َو َم ْن أ ْه ُل َبيت ِه َيا َز ْيد‬
ِ ‫ َو‬،‫ نِ َسا ُؤ ُه ِم ْن أ ْه ِل َبيت ِه‬: َ‫َب ْي ِت ِه؟ قَال‬
‫لك ْن أ ْه ُل‬
te ću mu se ja odazvati, a među vama ostavljam dva velika emaneta:
prvi je Allahova Knjiga, u kojoj je
uputa i nur, te je čvrsto prihvatite i
nje se držite! - Pa je govorio o Kur’anu
i nužnosti njegove primjene u životu, a zatim rekao: - I moja obitelj.
Allahom vas opominjem za moju obitelj!’
Husajn ga zatim upita: ‘A ko je
njegova obitelj, o Zejde? Zar nisu
njegove žene od njegove obitelji?’ ‘Njegove žene spadaju u ehli-bejt, ali njegova su obitelj oni kojima je zabranjena sadaka poslije njegove smrti’,
odgovori on.
‫ َو َم ْن ُه ْم؟‬: َ‫ قَال‬،‫الص َد َق َة َبع َد ُه‬
َّ ‫َبي ِت ِه َم ْن ُح ِر َم‬
،‫ َوآلُ َجع َف َر‬،‫ َوآلُ عقيل‬،‫ ُه ْم آلُ َع ِل ٍّي‬: َ‫قَال‬
‫الص َد َق َة؟‬
َّ ‫ ُك ُّل هؤلاء ُح ِر َم‬: َ‫ قَال‬.ٍ‫وآلُ َع َّباس‬
.‫ رواه مسلم‬.‫ َن َع ْم‬: َ‫قَال‬
: ِ‫ »ألاَ َو إنّي َتا ِر ٌك فِي ُك ْم َثقَل ْين‬:‫وفي رواية‬
‫ َمنِ اتَّ َب َع ُه‬،‫اب الله َو ُه َو َح ْب ُل الله‬
ُ ‫أ َح ُد ُهما ِك َت‬
‫َان َع َلى‬
َ ‫ َو َم ْن َت َر َك ُه ك‬،‫َان َع َلى ال ُهدَى‬
َ ‫ك‬
.«‫َضلاَ َلة‬
Husajn reče: ‘A ko su oni?’ ‘Oni
su: obitelj Alije, obitelj ‘Akila, obitelj Dža‘fera i obitelj ‘Abbasova’, odgovori on. ‘Svima ovima je zabranjeno primanje sadake?’, upita Husajn. ‘Da’, odgovori on.”
U drugom rivajetu stoji: “Uistinu,
ja vama ostavljam dva velika emaneta: jedan od njih je Allahova Knjiga, koja je Njegovo uže; ko ga bude
slijedio, bit će na pravom putu, a ko
ga ostavi, bit će u zabludi.”
(Muslim)
44. Poštovanje i uvažavanje uleme i velikana
i davanje prednosti njima u svemu
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“Reci: ‘Zar su isti oni koji znaju i
oni koji ne znaju? Samo oni koji pameti imaju, pouku primaju!’ ” (EzZumer, 9)
‫ – باب توقير العلماء والكبار‬٤٤
‫وأهل الفضل وتقديمهم َع َلى‬
‫غيرهم ورفع مجالسهم و إظهار‬
‫مرتبتهم‬
‫ }قُ ْل َه ْل َي ْس َتوِي الَّ ِذ َين‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ون إِنَّ َما َي َت َذ َّك ُر أُولُو‬
َ ‫ون َوالَّ ِذ َين لا َي ْع َل ُم‬
َ ‫َي ْع َل ُم‬
ِ ‫الأَ ْل َب‬
.[٩ :‫اب{ ]الزمر‬
348. Prenosi se da je Ebu-Mes‘ud
‘Ukbe b. ‘Amir el-Bedri el-Ensari,
r.a., rekao: “Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, rekao je:
‘Neka imam u džema‘atu bude onaj
koji najviše Kur’ana zna napamet,
a ako u Kur’anu budu jednaki, onda najučeniji u hadisu, a ako budu i
u hadisu isti, onda onaj koji je prije
hidžru učinio, a ako i u hidžri budu
isti, onda onaj koji je stariji po godinama.
Neka nipošto čovjek ne staje pred
džema‘at u nečijoj kući, ili sjedne na
posebno (određeno) mjesto, izuzev
nakon dozvole domaćina.’ ”
‫ – وعن أَبي مسعو ٍد عقب َة بن عمرو‬٣٤٨
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫البدري الأنصاري‬
‫ » َي ُؤ ُّم‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسول الله‬
ِ ‫ال َق ْو َم أَ ْق َر ُؤ ُه ْم لِ ِك َت‬
‫ َف ٕا ْن كَانُوا في‬،‫اب الله‬
‫ َف ٕا ْن كَانُوا في‬،‫السنَّ ِة‬
ُّ ِ‫ فأَ ْع َل ُم ُه ْم ب‬،‫ال ِقراء ِة َس َوا ًء‬
‫ َف ٕا ْن كَانُوا في‬،ً‫ َفأَ ْق َد ُم ُه ْم ِه ْج َرة‬،‫السنَّ ِة َس َوا ًء‬
ُّ
‫ َولاَ ُيؤ ّم َّن ال َّر ُج ُل‬،‫ َفأ ْق َد ُم ُه ْم ِسنًّا‬،‫ال ِه ْج َر ِة َس َوا ًء‬
‫ َولاَ َي ْق ُع ْد في َب ْي ِت ِه َع َلى‬،‫ال َّر ُج َل في ُس ْل َطانِ ِه‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َت ْك ِر َم ِت ِه إلا َّ بِ ٕا ْذن ِه‬
َ‫ » َفأ ْق َد ُم ُه ْم ِس ْل ًما« َبدَل‬:‫وفي رواية َل ُه‬
ِ
‫ » َي ُؤ ُّم القَو َم‬:‫ وفي رواية‬.‫ أ ْي إ ْسلا ًما‬:«‫»سنًّا‬
ِ ‫أ ْق َر ُؤ ُه ْم لِ ِك َت‬
‫ َف ٕا ْن‬،ً‫ َوأ ْق َد ُم ُه ْم ِقراءة‬،‫اب الل ِه‬
،ً‫كَا َن ْت ِق َراءتُ ُه ْم َس َوا ًء َف َي ُؤ ُّم ُه ْم أ ْق َد ُم ُه ْم ِه ْج َرة‬
‫ فَل َي ُؤ ُّم ُه ْم أ ْك َب ُر ُه ْم‬،‫َف ٕا ْن كَانُوا في ال ِه ْج َر ِة َسواء‬
.«‫ِسنًّا‬
(Muslim)
‫ أَو‬،‫ محل ولايت ِه‬:«‫والمراد »بِسلطان ِه‬
ِ
U jednom, pak, rivajetu stoji: “Imam ‫الموضع‬
je među vama onaj koji najviše Kur’ana ‫الَّ ِذي يختص بِ ِه »و َتكرِم ُت ُه« بفتح التا ِء وكسر‬
zna napamet i koji je prije počeo uči‫وسري ٍر‬
ٍ ‫ وهي َما ينفرد بِ ِه من فِرا‬:‫الرا ِء‬
َ ‫ش‬
ti Kur’an, a ako u Kur’anu budu is.‫ونحو ِهما‬
U drugom rivajetu stoji: “Onda
onaj koji je prije primio islam”, umjesto: “stariji po godinama”.
ti, onda neka vam imam bude onaj
koji je prije hidžru učinio, a ako i
u hidžri budu isti, onda neka vam
imam bude onaj koji je stariji po godinama.”
‫َان َر ُسول الله ‪ -‬صلى‬
‫‪ – ٣٤٩‬وعنه‪ ،‬قَالَ ‪ :‬ك َ‬
‫الصلا ِة‪،‬‬
‫الله عليه وسلم ‪َ -‬ي ْم َس ُح َم َنا ِك َب َنا في َّ‬
‫»اس َت ُووا َولاَ َتخْ َت ِل ُفوا‪َ ،‬ف َتخْ َت ِل َف‬
‫و َيقُولُ ‪ْ :‬‬
‫قُ ُلو ُب ُك ْم‪ ،‬لِ َي ِلني ِم ْن ُك ْم أُولُوا الأ ْحلاَ ِم َوالنُّ َهى‪،‬‬
‫ثُ َّم الَّ ِذ َين َي ُلو َن ُه ْم‪ ،‬ثُ َّم الَّ ِذ َين َي ُلو َن ُه ْم«‪ .‬رواه‬
‫مسلم‪.‬‬
‫وقوله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‪» :‬لِ َي ِلني« ُه َو‬
‫بتخفيف النون وليس قبلها ياءٌ‪َ ،‬و ُرو َِي بتشديد‬
‫النُّون َم َع َيا ٍء َق ْب َل َها‪َ » .‬والنُّ َهى«‪ :‬ال ُعقُولُ ‪.‬‬
‫ون‪ ،‬وقَي َل‪ :‬أ ْه ُل‬
‫» َوأُولُوا الأ ْحلام«‪ُ :‬هم ال َبالِ ُغ َ‬
‫ِ‬
‫الح ْل ِم َوالف َْض ِل‪.‬‬
‫‪349. Od Ebu-Mes‘uda Ensarija, r.a.,‬‬
‫‪prenosi se da je rekao: “Allahov Po‬‬‫‪slanik doticao nas je svojim rukama‬‬
‫‪po ramenima pred namaz i govorio:‬‬
‫‪‘Ujednačite se, uravnajte se.‬‬
‫‪Nemoj da budete jedan mimo dru‬‬‫‪gog, pa da vaša srca Allah rastavi i‬‬
‫‪razjedini, nek mi je bliži onaj ko je‬‬
‫‪dostojan i razuman, pa oni koji su‬‬
‫” ’‪iza njih.‬‬
‫)‪(Muslim‬‬
350. ‘Abdullah b. Mesud, r.a., pre- ‫ رضي الله‬- ‫ – وعن عبد الله بن مسعود‬٣٥٠
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َرسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
ُ
‘alejhi we sellem, rekao: “Neka su
ٔ‫ »لِ َي ِلني ِم ْن ُك ْم أُولُوا الا‬:‫وسلم‬
،‫ى‬
‫ه‬
‫ن‬
‫ال‬
‫و‬
‫لام‬
‫ح‬
ُّ
ْ
َ
َ
bliži meni oni koji su dostojni i raِ ‫ثُ َّم الَّ ِذ َين َي ُلو َن ُه ْم« َثلا ًثا » َو إيَّا ُك ْم َو َه ْي َش‬
‫ات‬
zboriti, a zatim oni koji su iza njih
(ponovio je to tri puta) i čuvajte se
.‫ رواه مسلم‬.«‫الأ ْس َواق‬
čaršijskog nereda i galame.”
(Muslim)
352. Džabir, r.a., pripovijeda da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, poslije Bitke na Uhudu, stavljao u kabur po dvojicu pitajući: “Koji je više Kur’ana napamet
znao?” Pa kada bi mu pokazali na
jednog od njih dvojice, njega bi prvog stavio u kabur.
‫بي‬
ّ َّ‫ أن الن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٣٥٢
‫َان َي ْج َم ُع َب ْي َن‬
َ ‫ ك‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ ثُ َّم‬،ِ‫ال َّر ُج َل ْينِ ِم ْن َق ْت َلى أُ ُحد َي ْع ِني في ال َق ْبر‬
ً ٔ‫ »أيُّ ُهما أ ْك َث ُر ا‬: ُ‫َيقُول‬
‫خذا لل ُقرا ِٓن؟« َف ٕاذَا أُشي َر‬
‫ رواه‬.‫َل ُه إِ َلى أ َح ِد ِه َما َق َّد َم ُه في اللَّ ْح ِد‬
.‫البخاري‬
354. Ebu-Musa, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao:
“Zaista, u veličanje Allaha, dželle
še’nuhu, spada i poštovanje starog
(sijedog) muslimana, hafiza Kur’ana,
koji ne pretjeruje u traženju skrivenih propisa u njemu, kako bi ih strogo primijenio, niti je od onih koji rijetko Kur’an uče i slabo se po njemu
vladaju, kao i poštovanje i pravedna
vladara.”
(Ebu-Davud)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي موسى‬٣٥٤
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
ِ ‫»إ َّن ِم ْن إ ْج‬
‫ إ ْك َرا َم ِذي الشَّ ْي َب ِة‬:‫لال الل ِه َت َعا َلى‬
،‫ َو َح ِاملِ ال ُقرا ِٓن َغ ْي ِر ال َغالِي فِي ِه‬،‫ال ُم ْس ِل ِم‬
‫الس ْل َط ِان ال ُم ْق ِسط‬
َ ‫َو‬
ُّ ‫ َو إ ْك َرا َم ِذي‬،‫الجافِي َع ْن ُه‬
.‫« حديث حسن رواه أَ ُبو داود‬
355. ‘Amr b. Šu‘ajb prenosi od svoga oca, a ovaj od svoga djeda, da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Nije od nas
onaj koji nije milostiv prema našim
mlađima, i koji ne poštuje naše starije.”
(Ebu-Davud i Tirmiz, sahih)
U Ebu-Davudovom rivajetu stoji:
“...koji ne poštuje prava naših starijih.”
‫ عن‬،‫ عن أبيه‬،‫ – وعن عمرو بن شعيب‬٣٥٥
‫ قَالَ َر ُسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنهم‬- ‫جده‬
‫س ِمنَّا َم ْن‬
َ ‫ » َل ْي‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
.«‫ َو َي ْعر ِْف شَ َر َف كَبي ِر َنا‬،‫َل ْم َي ْر َح ْم َص ِغير َنا‬
َ‫ َوقال‬،‫حديث صحيح رواه أَ ُبو داود والترمذي‬
.«‫ »حديث حسن صحيح‬:‫الترمذي‬
.«‫»ح َّق كَبي ِر َنا‬
َ :‫وفي رواية أبي داود‬
45. Posjećivanje dobrih
ljudi, druženje sa njima,
poštivanje i traženje njihove dove; posjećivanje
odabranih mjesta
Uzvišeni Allah kaže:
“A kada Musa reče momku svome: ‘Sve ću ići dok ne stignem do
mjesta gdje se sastaju dva mora, ili
ću dugo, dugo ići!’ I kada njih dvojica stigoše do mjesta na kome se ona
‫ – باب زيارة أهل الخير‬٤٥
‫ومجالستهم وصحبتهم‬
‫ومحبتهم وطلب زيارتهم والدعاء‬
‫منهم وزيارة المواضع الفاضلة‬
‫وسى لِ َف َتا ُه لا‬
َ ‫ } َو إِ ْذ قَالَ ُم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫أَ ْب َر ُح َحتَّى أَ ْب ُل َغ َم ْج َم َع ا ْل َب ْح َر ْينِ أَ ْو أَ ْم ِض َي‬
‫وسى َه ْل‬
َ ‫ }قَالَ َل ُه ُم‬:‫ُح ُق ًبا{ إِ َلى قوله َت َعا َلى‬
{‫أَتَّ ِب ُع َك َع َلى أَ ْن تُ َعلِّ َمنِ ِم َّما ُعلِّ ْم َت ُر ْشدًا‬
‫اص ِب ْر‬
ْ ‫ } َو‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٦٦ -٦٠ :‫]الكهف‬
sastaju, zaboraviše na ribu svoju, pa
ona u more kliznu. A kada se udaljiše, Musa reče momku svome: ‘Daj
nam užinu našu, jer smo se od ovoga našeg putovanja umorili.’ ‘Vidi’,
reče on, ‘kada smo se kod one stijene svratili, ja sam zaboravio onu ribu. Sam šejtan je učinio da je zaboravim, da ti je ne spomenem. Mora
da je ona kliznula u more; baš čudnovato!’ ‘E, to je ono što tražimo!’,
reče Musa, i njih se dvojica vratiše
putem kojim su bili došli, i nađoše
jednog našeg roba kojem smo milost našu darovali, i onome što samo Mi znamo, naučili. ‘Hoćeš li da
‫ون َربَّ ُه ْم بِا ْل َغدَا ِة‬
َ ‫َن ْف َس َك َم َع الَّ ِذ َين َي ْد ُع‬
.[٢٨ :‫ُون َو ْج َه ُه{ ]الكهف‬
َ ‫َوا ْل َع ِش ِّي ُيرِيد‬
te pratim?’, upita ga Musa, ‘ali da
me onome čemu si ti ispravno poučen poučiš?’ ” (El-Kehf, 60-66)
“Budi ustrajno uz one koji Gospodara svoga dozivaju ujutro i navečer u želji da naklonost njegovu zasluže.” (El-Kehf, 28)
360. Enes, r.a., kazuje da je Ebu-Bekr
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٣٦٠
rekao Omeru, r.a., nakon smrti Alِ ‫قَالَ أَ ُبو بكر لِ ُع َم َر رضي الله عنهما َب ْع َد َوفَا‬
‫ة‬
lahovog Poslanika, ‘alejhis-selam: “Hajِ
َ ‫ ا ْن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
de da posjetimo Ummu Ejmen, r.a., ‫ط ِل ْق بِ َنا‬
kao što je to činio Allahov Poslanik,
‫ َن ُزو ُر َها َك َما‬- ‫ رضي الله عنها‬- ‫إِ َلى أُ ِّم أَ ْي َم َن‬
‘alejhis-selam” Kada su ušli u kuću,
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َان َر ُسول الله‬
َ ‫ك‬
ona zaplaka i njih dvojica je upita:‫ َفقَالاَ َل َها‬،‫ َب َك ْت‬،‫ َف َل َّما ا ْن َت َه َيا إِ َل ْي َها‬،‫َي ُزو ُر َها‬
še: ‘Zašto plačeš? Zar ne znaš da
ِ ‫َما ُي ْب ِك‬
‫يك؟ أ َما َت ْع َل ِم َين أَ َّن َما ِع ْن َد الل ِه َخ ْي ٌر‬
je najbolje ono što je Allah pripreِ ‫ل َر ُس‬
mio Allahovom Poslaniku, ‘alejhis:‫ صلى الله عليه وسلم؟ َفقَا َل ْت‬- ‫ول الله‬
selam?’ ”
‫ما أب ِكي أَن لاَ أَكُون أَ ْع َلم أن ما ِعن َد الله‬
“Ne plačem zato što ne znam da
je ono što je Allah pripremio Allahovom Poslaniku, ‘alejhis-selam, najbolje, nego plačem zato što je Objava prestala dolaziti.” “Tada ona ras-
ْ َ َّ
ْ
َ
ْ َ
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َت َعا َلى َخ ْي ٌر لرسول الله‬
‫ و َل ِك ْن أَبكي أَ َّن ال َو ْح َي ق ِد ا ْن َق َط َع ِم َن‬َ‫ ف ََج َعلا‬،‫ ف ََه َّي َج ْت ُه َما َع َلى ال ُب َكا ِء‬،‫السما ِء‬
َّ
ِ
.‫ رواه مسلم‬.‫َي ْبك َي ِان َم َع َها‬
plaka i njih dvojicu, te i oni počeše
plakati s njom.”
(Muslim)
361. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi od
Allahovog Poslanika, ‘alejhis-selam:
“Neki čovjek je krenuo da posjeti brata muslimana u drugom selu, i Allah naredi meleku da ga sačeka na
putu. ‘Kuda ideš?’, upita ga melek.
‘Idem da posjetim brata u ovom selu’, reče čovjek. ‘Da ne ideš zato da
ti uzvrati na dobročinstvo koji si mu
učinio?’ ‘Ne. Hoću da ga posjetim,
zato što ga volim, u ime Allaha.’ ‘Ja
sam izaslanik Allaha’ - reče mu melek - ‘da ti kažem da te je Allah zavolio, kao što si ti njega zavolio, u
ime Allaha!’ ”
(Muslim)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣٦١
‫ »أَ َّن َر ُج ًلا َزا َر‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫الن‬
‫ َفأَ ْر َص َد الله َت َعا َلى َع َلى‬،‫أَ ًخا َل ُه في قَر َية أُخْ َرى‬
‫ أ ْي َن‬: َ‫ قَال‬،‫ َف َل َّما أ َتى َع َلي ِه‬،‫َم ْد َر َج ِت ِه َم َل ًكا‬
.‫ أُري ُد أ ًخا لي في ه ِذ ِه القَر َي ِة‬: َ‫تُريدُ؟ قَال‬
‫ َه ْل َل َك َع َلي ِه ِم ْن نِ ْع َم ٍة َت ُربُّ َها َع َلي ِه؟‬: َ‫قَال‬
،‫ َغ ْي َر أنِّي أ ْح َب ْب ُت ُه في الله َت َعا َلى‬،‫ لا‬: َ‫قَال‬
‫ ف ٕانِّي َر ُسول الله إ َل ْي َك بِأَ َّن الل َه َق ْد أَ َح َّب َك‬: َ‫قَال‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َك َما أ ْح َب ْب َت ُه فِي ِه‬
‫ َو‬،‫ إِذَا َو َّك َل ُه بِ ِح ْف ِظ ِه‬:‫ »أ ْر َص َد ُه« لِ َك َذا‬:‫يقال‬
،‫ ال َّطر ُِيق‬:‫»ال َم ْد َر َج ُة« بِ ْف ْت ِح المي ِم وال َّرا ِء‬
‫ َو َت ْس َعى في‬،‫ َتقُو ُم بِ َها‬:«‫ومعنى » َت ُربُّ َها‬
‫َص ِ‬
‫لاح َها‪.‬‬
362. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Kada neko obiđe bolesnika,
ili posjeti brata muslimana, melek
ga zovne: ‘Divan si, divno je djelo
koje si učinio, i u Džennetu si sebi
pripremio boravište.’ ”
(Tirmizi, hasen)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٣٦٢
‫ِيضا أَ ْو َزا َر أَ ًخا‬
ً ‫ » َم ْن َعا َد َمر‬:‫الله عليه وسلم‬
‫اب‬
َ ‫ َو َط‬،‫ بِأَ ْن ِط ْب َت‬:‫ َنا َدا ُه ُم َنا ٍد‬،‫َل ُه في الله‬
‫ رواه‬.«‫الجنَّ ِة َم ْن ِز ًلا‬
َ ‫ َو َت َب َّوأْ َت ِم َن‬، َ‫َم ْم َشاك‬
‫ وفي‬،«‫ »حديث حسن‬: َ‫ َوقال‬،‫الترمذي‬
.«‫ »غريب‬:‫بعض النسخ‬
363. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhisselam, rekao: “Dobar sagovornik i
loš sagovornik su kao prodavač mirisa i kovač. Prodavač mirisa će ti
pokloniti miris; ili ćeš ga kupiti, ili
ćeš osjetiti lijep miris, a kovač će ti
zapaliti odjeću ili ćeš od njega osjetiti ružan miris.”
‫ رضي‬- ‫ – وعن أَبي موسى الأشعري‬٣٦٣
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أن النبي‬- ‫الله عنه‬
‫س‬
ِ ‫الصالِ ِح َو َج ِلي‬
ِ ‫الج ِلي‬
َّ ‫س‬
َ ‫ »إِنَّ َما َمث ُل‬: َ‫قَال‬
،ِ‫ َو َنافِ ِخ ا ْل ِكير‬،‫ ك ََح ِام ِل ال ِم ْس ِك‬،‫السو ِء‬
ُّ
‫ َو إ َّما أَ ْن‬،‫ إ َّما أَ ْن ُي ْح ِذ َي َك‬:‫ف ََح ِام ُل ا ْل ِم ْس ِك‬
،‫ريحا َط ِّي َب ًة‬
ً ‫ َو إ َّما أَ ْن َت ِج َد ِم ْن ُه‬،‫َت ْب َتا َع ِم ْن ُه‬
ِ ‫َو َنافِ ُخ‬
‫ َو إ َّما أَ ْن‬،‫ إ َّما أَ ْن ُي ْحرِقَ ثِ َيا َب َك‬:ِ‫الكير‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫ِيحا ُم ْن ِت َن ًة‬
ً ‫َت ِج َد ِم ْن ُه ر‬
َ ‫ ُي ْع ِط‬:(‫يك‬
َ ‫) ُي ْح ِذ‬
.‫يك‬
‫‪ – ٣٦٤‬وعن أَبي هريرة ‪ -‬رضي الله عنه ‪ -‬عن‬
‫بي ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪ -‬قَالَ ‪» :‬تُ ْن َك ُح‬
‫النَّ ّ‬
‫ال َم ْرأَ ُة لأَ ْر َب ٍع‪ :‬لِ َمالِ َها‪َ ،‬و لِ َح َس ِب َها‪َ ،‬و لِ َج َمالِ َها‪،‬‬
‫َو لِ ِدي ِن َها‪ ،‬فَا ْظ َف ْر بِ َذ ِ‬
‫ات الدِّينِ َت ِر َب ْت َيدَاك«‪.‬‬
‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‪.‬‬
‫صدون في ال َعا َدة ِم َن‬
‫اس َي ْق َ‬
‫ومعناه‪ :‬أ َّن النَّ َ‬
‫ال َم ْرأ ِة ه ِذ ِه ِ‬
‫نت‬
‫ص أ َ‬
‫الخ َصالَ الأ ْر َب َع‪ ،‬ف ْ‬
‫َاح َر ْ‬
‫َع َلى ذ ِ‬
‫ِص َع َلى‬
‫َات الدِّينِ ‪َ ،‬وا ْظ َف ْر بِ َها‪َ ،‬و ْ‬
‫احر ْ‬
‫ُص ْح َب ِتها‪.‬‬
‫‪364. Ebu-Hurerje, r.a., prenosi da‬‬
‫‪je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,‬‬
‫‪rekao: “Žene se uzimaju zbog četi‬‬‫‪ri stvari: zbog bogatstva, porijekla,‬‬
‫‪ljepote i vjere; pa se oženi vjernicom,‬‬
‫”!‪blagoslovljen bio‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
367. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Čovjek je vjere svoga prijatelja; zato pazite sa kim se družite!”
(Ebu-Davud, Tirmizi, hasen)
‫ أن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣٦٧
‫ »ال َّر ُج ُل‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ فَل َي ْن ُظ ْر أَ َح ُد ُك ْم َم ْن‬،‫َع َلى ِدينِ َخ ِلي ِل ِه‬
‫ رواه أَ ُبو داود والترمذي ب ٕاسناد‬.«‫ُي َخالِ ُل‬
.«‫ »حديث حسن‬:‫ َوقالَ الترمذي‬،‫صحيح‬
‫‪ – ٣٦٨‬وعن أَبي موسى الأشعري ‪ -‬رضي‬
‫بي ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪-‬‬
‫الله عنه‪ :‬أن النَّ ّ‬
‫قَالَ ‪» :‬ال َم ْر ُء َم َع َم ْن أَ َح َّب«‪ُ .‬متَّف ٌَق َع َلي ِه‪.‬‬
‫وفي رواية‪ :‬قيل للنبي ‪ -‬صلى الله عليه‬
‫حب القَو َم َو َل َّما َي ْل َح ْق بِ ِه ْم؟‬
‫وسلم‪ :‬ال َّر ُج ُل ُي ُّ‬
‫قَالَ ‪» :‬ال َم ْر ُء َم َع َم ْن أَ َح َّب«‪.‬‬
‫‪368. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., pre‬‬‫‪nosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhis‬‬‫‪selam, rekao: “Čovjek će biti uz ono‬‬‫”‪ga koga voli.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
369. Enes, r.a., kazuje da je jedan
beduin upitao Allahovog Poslanika,
‘alejhis-selam: “‘Kada će biti Smak
svijeta?’ ‘A šta si pripremio za njega?’, upita ga. ‘Ljubav prema Allahu i Allahovom Poslaniku’, reče čovjek. ‘Ti ćeš biti sa onima koje voliš’
- odgovori mu.”
Drugo predanje glasi: “Nisam pripremio mnogo dobrovoljnog posta,
ni namaza, ni sadake, ali volim Allaha i Njegovog Poslanika!”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٣٦٩
‫ صلى الله عليه‬- ‫أعراب ًيا قَالَ لرسول الله‬
‫ صلى‬- ‫السا َع ُة؟ قَالَ َر ُسول الله‬
َّ ‫ َم َتى‬:‫وسلم‬
: َ‫ » َما أ ْع َد ْد َت َل َها؟« قَال‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ »أَن َْت َم َع َم ْن‬: َ‫ قَال‬،‫ُح َّب الله ورسول ِه‬
.‫ وهذا لفظ مسلم‬،‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫أَ ْح َب ْب َت‬
‫ َما أ ْع َد ْد ُت َل َها ِم ْن كَثي ِر‬:‫وفي رواية لهما‬
‫ َو َل ِكنِّي أُ ِح ُّب‬،‫ َولاَ َص َد َق ٍة‬،‫ َولاَ َصلاَ ٍة‬،‫َص ْو ٍم‬
.‫الله َو َر ُسو َل ُه‬
371. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Ljudi su kao metali, kao zlato i srebro. U islamu su najbolji oni
koji su bili najbolji u džahilijjetu, ako
shvate vjeru; a duše su sakupljena
vojska, one koje se upoznaju, zbliže
se, a one koje se ne upoznaju, raziđu se.”
(Muslim)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣٧١
‫اس‬
ُ َّ‫ »الن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫الن‬
‫ ِخ َيا ُر ُه ْم في‬،‫َم َعا ِد ٌن َك َم َعا ِد ِن ال َّذ َه ِب َوال ِف َّض ِة‬
،‫الجا ِه ِل َّي ِة ِخ َيا ُر ُه ْم في الإ ْسلاَ ِم إِذَا فَق ُهوا‬
َ
‫ َف َما َت َعا َر َف ِم ْن َها‬،ٌ‫اح ُج ُنو ٌد ُم َجنَّ َدة‬
ُ ‫َوالأ ْر َو‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ و َما َت َنا َك َر ِم ْن َها اخْ َت َل َف‬،‫ا ْئ َت َل َف‬
‫ « إلخ ِم ْن‬...‫اح‬
ُ ‫ »الأَ ْر َو‬:‫وروى البخاري قوله‬
.‫رواية عائشة رضي الله عنها‬
46. Vrijednosti ljubavi
u ime Allaha i podsticanje na nju. Lijepo je izreći svoju ljubav onome
ko se voli. Kako tada odgovoriti?
Uzvišeni Allah kaže:
“Muhammed je Allahov Poslanik,
a njegovi su sljedbenici strogi prema nevjernicima, a samilosni među
sobom; vidiš ih kako se klanjaju i li-
‫ – باب فضل الحب في‬٤٦
‫الله والحث َع َلي ِه و إعلام الرجل‬
‫ وماذا‬،‫ أنه يحبه‬،‫من يحبه‬
‫يقول َل ُه إِ َذا أعلمه‬
‫ } ُم َح َّم ٌد َر ُسولُ الل ِه َوالَّ ِذ َين‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
{‫َم َع ُه أَ ِشدَّا ُء َع َلى ا ْل ُك َّفا ِر ُر َح َما ُء َب ْي َن ُه ْم‬
:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،‫[ إِ َلى آخر السورة‬٢٩ :‫]الفتح‬
‫} َوالَّ ِذ َين َت َب َّوأُوا الدَّا َر َو ِٕالاي َم َان ِم ْن َق ْب ِل ِه ْم‬
cem na tle padaju, želeći Allahovu
nagradu i zadovoljstvo - na licima
su im tragovi padanja na sedždu.”
(El-Feth, 29)
“I onima koji su Medinu za življenje izabrali i domom prave vjere još
prije njih je učinili; oni vole one koji
im se doseljavaju.” (El-Hašr, 9)
.[٩ :‫اج َر إِ َل ْي ِه ْم{ ]الحشر‬
َ ‫ُي ِح ُّب‬
َ ‫ون َم ْن َه‬
375. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao:
“Koga budu krasila tri svojstva, osjetit će slast imana: da mu Allah i Njegov Poslanik budu draži od svega,
da brata muslimana voli samo u ime
Allaha, i da mrzi povratak u kufr,
nakon što ga je Allah iz njega izbavio, kao što ne želi biti bačen u vatru.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن أن‬٣٧٥
ٌ ‫ » َث‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
‫لاث‬
ّ َّ‫الن‬
ِ ٕ‫َم ْن ك َُّن فِي ِه َو َج َد بِ ِه َّن َحلا َو َة الا‬
‫ أَ ْن‬:‫يمان‬
،‫ون الل ُه َو َر ُسولُ ُه أ َح َّب إِ َل ْي ِه ِم َّما َس َوا ُه َما‬
َ ‫َي ُك‬
‫ َوأَ ْن َي ْك َر َه‬،‫َوأ ْن ُي ِح َّب ال َم ْر َء لاَ ُي ِح ُّب ُه إلا َّ لل ِه‬
،‫أَ ْن َي ُعو َد في ال ُك ْف ِر َب ْع َد أَ ْن أَ ْنق ََذ ُه الله ِم ْن ُه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«ِ‫َك َما َي ْك َر ُه أَ ْن ُي ْق َذ َف في النَّار‬
376. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Sedam vrsta ljudi bit će u
Allahovom hladu, na dan kad nikakvoga drugog hlada neće biti: praveden vladar; mladić koji odraste u
pokornosti Allahu; čovjek čije je srce neprestano vezano za džamiju; prijatelji koji se vole samo u ime Allaha, takvi su kada se sastaju i raziđu;
čovjek kojeg lijepa i ugledna žena
pozove na blud, pa kaže: ‘Ne, ja se
bojim Allaha’; čovjek koji udjeljuje
milostinju, tako da mu lijeva ruka
ne zna šta je desna udijelila; i čovjek
koji se sjeti Allaha u samoći, pa pu-
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣٧٦
‫»س ْب َع ٌة‬
َ : َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫الن‬
‫ إ َما ٌم‬:‫ُي ِظلُّ ُه ُم الل ُه في ِظلِّ ِه َي ْو َم لاَ ِظ َّل إلا َّ ِظلُّ ُه‬
‫ عز وجل‬- ‫اب َن َشأ في ِع َبا َد ِة الله‬
ٌّ َ‫ َوش‬،ٌ‫َعا ِدل‬
ِ ‫ َو َر ُج ٌل َق ْل ُب ُه ُم َعلَّ ٌق بِال َم َس‬‫ َو َر ُجلا َِن َت َحابّا‬،‫اج ِد‬
‫ َو َر ُج ٌل َد َع ْت ُه‬،‫اج َت َم َعا َع َلي ِه و َت َف َّرقَا َع َلي ِه‬
ْ ‫في الل ِه‬
‫اف‬
ُ ‫ إنِّي أ َخ‬: َ‫ َفقَال‬،‫َات ُح ْسنٍ َو َج َم ٍال‬
ُ ‫ا ْم َرأ ٌة ذ‬
َ‫ َفأخْ فَا َها َحتَّى لا‬،‫ َو َر ُج ٌل َت َصدَّقَ بِ َص َد َق ٍة‬،‫الله‬
‫ َو َر ُج ٌل َذ َك َر الله‬،‫َت ْع َل َم ِش َمالُ ُه َما تُ ْن ِف ُق َي ِمي ُن ُه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َاض ْت َع ْي َنا ُه‬
َ ‫َخالِ ًيا َفف‬
sti suze.”
(Muttefekun ‘alejhi)
377. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Na Sudnjem danu će Allah
reći: ‘Gdje su oni što su se voljeli
u Moje ime? Danas ću ih uvesti u
Moj hlad, kada nema drugog hlada,
osim Moga!’ ”
(Muslim)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٣٧٧
‫ »إ ّن الله َت َعا َلى َيقُول َي ْو َم‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ون بِ َجلالِي؟ ال َي ْو َم أُ ِظلُّ ُه ْم‬
َ ُّ‫ أ ْي َن ال ُم َت َحاب‬:‫ال ِق َيا َم ِة‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫فِي ِظلِّي َي ْو َم لاَ ِظ َّل إلا َّ ِظلِّي‬
378. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Tako mi Allaha, u Čijoj je
ruci moja duša, nećete ući u Džennet sve dok ne budete vjerovali, a
nećete vjerovati sve dok se ne budete voljeli! Hoćete li da vas uputim
na djelo kojim ćete se, ako ga budete činili, zavoljeti? Nazivajte selam
jedni drugima!”
(Muslim)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٣٧٨
‫ لا‬،‫ »والَّ ِذي َن ْف ِسي بِ َي ِد ِه‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َولا تُ ْؤ ِم ُنوا َحتَّى‬،‫الجنَّ َة َحتَّى تُ ْؤ ِم ُنوا‬
َ ‫َتد ُْخ ُلوا‬
‫ أ َولاَ أ ُدلُّ ُك ْم َع َلى شَ ْي ٍء إِذَا َف َع ْل ُت ُمو ُه‬،‫َت َحابُّوا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫السلا َم بينكم‬
َّ ‫َت َحا َب ْب ُت ْم؟ أَ ْف ُشوا‬
384. Mu‘az, r.a., kazuje: “Allahov
Poslanik, ‘alejhis-selam, uzeo me je
za ruku i rekao mi: ‘Mu‘aze, volim
te, tako mi Allaha! Zato, poslije svakog namaza, prouči: - Gospodaru
moj, pomozi mi da Te se sjećam, da
Ti zahvaljujem i da Ti ispravno robujem!’ ”
(Ebu-Davud, Nesai, sahih)
‫ أن َر ُسول‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن معاذ‬٣٨٤
،‫ أخذ بيد ِه‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ ثُ َّم‬،‫ إنِّي لأُ ِح ُّب َك‬،‫ َوالل ِه‬،ُ‫ » َيا ُم َعاذ‬: َ‫َوقال‬
ِ ُٔ‫ا‬
َ ‫وص‬
‫ لاَ َت َد َع َّن في ُد ُب ِر ُك ِّل َصلاَ ٍة‬،ُ‫يك َيا ُم َعاذ‬
، َ‫ َوشُ ْكرِك‬، َ‫ اللَّ ُه َّم أَ ِعنِّي َع َلى ِذ ْكرِك‬: ُ‫َتقُول‬
‫ رواه أَ ُبو‬،‫ حديث صحيح‬.«‫َو ُح ْسنِ ِع َبا َدتِ َك‬
.‫داود والنسائي ب ٕاسناد صحيح‬
‫‪ – ٤٧‬باب علامات ُح ِّب الله‬
‫َت َعا َلى للعبد والحث َع َلى‬
‫التخلق بِ َها والسعي في‬
‫تحصيلها‬
‫ون الل َه‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪} :‬قُ ْل إِ ْن ُك ْن ُت ْم تُ ِح ُّب َ‬
‫فَاتَّ ِب ُعو نِي ُي ْح ِب ْب ُك ُم الل ُه َو َي ْغ ِف ْر َل ُك ْم ُذنُو َب ُك ْم‬
‫َوالل ُه َغفُو ٌر َر ِحي ٌم{ ]آل عمران‪َ ،[٣١ :‬وقالَ‬
‫َت َعا َلى‪َ } :‬يا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا َم ْن َي ْر َت َّد ِم ْن ُك ْم‬
‫َع ْن ِدي ِن ِه ف ََس ْو َف َيأْتِي الل ُه بِ َق ْو ٍم ُي ِح ُّب ُه ْم‬
‫َو ُي ِح ُّبو َن ُه أَ ِذلَّ ٍة َع َلى ا ْل ُم ْؤ ِم ِن َين أَ ِع َّز ٍة َع َلى‬
‫‪47. Znaci Allahove lju‬‬‫‪bavi prema Njegovom ro‬‬‫‪bu‬‬
‫‪Allah, dželle še’nuhu, kaže:‬‬
‫‪“Reci: ‘Ako Allaha volite, mene‬‬
‫‪slijedite, i vas će Allah zavoljeti i gri‬‬‫‪jehe vam oprostiti!’ - a Allah prašta‬‬
‫)‪i milostiv je.” (Ali-‘Imran, 31‬‬
‫‪“O vjernici, ako se neko od vas od‬‬
‫‪vjere svoje odmetne, pa, Allah će si-‬‬
gurno mjesto njih dovesti ljude ko‫ُون‬
َ ‫ُون فِي َس ِبي ِل الل ِه َولا َي َخاف‬
َ ‫ا ْل َكافِر َِين ُي َجا ِهد‬
je On voli i koji Njega vole, prema
ِ ‫َل ْو َم َة لائِ ٍم ذَلِ َك ف َْض ُل الل ِه ُي ْؤ تِي‬
‫ء‬
‫ا‬
‫ش‬
‫ي‬
‫ن‬
‫م‬
‫ه‬
َ
َ
َ
ْ
ُ
vjernicima ponizne, a prema nevjer.[٥٤ :‫َوالل ُه َو ِاس ٌع َع ِلي ٌم{ ]المائدة‬
nicima ponosite; oni će se na Allahovom putu boriti i neće se ničijeg
prijekora bojati. To je Allahov dar,
koji On daje kome hoće, a Allah je
neizmjerno dobar i sve zna.” (El-Maida,
54)
386. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Uzvišeni Allah kaže:
‘Objavio sam rat onome ko bude
neprijatelj mome prijatelju. Najdraže Meni čime Mi se Moj rob može
približiti jesu farzovi. Moj rob Mi
se približuje nafilama sve dok ga ne
zavolim, a kada ga zavolim, postanem njegov sluh kojim čuje, njegov
vid kojim vidi, njegova ruka kojom
prihvaća i njegova noga kojom hodi. Ako Me zamoli, udovoljit ću mu,
a ako zatraži Moju zaštitu, zaštitit
ću ga.’ ”
(Buhari)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٣٨٦
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ َف َق ْد‬،‫ َم ْن َعا َدى لِي َو لِ ًّيا‬: َ‫»إ َّن الله َت َعا َلى قَال‬
‫ َو َما َت َق َّر َب إِ َل َّي َع ْب ِدي بِ َشي ٍء‬،‫آ َذ ْن ُت ُه بِا ْل َح ْر ِب‬
ُ‫ َو َما َي َزال‬،‫أَ َح َّب إِ َل َّي ِم َّما ا ْف َت َر ْض ُت َع َلي ِه‬
‫ َف ِٕاذَا‬،‫َع ْب ِدي َي َت َق َّر ُب إِ َل َّي بِالنَّ َوافِلِ َحتَّى أُ ِح َّب ُه‬
‫ َو َب َص َر ُه‬،‫ ُك ْن ُت َس ْم َع ُه الَّ ِذي َي ْس َم ُع بِ ِه‬،‫أَ ْح َب ْب ُت ُه‬
‫رج َل ُه‬
ْ ‫ َو‬،‫ش بِ َها‬
ُ ‫ و َي َد ُه الَّتي َي ْب ِط‬،‫الَّ ِذي ُي ْب ِص ُر بِ ِه‬
‫ َو َل ِئن‬،‫ َو إ ْن َسأ َل ِني أ ْع َط ْي ُت ُه‬،‫الَّ ِتي َي ْم ِشي بِ َها‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ْاس َت َعا َذنِي لأ ِع َيذنَّ ُه‬
.‫ أعلمته بأني محارِب َل ُه‬:«‫معنى »آذنته‬
.‫ »استعاذني« روي بالبا ِء وروي بالنون‬:‫وقوله‬
388. ‘Aiša, r.a., kazuje da je Allahov
‫ أ َّن‬:‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٣٨٨
Poslanik, ‘alejhis-selam, poslao jed‫بعث‬
َ - ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
nog čovjeka kao zapovjednika izvid‫ َف َك َان َي ْق َرأُ لأَ ْص َحابِ ِه في‬،‫رج ًلا َع َلى َسريَّ ٍة‬
nice. Čovjek je na završetku svakog namaza učio suru (Kul huvalla‫ َف َل َّما‬،{ٌ‫َصلاَتِ ِه ْم َف َيخْ ِت ُم بـ }قُل ُه َو الل ُه أَ َحد‬
hu ehad), a kada se vratiše, to spo‫ صلى الله‬- ‫َر َج ُعوا َذ َك ُروا ذلِ َك لرسول الله‬
menuše Allahovom Poslaniku, ‘alejhisٍ ‫ لأَ ِّي شَ ْي‬،‫»س ُلو ُه‬
‫ء‬
َ : َ‫ َفقَال‬- ‫عليه وسلم‬
selam “Upitajte ga zašto je to činio?”
‫ لأَن ََّها ِص َف ُة‬: َ‫ َفقَال‬،‫ ف ََسألُو ُه‬،«‫َي ْص َن ُع ذلِ َك؟‬
- reče im Allahov Poslanik, ‘alejhisselam. Kada su ga pitali, on im od‫ َفقَالَ َر ُسول‬.‫ َفأَ َنا أُ ِح ُّب أَ ْن أَ ْق َرأ بِ َها‬، ِ‫ال َّر ْحمن‬
govori: “Zato što su u toj suri svojstva Milostivog, i ja volim da je učim.” ‫ »أَخْ ِب ُرو ُه أ َّن الل َه‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َت َعا َلى ُي ِح ُّب ُه‬
“Recite mu da ga Uzvišeni Allah voli, reče Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam”
(Muttefekun ‘alejhi)
49. Suđenje ljudima prema vanjskim djelima, a
Allahu će se odgovarati
za ono što im je u dušama
Uzvišeni Allah kaže:
“A ako se pokaju i namaz budu
obavljali i zekat davali, ostavite ih
na miru.” (Et-Tevba, 5)
‫ – باب إجراء أحكام الناس‬٤٩
‫َع َلى الظاهر وسرائرهم إِ َلى الله‬
‫َت َعا َلى‬
‫الصلا َة‬
َّ ‫ } َف ِٕا ْن َتا ُبوا َوأَقَا ُموا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
.[٥ :‫َوآ َت ُوا ال َّزكَا َة ف ََخلُّوا َس ِبي َل ُهم{ ]التوبة‬
390. Ibn-Omer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao: “Naređeno mi je da se borim
protiv ljudi, sve dok ne budu svjedočili da je samo Allah Bog i da je
Muhammed Allahov Poslanik, klanjali namaz i davali zekat. A kada
to učine, zaštitili su od mene svoje
živote i imetke, izuzev kada se ogriješe o propise islama, a Allahu će
polagati račun.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٣٩٠
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
َ‫اس َحتَّى َيشْ َه ُدوا أَ ْن لا‬
َ َّ‫»أُ ِم ْر ُت أَ ْن أُقَاتِ َل الن‬
‫ َو ُيقي ُموا‬،‫ َوأ َّن ُم َح َّمدًا َر ُسول الله‬،‫إل َه إلا َّ الله‬
‫ َف ِٕاذَا َف َع ُلوا ذلِ َك َع َص ُموا‬،َ‫ َو ُيؤتُوا ال َّزكَاة‬،َ‫الصلاة‬
َّ
،‫بح ِّق الإ ْسلاَ ِم‬
َ َّ ‫ِمنِّي ِد َماء ُه ْم َوأَ ْم َوا َل ُه ْم إلا‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َو ِح َسا ُب ُه ْم َع َلى الله َت َعا َلى‬
391. Ebu-‘Abdullah Tarik b. Ušejm,
r.a., kazuje da je čuo od Allahovog
Poslanika, ‘alejhis-selam:
“Ko izgovori šehadet i porekne druga božanstva, osim Allaha, zaštitio
je svoj imetak i život, a Allahu će
poslije polagati račun.”
(Muslim)
- ‫ – وعن أَبي عب ِد الله طارِق بن أشَ ْيم‬٣٩١
- ‫ َس ِم ْع ُت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
َ‫ » َم ْن قالَ لا‬:‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
ِ ‫ َو َك َف َر ب َما ُي ْع َب ُد ِم ْن ُد‬،‫إل َه إلا َّ الله‬
،‫ون الل ِه‬
.«‫ َو ِح َسا ُب ُه َع َلى الله َت َعا َلى‬،‫َح ُر َم َمالُ ُه َو َد ُم ُه‬
.‫رواه مسلم‬
392. Ebu-Ma‘bed Mikdad b. Esved,
r.a., kazuje da je pitao Allahovog Poslanika, ‘alejhis-selam:
“Ako se sukobim s nevjernikom i
on mi sabljom odsiječe ruku, a zatim pobjegne na drvo i kaže: ‘Prihvatam islam’, smijem li ga ubiti nakon što to kaže, Allahov Poslaniče?”
“Ne smiješ! “ “Ali, Allahov Poslaniče, on mi je odsjekao ruku, a zatim
je to rekao pošto ju je odsjekao!?”
“Ne smiješ ga ubiti, jer, ako ga tada
ubiješ, on bit će u položaju u kom si
ti bio prije nego što si ga ubio, a ti
ćeš biti u položaju u kom je on bio
prije nego što je to izgovorio.”
- ‫ – وعن أَبي معبد المقداد بن الأ ْسود‬٣٩٢
- ‫ قُ ْل ُت لرسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫يت َر ُج ًلا‬
ُ ‫ أ َرأ ْي َت إ ْن َل ِق‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
‫َي‬
َّ ‫ ف ََض َر َب إ ْحدَى َيد‬،‫ فَا ْقت َت ْل َنا‬،ِ‫ِم َن ال ُك َّفار‬
،‫ ثُ َّم لاَ َذ ِمنِّي بِ َش َج َر ٍة‬،‫ َف َق َط َعها‬،‫الس ْي ِف‬
َّ ِ‫ب‬
‫ أَأَ ْق ُت ُل ُه َيا َر ُسول الله َب ْع َد‬،‫ أَ ْس َل ْم ُت لِل ِه‬: َ‫َفقَال‬
‫ َيا َر ُسول‬:‫ »لاَ َت ْق ُتل ُه« َف ُق ْل ُت‬: َ‫أَ ْن قَا َل َها؟ َفقَال‬
‫ ثُ َّم قَالَ ذلِ َك َب ْع َد َما‬،‫َي‬
َّ ‫ َق َط َع إ ْحدَى َيد‬،‫الله‬
‫ َف ِٕا ْن َق َت ْل َت ُه َف ٕانَّ ُه‬،‫ » َلا َتق ُت ْل ُه‬: َ‫َق َط َع َها؟! َفقَال‬
‫ َو إن ََّك بِ َم ْن ِز َل ِت ِه َق ْب َل أَ ْن‬،‫بِ َم ْن ِز َل ِت َك َق ْب َل أَ ْن َت ْق ُت َل ُه‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.« َ‫َيقُولَ َك ِل َم َت ُه التي قَال‬
‫ معصوم الدم‬:‫ومعنى »أنه بمنزلتك« أي‬
:‫ ومعنى »أنك بمنزلته« أي‬.‫محكوم ب ٕاسلامه‬
‫مباح الد ِم بالقصاص لورثت ِه لا أنه بمنزلته في‬
‫الكفر‪ ،‬والله أعلم‪.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
50. Strah od Allaha
Uzvišeni Allah kaže:
“Samo se Mene bojte!” (El-Bekara,
41)
“Odmazda Gospodara tvoga doista je užasna!” (El-Burudž, 12)
“Eto, tako Gospodar tvoj kažnjava kada kažnjava sela i gradove koji
su nasilje činili. Kažnjavanje Njegovo je, zaista, bolno i strašno. To je
pouka za one koji se plaše patnje na
onom svijetu; a to je Dan kada će svi
ljudi biti sabrani i to je Dan kada će
‫ – باب الخوف‬٥٠
ِ ‫اي فَا ْر َه ُب‬
:‫ون{ ]البقرة‬
َ َّ‫ } َو إِي‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
{ٌ‫ش َربِّ َك َل َش ِديد‬
َ ‫ }إِ َّن َب ْط‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٤٠
‫ } َوك ََذلِ َك أَخْ ُذ‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٢ :‫]البروج‬
‫َربِّ َك إِذَا أَ َخ َذ ا ْل ُق َرى َو ِه َي َظالِ َم ٌة إِ َّن أَخْ َذ ُه‬
‫اف‬
َ ‫أَلِي ٌم شَ ِدي ٌد إِ َّن فِي ذَلِ َك لآ َي ًة لِ َم ْن َخ‬
‫اس‬
َ ‫َع َذ‬
ُ َّ‫اب الآ ِخ َر ِة َذلِ َك َي ْو ٌم َم ْج ُمو ٌع َل ُه الن‬
‫َو َذلِ َك َي ْو ٌم َمشْ ُهو ٌد َو َما نُ َؤ ِّخ ُر ُه إِلا َّ لأَ َجلٍ َم ْعدُو ٍد‬
ْٔ‫َي ْو َم َيا‬
ِ
َّ
َ
ْ
‫س إِلا َّ بِ ِٕا ْذنِ ِه َف ِم ْن ُه ْم شَ ِق ٌّي‬
‫ف‬
‫ن‬
‫م‬
‫ل‬
‫ك‬
‫ت‬
‫لا‬
‫ت‬
َ
َ
ُ
ٌ
‫َو َس ِعي ٌد َفأَ َّما الَّ ِذ َين شَ ُقوا َف ِفي النَّا ِر َل ُه ْم فِ َيها‬
svi biti prisutni, a Mi ga odgađamo
samo za neko vrijeme.
Onoga dana kad dođe, bez dopuštenja Njegova niko neće izustiti, a
među njima bit će nesretnih i sretnih. A nesretni će u Džehennem,
u njemu će teško izdisati i udisati.”
(Hud, 102-106)
“Allah vas opominje Svojom kaznom!” (Ali-‘Imran, 28)
“Toga Dana će čovjek bježati od
brata svoga, i od majke svoje, i od
oca svoga, i od druge svoje, i sinova
svojih; toga dana će se svaki čovjek
samo o sebi brinuti.” (‘Abese, 34-37)
َ‫ َوقال‬،[١٠٦ -١٠٢ :‫يق{ ]هود‬
ٌ ‫َزفِي ٌر َوشَ ِه‬
:‫ } َو ُي َح ِّذ ُر ُك ُم الل ُه َن ْف َس ُه{ ]آل عمران‬:‫َت َعا َلى‬
‫ } َي ْو َم َي ِف ُّر ا ْل َم ْر ُء ِم ْن أَ ِخي ِه‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٢٨
ِ ‫َوأُ ِّم ِه َوأَبِي ِه َو َص‬
‫اح َب ِت ِه َو َب ِني ِه لِ ُك ِّل ا ْمر ٍِئ ِم ْن ُه ْم‬
َ‫ َوقال‬،[٣٧ - ٣٤ :‫َي ْو َم ِئ ٍذ شَ أْ ٌن ُي ْغ ِني ِه{ ]عبس‬
‫اس اتَّ ُقوا َربَّ ُك ْم إِ َّن َز ْل َز َل َة‬
ُ َّ‫ } َيا أَيُّ َها الن‬:‫َت َعا َلى‬
‫السا َع ِة شَ ْيءٌ َع ِظي ٌم َي ْو َم َت َر ْو َن َها َت ْذ َه ُل ُك ُّل‬
َّ
ِ ‫ُم ْر ِض َع ٍة َع َّما أَ ْر َض َع ْت َو َت َض ُع ُك ُّل ذ‬
ٍ‫َات َح ْمل‬
‫اس ُس َكا َرى َو َما ُه ْم بِ ُس َكا َرى‬
َ َّ‫َح ْم َل َها َو َت َرى الن‬
،[٢ - ١ :‫اب الل ِه شَ ِديدٌ{ ]الحج‬
َ ‫َو َل ِك َّن َع َذ‬
{‫اف َمقَا َم َربِّ ِه َجنَّ َت ِان‬
َ ‫ } َو لِ َم ْن َخ‬:‫َوقالَ َت َعا َلى‬
‫ } َوأَ ْق َب َل‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٤٦ :‫]الرحمان‬
“O ljudi, bojte se Gospodara svoga! Zaista će potres, kada Smak svijeta nastupi, veliki događaj biti! Na
dan kad ga doživite, svaka dojilja
će ono što doji zaboraviti, a svaka
trudnica će svoj plod pobaciti, i ti
ćeš vidjeti ljude pijane, a oni neće
pijani biti, već će tako izgledati, zato što će Allahova kazna strašna biti.” (El-Hadž, 1-2)
“A za onoga ko se stajanja pred
Gospodarom svojim bude bojao, bit
će dva perivoja.” (Er-Rahman, 46)
“I obraćat će se jedni drugima i
jedni druge će pitati: ‘Prije smo među svojim strahovali’, govorit će, ‘pa
‫ون قَالُوا إِنَّا ُكنَّا َق ْب ُل‬
ٍ ‫َب ْع ُض ُه ْم َع َلى َب ْع‬
َ ُ‫ض َي َت َساءل‬
‫ َف َم َّن الل ُه َع َل ْي َنا َو َوقَا َنا‬،‫فِي أَ ْه ِل َنا ُمشْ ِف ِق َين‬
‫الس ُمو ِم إِنَّا ُكنَّا ِم ْن َق ْب ُل َن ْد ُعو ُه إِنَّ ُه ُه َو‬
َّ ‫اب‬
َ ‫َع َذ‬
[٢٨ - ٢٥ :‫ا ْل َب ُّر ال َّر ِحي ُم{ ]الطور‬
،‫َوالآيات في الباب كثيرة جدًا معلومات‬
:‫والغرض الإ شارة إِ َلى بعضها وقد حصل‬
‫وأما الأحاديث فكثيرة جدًا فنذكر ِم ْن َها طرفًا‬
:‫وبالله التوفيق‬
nam je Allah milost Svoju darovao
i od patnje u ognju nas sačuvao; mi
smo Mu se prije klanjali, On je, doista, dobročinitelj i milostiv.’ ” (EtTur, 25-28)
396. Ibn-Mes‘ud, r.a., veli: “Pričao
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – عن ابن مسعود‬٣٩٦
nam je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, ‫ صلى الله عليه‬- ‫ حدثنا َرسول الله‬: َ‫قَال‬
ُ
a on je istinoljubiv i istinu govori:
‫ »إ َّن‬:‫ َو ُه َو الصادق المصدوق‬- ‫وسلم‬
‘Čovjek se stvara u utrobi majke čeَ ‫أ َح َد ُك ْم ُي ْج َم ُع َخ ْل ُق ُه في َب ْطنِ أُ ِّم ِه أر َب ِع‬
trdeset dana kao sjeme (nutfe). Za- ‫ين َيو ًما‬
tim bude isto toliko vremena zakva‫ ثُ َّم َي ُكو ُن‬،‫ ثُ َّم َي ُكو ُن َع َل َق ًة ِم ْث َل ذلِ َك‬،‫نُ ْط َف ًة‬
čak (‘aleka), pa bude isto toliko kao
‫ َف َي ْنف ُُخ‬،‫ ثُ َّم ُي ْر َس ُل ال َم َل ُك‬،‫ُم ْض َغ ًة ِم ْث َل ذلِ َك‬
gruda mesa (mudga). Zatim Allah ِ ِ
ِ ‫فِي‬
ٍ ‫ َو ُي ْؤ َم ُر بِأ ْر َب ِع َك ِل َم‬،‫وح‬
َ ِ‫ ب‬:‫ات‬
ِ
ِ
‫ه‬
‫ق‬
‫ز‬
‫ر‬
‫ب‬
‫ت‬
‫ك‬
‫ر‬
‫ال‬
‫ه‬
ْ
ْ
َ
ُّ
pošalje meleka da mu udahne dušu, i naredi da mu zapiše četiri stva- ‫ َف َوالَّ ِذي لاَ إل َه‬.ٌ‫ج ِل ِه َو َع َم ِل ِه َوشَ ِق ٌّي أَ ْو َس ِعيد‬
َ ٔ‫َوا‬
ri: nafaku, dužinu života, njegova
‫الجنَّ ِة‬
َ ‫َغ ْي ُر ُه إ َّن أ َح َد ُك ْم َل َي ْع َم ُل بِ َع َم ِل أ ْه ِل‬
djela i hoće li na Ahiretu biti nesre‫َحتَّى َما َي ُكو ُن َب ْي َن ُه وب ْي َن َها إلا َّ ِذ َرا ٌع َف َي ْس ِب ُق‬
tan ili sretan.
Tako mi Jedinog Allaha, desi se
da čovjek radi posao koji vodi u Džennet sve dok ne bude između njega
‫ َف َي ْع َم ُل بِ َع َم ِل أ ْه ِل النَّا ِر‬،‫اب‬
ُ ‫َع َلي ِه ال ِك َت‬
‫ َو إ َّن أَ َح َد ُك ْم َل َي ْع َم ُل بِ َع َم ِل أ ْه ِل النَّا ِر‬،‫فَيد ُْخ ُل َها‬
i Dženneta koliko lakat, pa ga pretekne ono što mu je zapisano i učini
djelo koje vodi u vatru, pa u nju bude bačen! A drugi čovjek radi posao koji vodi u vatru, sve dok ne bude između njega i vatre koliko lakat, pa ga pretekne ono što mu je
zapisano i učini djelo koje vodi u Džennet, pa u Džennet uđe.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ َف َي ْس ِب ُق‬،‫َحتَّى َما َي ُكو ُن َب ْي َن ُه َو َب ْي َن َها إلا َّ ذرا ٌع‬
‫الجنَّ ِة‬
َ ‫اب فَي ْع َم ُل بِ َع َملِ أ ْه ِل‬
ُ ‫َع َلي ِه ال ِك َت‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َف َيد ُْخ ُل َها‬
405. ‘Adijj b. Hatim, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Allah će razgovarati sa svakim od vas bez posrednika. Čovjek
će pogledati na desnu stranu i vidjet će samo svoja djela. Zatim će
pogledati na lijevu stranu i vidjet će
svoja djela, pa će pogledati ispred
sebe i ugledat će samo vatru! Zato
se čuvajte vatre, pa makar polovinom udjeljene hurme.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن عدي بن حاتم‬٤٠٥
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬‫ » َما ِم ْن ُك ْم ِم ْن أَ َح ٍد إلا َّ َس ُي َكلِّ ُم ُه َربُّ ُه‬:‫وسلم‬
َ‫ َف َي ْن ُظ ُر أَ ْي َم َن ِم ْن ُه فَلا‬،‫س َب ْي َن ُه و َب ْي َن ُه َت ْر ُج َما ٌن‬
َ ‫َل ْي‬
َّ ‫ َو َي ْن ُظ ُر أ ْشأَ َم ِم ْن ُه فَلاَ َي َرى إلا‬،‫َي َرى إلا َّ َما َق َّد َم‬
‫ َو َي ْن ُظ ُر َب ْي َن َي َد ْي ِه فَلاَ َي َرى إلا َّ النَّا َر‬،‫َما َق َّد َم‬
.«‫ فَاتَّ ُقوا النَّا َر َو َل ْو بِ ِش ِّق َت ْم َر ٍة‬،‫تِ ْلقَا َء َو ْج ِه ِه‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
407. Ebu-Berze el-Eslemi, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhisselam, rekao: “Niko se neće pomaknuti s mjesta obračuna, dok ga Allah ne upita za: život - u što ga je
proveo, za znanje - je li po njemu radio, za imetak odakle ga je zaradio
i u što ga je potrošio, i za tijelo u što
ga je koristio.”
(Tirmizi, Nesai-sahih)
‫ َن ْض َلة‬- ‫ براء ثُ َّم زاي‬- ‫ – وعن أَبي برزة‬٤٠٧
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫بن عبيد الأسلمي‬
َ‫ »لا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ َر ُسولُ الله‬
‫َت ُزولُ َق َد َما َع ْب ٍد َيو َم ال ِق َيا َم ِة َحتَّى ُي ْسأَلَ َع ْن‬
‫ُع ُم ِر ِه فِي َم أف َنا ُه؟ َو َع ْن ِعل ِم ِه فِي َم َف َع َل فِي ِه؟ َو َع ْن‬
‫َمالِ ِه ِم ْن أَ ْي َن ا ْك َت َس َب ُه؟ َوفِي َم أ ْن َف َق ُه؟ َو َع ْن‬
: َ‫ َوقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫ِج ْس ِم ِه فِي َم أَبلا ُه؟‬
.«‫»حديث حسن صحيح‬
‫‪ – ٤١٠‬وعن أَبي هريرة ‪ -‬رضي الله عنه ‪-‬‬
‫قَالَ ‪ :‬قَالَ َر ُسول الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‪:‬‬
‫اف أَ ْد َل َج‪َ ،‬و َم ْن أَ ْد َل َج َب َل َغ ال َم ْنزِلَ ‪ .‬ألاَ‬
‫» َم ْن َخ َ‬
‫الجنَّ ُة«‪.‬‬
‫إ َّن ِس ْل َع َة الل ِه َغالِ َي ٌة‪ ،‬أَلاَ إِ َّن ِس ْل َع َة الله َ‬
‫رواه الترمذي‪َ ،‬وقالَ ‪» :‬حديث حسن«‪.‬‬
‫َو »أ ْد َل َج«‪ :‬ب ٕاسكان الدال ومعناه َسار من‬
‫أول اللي ِل‪ .‬والمراد التشمير في الطاعة‪ ،‬والله‬
‫أعلم‪.‬‬
‫‪410. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da‬‬
‫‪je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,‬‬
‫‪rekao: “Ko se plaši, krenut će pri‬‬‫‪je mraka, ko krene prije mraka, stići‬‬
‫‪će do konačišta. Znajte da je Alla‬‬‫‪hova roba skupa, jer Allahova roba‬‬
‫”!‪je Džennet‬‬
‫)‪(Tirmizi‬‬
51. Nada u Allahovu milost
‫ – باب الرجاء‬٥١
‫ }قُ ْل َيا ِع َبا ِد َي الَّ ِذ َين أَ ْس َرفُوا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ ِ ْ ‫َع َلى أَ ْنف ُِس ِه ْم لا َت ْق َن ُطوا ِم ْن َر‬
“Reci: ‘O robovi moji koji ste se ‫ح َمة الله ا ِٕ َّن الل َه‬
prema sebi ogriješili, ne gubite na{‫وب َج ِمي ًعا إِنَّ ُه ُه َو ا ْل َغفُو ُر ال َّر ِحي ُم‬
ُ‫َي ْغ ِف ُر ال ُّذن‬
َ
du u Allahovu milost! Allah će, siَّ
َ ُ‫ } َو َه ْل ن‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٥٣ :‫]الزمر‬
gurno, sve grijehe oprostiti; On doi- ‫جازِي إِلا‬
‫ }إِنَّا َق ْد‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[١٧ :ٔ‫ا ْل َكفُور{ ]سبا‬
sta mnogo prašta i milostiv je.’ ” (EzZumer, 53)
ِ ُٔ‫ا‬
‫اب َع َلى َم ْن َك َّذ َب‬
َ ‫وح َي إِ َل ْي َنا أَ َّن ا ْل َع َذ‬
“A da li Mi kažnjavamo ikog druِ ‫ } َو َر ْح َم‬:‫ َوقالَ َت َعا َلى‬،[٤٨ :‫َو َت َولَّى{ ]طه‬
‫ي‬
‫ت‬
gog, osim nevjernika, nezahvalnika?”
.[١٥٦ :‫َو ِس َع ْت ُك َّل شَ ْي ٍء{ ]الأعراف‬
(Sebe‘, 17)
Uzvišeni Allah kaže:
“Nama se objavljuje da će kazna
sigurno stići onoga ko ne vjeruje i
glavu okrene.” (Ta ha, 48)
“A Moja milost obuhvaća sve!” (ElA‘raf, 156)
412. ‘Ubade b. Samit, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhisselam, rekao: “Ko posvjedoči da je
samo Allah Bog i da nema druga,
da je Muhammed Njegov rob i Poslanik; da je ‘Isa Njegov rob i Poslanik, i Njegova Riječ koju je Merjemi dostavio, i život mu udahnuo; i
da su Džennet i Džehennem istina,
Allah će ga uvesti u Džennet pa šta
god uradi (od grijeha).”
(Muttefekun ‘alejhi)
ِ
‫ رضي الله‬- ‫الصامت‬
‫ – وعن عبادة بن‬٤١٢
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ » َم ْن شَ ِه َد أ َّن لاَ إل َه إلا َّ الل ُه َو ْح َد ُه لا‬:‫وسلم‬
َ ‫شَ ر‬
‫ َوأ َّن‬،‫ َوأَ َّن ُم َحمدًا َع ْبد ُه و َر ُسولُ ُه‬،‫ِيك َل ُه‬
‫ِعيسى َع ْب ُد الل ِه َو َر ُسولُ ُه َو َك ِل َم ُت ُه أ ْلقَا َها إِ َلى‬
،‫ َوالنَّا َر َح ٌّق‬،‫الجنَّ َة َح ٌّق‬
ٌ ‫َم ْر َي َم و ُر‬
َ ‫ َوأ َّن‬،‫وح ِم ْن ُه‬
.« ِ‫َان ِم َن ال َع َمل‬
َ ‫الجنَّ َة َع َلى َما ك‬
َ ‫أ ْد َخ َل ُه الل ُه‬
.‫ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬
َّ ‫ » َم ْن شَ ِه َد أَ ْن لا إ َل َه إلا‬:‫وفي رواية لمسلم‬
‫ َح َّر َم الل ُه َع َلي ِه‬،‫الل ُه َوأ َّن ُم َح َّمدًا َر ُسولُ الل ِه‬
.«‫النَّا َر‬
413. Ebu-Zerr, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao:
“Uzvišeni Allah kaže:
‘Ko učini dobro djelo, dat ću mu
deseterostruku nagradu, ili još više. A ko učini grijeh, pa za grijeh
je kazna prema zasluzi, ili ga oprostim. Ko Mi se približi pedalj, Ja mu
se približim lakat; ko Mi se približi
lakat, Ja se njemu približim za hvat;
ko Mi dođe idući, Ja mu dođem trčeći; a ko Me susretne s grijesima
velikim kao Zemlja, a ne bude Mi
ništa pripisivao kao druga, obasut
ću ga sa isto toliko oprosta.’ ”
(Muslim)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي ذر‬٤١٣
‫ »يقول‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫قَالَ الن‬
‫بالح َس َن ِة َف َل ُه َعشْ ُر‬
َ ‫ َم ْن َجاء‬:‫ عز وجل‬- ‫الله‬
‫بالس ِّي َئ ِة ف ََجزا ُء َس ِّي َئ ٍة‬
َ ‫ َو َم ْن َجا َء‬،‫أ ْم َثالِ َها أَ ْو أ ْز َيد‬
‫ َو َم ْن َت َق َّر َب ِمنِّي ِش ْب ًرا‬.‫َس ِّي َئ ٌة ِم ْث ُل َها أَ ْو أ ْغ ِف ُر‬
‫ َو َم ْن َت َق َّر َب ِمنِّي ِذ َرا ًعا‬،‫َت َق َّر ْب ُت ِم ْن ُه ِذ َرا ًعا‬
‫ َو َم ْن أ َتانِي َي ْم ِشي أ َت ْي ُت ُه‬،‫َت َق َّر ْب ُت ِم ْن ُه َبا ًعا‬
ِ ‫ َو َم ْن َل ِقيني بِ ُق َر‬،‫َه ْر َو َل ًة‬
‫اب الأ ْرض َخ ِطيئ ًة لا‬
‫ رواه‬.«ً‫ َل ِقي ُت ُه بِ ِم ْث ِل َها َمغ ِف َرة‬،‫ُيشْ رِكُ بِي شَ ي ًئا‬
.‫مسلم‬
‫ » َم ْن َت َق َّر َب« إ َل َّي ب َطا َع ِتي‬:‫معنى الحديث‬
‫» َت َق َّر ْب ُت« إِ َل ْي ِه بِ َر ْح َم ِتي َو إ ْن َزا َد ِز ْد ُت » َف ٕا ْن‬
‫أ َتاني َي ْم ِشي« َوأس َر َع في َطا َعتي »أ َت ْي ُت ُه‬
‫َه ْر َو َل ًة« أ ْي‪َ :‬ص َب ْب ُت َع َلي ِه ال َّر ْح َم َة َو َس َب ْق ُت ُه بِ َها‬
‫َو َل ْم أ ْحو ِْج ُه إِ َلى ال َمشْ ِي ال َك ِثي ِر في ال ُو ُص ِ‬
‫ول‬
‫ِ‬
‫القاف‪،‬‬
‫اب الأَرضِ« بضم‬
‫إِ َلى ال َم ْق ُصو ِد »وقُ َر ُ‬
‫ويقال‪ :‬بكسرها والضم أصح وأشهر ومعناه‪:‬‬
‫َما ُيقَار ُِب ِملأَ َها‪ ،‬والله أعلم‪.‬‬
414. Od Džabira, r.a., prenosi se da
je rekao: “Došao je neki beduin Vjerovjesniku, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, i rekao: ‘O Allahov Poslaniče,
koja su to dva obavezujuća djela (koja za sobom povlače nagradu, odnosno kaznu na onom svijetu)?’ On
je rekao: ‘Ko umre, a Allahu ne pripisuje druga (ne čini širk), ući će u
Džennet, a ko umre, a Allahu pripisuje druga (čini širk), ući će u vatru.’
”
(Muslim)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٤١٤
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫جاء أعرابي إِ َلى الن‬
ِ ‫ َما‬،‫ َيا َر ُسول الله‬: َ‫ َفقَال‬: َ‫الموج َب َت ِان؟ قَال‬
،‫الجنَّ َة‬
َ ‫» َم ْن َم‬
َ ‫ات لاَ ُيشْ رِكُ بالله شَ ي ًئا َد َخ َل‬
‫ رواه‬.«‫ات ُيشْ رِكُ بِ ِه شَ ْي ًئا َد َخ َل النَّار‬
َ ‫َو َم ْن َم‬
.‫مسلم‬
415. Od Enesa, r.a., prenosi se da je ‫ أن النَّبي‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٤١٥
ّ
Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we
‫ ومعاذ رديفه َع َلى‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬sellem, rekao, dok je Mu‘az sjedio
َ َ َ‫َال‬
َ‫ال َّر ْ َال‬
na jahalici iza njegovih leđa: “Mu‘aze!”‫ ل ِّب ْيك َيا َر ُسول‬: ‫ » َيا ُم َعاذُ« ق‬: ‫ ق‬،‫حل‬
َ ‫ َل َّب ْي‬: َ‫ » َيا ُم َعاذُ« قَال‬: َ‫ قَال‬،‫الله َو َس ْع َد ْي َك‬
A Mu‘az se odazvao, rekavši: “Sto- ‫ك َيا‬
: َ‫ » َيا ُم َعاذُ« قَال‬: َ‫ قَال‬،‫َر ُسول الله َو َس ْع َد ْي َك‬
jim ti na raspolaganju, o Allahov Po: َ‫ قَال‬،‫ َثلا ًثا‬،‫وس ْع َد ْي َك‬
slaniče.”
َ ‫َل ِّب ْي َك َيا َر ُسول الله‬
Tako ga je Poslanik, sall-Allahu ‘alej- ‫ َوأ َّن‬،‫» َما ِم ْن َع ْب ٍد َيشْ َه ُد أن لا إل َه إلا َّ الله‬
hi we sellem, pozvao tri puta, a Mu‘az ‫ص ْدقًا ِمن َق ْل ِب ِه إلا َّ حرم ُه‬
ِ ‫ُم َح َّمدًا َع ْب ُد ُه َو َر ُسولُ ُه‬
َ َّ َ
ْ
mu se na isti način odazivao.
ِ ٔ ٔ
َ
Zatim je rekao: “Nema ni jednog
čovjeka koji svjedoči da nema drugog boga, osim Allaha, te da je Muhammed Njegov rob i Poslanik; iskreno iz svoga srca, a da ga Allah neće
zabraniti vatri.”
‫ افَلاَ اخْ ب ُر‬،‫ َيا َر ُسول الله‬: َ‫الله َعلى النَّار« قَال‬
«‫ »إِذًا َيتَّ ِك ُلوا‬: َ‫بِ َها النَّاس َف َي ْس َت ْب ِشروا؟ قَال‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.‫فأخبر بِ َها ُمعا ٌذ ِع ْن َد مو تِه َتأثُّ ًما‬
‫ »تأثُّ ًما« أي خوفًا ِم ْن الإ ثم في َك ْتم‬:‫وقوله‬
.‫َه َذا العلم‬
On je upitao: “O Allahov Poslaniče, hoću li ja to kazati svijetu, pa
da se raduje”, a on mu je odgovorio:
“Onda će se svijet na to osloniti (pa
će se zalijeniti i ostaviti posao).’ ” To
je Mu‘az saopćio na samrti bojeći se
grijeha, tj. bojeći se da ne bude griješan zbog skrivanja znanja.
(Muttefekun ‘alejhi)
416. Od Ebu-Hurejrea, ili od EbuSe‘ida el-Hudrija, r.a., prenosi se (prenosilac nije siguran od kojeg je od
njih dvojice čuo ovaj hadis, ali to ne
smeta jer su svi ashabi povjerljivi i
pouzdani):
“Kada je bila Bitka na Tebuku, svijet je pogodila glad, pa su ljudi rekli: ‘O Allahov Poslaniče, kad bi nam
dozvolio da zakoljemo naše deve, pa
da jedemo i namažemo se lojem (zbog
vrućine)?’ Na to im je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
odgovorio: ‘Učinite to!’ Tada je došao Omer, r.a., i rekao:
‘O Allahov Poslaniče, ako to ura-
‫ أَ ْو أَبي سعيد‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤١٦
- ‫ شك الراوي‬- ‫ رضي الله عنهما‬- ‫الخدري‬
‫ابي؛ لأنَّ ُه ْم‬
َّ ‫ولا َي ُض ُّر الشَّ ُّك في َعين‬
ّ ‫الص َح‬
، َ‫َان َغز َو ُة َت ُبوك‬
َ ‫ َل َّما ك‬: َ‫ قَال‬- ‫ُكلُّ ُه ْم ُعدُو ٌل‬
،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫ فقالوا‬،‫اس َم َجا َع ٌة‬
َ ‫أ َص‬
َ َّ‫اب الن‬
ِ ‫َل ْو أَ ِذن َْت َل َنا َف َنح ْر َنا َنو‬
‫اض َح َنا َفأ َك ْل َنا َوا َّد َهنَّا؟‬
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َفقَالَ َر ُسول الله‬
: َ‫ َفقَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫»ا ْف َع ُلوا« فَجاء ُع َم ُر‬
‫ َو َل ِكن‬،‫ إ ْن َف َع ْل َت َق َّل ال َّظ ْه ُر‬،‫َيا َر ُسول الله‬
‫ ثُ َّم اد ُع الله َل ُه ْم‬،‫اد ُع ُه ْم بفَض ِل أ ْز َوا ِد ِه ْم‬
‫ َل َع َّل الله أَ ْن َي ْج َع َل في ذلِ َك‬،‫َع َل ْي َها بِال َب َر َك ِة‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َفقَالَ َر ُسول الله‬.‫ال َب َر َك َة‬
‫ ثُ َّم َد َعا‬،‫ » َن َع ْم« َف َد َعا بِ َن ْطع َف َب َس َط ُه‬:‫وسلم‬
diš, smanjit će se broj jahaćih deva,
nego ti zatraži od njih da sakupe višak hrane od svakog, zatim zamoli
Allaha da im da u toj hrani berićet,
pa možda će im Allah u tome dati berićet! Na to Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, reče:
‘Da, tako je!’
Zatim je zatražio kožni prostirač i
prostro ga, a potom zatražio da svako donese što mu je ostalo od hrane.
Neko je donosio pregršt kukuruza,
neko pregršt hurmi, neko komadić
kruha, dok se na prostirci nije sakupilo nešto malo. Zatim je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sel-
‫ف‬
ّ ‫ ف ََج َع َل ال َّر ُج ُل َيجي ُء ب َك‬،‫بِفض ِل أ ْز َوا ِد ِه ْم‬
‫ف تمر َويجي ُء الآخ ُر بِ ِكس َرة‬
ّ ‫ُذ َرة َو َيجي ُء بِ َك‬
‫طع ِم ْن ذلِ َك شَ يء‬
ْ ‫َحتَّى‬
ِ ّ‫اج َت َم َع َع َلى الن‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َف َد َعا َر ُسول الله‬،‫َيسي ٌر‬
‫»خ ُذوا في‬
ُ : َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫ بِال َب َر َك ِة‬- ‫وسلم‬
ِ ٔ‫ا‬
‫وع َي ِت ُك ْم« َفأَ َخ ُذوا في أَ ْو ِع َيتهم َحتَّى َما َت َر ُكوا‬
‫في ال َع ْس َك ِر ِو َعاء إلا َّ َملأو ُه َوأَ َك ُلوا َحتَّى شَ ب ُعوا‬
‫ صلى الله‬- ‫َوف ََض َل ف َْض َل ٌة َفقَالَ َر ُسول الله‬
‫ »أ ْش َه ُد أَ ْن لا إل َه إلا َّ الل ُه َوأنّي‬:‫عليه وسلم‬
ٍّ‫ لا َي ْلقَى الله بِ ِهما َع ْب ٌد َغ ْي َر شَ اك‬،‫َر ُسولُ الله‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الجنَّ ِة‬
َ ِ‫َف ُي ْح َج َب َعن‬
lem, zamolio za berićet i onda rekao: ‘Uzmite u svoje posude!’ I oni
su uzeli (hranu) u svoje posude tako da u logoru nisu ostavili nijednu posudu a da je nisu napunili, jeli su dok se nisu zasitili i još je hrane ostalo. Tada je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao:
‘Svjedočim da nema drugog boga,
osim Allaha, i da sam ja Allahov Poslanik. Neće ni jedan rob doći pred
Allaha s ovim (riječima), ne sumnjajući u njih, a da mu bude zabranjen
ulazak u Džennet.’ ”
(Muslim)
419. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi se da je rekao: “Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao
je:
‘Kada je Allah stvorio stvorenja napisao je u knjigu (kitab) koja je kod
Njega iznad ‘Arša:
Zaista, Moja milost savlađuje moju srdžbu!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U jednom drugom predanju stoji:
“... je savladala moju srdžbu.”
A u još jednom predanju stoji: “...
je pretekla moju srdžbu.”
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤١٩
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
ٍ ‫الخ ْل َق َك َت َب في ِك َت‬
‫ َف ُه َو‬،‫اب‬
َ ‫» َل َّما َخ َل َق الله‬
‫ إ َّن َر ْح َم ِتي َت ْغ ِل ُب‬:ِ‫ِع ْن َد ُه فَوقَ ال َع ْرش‬
.«‫َغ َضبي‬
:‫ » َغ َل َب ْت َغ َضبي« وفي رواية‬:‫وفي رواية‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َت َغ َضبي‬
ْ ‫»س َبق‬
َ
420. Od njega se također prenosi da
je rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
kako kaže: ‘Allah je učinio milost
(rahmet) od sto dijelova; kod sebe je
zadržao devedeset devet, a na Zemlju je spustio jedan dio. I od tog
jednog dijela stvorenja su samilosna
jedno prema drugom, tako da i životinja podigne nogu sa svoga mladunčeta, bojeći se da ga ne povrijedi.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom predanju stoji: “Zaista,
Allah ima sto milosti (rahmeta), od
kojih je jednu poslao među džine,
- ‫ َس ِم ْع ُت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٤٢٠
‫»ج َع َل الله‬
َ :‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ َفأ ْم َس َك ِع ْن َد ُه تِ ْس َع ًة‬،‫ال َّر ْح َم َة ِما َئ َة ُج ْز ٍء‬
،‫ض ُج ْز ًءا َو ِاحدًا‬
ِ ‫ َوأ ْن َزلَ في الأ ْر‬،‫َو تِ ْس ِع َين‬
‫ َحتَّى َت ْرف ََع‬،‫الخلائِ ُق‬
َ ‫اح ُم‬
َ ‫َف ِم ْن ذلِ َك ال ُجز ِء َي َت َر‬
.«‫الدَّابّ ُة َحافِر َها َع ْن َو َل ِد َها َخشْ َي َة أَ ْن تُ ِصي َب ُه‬
َ‫ أ ْن َزل‬،‫ »إ ّن لل ِه َت َعا َلى م َئ َة َرح َم ٍة‬:‫وفي رواية‬
‫الجن َوالإ نس َوالبهائِ ِم‬
ِّ ‫ِم ْن َها َر ْح َم ًة َو ِاح َد ًة َب ْي َن‬
،‫ون‬
َ ‫اح ُم‬
َ ‫ فبها َي َتعا َطف‬،‫الهوا ّم‬
َ ‫َو‬
َ ‫ و بِ َها َي َت َر‬،‫ُون‬
‫ َوأخَّ َر الل ُه‬،‫ش َع َلى َو َل ِد َها‬
ُ ‫و بِ َها َت ْع ِط ُف ال َو ْح‬
‫عين َر ْح َم ًة ي ْر َح ُم بِ َها ِع َبا َد ُه‬
َ ‫َت َعا َلى تِ ْس ًعا َو تِ ْس‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َي ْو َم ال ِق َيا َمة‬
ِ ً ٔ‫ورواه مسلم ا‬
- ‫ِسي‬
ِّ ‫يضا م ْن رواية َس ْل َم َان الفار‬
ljude, životinje i insekte, pa se oni
s tom jednom milošću međusobno
paze, i međusobno su milostivi, tako da je njome i životinja milostiva
prema svome mladunčetu! A ostavio je devedeset devet milosti kojima će se smilovati Svojim robovima
na Sudnjem danu.”
Isti hadis prenio je Muslim od Selmana el-Farisija, r.a., da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Zaista, Uzvišeni Allah
ima sto milosti; jednom od njih su
međusobno milostiva stvorenja među sobom, a devedeset i devet je za
Sudnji dan.”
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ »إ َّن لل ِه َت َعا َلى ِم َئة َر ْح َم ٍة‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َو تِ ْس ٌع‬،‫الخ ْل ُق َب ْي َن ُه ْم‬
َ ‫َف ِم ْن َها َر ْح َم ٌة َي َت َراح ُم بِ َها‬
.«‫ون لِ َيو ِم ال ِق َيا َم ِة‬
َ ‫َو تِس ُع‬
‫ »إ َّن الله َت َعا َلى َخ َل َق َي ْو َم َخ َل َق‬:‫وفي رواية‬
ِ ‫الس َماو‬
‫ض َم َئ َة َر ْح َم ٍة ُك ُّل َر ْح َم ٍة‬
َّ
َ ‫ات َوالأَ ْر‬
‫ ف ََج َع َل ِم ْن َها‬،ِ‫السما ِء إِ َلى الأ ْرض‬
َّ ‫ِط َباقُ َما َب ْي َن‬
‫طف ال َوالِ َد ُة َع َلى‬
ِ ‫في الأر‬
ُ ‫ض َر ْح َم ًة َف ِب َها َت ْع‬
،‫ش َوال َّط ْي ُر َب ْع ُض َها َع َلى َب ْعض‬
ُ ‫ َوال َو ْح‬،‫َو َل ِد َها‬
.«‫َان َي ْو ُم ال ِق َيا َم ِة أكم َل َها بِه ِذ ِه ال َّرح َم ِة‬
َ ‫َف ٕاذا ك‬
U drugom predanju stoji: “Zaista
je Allah stvorio, na dan kada je stvorio nebesa i Zemlju, sto milosti. Svaka milost je koliko između nebesa
i Zemlje, pa je poslao jednu milost
na Zemlju da njome biva milostiva
majka prema svome djetetu, te životinje i ptice jedni prema drugima,
pa kada dođe Sudnji dan, on će ih
(tih devedeset devet) upotpuniti s
tom jednom milošću.”
421. On također prenosi od Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, koji prenosi od svoga Gospodara Uzvišenog i Slavljenog, da je
rekao: “Neki rob je učinio grijeh i
rekao: ‘Allahu moj, oprosti mi moj
grijeh!’ Tada Allah Uzvišeni i Slavljeni kaže: ‘Moj rob je počinio grijeh, zatim je spoznao da ima Gospodara koji oprašta grijeh i kažnjava
za njega (ako hoće)!’ Zatim je ponovo počinio grijeh i onda rekao: ‘O
Gospodaru, oprosti mi moj grijeh!’
Tada Uzvišeni i Slavljeni (ponovo)
kaže: ‘Moj rob je počinio grijeh, zatim je spoznao da ima Gospodara
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
،‫ – وعنه‬٤٢١
ّ َّ‫عن الن‬
ِ ‫ فيما‬- ‫وسلم‬
،‫يحكي عن رب ِه تبارك وتعالى‬
‫ اللَّ ُه َّم ا ْغ ِف ْر‬: َ‫ َفقَال‬،‫ »أ ْذ َن َب َع ْب ٌد َذ ْن ًبا‬: َ‫قَال‬
‫ أذ َن َب‬:‫ َفقَالَ الله َت َباركَ َو َت َعا َلى‬،‫لِي َذ ْن ِبي‬
،‫ َف َع ِل َم أ َّن َل ُه َربًّا َي ْغ ِف ُر ال َّذن َْب‬،‫عبدي ذَن ًبا‬
‫ أ ْي‬: َ‫ َفقَال‬،‫ ثُ َّم َعا َد َفأ ْذ َن َب‬،‫َو َيأْ ُخ ُذ بال َّذن ِْب‬
:‫ َفقَالَ تبارك وتعالى‬،‫َر ِّب ا ْغ ِف ْر لِي َذنْبي‬
‫ َي ْغ ِف ُر‬،‫ َف َع ِل َم أ َّن َل ُه َربًّا‬،‫أذ َن َب َعب ِدي ذَن ًبا‬
‫ َق ْد َغ َف ْر ُت لِ َع ْب ِدي‬،‫ َو َيأْ ُخ ُذ بال َّذن ِْب‬،‫ال َّذن َْب‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫َف ْل َي ْف َع ْل َما شَ ا َء‬
‫ َما َدا َم‬:‫ » َف ْل َي ْف َع ْل َما شَ ا َء« أ ْي‬:‫وقوله َت َعا َلى‬
‫ َف ٕا َّن‬،‫وب أغ ِف ُر َل ُه‬
ُ ‫ ُي ْذنِ ُب َو َي ُت‬،‫َي ْف َع ُل هكذا‬
.‫التَّ ْو َب َة َت ْه ِد ُم َما َق ْب َل َها‬
koji oprašta grijeh i kažnjava za njega (ako hoće)!’ Ponovo je počinio grijeh i rekao: ‘O Gospodaru, oprosti
mi moj grijeh!’ Tad Uzvišeni i Slavljeni ponovo kaže: ‘Moj rob je počinio grijeh, zatim je spoznao da ima
Gospodara koji oprašta grijeh i kažnjava za njega (ako hoće). Oprostio sam svom robu, pa neka radi
šta hoće.’ ” (... neka radi šta hoće,
znači: sve dok radi ovako, počini grijeh, a zatim traži oprost, opraštat ću
mu, jer zaista tevba (pokajanje) ruši
što je prije nje počinjeno.)
(Muttefekun ‘alejhi)
422. Od njega se također prenosi
da je rekao: “Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, rekao je:
‘Tako mi Onoga u čijim je rukama moja duša, kada ne biste griješili, Allah bi vas uklonio, a doveo
bi narod koji bi griješio, zatim tražio oprost od Uzvišenog Allaha, pa
bi im On opraštao!’ ”
(Muslim)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٤٢٢
‫ َل ْو َل ْم‬،‫ »والَّ ِذي َن ْف ِسي بِ َي ِد ِه‬:‫الله عليه وسلم‬
،‫ون‬
َ ‫ َو َجا َء بِقَو ٍم ُي ْذنِ ُب‬،‫ َل َذ َه َب الله بِ ُك ْم‬،‫تُ ْذنِ ُبوا‬
‫ رواه‬.«‫ َف َي ْغ ِف ُر َل ُه ْم‬،‫ون الله َت َعا َلى‬
َ ‫َف َي ْس َت ْغ ِف ُر‬
.‫مسلم‬
425. Od ‘Abdullaha ibn’ Amra ibn
‫ – وعن عبد الله بن عمرو بن العاص‬٤٢٥
el-‘Asa, r.a., prenosi se da je Vjero- ‫ صلى الله عليه‬- ‫ أ َّن النَّبي‬:‫رضي الله عنهما‬
ّ
vjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, ‫ في إبراهيم‬- ‫ عز وجل‬- ‫ َتلاَ قَولَ الله‬- ‫وسلم‬
proučio riječi Uzvišenog Allaha o Ibra‫ } َر ِّب إِنَّ ُه َّن أَ ْض َل ْل َن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬himu, sall-Allahu ‘alejhi we sellem:
{‫س َف َم ْن َت ِب َع ِني َف ِٕانَّ ُه ِمنِّي‬
ِ ‫َك ِثي ًرا ِم َن النَّا‬
“Gospodaru oni su (kipovi) odveli
u stranputicu mnoge ljude, a onaj
‫ صلى‬- ‫يسى‬
َ ‫ وقَولَ ِع‬،‫[ الآية‬٣٦ :‫]إبراهيم‬
ko mene slijedi, on je od mene...”, i
ِ ‫ }إِ ْن تُ َع ِّذ ْب ُه ْم َف ِٕانَّ ُه ْم‬:‫الله عليه وسلم‬
َ‫ك‬
‫د‬
‫ا‬
‫ب‬
‫ع‬
ُ
َ
riječi Isaa, ‘alejhis-selam: “... ako ih
{‫َو إِ ْن َت ْغ ِف ْر َل ُه ْم َف ِٕان ََّك أَن َْت ا ْل َعزِي ُز ا ْل َح ِكي ُم‬
kazniš, pa oni su zaista Tvoji robovi, a ako im oprostiš, pa Ti si zaista
‫ »اللَّ ُه َّم‬: َ‫[ َف َرف ََع َيدَي ِه َوقال‬١١٨ :‫]المائدة‬
Uzvišen i Mudar”, zatim je podigao
:‫ عز وجل‬- ‫ َفقَالَ الله‬،‫أُ ّمتي أُ ّمتي« و َب َكى‬
ruke i rekao: “Allahu moj, moj umَ ُّ‫ َو َرب‬- ‫ ا ْذ َه ْب إِ َلى ُم َح َّم ٍد‬،‫» َيا ِج ْبري ُل‬
met (sljedbenici), moj ummet.” Za- - ‫ك أ ْع َل ُم‬
tim je plakao, pa je Uzvišeni Allah
ُ‫ َفأخْ َب َر ُه رسول‬،‫ف ََس ْل ُه َما ُي ْب ِكي ِه؟« َفأ َتا ُه جبري ُل‬
rekao: “O Džibrilu, idi Muhamme- ‫ َو ُه َو‬- َ‫ بِ َما قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
du, a tvoj Gospodar najbolje zna, pitaj ga zbog čega plače?” Pa mu je
došao Džibril i Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, mu rekao
je što je kazao, a on to zna. Tada
je Uzvišeni Allah rekao: “O Džibrilu, idi Muhammedu i reci mu: “Mi
ćemo dati da budeš zadovoljan sa
svojim ummetom i nećemo ti loše
učiniti.”
(Muslim)
‫ ا ْذ َه ْب‬،‫ » َيا ِجبري ُل‬:‫ َفقَالَ الل ُه َت َعا َلى‬- ‫أ ْع َل ُم‬
َ‫يك في أُ ّم ِت َك َولا‬
َ ‫ إنَّا َس ُن ْر ِض‬:‫ َف ُق ْل‬،‫إِ َلى ُم َح ّم ٍد‬
.‫ رواه مسلم‬.« َ‫َن ُسوءك‬
426. Od Mu‘aza ibn Džebela, r.a.,
prenosi se da je rekao: “Jahao sam
iza Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, pa je rekao: ‘O, Mu‘aze,
znaš li koje je Allahovo pravo (hakk)
prema Njegovim robovima, a koje
je pravo robova prema Allahu?’ Rekao sam: ‘Allah i Njegov Poslanik
najbolje znaju!’ On reče: ‘Zaista je
pravo Allahovo prema robovima da
ga obožavaju i da mu ništa ne pridružuju (ne čine širk), a pravo robova prema Allahu je da On ne kažnjava onoga koji mu nije širk činio.’
Rekao sam: ‘O Allahov Poslaniče,
hoću li obveseliti svijet?’ Rekao je:
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن معاذ بن جبل‬٤٢٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ ُك ْن ُت ِر ْد َف الن‬: َ‫ قَال‬‫ َه ْل‬،ُ‫ » َيا ُم َعاذ‬: َ‫ َفقَال‬،ٍ‫ َع َلى ِح َمار‬- ‫وسلم‬
‫َت ْدرِي َما َح ُّق الله َع َلى ِع َبا ِد ِه؟ َو َما َح ُّق ال ِع َبا ِد‬
: َ‫ قَال‬.‫ الل ُه َو َر ُسولُ ُه أ ْع َل ُم‬:‫َع َلى الله؟« قُ ْل ُت‬
َ‫ َولا‬،‫»ف ٕا َّن َح َّق الل ِه َع َلى ال ِع َبا ِد أَ ْن َي ْع ُبدُو ُه‬
َ‫ َو َح َّق ال ِع َبا ِد َع َلى الل ِه أَ ْن لا‬،‫ُيشْ ِر ُكوا بِ ِه شَ ي ًئا‬
‫ َيا‬:‫فقلت‬
ُ «‫ُي َع ِّذ َب َم ْن لا ُيشْ رِكُ بِ ِه شَ ي ًئا‬
َ‫ »لا‬: َ‫اس؟ قَال‬
َ َّ‫ أفَلا أُ َبشِّ ُر الن‬،‫َر ُسول الله‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«‫تُ َبشِّ ْر ُه ْم َف َيتَّ ِك ُلوا‬
‘Nemoj ga obveseljavati, jer bi se
u to pouzdao (pa bi ljudi zanemarili
rad).’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
427. El-Bera’ ibn ‘Azib, r.a., prenosi
od Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, da je rekao: “Kada musliman bude upitan u kaburu, izgovorit će šehadet, da nema drugog
boga, osim Allaha, i da je Muhammed Allahov Poslanik.”
Na to upućuju riječi Uzvišenog Allaha: “Allah učvršćuje one koji vjeruju čvrstim govorom u dunjalučkom životu i na ahiretu.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن البرا ِء بن عازب رضي الله‬٤٢٧
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫عنهما‬
َ‫ »ال ُم ْس ِل ُم إِذَا ُس ِئ َل في ال َق ْب ِر َيشْ َه ُد أَ ْن لا‬: َ‫قَال‬
‫ فذلك‬،‫ َوأ ّن ُم َح ّمدًا َر ُسول الله‬،‫إ َل َه إلا َّ الله‬
‫ } ُي َث ِّب ُت الل ُه الَّ ِذ َين آ َم ُنوا بِا ْل َق ْو ِل‬:‫قوله َت َعا َلى‬
{‫الثَّابِ ِت فِي ا ْل َح َيا ِة ال ُّد ْن َيا َوفِي الآ ِخ َرة‬
.‫ ُمتَّف ٌَق َع َلي ِه‬.«[٢٧ :‫]إبراهيم‬
428. Enes, r.a., prenosi od Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, da je rekao: “Zaista, kada
kafir (nevjernik) učini dobro, on za
to njega nagradi dunjalučkim užitkom, a što se tiče vjernika, njemu
Allah sakuplja njegova dobra djela
za ahiret, a daje mu opskrbu na dunjaluku za njegovu pokornost.” U
drugom predanju stoji: “Zaista, Allah neće umanjiti vjerniku nagradu
za dobro djelo. Za njega će dobiti na dunjaluku (nagradu), a bit će
za to nagrađen i na ahiretu, dok će
nevjernik za dobra djela učinjena iz
dobronamjernosti biti nagrađen na
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٤٢٨
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ أُط ِع َم بِ َها ُط ْع َم ًة‬،‫»إ ّن ال َكافِ َر إِذَا َع ِم َل َح َس َن ًة‬
‫ َوأَ َّما ال ُم ْؤ ِم ُن َف ٕا َّن الله َت َعا َلى َيد َِّخ ُر‬،‫ِم َن ال ُّد ْن َيا‬
‫ َو ُي ْع ِق ُب ُه ِر ْزقًا في ال ُّد ْن َيا‬،‫َل ُه َح َس َناتِ ِه في الآ ِخ َر ِة‬
.«‫َع َلى َطا َع ِت ِه‬
‫ »إ َّن الله لاَ َي ْظ ِل ُم ُم ْؤ ِم ًنا َحس َن ًة‬:‫وفي رواية‬
.‫ َو ُي ْج َزى بِ َها في الآ ِخ َر ِة‬،‫ُي ْع َطى بِ َها في ال ُّد ْن َيا‬
ِ ‫َوأَ َّما ال َكافِ ُر َف ُي ْط َع ُم بِ َح َس َن‬
‫ات َما َع ِم َل لل ِه‬
،‫ َحتَّى إِذَا أ ْف َضى إِ َلى الآخ َر ِة‬،‫َت َعا َلى في ال ُّد ْن َيا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َل ْم َي ُك ْن َل ُه َح َس َن ٌة ُي ْج َزى بِ َها‬
dunjaluku, pa kada dođe na ahiret,
neće imati ni jedno dobro djelo za
koje bi bio nagrađen.”
(Muslim)
430. Od Ibn-‘Abbasa, r.a., prenosi
se da je rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, kako kaže: ‘Koji čovjek musliman umre, pa mu klanja dženazu četrdeset ljudi, koji ne čine širk,
Allah će primiti njihov šefaat (zauzimanje) za njega.’ ”
(Muslim)
،‫ – وعن ابن عباس رضي الله عنهما‬٤٣٠
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َس ِم ْع ُت َر ُسول الله‬: َ‫قَال‬
،‫وت‬
ُ ‫ » َما ِم ْن َر ُجلٍ ُم ْس ِل ٍم َي ُم‬:‫ يقول‬- ‫وسلم‬
‫ُون‬
َ ‫عون َر ُج ًلا لاَ ُيشْ ِرك‬
َ ‫فَيقُو ُم َع َلى َج َنا َزت ِه أ ْر َب‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ إلا َّ شَ َّف َع ُه ُم الل ُه فِي ِه‬،‫بِالل ِه شَ ي ًئا‬
432. Ebu-Musa el-Eš‘arija, r.a., prenosi da je Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Na Sudnjem
danu će svakom muslimanu Allah
predati po jednog židova, ili po jednog kršćanina, pa će reći: ‘Ovo je
tvoj oslobodilac od vatre (on će zauzeti tvoje mjesto u njoj).’ ”
U drugom njegovom predanju stoji: “Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao je: ‘Doći će ljudi na
sudnjem danu, muslimani, sa grijesima kao brda, pa će im to Allah
oprostiti.’ ”
(Muslim)
U vezi sa hadisom: “Zamijeni sva-
‫ رضي‬- ‫ – وعن أَبي موسى الأشعري‬٤٣٢
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
‫َان َي ْو ُم ال ِق َيا َم ِة َدف ََع الل ُه‬
َ ‫ »إِذَا ك‬:‫عليه وسلم‬
‫ َه َذا‬: ُ‫ َف َيقُول‬،‫إِ َلى ُك ِّل ُم ْس ِلم َي ُهود ًيا أَ ْو َن ْصرانِ ًيا‬
.«ِ‫فِ َكاك َُك ِم َن النَّار‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ّ َّ‫ عن الن‬،‫وفي رواية َع ْن ُه‬
‫اس ِم َن‬
ٌ ‫ » َي ِجي ُء َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة َن‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
ِ ‫وب أَ ْم َثال‬
ٍ ُ‫مين بِ ُذن‬
‫الج َب ِال َي ْغ ِف ُر َها الله‬
َ ‫ال ُم ْس ِل‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َل ُه ْم‬
،‫ » َدف ََع إِ َلى ُك ِّل ُم ْس ِلم َي ُهوديًّا أَ ْو َن ْص َرانِ ًّيا‬:‫قوله‬
‫ َه َذا فِ َكاك َُك ِمن النَّارِ« َمع َنا ُه َما َجا َء‬: ُ‫َف َيقُول‬
:‫ رضي الله عنه‬- ‫في حديث أَبي هريرة‬
،ِ‫ َو َم ْن ِز ٌل في النَّار‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ‫»لِ ُك ِّل أَ َح ٍد َم ْنز ٌل في‬
‫الجنَّ َة َخ َل َف ُه ال َكافِ ُر في‬
َ ‫فَال ُم ْؤ ِم ُن إِذَا َد َخ َل‬
‫النَّارِ؛ لأنَّ ُه ُم ْس َت ِح ٌّق لِ َذلِ َك بِك ْف ِر ِه« ومعنى‬
ِ ‫ أن ََّك ُك ْن َت م ْع َّر ًضا لِد ُُخ‬:«‫»فِ َكاك َُك‬
،ِ‫ول النَّار‬
Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je Po‫ َق َّد َر للنَّا ِر‬،‫َو َه َذا فِ َكاك َُك؛ لأ َّن الله َت َعا َلى‬
slanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
‫ َف ٕاذَا َد َخ َل َها ال ُك َّفا ُر بِ ُذنُو بِ ِه ْم‬،‫َع َد ًدا َي ْم َل ُؤ َها‬
rekao: “Svaka osoba ima svoje mje‫ َصا ُروا في َمع َنى ال ِف َكاك‬،‫َو ُك ْف ِر ِه ْم‬
sto u Džennetu i svoje mjesto u Dže.‫ والله أعلم‬،‫لل ُم ْس ِل ِم َين‬
hennemu. Pa kad mumin uđe u Dženkog muslimana sa po jednim židovom i jednim kršćaninom, te da će
mu se reći: “Ovo je tvoj oslobodilac
iz vatre”, imamo drugi Poslanikov,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, hadis:
net, njega naslijedi kafir u Džehennemu, jer to on zaslužuje zbog svoga kufra.”
437. Ebu-Musa prenosi od Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, da je rekao: “Zaista, Uzvišeni
Allah pruža Svoju ruku noću da bi
se pokajao onaj koji je zgriješio po
danu, a pruža Svoju ruku po danu
da bi se pokajao onaj koji je zgriješio noću, sve dok sunce ne izađe sa
zapada (do Kijametskog dana).”
(Muslim)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي موسى‬٤٣٧
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ّ َّ‫عن الن‬
‫وب‬
َ ‫»إ َّن الل َه َت َعا َلى َي ْب ُس ُط َي َد ُه بِاللَّيلِ ل َي ُت‬
‫وب‬
َ ‫ َو َي ْب ُس ُط َي َد ُه بالنَّ َها ِر لِ َي ُت‬،ِ‫ُم ِسي ُء النَّ َهار‬
‫س ِم ْن‬
ُ ‫ َحتَّى َتط ُل َع الشَّ ْم‬، ِ‫ُم ِسي ُء اللَّيل‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َم ْغ ِر بِ َها‬
438. Ebu-Nedžih Amr b. Abesa esSulemi, r.a., prenosi: “Ja sam u džahilijetu smatrao da svijet živi u zabludi i da nisu postigli ništa, obožavanjem idola. Tada sam čuo da u
Meki postoji čovjek koji priča razne
vijesti. Pojahao sam svoju jahalicu i
otišao njemu. Taj čovjek je bio Allahov Poslanik. Skrivao se od svojih protivnika koji ga progone. I ja
sam, krijući se, došao njemu u Meku i upitao ga: ‘Ko si ti?’ On mi reče: ‘Ja sam Poslanik.’ Ja rekoh: ‘A
šta je to Poslanik?’ Poslanik mu reče: ‘Mene je Allah poslao.’ Ja rekoh:
‘A sa čime te je Allah poslao?’ On
- ‫ – وعن أَبي نجيح عمرو بن َع َب َسة‬٤٣٨
‫ رضي الله عنه‬- ‫الس َل ِم ِّي‬
ُّ - ‫بفتح العين والبا ِء‬
‫اس‬
َ َّ‫ ُك ْن ُت َوأَ َنا في الجا ِه ِل َّي ِة أَ ُظ ُّن أَ َّن الن‬: َ‫ قَال‬‫ َو ُه ْم‬،‫ َوأَنَّ ُه ْم َل ْي ُسوا َع َلى شَ ْي ٍء‬،‫َع َلى َضلاَ َل ٍة‬
‫ ف ََس ِم ْع ُت بِ َر ُجلٍ بِ َم َّك َة ُيخْ ِب ُر‬،‫ُون الأَ ْو َث َان‬
َ ‫َي ْع ُبد‬
،‫ َف َق ِد ْم ُت َع َلي ِه‬،‫ْت َع َلى َر ِاح َل ِتي‬
ُ ‫ َف َق َعد‬،‫أَخْ َبا ًرا‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ف ِٕاذَا رسولُ الله‬
‫ َف َت َل َّط ْف ُت َحتَّى‬،‫ ُج َرآ ُء َع َلي ِه قَو ُم ُه‬،‫ُم ْس َتخْ ِف ًيا‬
‫َد َخ ْل ُت َع َلي ِه‬
«‫بي‬
ٌّ ‫ »أَ َنا َن‬: َ‫ َما أَن َْت؟ قَال‬:‫ َف ُق ْل ُت َل ُه‬،‫بِ َم َّك َة‬
:‫ »أَ ْر َس َل ِني الل ُه« قُ ْل ُت‬: َ‫ َو َما َن ِب ٌّي؟ قَال‬:‫قُ ْل ُت‬
‫ »أَ ْر َس َل ِني بِ ِص َل ِة‬: َ‫َو بِأَ ِّي شَ ْيء أَ ْر َس َل َك؟ قَال‬
reče: ‘Poslao me je da pripovijedam
potpomaganje rodbine, rušenje idola (kipova) i ispovijedanje vjere samo Allahu, bez pripisivanja mu druga.’ Ja rekoh: ‘Pa ko tebe slijedi?’ Poslanik reče: ‘I slobodni i robovi.’ Tada sa njim bijahu Ebu-Bekr i Bilal.
Ja tada rekoh: ‘I ja ću biti tvoj sljedbenik.’ Poslanik reče: ‘Zaista ti to nećeš moći sada nikako, zar ne vidiš
moje stanje i stanje mojih sljedbenika, nego se ti vrati svojoj porodici,
pa kada čuješ da sam ojačao, onda
mi tek dođi.’ Pa sam se ja vratio svojoj porodici, a Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, preselio je
َ‫ َوأَ ْن ُي َو َّح َد الل ُه لا‬،‫ َوك َْس ِر الأَ ْو َث ِان‬،‫الأَ ْر َحا ِم‬
‫ َف َم ْن َم َع َك َع َلى‬:‫ قُ ْل ُت‬،«ٌ‫ُيشْ َركُ بِ ِه شَ ْيء‬
‫ ومعه َي ْو َمئ ٍذ أَ ُبو بك ٍر‬،«ٌ‫ » ُح ٌّر َو َع ْبد‬: َ‫َه َذا؟ قَال‬
‫ إِنّي‬:‫ قُ ْل ُت‬،‫ رضي الله عنهما‬- ‫وبلا ٌل‬
‫طيع ذلِ َك َيو َم َك‬
َ ‫ »إن ََّك َل ْن َت ْس َت‬: َ‫ قَال‬،‫ُمتَّ ِب ُع َك‬
ِ‫ أَلاَ َت َرى َحالي وحالَ النَّاسِ؟ َو َل ِكن‬،‫َه َذا‬
‫ َف ِٕاذَا َس ِم ْع َت بِي َق ْد َظه ْر ُت‬،‫جع إِ َلى َٔا ْه ِل َك‬
ْ ‫ا ْر‬
‫ و َق ِد َم‬،‫ ف ََذ َه ْب ُت إِ َلى أَ ْه ِلي‬: َ‫ قَال‬.«‫َفأْتِ ِني‬
‫ ال َم ِدي َن َة‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ َما‬:‫ُلت‬
ُ ‫ فق‬،‫َحتَّى َق ِد َم َن َف ٌر ِم ْن أَ ْه ِلي ال َم ِدي َن َة‬
:‫َف َع َل َه َذا ال َّر ُج ُل الَّ ِذي َق ِد َم ال َم ِدي َن َة؟ فقالوا‬
‫ َف َل ْم‬،‫ َو َق ْد أَرا َد قَو ُم ُه َق ْت َل ُه‬،‫اس إِ َلي ِه ِس َرا ٌع‬
ُ َّ‫الن‬
‫ َفد ََخ ْل ُت‬،‫ ف َق ِد ْم ُت المدي َن َة‬،‫َي ْس َت ِطي ُعوا ذلِ َك‬
: َ‫ َيا َر ُسول الله أَ َت ْع ِرفُني؟ قَال‬:‫ُلت‬
ُ ‫ فق‬،‫َع َلي ِه‬
Tako sam našao jednu grupu Me: َ‫ أَن َْت الَّ ِذي َل َق ْي َت ِني بم َّك َة« قَال‬،‫» َن َع ْم‬
dinlija i upitao ih: ‘Šta radi čovjek
‫ أَخْ ِبر نِي َع َّما َعلَّ َم َك‬،‫ َيا َر ُسول الله‬:‫فقلت‬
što je došao u Medinu?’ Rekoše: ‘Sviُ
jet mu sa svih strana hrli. Njegov
: َ‫الصلاَ ِة؟ قَال‬
َّ ِ‫ أَخْ ِب ْر نِي َعن‬،‫الل ُه وأَ ْج َه ُل ُه‬
narod (iz Meke) hoće da ga ubije, ali
‫الصلاَ ِة‬
َّ ِ‫ ثُ َّم ا ْق ُص ْر َعن‬،‫الص ْب ِح‬
ُّ ‫»ص ِّل َصلاَ َة‬
َ
to nisu u stanju.’ Tada sam ja krenuo u Medinu i unišao Poslaniku,
‫ َف ٕان ََّها َت ْط ُل ُع‬،‫س ِقي َد ُر ْم ٍح‬
ُ ‫َحتَّى َت ْر َت ِف َع الشَّ ْم‬
pa rekoh: ‘Allahov Poslaniče, pozna‫ وحينئ ٍذ يسجد‬،‫ِح َين َتط ُل ُع َب ْي َن َق ْر َن ْي شَ ي َطان‬
ješ li mene?’ Poslanik, sall-Allahu ‘alej- ُ ُ َ َ َ
‫الصلاَ َة َمشْ ُهو َد ٌة‬
hi we sellem, reče: ‘Da, ti si onaj koji
َ ‫ ثُ َّم َص ِّل َف ِٕا َّن‬،‫َل َها ال ُك َّفا ُر‬
se sa mnom susreo u Meki.’
‫ ثُ َّم ا ْق ُص ْر‬،‫َم ْح ُضور ٌة َحتَّى َي ْس َت ِق َّل ال ِّظ ُّل بال ُّر ْم ِح‬
Tada sam rekao: ‘O Allahov Poِ ‫الصلا‬
َ
‫َا‬
‫ذ‬
‫ا‬
‫ف‬
،
‫م‬
‫ن‬
‫ه‬
‫ج‬
‫ر‬
‫ج‬
‫س‬
‫ت‬
‫حينئذ‬
‫ه‬
‫ن‬
‫ا‬
‫ف‬
،
‫ة‬
َّ
ٕ
ٕ
ُ
َّ
َّ ِ‫َعن‬
ُ
َ
َ
َ
ُ
ْ
ُ
slaniče, reci mi čemu te Allah po‫الصلا َة َمشْ ُهو َد ٌة‬
dučio, a šta ja ne znam. Kaži mi neَّ ‫ َف ِٕا َّن‬،‫أَ ْق َب َل الف َْي ُء ف ََص ِّل‬
iz Meke u Medinu. Ja sam se počeo
raspitivati o njegovim vijestima.
što o namazu.’ Poslanik reče: ‘Klanjaj sabah - namaz, a zatim propusti
da sunce izađe i digne se za koplje
od horizonta, jer ono izlazi između
robova šejtana i tada mu nevjernici čine sedždu. Zatim klanjaj jedan
namaz, taj namaz je poznat i mnogi su mu prisutni, dok bude sjena
koplja koliko koplje, pa onda prekini sa namazom, jer se tada Džehennem rasplamsa, pa kad se sjena poveća, onda klanjaj. Taj namaz je poznat i mnogi su mu prisutni, sve do
ikindija - namaza, pa kada klanjaš
ikindija - namaz, onda prestani do
zalaska sunca. Sunce zalazi izme-
ِ‫ ثُ َّم ا ْقص ْر َعن‬،‫حضو َر ٌة َحتَّى تُ َصلِّي العص َر‬
ُ ‫َم‬
‫بين‬
َّ
َ ‫ ف ِٕان ََّها َت ْغ ُر ُب‬،‫س‬
ُ ‫الصلا ِة َحتَّى َت ْغ ُر َب الشَّ ْم‬
ٍ َ‫َق ْر َن ْي ش‬
«‫ َو ِحي َنئ ٍذ َي ْس ُج ُد َل َها ال ُك ّفا ُر‬،‫يطان‬
‫ فالوضو ُء حدثني‬،‫بي الله‬
ُ : َ‫قَال‬
َّ ‫ َيا َن‬:‫فقلت‬
،‫ » َما ِم ْن ُك ْم َر ُج ٌل ُي َق ِّر ُب َو ُضوء ُه‬: َ‫َع ْن ُه؟ َفقَال‬
‫ إلا َّ َخ َّر ْت‬،‫ض َو ْيس َت ْن ِش ُق َف َي ْس َت ْن ِث ُر‬
ُ ‫َف َي َت َم ْض َم‬
ِ ‫َخ َطا َيا َو ْج ِه ِه ِم ْن أَ ْط َر‬
‫ ثُ َّم‬،‫اف لِ ْح َي ِت ِه َم َع ال َما ِء‬
‫ إِلا َّ َخ َّر ْت َخ َطا َيا‬،‫َيغ ِْس ُل َيدَي ِه إِ َلى ال ِمر َف َق ْين‬
،‫ ثُ َّم َي ْم َس ُح َرأْ َس ُه‬،‫َي َد ْي ِه ِم ْن أَ َن ِام ِل ِه َم َع الما ِء‬
ِ ‫إِلا َّ َخ َّر ْت َخ َطا َيا َرأْ ِس ِه ِم ْن أَ ْط َر‬
‫اف شَ ْع ِر ِه َم َع‬
َّ ‫ إلا‬، ِ‫ ثُ َّم يغسل قدميه إِ َلى ال َك ْع َب ْين‬،‫الما ِء‬
‫ َف ٕا ْن‬،‫َخ َّر ْت َخ َطا َيا رِج َل ْي ِه ِم ْن أَ َنام ِل ِه َم َع الما ِء‬
‫ وأَثنى َع َلي ِه‬،‫ ف ََح ِم َد الل َه َت َعا َلى‬،‫ُه َو قَا َم ف ََصلَّى‬
‫ َو َف َّر َغ قلبه لل ِه‬،‫و َم َّج َد ُه بالَّذي ُه َو َل ُه أَ ْه ٌل‬
Ravija dalje priča: ‘Ja sam tada re‫رف ِم ْن َخ ِطي َئ ِت ِه كهيئته َيو َم‬
َ ‫ إلا َّ ان َْص‬،‫َت َعا َلى‬
kao Poslaniku: - Allahov Poslaniče,
poduči me abdestu.’ - ‘Kada neko
.«‫َو َلدت ُه أُ ُّم ُه‬
od vas pripremi sebi vodu za abdest
‫بسة بهذا الحديث أَ َبا‬
َ ‫فحدث َعم ُرو بن َع‬
i kada obavi ispiranje usta i nosa (sa
ِ ‫أُ َما َمة‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫صاحب َر ُسول الله‬
ušmrkavanjem vode), tada mu spadnu grijesi njegova lica, usta i nosne
‫بن‬
‫ َيا َع ْم ُرو‬:‫ َفقَالَ َل ُه أَ ُبو أُ َما َمة‬- ‫وسلم‬
ُ
šupljine, a kada opere svoje lice ka‫ ا ْن ُظر َما تقولُ ! في مقا ٍم واح ٍد ُي ْع َطى‬،‫بسة‬
َ ‫َع‬
ko mu je Allah naredio, tada mu spadnu svi grijesi lica, sa vodom koja ka‫ لقد‬،‫ َيا أَ َبا أُ َما َمة‬:‫َه َذا ال َّر ُج ُل؟ َفقَالَ َع ْم ٌرو‬
pa s krajeva njegove brade, a kada
،‫ َوا ْق َت َر َب أَ َج ِلي‬،‫ َو َرقَّ َعظ ِمي‬،‫كَب َر ْت ِسنّي‬
operu ruke iza laktova, tada mu spad‫اج ٌة أَ ْن‬
َ ‫َو َما بِي َح‬
nu grijesi ruku preko vrhova njegovih jagodica; kada potare mokrom - ‫ ولاَ ع َلى رسول الله‬،‫ك ِذب ع َلى الل ِه َتعا َلى‬
َ َ ْ َٔ‫ا‬
َ
َُ َ َ
đu dva šejtanova roga. Tada suncu
kafiri sedždu čine.’
rukom glavu, tada sa njegove glave
spadnu grijesi, sa vodom koja kapa
sa kose. Pošto opere noge do članaka, tada mu spadnu grijesi nogu
sa vodom koja kapa sa jagodica. Pa
ako još ustane i klanja, pa zahvaljuje
i slavi Onoga Koji je svega toga dostojan, pa ako još i srce svoje isprazni radi Uzvišenog Allaha, on je onda oslobođen svojih grijeha, kao što
je bio bezgriješan na dan kada ga je
majka rodila.’ Kad je pričao ovaj hadis njegov ravija Amr b. ‘Abbas ashab Ebu-Umam mu reče: “O Amre,
sine ‘Abbasov, pazi šta si sve rekao
odjednom pred ovim čovjekom.” Ta-
‫ َل ْو َل ْم أَسمعه ِم ْن‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ إلا َّ َم َّر ًة‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسول الله‬
‫ َما‬- ‫ َحتَّى َع َّد َس ْب َع َم َّرات‬- ‫أَ ْو َم َّرتَينِ أَ ْو َثلا ًثا‬
‫ َولكنِّي سمع ُت ُه أك َثر من‬،‫َح َّد ْث ُت أَبدًا بِ ِه‬
.‫ رواه مسلم‬.‫ذلِ َك‬
‫ » ُج َرآ ُء َع َلي ِه قَو ُمه« ُه َو بجيم مضمومة‬:‫قوله‬
ِ ‫وبالمد َع َلى‬
‫رون‬
َ ‫ َج ِاس‬:‫ أ ْي‬،‫وزن ُعلما َء‬
،ُ‫ ه ِذ ِه الرواية المشهورة‬،‫بين‬
َ ‫ُمس َت ِطي ُل‬
َ ِ‫ون غي ُر هائ‬
ِ ‫ورواه ال ُح َم ْي ِد ُّي وغي ُر ُه‬
‫»ح َراءٌ« بكسر الحاء‬
،‫اب َذ ُوو َغ ّم و َه ّم‬
ٌ ‫ معناه ِغ َض‬: َ‫ َوقال‬،‫المهملة‬
،‫ َحتَّى أثَّ َر في أجسامهم‬،‫َق ْد ِعي َل َصب ُر ُه ْم بِ ِه‬
‫َص‬
َ ‫ إِذَا َنق‬،‫ َح َرى جسم ُه َي ْح َرى‬:‫من قو لِ ِهم‬
.‫حيح أنَّ ُه بالجي ِم‬
َّ ‫ و‬،‫ِم ْن أل ٍم أَ ْو َغ ٍّم ونحو ِه‬
ُ ‫الص‬
da mu Amr reče: “O Ebu-Umame,
ja sam već ostario, moje su kosti oslabile, a moj se edžel približio, a uostalom nemam potrebe da lažem na
Allaha, niti na Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, Da
ja ovo nisam čuo od Allahovog Poslanika jedanput, dvaput, tri puta
(čak je brojao do sedam puta), ja ovaj
hadis ne bih nikada saopćio, ali ja
sam ga čuo i više puta od toga.”
(Muslim)
‫ » َب ْي َن قَر َن ْي‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قوله‬
،‫شيطان« أ ْي ناحيتي رأ ِس ِه والمرا ُد التَّ ْمثي ُل‬
،‫ أنه حينئ ٍذ َي َتح َّركُ الشَّ ي َطا ُن َوشي َع ُت ُه‬:‫َوم ْع َنا ُه‬
.‫ون‬
َ ‫َوي َت َسلَّ ُط‬
ِ ‫ » ُي َق ِّر ُب َوضوء ُه« معناه ُي‬:‫وقوله‬
‫حض ُر الما َء‬
«‫ »إلا َّ َخ َّرت خطايا‬:‫ وقوله‬،‫وضأ بِ ِه‬
ّ ‫الَّ ِذي َي َت‬
‫ ورواه‬،‫ أ ْي سقطت‬:‫ُه َو بالخا ِء المعجمة‬
‫ والصحيح بالخا ِء‬،‫»ج َرت« بالجيم‬
ُ
َ ‫بعضهم‬
‫ »في ْن َتث ُر« أ ْي‬:‫ وقوله‬.‫َو ُه َو رواية الجمهور‬
‫ َط َر ُف‬:ُ‫ذى والنَّ ْث َرة‬
‫َي‬
ُ
ً ٔ‫ستخرج َما في أنف ِه ِم ْن ا‬
ِ ‫الأن‬
.‫ْف‬
52. Fadilet (koristi) nade (u Allahovu milost)
Uzvišeni Allah rekao je, obavještavajući (nas) o dobrom čovjeku:
“... A ja Allahu prepuštam svoj
slučaj; Allah, uistinu, robove Svoje
vidi. I Allah ga je sačuvao nevolje
koje su mu oni snovali...” (El-Mu’min
= Gafir, 44-45)
‫ – باب فضل الرجاء‬٥٢
:‫قَالَ الله َت َعا َلى إخبا ًرا عن العب ِد الصالِ ِح‬
* ‫ض أَ ْمرِي إِ َلى اللَّ ِه إِ َّن اللَّ َه َب ِصي ٌر بِا ْل ِع َبا ِد‬
ُ ‫} َوأُ َف ِّو‬
ِ ‫َف َوقَا ُه اللَّ ُه َس ِّي َئ‬
،٤٤ :‫ات َما َم َك ُروا{ ]غافر‬
[٤٥
440. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi od ‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤٤٠
Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, da je rekao: “Uzviše- : َ‫ أَنَّ ُه قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
ni Allah rekao je: ‘Ja sam kod mi‫ أَ َنا ِع ْن َد َظ ِّن َع ْب ِدي‬:‫ عز وجل‬- ‫»قَالَ الله‬
šljenja Moga roba o Meni, Ja sam sa ‫ح‬
ُ ‫ لل ُه أَ ْف َر‬،‫ َوالل ِه‬،‫ َوأَنا معه َح ْي ُث َي ْذكُر نِي‬،‫بِي‬
njim kad Me se sjeti.’
Tako mi Allaha, Allah se više obveseli kada jedan od Njegovih robova dođe do tevbe (pokajanja), nego što se obveseli neko od vas kada pronađe izgubljenu devu u pustinji. Ko se Meni približi za jedan
pedalj, Ja se njemu približim za jedan aršin. Ko se Meni približi za jedan aršin, Ja se njemu približim za
jedan hvat. A ko Meni ide hodom,
،‫بِ َتو َب ِة َع ْب ِد ِه ِم ْن أ َح ِد ُك ْم َي ِج ُد َضالَّ َت ُه بِالفَلاَ ِة‬
‫ َو َم ْن‬،‫ َت َق َّر ْب ُت إِ َل ْي ِه ِذ َرا ًعا‬،‫َو َم ْن َت َق َّر َب إ َل َّي ِش ْب ًرا‬
‫ َو إِذَا أَ ْق َب َل‬،‫ َت َق َّر ْب ُت إِ َل ْي ِه َبا ًعا‬،‫َت َق َّر َب إِ َل َّي ِذ َرا ًعا‬
،‫متفق عليه‬
ٌ .« ُ‫إِ َل َّي َي ْم ِشي أَ ْق َب ْل ُت إِ َل ْي ِه أُ َه ْر ِول‬
‫ وتقدم‬.‫وهذا لفظ إحدى روايات مسلم‬
.‫شرحه في الباب قبله‬
‫ »وأنا معه حين‬:‫و ُرو َِي في الصحيحين‬
‫ وفي هذه الرواية‬،‫يذكرني« بالنون‬
.‫»حيث« بالثاء وكلاهما صحيح‬
Ja njemu idem trkom.”
(Muttefekun ‘alejhi)
441. Od Džabira, ibn ‘Abdullaha,
r.a., prenosi se da je on čuo Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, prije njegove smrti na tri dana, kako kaže: “Nemoj da iko od
vas umre, a da nema lijepo mišljenje o Allahu (da će mu se On smilovati i oprostiti).”
(Muslim)
‫ – وعن جابر بن عبد الله رضي الله‬٤٤١
‫ صلى الله عليه‬- ‫ أنه سمع رسول الله‬:‫عنهما‬
َ‫ »لا‬: ُ‫ يقول‬،‫ قب َل َم ْو تِه ب َثلا َث ِة أَيّام‬- ‫وسلم‬
- ‫َي ُمو َت َّن أَ َح ُد ُك ْم إِلا َّ َو ُه َو ُي ْح ِس ُن ال َّظ َّن بالله‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫عز وجل‬
442. Od Enesa, r.a., prenosi se da
je rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
da je rekao: ‘Uzvišeni je Allah rekao: ‘O sine Ademov, zaista ću ti,
sve dok tražiš i nadaš se oprostu, Ja
ću ti oprostiti. O sine Ademov, kada bi tvoji grijesi bili veliki kao nebeski oblaci, pa zatim zatražio Moj
oprost, oprostio bih ti. O sine Ademov, kada bi mi došao s grijesima
kolika je Zemlja, zatim Me susreo,
ne čineći mi širk, dao bih ti isto toliko magfireta (oprosta) kolika je i
ona (Zemlja).’ ”
(Tirmizi, hasen)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٤٤٢
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫سمعت رسول الله‬
‫ إن ََّك َما‬،‫ َيا ا ْب َن آ َد َم‬:‫ »قَالَ الله َت َعا َلى‬:‫يقول‬
‫َان‬
َ ‫َد َع ْو َت ِني َو َر َج ْو َت ِني َغ َف ْر ُت َل َك َع َلى َما ك‬
‫ َل ْو َب َل َغت ُذنُو ُبك‬،‫ َيا ا ْب َن آ َد َم‬.‫ِم ْن َك َولاَ أُ َبالِي‬
َ‫ ثُ َّم ْاس َت ْغ َف ْر َت ِني َغ َف ْر ُت َل َك َولا‬،‫السما ِء‬
َّ ‫َع َن َان‬
ِ ‫ إِن ََّك َل ْو أَ َت ْي َت ِني بِ ُق َر‬،‫ َيا ا ْب َن آ َد َم‬.‫أُ َبالِي‬
‫اب‬
،‫ ثُ َّم َل َق ْي َت ِني لاَ تُشْ رِكُ بِي شَ ْي ًئا‬،‫ض َخ َطا َيا‬
ِ ‫الأَ ْر‬
:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«ً‫لأَ َت ْي ُت َك ب ُق َرابِها َم ْغ ِف َرة‬
.«‫»حديث حسن‬
‫ هو َما َع َّن‬:‫ قيل‬،‫السما ِء« بفتح العين‬
َّ ‫» َع َنا ُن‬
،‫ َظ َه َر إِذَا َر َف ْع َت َرأَ َس َك‬:‫ أ ْي‬،‫َل َك ِم ْن َها‬
‫اب الأَرض« بضم‬
‫وقيل‪ :‬هو َّ‬
‫اب‪َ .‬و »قُر ُ‬
‫الس َح ُ‬
‫القاف‪ ،‬وقيل‪ :‬بكسرها‪ ،‬والضم أصح وأشهر‪،‬‬
‫َو ُه َو‪َ :‬ما يقارب ِملأَ َها‪ ،‬والله أعلم‪.‬‬
‫‪ – ٥٣‬باب الجمع بين الخوف‬
‫والرجاء‬
‫ا ْع َل ْم أَ َّن ال ُمخْ َتا َر لِ ْل َع ْب ِد في َح ِال ِص َّح ِت ِه أَ ْن‬
‫ون َخ ْوفُ ُه َو َر َجا ُؤ ُه‬
‫ون َخائفًا َر ِاج ًيا‪َ ،‬و َي ُك َ‬
‫َي ُك َ‬
‫ض ال َّرجا ُء‪،‬‬
‫َسوا ًء‪ ،‬وفي َح ِال ال َم َر ِ‬
‫ض ُيم َّح ُ‬
‫ص ِ‬
‫الك َت ِ‬
‫الس َن ِة‬
‫نصو ِ‬
‫وقو ِاع ُد الشَّ ْرع ِم ْن ُ‬
‫اب و ُّ‬
‫و َغ ْي ِر َذلِ َك ُمتظا ِه َر ٌة َع َلى ذلك‪.‬‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪} :‬فَلاَ َيأ َم ُن َم ْك َر الله إِلا َّ ال َق ْو ُم‬
‫رون{ ]الأعراف‪ ،[٩٩ :‬وقال َت َعا َلى‪:‬‬
‫َ‬
‫الخ ِاس َ‬
‫}إِنَّ ُه لاَ َي ْيأَ ُس ِم ْن َر ْو ِح الل ِه إِلا َّ ال َق ْو ُم‬
‫‪53. Prisustvo straha i na‬‬‫‪de‬‬
‫‪Uzvišeni je Allah rekao:‬‬
‫‪“... Allahove kazne se ne boji sa‬‬‫”‪mo narod kome propast predstoji.‬‬
‫)‪(El-A‘raf, 99‬‬
‫‪“... samo nevjernici gube nadu u‬‬
‫)‪Allahovu milost.” (Jusuf, 87‬‬
‫‪“... na Dan kad će neka lica pobi‬‬‫‪jeljeti, a neka pocrnjeti.” (Ali-Imran,‬‬
‫)‪106‬‬
‫‪“... Gospodar tvoj je, doista, brz‬‬
‫ون{ ]يوسف‪ ،[٨٧ :‬وقال َت َعا َلى‪:‬‬
‫الكافِ ُر َ‬
‫ض َو ُجو ٌه َو َت ْس َو ُّد ُو ُجو ٌه{ ]آل عمران‪:‬‬
‫} َي ْو َم َت ْب َي ُّ‬
‫‪ ،[١٠٦‬وقال َت َعا َلى‪} :‬إ َّن َر َب َك َل َسر ُِيع‬
‫ال ِعق ِ‬
‫َاب َو إِنَّ ُه َل َغفُو ٌر َر ِحي ٌم{ ]الأعراف‪:‬‬
‫‪ ،[١٦٦‬وقال َت َعا َلى‪} :‬إ َّن الأَ ْب َرا َر َل ِفي َن ِعي ٍم‬
‫َو إِ َّن ال ُف َّجا َر َل ِفي َج ِحي ٍم{ ]الانفطار‪-١٣ :‬‬
‫‪ ،[١٤‬وقال َت َعا َلى‪َ } :‬فأ َّما َم ْن َث ُق َل ْت َم َوازِي ُن ُه‬
‫يش ٍة َر ِ‬
‫اض َي ٍة َوأ َّما َم ْن َخ َّف ْت َم َوازِي ُن ُه‬
‫َف ُه َو فِي ِع َ‬
‫َفأ ُّم ُه َها ِو َي ٌة{ ]القارعة‪ [٩ - ٦ :‬والآيات في‬
‫وف والرجا ُء‬
‫مع َ‬
‫الخ ُ‬
‫هذا المعنى كثيرةٌ‪َ .‬ف َي ْج َت ُ‬
‫في آ َي َت ْينِ ُم ْق َت ِر َن َت ْينِ أَو آيات أَو آية‪.‬‬
‫‪kad kažnjava, a On i oprašta i sami‬‬‫)‪lostan je.” (El-A‘raf, 167‬‬
‫‪“Čestiti će sigurno u Džennet, a‬‬
‫”‪grješnici će sigurno u Džehennem.‬‬
‫)‪(El-Infitar, 13-14‬‬
‫‪“Onaj u koga njegova dobra dje‬‬‫‪la budu teška, u ugodnom će životu‬‬
‫‪živjeti, a onaj u koga njegova dobra‬‬
‫‪djela budu lahka, boravište će mu‬‬
‫)‪bezdan biti.” (El-Kari‘a, 6-9‬‬
443. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao: “Kada bi
vjernik znao koje kazne kod Allaha
postoje, ne bi niko očekivao Njegov
Džennet, a kada bi nevjernik znao
koliko kod Allaha ima rahmeta (milosti), ne bi nikad izgubio nadu u
Njegov Džennet.”
(Muslim)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤٤٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ َما‬،‫» َل ْو َي ْع َل ُم ا ْل ُمؤ ِم ُن َما ِع ْن َد الله ِم َن ال ُعقُو َب ِة‬
‫ َو َل ْو َي ْع َل ُم ال َكافِ ُر َما ِع ْن َد الله‬،ٌ‫َط ِم َع بِ َجنَّ ِت ِه َٔا َحد‬
‫ رواه‬.«ٌ‫ َما َق َن َط ِم ْن َجنَّ ِت ِه أ َحد‬،‫ِم َن ال َّر ْح َم ِة‬
.‫مسلم‬
444. Od Ebi-Seida el-Hudrija, r.a.,
prenosi se da je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao:
“Kada se spremi dženaza i kada
je svijet, tj. ljudi, ponesu na svojim
ramenima, ukoliko je dobra, reći će:
“Požurite sa mnom!” A ako ne bude dobra, reći će: “Teško njoj, kuda
ćete s njom (Teško meni kuda ćete
sa mnom)?” Njen glas čuje svako,
osim čovjeka, a kada bi ga čuo, pao
bi u nesvijest.”
(Buhari)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن أَبي سعيد الخدر ِِّي‬٤٤٤
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أ َّن رسولَ الله‬:‫عنه‬
‫اس أَ ِو‬
ْ ‫ »إِذَا ُو ِض َع ِت الجناز ُة و‬: َ‫قَال‬
ُ َّ‫اح َت َم َل َها الن‬
ِ َٔ‫ال ِّر َجالُ َع َلى ا‬
،‫ َف ٕا ْن كَا َن ْت َصالِ َح ًة‬،‫عناق ِه ْم‬
‫ َو إ ْن كَا َن ْت َغ ْي َر‬،‫ َق ِّد ُمو نِي َق ِّد ُمو نِي‬:‫قَا َل ْت‬
‫ون بِ َها؟‬
ْ ،‫َصالِ َح ٍة‬
َ ‫ َيا َو ْي َل َها! أَ ْي َن َت ْذ َه ُب‬:‫قالت‬
‫ َو َل ْو‬،‫َي ْس َم ُع َص ْو َتها ُك ُّل شَ ْي ٍء إِلا َّ الإ نْسا ُن‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫َس ِم َع ُه َص ِع َق‬
445. Od Ibn-Mes‘uda, r.a., prenosi
se da je rekao :
“Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao je: ‘Džennet je
bliži svakom od vas od kaiša na vašoj obući, a i Džehennem isto tako.’
”
(Buhari)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن ابن مسعود‬٤٤٥
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
،‫»الجنَّ ُة أ ْق َر ُب إِ َلى أَ َح ِد ُك ْم ِم ْن ِش َر ِاك َن ْع ِل ِه‬
َ
.‫ رواه البخاري‬.«‫َوالنَّا ُر ِم ْث ُل ذلك‬
54. Fadilet plakanja iz
straha prema Allahu, dželle še’nuhu, i ljubavi i pobožnosti prema Njemu
Uzvišeni Allah rekao je:
“I padaju licem na tle plačući i On
im uvećava strahopoštovanje.” (ElIsra’, 109)
“Pa zar se ovom govoru iščuđavate - i smijete se, a ne plačete.” (EnNedžm, 56-60)
‫ – باب فضل البكاء من‬٥٤
‫خشية الله َت َعا َلى وشو ًقا إِليه‬
‫ون‬
َ ‫ون لِلأَ ْذق َِان َي ْب ُك‬
َ ‫ } َو َي ِخ ُّر‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ وقال‬،[١٠٩ :‫َو َيزي ُد ُه ْم ُخ ُشو ًعا{ ]الإ سراء‬
ِ ‫هذا ا ْل َح ِد‬
َ ‫ }أَ َف ِم ْن‬:‫َت َعا َلى‬
‫ون‬
َ ‫يث َت ْع َج ُب‬
.[٥٩ :‫ون{ ]النجم‬
َ ‫ون َولا َت ْب ُك‬
َ ‫َو َت ْض َح ُك‬
447. Enes, r.a., prenosi i kaže: “Allahov Poslanik nam je održao hutbu kakvu nikad nisam čuo, pa je rekao: ‘Kad biste vi znali ono što ja
znam, zasigurno biste se malo smijali, a sigurno biste mnogo plakali.’
Enes, reče: ‘Tada su ashabi pokrili
lica svojom odjećom i od plača jecali.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٤٤٧
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫خطب رسول الله‬
‫ » َل ْو‬:‫ فقال‬،‫ُخ ْط َب ًة َما َس ِم ْع ُت ِم ْث َل َها ق َُّط‬
‫ َل َض ِح ْك ُت ْم قَلي ًلا َو َل َب َك ْي ُت ْم‬،‫ون َما أ ْع َل ُم‬
َ ‫َت ْع َل ُم‬
- ‫اب رسول الله‬
ُ ‫ َف َغ َّطى أ ْص َح‬: َ‫َك ِثي ًرا« قَال‬
‫ َو َل ُه ْم‬،‫ ُو ُجو َه ُه ْم‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
ِ ‫ َو َس َبق َب َيانُ ُه في َب‬.‫متفق َع َل ْي ِه‬
‫اب‬
ٌ .‫ين‬
ٌ ‫َخ ِن‬
.‫الخ ْو ِف‬
َ
448. Od Ebu-Hurejre, r.a., prenosi
se da je rekao: “Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao
je:
‘Neće ući u Džehennem čovjek koji je plakao iz strahopoštovanja prema Allahu, kao što se neće mlijeko
vratiti u vime. I neće se sastati prašina sa Allahovog puta (džihada) i
dim Džehennema.’ ”
(Tirmizi, hasen, sahih)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤٤٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫»لا َي ِل ُج النَّا َر َر ُج ٌل َب َكى ِم ْن َخشْ َي ِة الل ِه َحتَّى‬
‫ َولاَ َي ْج َت ِم ُع ُغ َبا ٌر في‬،‫الض ْر ِع‬
َّ ‫َي ُعو َد اللَّ َب ُن في‬
،‫ رواه الترمذي‬.«‫سبي ِل الل ِه َو ُد َخا ُن َج َهنَّ َم‬
.«‫صحيح‬
‫سن‬
:‫وقال‬
ٌ
ٌ
ٌ ‫»حديث َح‬
449. Od njega se također prenosi
da je rekao: “Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, rekao je:
‘Sedmericu će Allah staviti u Svoj
hlad, onoga dana kada neće biti drugog hlada, osim Njegovog: pravednog vladara, mladića koji je odrastao u obožavanju Allaha Uzvišenog,
čovjeka čije je srce vezano za džamiju, dvojicu ljudi koji su se zavoljeli
u ime Allaha koji se u ime Njegovo sastaju i rastaju; čovjeka kojeg je
pozvala žena na položaju (ugledna)
i lijepa, pa je on rekao: ‘Ja se bojim
Allaha; čovjeka koji je dao sadaku,
tako da nije znala njegova lijeva ru-
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٤٤٩
‫»س ْب َع ٌة ُي ِظلُّ ُه ُم الل ُه في ِظلِّ ِه‬
َ :‫الله عليه وسلم‬
َٔ‫اب َن َشا‬
ٌ َ‫ َوش‬،ٌ‫ إ َما ٌم َعا ِدل‬:‫َي ْو َم لا ِظ َّل إِلا َّ ِظلُّ ُه‬
‫ َو َر ُج ٌل َق ْل ُب ُه ُم َعلَّ ٌق‬،‫فِي ِع َبا َد ِة الل ِه َت َعا َلى‬
ِ ‫بِال َم َس‬
‫اج َت َم َعا‬
ْ ‫ َو َر ُجلا َِن َت َحابّا في الله‬،‫اج ِد‬
‫َات‬
ُ ‫ َو َر ُج ٌل َد َع ْت ُه ا ْم َرأَ ٌة ذ‬،‫َع َل ْي ِه و َت َف َّرقَا َع َل ْي ِه‬
،‫اف الله‬
ُ ‫ إنِّي أَ َخ‬:‫ فَقال‬،‫َم ْن ِص ٍب َو َج َم ٍال‬
‫َو َر ُج ٌل َت َصدَّقَ بِ َص َد َق ٍة َفأخْ فَا َها َحتَّى لاَ َت ْع َل َم‬
‫ َو َر ُج ٌل َذ َك َر الله َخالِ ًيا‬،‫ِش َمالُه َما تُ ْن ِف ُق َي ِمي ُن ُه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ففاضت َع ْي َنا ُه‬
ka šta je dijelila desna i čovjeka koji
se u samoći sjetio Allaha, pa su mu
suze potekle iz očiju.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
55. Korist skromnosti (zuh- ‫ – باب فضل الزهد في‬٥٥
da) na dunjaluku
‫الدنيا والحث َع َلى التقلل منها‬
‫وفضل الفقر‬
Uzvišeni je Allah rekao:
“Život na ovom svijetu sličan je
bilju zemaljskom, na koje Mi spustimo s neba kišu s kojim se ona izmiješa, čime se onda hrane ljudi i stoka. Pa kad se Zemlja ukrasi svojim
ruhom i okiti i kad stanovnici njezini pomisle da su oni toga gospodari, dođe zapovjed Naša, noću ili
‫الح َيا ِة ال ُّد ْن َيا َك َما ٍء‬
َ ‫ }إِنَّ َما َم َث ُل‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ض‬
ِ ‫ات الأَ ْر‬
ُ ‫الس َما ِء َفاخْ َت َل َط بِ ِه َن َب‬
َّ ‫أَ ْن َز ْل َنا ُه ِم َن‬
ْ
‫اس والأَ ْن َعا ُم َحتَّى إِذَا أَ َخ َذ ِت‬
ُ َّ‫ِم َّما َيأ ُك ُل الن‬
‫ض ُزخْ ُرف ََها َوا َّزيَّ َن ْت َو َظ َّن أَ ْه ُل َها أَنَّ ُه ْم‬
ُ ‫الأَ ْر‬
‫ون َع َل َيها أ َتا َها أ ْم ُر َنا َل ْي ًلا أَ ْو َن َها ًرا ف ََج َع ْل َنا َها‬
َ ‫قَا ِد ُر‬
‫س كَذلِ َك نُف َِّص ُل‬
ِ ‫َح ِصيدًا َكأ ْن َل ْم َتغ َْن بِالأَ ْم‬
ِ ٓ‫الا‬
‫ وقال‬،[٢٤ :‫ون{ ]يونس‬
َ ‫يات لِ َق ْو ٍم َي َت َف َّك ُر‬
‫اضر ِْب َل ُه ْم َم َث َل ا ْل َح َيا ِة ال ُّد ْن َيا َك َما ٍء‬
ْ ‫ } َو‬:‫َت َعا َلى‬
‫ض‬
ِ ‫ات الأَ ْر‬
ُ ‫الس َما ِء َفاخْ َت َل َط ب ِه َن َب‬
َّ ‫أَ ْن َز ْل َنا ُه ِم َن‬
“Navedi im primjer da je život na
‫َان الل ُه َع َلى‬
‫اح َوك‬
‫َفأ ْص َب َح َه ِشي ًما َت ْذ ُرو ُه ال ِّر َي‬
َ
ُ
ovom svijetu kao bilje, koje poslije
ِ ‫الحيا‬
ِ ‫ُك ِّل شَ ْي ٍء ُم ْق َت‬
ْ
ُ
ُ‫ال‬
‫ة‬
‫ة‬
‫ن‬
‫ِي‬
‫ز‬
‫ون‬
‫ن‬
‫ب‬
‫ل‬
‫ا‬
‫و‬
‫م‬
‫ال‬
‫ا‬
‫ر‬
‫د‬
َ
ُ
َ
َ
ً
َ
َ
َ
natapanja vodom, koju Mi s neba spuštamo, ipak postane suho, i vjetro‫ات َخ ْي ٌر ِع ْن َد َربِّ َك‬
ُ ‫الصالِ َح‬
ُ ‫ا ْل ُّد ْن َيا َوال َب ِاق َي‬
َّ ‫ات‬
vi ga raznesu. A Allah sve može! ‫ وقال‬،[٤٦ -٤٥ :‫َثوا ًبا َو َخير أَ َم ًلا{ ]الكهف‬
َ
ٌْ
Bogatstvo i sinovi ukras su u životu
‫الحيا ُة ال ُّد ْن َيا َل ِع ٌب َو َله ٌو‬
َ ‫ }ا ْع َل ُموا أَنَّ َما‬:‫َت َعا َلى‬
na ovome svijetu, a dobra djela, ko‫َاخ ٌر َب ْي َن ُك ْم َو َت َكاثُ ٌر في الأَ ْم َو ِال‬
ُ ‫َوزِي َن ٌة َو َتف‬
ja vječno ostaju, bit će od Gospodara tvoga bolje nagrađena i ono u šta
‫َوالأَ ْولاَ ِد َك َم َثلِ َغ ْي ٍث أ ْع َج َب ا ْل ُك ّفا َر َن َباتُ ُه ثُ َّم‬
se čovjek može pouzdati.” (El-Kehf,
ِ‫يج َف َت َرا ُه ُم ْص َف ًّرا ثُ َّم َي ُكو ُن ُح َطا ًما َوف‬
‫ي‬
ُ ‫َي ِه‬
45-46)
ِ ‫ذاب شَ دي ٌد َو َم ْغ ِف َر ٌة‬
ِ ‫الآ ِخ َر‬
‫ن‬
‫ا‬
‫و‬
‫ِض‬
‫ر‬
‫و‬
‫الله‬
‫ن‬
‫م‬
‫ع‬
‫ة‬
ْ
َ
ٌ
َ
َ
ٌ
“Znajte da život na ovom svijetu
danju, i Mi to pokosimo, kao da prije ničega nije bilo. Eto, tako Mi potanko izlažemo dokaze narodu koji
hoće da razmisli.” (Junus, 24)
nije ništa drugo do igra, i raznoda, i
uljepšavanje, i međusobno hvalisanje i nadmetanje imecima i brojem
djece!
Primjer za to je bilje čiji rast poslije kiše oduševljava nevjernike; ono
zatim buja, ali ga poslije vidiš požutjela, da bi se na kraju skršilo. A na
onom svijetu je teška patnja i Allahov oprost i zadovoljstvo; život na
ovom svijetu je samo varljivo naslađivanje.” (El-Hadid, 20)
“Ljudima se čini da je lijepo samo
ono za čim žude: žene, sinovi, gomile zlata i srebra, divni konji, stoka
i usjevi. To su blagodati u životu na
:‫الح َيا ُة ال ُّد ْن َيا إِلا َّ َم َتا ُع ال ُغ ُرورِ{ ]الحديد‬
َ ‫َو َما‬
‫س ُح ُّب‬
ِ ‫ } ُزيِّ َن لِ ْلنَّا‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٢٠
ِ ‫الشَّ َه َو‬
‫ات ِم َن النِّ َسا ِء َوال َب ِن َين َوال َق َن ِاطي ِر‬
ِ‫ال ُم َق ْن َط َر ِة ِم َن ال َّذ َه ِب َوال ِف َّض ِة َوا ْل َخ ْيل‬
‫الحيا ِة‬
َ ‫ال ُم َس َّو َم ِة َوالأَ ْن َعا ِم َوا ْل َح ْر ِث ذَلِ َك َم َتا ُع‬
:‫ا ْل ُّد ْن َيا َوالل ُه ِع ْن َد ُه ُح ْس ُن المآ ِب{ ]آل عمران‬
‫اس إِ َّن َو ْع َد‬
ُ َّ‫ } َيا أَيُّ َها الن‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[١٤
‫الحيا ُة ا ْل ُّد ْن َيا َولاَ َي ُغ َّرنَّ ُك ْم‬
َ ‫الل ِه َح ٌّق فَلاَ َت ُغ َّرنَّ ُك ُم‬
:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٥ :‫بِالل ِه ال َغ ُرو ُر{ ]فاطر‬
‫}أ ْل َها ُك ُم التَّ َكاثُ ُر َحتَّى ُز ْرتُ ُم ال َمقَابِ َر كَلا َّ َس ْو َف‬
‫ون‬
َ ‫ون كَلا َّ َل ْو َت ْع َل ُم‬
َ ‫ون ثُ َّم كَلا َّ َس ْو َف َت ْع َل ُم‬
َ ‫َت ْع َل ُم‬
:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٥ - ١ :‫ِع ْل َم ا ْل َي ِقينِ { ]التكاثر‬
ovom svijetu; a najljepše mjesto povratka je u Allaha.” (Ali-Imran, 14)
“O ljudi, Allahova je prijetnja, zaista, istina, pa neka vas nikako život na ovom svijetu ne zaslijepi i neka vas šejtan u Allaha ne pokoleba.”
(Fatir, 5)
“Zaokuplja vas interes da što imućniji budete, sve dok grobove ne naselite.
A ne valja tako, saznat ćete svakako! I još jednom, ne valja tako,
saznat ćete sigurno! Ne valja tako,
nek znate pouzdano.” (Et-Tekasur,
1-5)
‫الحيا ُة ال ُّد ْن َيا إِلا َّ َل ْه ٌو َو َل ِع ٌب َو إِ َّن‬
َ ‫} َو َما ه ِذ ِه‬
‫الدَّا َر الآ ِخ َر َة َل ِه َي ا ْل َح َي َوا ُن َل ْو كَانُوا‬
‫[ والآيات في‬٦٤ :‫ون{ ]العنكبوت‬
َ ‫َي ْع َل ُم‬
.‫الباب كثيرة مشهورة‬
‫وأما الأحاديث فأكثر ِم ْن أن تحصر فنن ِّب ُه‬
.‫بطرف منها َع َلى َما سواه‬
“Život na ovom svijetu nije ništa
drugo do zabava i igra, a samo onaj
svijet je život, kad bi samo oni znali.” (El-Ankebut, 64)
458. Ebu-Seid el-Hudri, r.a., prenosi i kaže: “Sjedio je Allahov Poslanik na mimberu, a mi smo sjedili
oko njega, pa on reče: ‘Bojim se jedne stvari: kad mene više ne bude,
šta bit će s vama kad vam se otvore
dunjalučke ljepote i ukrasi njegovi.’
”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن أَبي سعيد الخدري‬٤٥٨
‫ صلى الله‬- ‫ جلس رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
،‫ َو َج َل ْس َنا َح ْو َل ُه‬،ِ‫ َع َلى ا ْل ِم ْن َبر‬- ‫عليه وسلم‬
‫اف َع َل ْي ُك ْم ِم ْن َب ْع ِدي َما‬
ُ ‫ »إ َّن م َّما أَ َخ‬:‫فقال‬
‫متفق‬
ٌ .«‫ُي ْف َت ُح َع َل ْي ُك ْم ِم ْن َز ْه َر ِة ال ُّد ْن َيا َوزِي َن ِت َها‬
.‫َع َل ْي ِه‬
461. Enes, r.a., prenosi od Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, da je rekao: “Umrlog prate
tri stvari: obitelj, imetak, i njegovo
djelo, pa se dvoje vrati, a jedno ostane; vrate se njegova obitelj i imetak,
a ostane njegovo djelo.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى الله‬- ‫ عن رسول الله‬،‫ – وعنه‬٤٦١
‫ أ ْه ُل ُه‬:‫ » َي ْت َب ُع ا ْل َم ِّي َت َثلاَ َث ٌة‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
:ٌ‫ َو َي ْبقَى َو ِاحد‬،‫ َف َي ْر ِج ُع ا ْث َن ِان‬:‫َو َمالُ ُه َو َع َم ُل ُه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َي ْر ِج ُع أ ْه ُل ُه َو َمالُ ُه َوي ْبقَى َع َم ُل ُه‬
462. Od njega se također prenosi
da je rekao: “Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, je kazao:
‘Na Sudnjem će se danu dovesti džehenemlija, koji je najraskošnije živio
na dunjaluku, pa će se staviti u vatru (za jedan trenutak) i onda će mu
se reći: - O sine Ademov, jesi li ikada doživio kakvo dobro, jesi li ikada imao kakvo zadovoljstvo i uživanje? - On će odgovoriti: - Tako mi
Allaha, ne, o moj Gospodaru! - Zatim će se dovesti džennetlija koji je
živio najsiromašnije na dunjaluku,
pa će se (samo za trenutak) uvesti
u Džennet i onda će mu se reći: -
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٤٦٢
‫ » ُي ْؤ َتى بِأَ ْن َع ِم أَ ْه ِل ال ُّد ْن َيا ِم ْن‬:‫الله عليه وسلم‬
،‫ َف ُي ْص َب ُغ في النَّا ِر َص ْب َغ ًة‬،‫أَ ْه ِل النَّا ِر َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬
‫ َه ْل َرأ ْي َت َخ ْي ًرا ق َُّط؟‬،‫ َيا ا ْب َن آ َد َم‬: ُ‫ثُ َّم ُيقَال‬
‫ لاَ َوالل ِه َيا‬: ُ‫َه ْل َم َّر بِ َك َن ِعي ٌم ق َُّط؟ َف َيقُول‬
‫ؤسا في ال ُّد ْن َيا ِم ْن‬
ِ ‫ َو ُي ْؤ َتى بِأشَ ِّد النَّا‬،‫َر ِّب‬
ً ‫س ُب‬
ُ‫ َف ُيقَال‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ‫ َف ُي ْص َب ُغ َص ْب َغ ًة في‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ‫أ ْه ِل‬
‫ؤسا ق َُّط؟ َه ْل َم َّر‬
ً ‫ َه ْل َرأ ْي َت ُب‬،‫ َيا ا ْب َن آ َد َم‬:‫َل ُه‬
‫ َما َم َّر بِي‬،‫ لاَ َوالل ِه‬: ُ‫بِ َك ِش َّد ٌة ق َُّط؟ ف َيقُول‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ َولاَ َرأ ْي ُت ِش َّد ًة ق َُّط‬،‫س ق َُّط‬
ٌ ‫ُب ْؤ‬
O sine Ademov, jesi li ikada vidio
siromaštvo, jesi li ikada bio u poteškoći i neprilici? - On će odgovoriti:
- Ne, tako mi Allaha, nikada nisam
bio siromašan, niti sam imao poteškoća, niti neprilika. -’ ”
(Muslim)
463. Od El-Mustevrida ibn Šeddada, r.a., prenosi se da je rekao: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao je: ‘Dunjaluk prema
ahiretu je kao kad bi jedan od vas
stavio prst u more, pa neka pogleda u prst čime se vraća.’ ”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن ال ُم ْس َت ْورِد بن شَ دَّاد‬٤٦٣
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ » َما ال ُّد ْن َيا فِي الآ ِخ َر ِة إِلا َّ ِم ْث ُل َما‬:‫وسلم‬
‫ َف ْل َي ْن ُظ ْر بِ َم‬،‫َي ْج َع ُل أَ َح ُد ُك ْم أُ ْص ُب َع ُه في ال َي ِّم‬
.‫ رواه مسلم‬.«!‫َي ْر ِج ُع‬
464. Od Džabira, r.a., prenosi se da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, prošao kroz pijacu, dok
je svijet stajao sa strana, pa je prošao pored krepalog, čulavog (s malim ušima) jareta i uzeo ga za uho,
a zatim rekao je: “Ko želi ovo kupiti za dirhem?” Odgovoriše: “Niko
za njega ne bi ništa dao, i ne znamo
šta bismo s njim radili!” Zatim je on
ponovo rekao: “Pa biste li voljeli da
je on vaš?” Oni odgovoriše: “Tako
nam Allaha, da je živ, bilo bi sramota, jer je s malim ušima, a kamoli još
kad je mrtav.” On tada reče: “Tako
mi Allaha, dunjaluk je bezvrjedni-
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٤٦٤
‫ َم َّر‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
ِ ‫بالس‬
‫ْي أَ َس َّك‬
ٍ ‫ َف َم َّر بِ َجد‬،‫اس َك َن َف َت ْي ِه‬
ُّ
ُ َّ‫وق َوالن‬
‫ »أَيُّ ُكم‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫ َف َت َنا َو َل ُه َفأَ َخ َذ بِأُ ُذنِ ِه‬،‫َم ِّي ٍت‬
‫ َما‬:‫ون َه َذا َل ُه بِد ْر َهم؟« فقالوا‬
َ ‫ُي ِح ُّب أَ ْن َي ُك‬
: َ‫نُ ِح ُّب أنَّ ُه َل َنا بِ َش ْي ٍء َو َما َن ْص َن ُع بِ ِه؟ ثُ َّم قَال‬
‫َان َح ًّيا‬
َ ‫ َوالل ِه َل ْو ك‬:‫ون أَنَّ ُه َل ُك ْم؟« قَالُوا‬
َ ‫»أَتُ ِح ُّب‬
!‫ إنَّ ُه أ َس ُّك َف َك ْي َف َو ُه َو م ِّي ٌت‬،‫َان َع ْي ًبا‬
َ ‫ك‬
‫ »ف َوالل ِه لل ُّد ْن َيا أ ْه َو ُن َع َلى الل ِه ِم ْن َه َذا‬:‫فقال‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َع َل ْي ُك ْم‬
‫ َو‬.‫ عن جانبيه‬:‫ » َك َن َف َت ْي ِه« أ ْي‬:‫قوله‬
.‫ الصغير الأذُن‬:«‫»الأَ َس ُّك‬
ji kod Allaha, nego što je ovo (jare)
kod vas.”
(Muslim)
467. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi
se da je rekao: “Allahov je Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao:
‘Gledajte u onoga koji je niži od vas
(slabijeg materijalnog stanja), a ne
gledajte u onoga koji je iznad vas.
To je preče, kako ne biste umanjili i omalovažili Allahovu blagodat
prema vama.’ ”
Ovaj citat je iz Muslimovog predanja, a u predanju Buharije stoji:
“Kada neko od vas pogleda u onoga koji je bogatiji i snažniji od njega,
neka pogleda i u onoga koji je niži i
slabiji od njega.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٤٦٧
‫ »ا ْن ُظ ُروا إِ َلى َم ْن ُه َو أ ْس َف َل‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ِم ْن ُك ْم َولاَ َت ْن ُظ ُروا إِ َلى َم ْن ُه َو َف ْو َق ُك ْم؛ َف ُه َو‬
‫متفق‬
ٌ .«‫أ ْج َد ُر أَ ْن لاَ َت ْز َد ُروا نِ ْع َم َة الله َع َل ْي ُك ْم‬
.‫ وهذا لفظ مسلم‬،‫َع َل ْي ِه‬
‫ »إِذَا َن َظ َر أَ َح ُد ُك ْم إِ َلى‬:‫وفي رواية البخاري‬
‫ َف ْل َي ْن ُظ ْر إِ َلى‬، ِ‫الخ ْلق‬
َ ‫َم ْن ف ُِّض َل َع َل ْي ِه في ال َم ِال َو‬
.«‫َم ْن ُه َو أ ْسفَل ِم ْن ُه‬
‫‪ – ٤٧١‬وعن ابن عمر رضي الله عنهما‪،‬‬
‫قَالَ ‪ :‬أخذ رسول الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‬
‫ بِ َم ْن ِك َب َّي‪ ،‬فقال‪» :‬ك ُْن في ال ُّد ْن َيا َكأن ََّك‬‫ِيب‪ ،‬أَو َعابِ ُر َسبيلٍ «‪.‬‬
‫َغر ٌ‬
‫َان ابن ُع َم َر رضي الله عنهما‪ ،‬يقول‪ :‬إِذَا‬
‫َوك َ‬
‫اح‪َ ،‬و إِذَا أَ ْص َب ْح َت فَلاَ‬
‫يت فَلاَ َت ْن َت ِظ ِر َّ‬
‫أ ْم َس َ‬
‫الص َب َ‬
‫َت ْن َت ِظ ِر ال َم َسا َء‪َ ،‬و ُخ ْذ ِم ْن ِص َّح ِت َك لِ َم َر ِض َك‪،‬‬
‫َو ِم ْن َح َياتِ َك لِ َم ْو تِ َك‪ .‬رواه البخاري‪.‬‬
‫قالوا في شَ ْر ِح َه َذا الحديث معناه‪ :‬لاَ َت ْرك َْن‬
‫إِ َلى ال ُّد ْن َيا َولاَ َتتَّ ِخ ْذ َها َو َط ًنا‪َ ،‬ولاَ تُ َحد ِّْث‬
‫َن ْف َس َك بِ ُط ِ‬
‫ول ال َبقَا ِء فِ َيها‪َ ،‬ولاَ بِالا ْع ِت َنا ِء بِ َها‪،‬‬
‫ريب في‬
‫َولاَ َت َت َعلَّ ْق ِم ْن َها إِلا َّ بِ َما َي َت َعلَّ ُق بِ ِه ا ْل َغ ُ‬
‫‪471. Od Ibn -‘Umera r.a., prenosi‬‬
‫‪se da je rekao: “Allahov Poslanik,‬‬
‫‪sall-Allahu ‘alejhi we sellem, uzeo‬‬
‫‪me za moje rame i rekao: ‘Budi na‬‬
‫‪dunjaluku kao da si stranac ili pro‬‬‫‪laznik.’ A Ibn -‘Umer, r.a., govorio‬‬
‫‪je: ‘Kada zanoćiš, nemoj očekivati‬‬
‫‪jutra, a kada osvaneš, nemoj očeki‬‬‫‪vati noći, iskoristi zdravlje prije bo‬‬‫” ’‪lesti i iskoristi život prije smrti.‬‬
‫)‪(Buhari‬‬
‫َغ ْي ِر َو َط ِن ِه‪َ ،‬ولاَ َتشْ َت ِغ ْل فِ َيها بِ َما لاَ َيشْ َت ِغ ُل بِ ِه‬
‫اب إِ َلى أ ْه ِل ِه‪َ ،‬و بِالل ِه‬
‫ِيب الَّ ِذي ُيري ُد ال َّذ َه َ‬
‫ال َغر ُ‬
‫يق‪.‬‬
‫التَّ ْوفِ ُ‬
472. Od Ebu ‘Abbasa Sehl ibn Sa‘da
es-Saidija, r.a., prenosi se da je rekao: “Došao je neki čovjek Vjerovjesniku, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, pa je rekao: ‘O Allahov Poslaniče, uputi me na posao, zbog kojeg
će me, kada ga uradim, zavoljeti i
Allah i ljudi.’ On mu je odgovorio:
‘Budi skroman na dunjaluku, zavoljet će te Allah, i budi skroman prema onome što je u posjedu svijeta,
pa će te svijet voljeti.’ ”
(Ibn-Madždže, hasen)
‫ – وعن أَبي العباس سهل بن سعد‬٤٧٢
‫ َجا َء َر ُج ٌل‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الساعدي‬
‫ َيا‬:‫ فقال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫إِ َلى النبي‬
‫ ُدلَّ ِني َع َلى َع َملٍ إِذَا َع ِم ْل ُت ُه أ َح َّب ِني‬،‫رسولَ الله‬
‫ »ا ْز َه ْد في ال ُّد ْن َيا‬:‫ فقال‬،‫اس‬
ُ َّ‫الل ُه َوأ َح َّب ِني الن‬
‫س ُي ِح ّبك‬
ِ ‫ َوا ْز َه ْد فِي َما ِع ْن َد النَّا‬،‫ُي ِح ّبك الل ُه‬
‫ حديث حسن رواه ابن ماجه وغيره‬.«‫اس‬
ُ َّ‫الن‬
.‫بأسانيد حسنة‬
477. Od Sehl ibn Sa‘da es-Saidija,
r.a., prenosi se da je rekao: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao je: ‘Da dunjaluk vrijedi kod Allaha kao krilce mušice,
ne bi kafir na njemu popio ni gutljaj
vode.’ ”
(Tirmizi, hasen-sahih)
- ‫ – وعن سه ِل بن سعد الساعدي‬٤٧٧
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ » َل ْو كَا َنت ال ُّد ْن َيا َت ْع ِدلُ ِع ْن َد‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َما َسقَى كَافِ ًرا ِم ْن َها شَ ْر َب َة‬،‫وض ٍة‬
َ ‫اح َب ُع‬
َ ‫الله َج َن‬
‫ »حديث حسن‬:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َما ٍء‬
.«‫صحيح‬
478. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi se da je rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, kako kaže: ‘Prokleto je na
dunjaluku sve što udaljava od spominjanja Allaha i onoga što tome vodi, osim učenjaka i onoga koji uči.’
”
(Tirmizi, hasen)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤٧٨
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َس ِم ْع ُت رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ َم ْل ُعو ٌن‬،‫ »أَلاَ إ َّن ال ُّد ْن َيا َم ْل ُعو َن ٌة‬:‫ يقول‬- ‫وسلم‬
،‫ َو َما َوالا ُه‬،‫ إِلا َّ ِذ ْك َر الل ِه َت َعا َلى‬،‫َما فِ َيها‬
:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َوعالِ ًما َو ُم َت َعلِّ ًما‬
.«‫حسن‬
‫»حديث‬
ٌ
483. Od ‘Abdullaha ibn eš-Šihira,
r.a., prenosi se da je rekao: “Došao
sam kod Vjerovjesnika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, dok je učio (elhaku muttekasur). Onda je rekao: ‘Čovjek govori:
“Moj imetak, moj imetak!” O čovječe, zar ti imaš od svog imetka išta
osim ono što si pojeo, pa uništio, i
što si obukao, pa poderao, ili što si
kao sadaku dao, pa ćeš za nju imati
nagradu.’ ”
(Muslim)
‫ بكسر‬- ‫ – وعن عب ِد الله بن الشِّ ِّخي ِر‬٤٨٣
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الشينِ والخاء المعجمتين‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ َّ‫ أ َت ْي ُت الن‬: َ‫أنه قَال‬
ُ‫ » َيقُول‬: َ‫ }أَ ْل َها ُك ُم التَّ َكاثُ ُر{ قَال‬:ُٔ‫ َو ُه َو َي ْق َرا‬‫ َو َه ْل َل َك َيا ا ْب َن آ َد َم‬،‫ مالي‬،‫ َمالِي‬:‫ا ْب ُن آ َد َم‬
‫ أَو َل ِب ْس َت‬،‫ِم ْن َمالِ َك إِلا َّ َما أ َك ْل َت َفأ ْف َن ْي َت‬
‫ رواه‬.«!‫ أَ ْو َت َص َّد ْق َت َفأَ ْم َض ْي َت؟‬،‫َفأَ ْب َل ْي َت‬
.‫مسلم‬
486. Od ‘Abdullaha ibn Mes‘uda,
r.a., prenosi se da je rekao: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, zaspao je na hasuri i kada
je ustao, ostao je trag od hasure na
strani (na kojoj je ležao). Rekli smo:
‘O Allahov Poslaniče, da smo ti uzeli prostirku?’ On reče: ‘Šta će mi to
na dunjaluku, ja nisam na dunjaluku ništa drugo nego kao putnik koji se sklonio pod hlad drveta, zatim
otputovao i ostavio ga.’ ”
(Tirmizi, hasen, sahih)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن عبد الله بن مسعود‬٤٨٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َنا َم رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
،‫ َفقَا َم َو َق ْد أثَّ َر في َج ْن ِب ِه‬،ٍ‫ َع َلى َحصير‬- ‫وسلم‬
.‫ َل ْو ات ََّخ ْذ َنا َل َك ِو َطا ًء‬،‫ َيا َر ُسولَ الل ِه‬:‫قُ ْل َنا‬
َّ ‫ » َما لِي َو لِل ُّد ْن َيا؟ َما أَ َنا في ال ُّد ْن َيا إِلا‬: َ‫َفقَال‬
‫اح‬
َ ‫َك َرا ِك ٍب ْاس َت َظ َّل َت ْح َت شَ َج َر ٍة ثُ َّم َر‬
‫ »حديث‬:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َو َت َرك ََها‬
.«‫حسن صحيح‬
‫‪ – ٥٦‬باب فضل الجوع‬
‫وخشونة العيش والاقتصار َع َلى‬
‫القليل من المأكول والمشروب‬
‫والملبوس وغيرها من حظوظ‬
‫النفس وترك الشهوات‬
‫ف‬
‫من َب ْع ِد ِه ْم َخ ْل ٌ‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪} :‬ف ََخ َل َف ْ‬
‫الصلا َة َواتَّ َب ُعوا الشَّ َه َو ِ‬
‫ات ف ََس ْو َف‬
‫أَ َضا ُعوا َّ‬
‫اب َوآ َم َن َو َع ِم َل َصالِ ًحا‬
‫َي ْل َق ْو َن َغ ًّيا إِلا َّ َم ْن َت َ‬
‫ون شَ ْي ًئا{‬
‫ون ا ْل َجنَّ َة َولاَ ُي ْظ َل ُم َ‬
‫َفأُو َل ِئ َك َيد ُْخ ُل َ‬
‫]مريم‪ ،[٦٠ -٥٩ :‬وقال َت َعا َلى‪} :‬ف ََخ َر َج‬
‫‪56. Korist (fadilet) gla‬‬‫‪dovanja i skromna življe‬‬‫‪nja‬‬
‫‪Uzvišeni Allah rekao je:‬‬
‫‪“A njih smijeniše zli potomci, ko‬‬‫‪ji molitvu napustiše i za požudama‬‬
‫‪pođoše; oni će sigurno zlo proći; ali‬‬
‫‪oni koji su se pokajali, i vjerovali, i‬‬
‫‪dobro činili, njima se neće nikakva‬‬
nepravda činiti.” (Merjem, 59-60)
“I iziđe on pred narod svoj u svom
sjaju. ‘Ah, da je i nama ono što je dato Karunu!’, govorili su oni koji su
čeznuli za životom na ovom svijetu,
‘on je, uistinu, presretan.’ ‘Teško vama!’, govorili su učeni , ‘onome koji
vjeruje i čini dobra djela bolja je Allahova nagrada.’ ” (El-Kasas, 79-80)
“Zatim ćete toga dana za sladak
život biti pitani sigurno.” (Et-Tekasur,
8)
“Onome koji želi ovaj svijet, Mi mu
brzo dajemo što hoćemo i kome hoćemo, ali ćemo mu poslije Džehennem pripremiti, u kome će se, osra-
‫الح َيا َة‬
َ ‫َع َلى َق ْو ِم ِه في زِي َن ِت ِه قَالَ الَّ ِذ َين ُيريد‬
َ ‫ُون‬
‫ال ُّد ْن َيا َيا َل ْي َت َل َنا ِم ْث َل َما أُو تِ َي قَا ُرو ُن إنَّ ُه َل ُذو‬
‫َح ٍّظ َع ِظي ٍم َوقَالَ الَّ ِذ َين أُوتُوا ال ِع ْل َم َو ْي َل ُك ْم‬
{‫َثواب الل ِه َخ ْي ٌر لِ َم ْن آ َم َن َو َع ِم َل َصالِ ًحا‬
‫ }ثُ َّم‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٨٠ - ٧٩ :‫]القصص‬
،[٨ :‫ًل ُت ْسأَلُ َّن َي ْو َم ِئ ٍذ َعنِ النَّ ِعي ِم{ ]التكاثر‬
ِ ‫َان ُيري ُد ال َع‬
‫اج َل َة َع َّج ْل َنا َل ُه‬
َ ‫ } َم ْن ك‬:‫وقال َت َعا َلى‬
‫فِ َيها َما َن َشا ُء لِ َم ْن نُري ُد ثُ َّم َج َع ْل َنا َل ُه َج َهنَّ َم‬
.[١٨ :‫َي ْصلاَ َها َم ْذ ُمو ًما َم ْد ُحو ًرا{ ]الإ سراء‬
.‫والآيات في الباب كثير ٌة معلوم ٌة‬
moćen i odbačen, peći.” (El-Isra’, 18)
491. Od ‘Aiše, r.a., prenosi se da
je rekla: “Muhammed, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, je i umro a da se
njegova obitelj nije najela dva uzastopna dana kruha od ječma.‘U drugom predanju stoji:
“Muhammed, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, je i umro a da se njegova
obitelj, od kako je došao u Medinu,
nije najela pšenične hrane tri dana
uzastopno.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٤٩١
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َما شَ َبع آلُ ُم َح ّمد‬
.‫ض‬
َ ‫ِم ْن ُخ ْب ِز شَ ِعي ٍر َي ْو َم ْينِ ُم َت َتابِ َع ْينِ َحتَّى قُ ِب‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
‫ صلى الله‬- ‫مح ّمد‬
َ ُ‫ َما شَ َبع آل‬:‫وفي رواية‬
‫ ُم ْن ُذ َق ِد َم ال َم ِدي َن َة ِم ْن َط َعا ِم ال ُب ِّر‬- ‫عليه وسلم‬
َ ‫َث‬
.‫ض‬
َ ‫لاث َل َي ٍال تِ َبا ًعا َحتَّى قُ ِب‬
492. ‘Urve prenosi od ‘Aiše, r.a., da
je ona govorila: “Moj sestriću, tako
mi Allaha, znali smo dočekati jedan
mlađak, pa drugi, pa i treći; tri mlađaka u dva mjeseca, a da se ni u jednoj kući Allahova Poslanika ne naloži vatra. Rekao sam: ‘Tetko, od
čega ste živjeli?’ ‘Od hurmi i vode,
ako se izuzme da je Allahov Poslanik imao komšije Ensarije, koje su
imale ovce, te su slali Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, njihovo mlijeko i on bi nas napojio.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن عائشة رضي الله‬،‫ – وعن عروة‬٤٩٢
،‫ َيا ا ْب َن أُخْ ِتي‬،‫ َوالل ِه‬:‫ أنّها كَا َن ْت تقول‬،‫عنها‬
ِ ‫ ثُ َّم ال ِه‬،‫إ ْن ُكنَّا َن ْن ُظ ُر إِ َلى ال ِهلا َِل‬
‫ َثلاَ َث ُة‬:‫لال‬
ِ ‫ َو َما أُ ِوق َد في أ ْب َي‬، ِ‫أهلَّ ٍة في شَ ْه َر ْين‬
‫ات رسول‬
‫ َيا‬:‫ قُ ْل ُت‬.‫ َنا ٌر‬- ‫الله صلى الله عليه وسلم‬
‫ الأَ ْس َو َد ِان‬:‫يش ُك ْم؟ قالت‬
ُ ‫َان ُي ِع‬
َ ‫ َف َما ك‬،‫َخا َل ُة‬
- ‫َان لرسول الله‬
َ ‫ إِلا َّ أنَّ ُه َق ْد ك‬،‫التَّ ْم ُر َوال َما ُء‬
،ِ‫ ِجي َرا ٌن ِم َن الأَن َْصار‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ون إِ َلى رسول‬
َ ‫وكَا َن ْت َل ُه ْم َم َنائِ ُح َوكَانُوا ُي ْر ِس ُل‬
‫ ِم ْن أ ْل َبانِ َها‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫َف َي ْس ِقي َنا‬
495. Od En-Nu‘mana ibn Bešira, r.a.,
prenosi se da je rekao: “Vidio sam
vašeg Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, kad nije imao ni loših hurmi kojih bi se najeo.”
‫ – وعن النعمان بن بشير رضي الله‬٤٩٥
‫ صلى الله‬- ‫ َل َق ْد َرأ ْي ُت َنب َّي ُك ْم‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫ َو َما َي ِج ُد ِم َن ال َّد َقلِ َما َي ْملأُ بِ ِه‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ رواه مسلم‬.‫َب ْط َن ُه‬
.ٌ‫ َت ْم ٌر َر ِديء‬:«‫»ال َّد َق ُل‬
497. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi se da je rekao: “Jednog dana, ili
noći, izašao je Božiji Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, i ugledao
Ebu-Bekra i Omera, r.a., pa je rekao:
‘Šta vas je istjeralo iz vaših kuća u
ovo vrijeme?’ Rekli su mu: ‘Glad, o
Allahov Poslaniče!’ Rekao je: ‘I mene je, tako mi Onoga u čijoj je ruci
moja duša, istjeralo ono što je i vas
istjeralo! Ustanite!’ Njih dvojica su
ustali s njim i došli su jednom ensariji, ali njega nije bilo kod kuće. Kada ga je vidjela žena, rekla je: ‘Dobro došao!’ Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, upitao ju
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٤٩٧
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫خرج رسولُ الله‬
َ : َ‫قَال‬
‫ َف ٕاذَا ُه َو بأَبِي َب ْك ٍر َو ُع َم َر‬،‫َات َي ْو ٍم أَ ْو َل ْي َل ٍة‬
َ ‫ذ‬‫ » َما أَخْ َر َج ُك َما ِم ْن‬: َ‫ َفقَال‬،‫رضي الله عنهما‬
‫ ال ُجو ُع َيا رسول‬:‫السا َع َة؟« قَالا‬
َّ ‫ُب ُيو تِ ُكما ه ِذ ِه‬
،‫ َوالَّ ِذي َن ْف ِسي بِ َي ِد ِه‬،‫ » َوأ َنا‬: َ‫ قَال‬.‫الله‬
،‫ قُوما« فقَا َما َم َع ُه‬،‫لأخْ َر َج ِني الَّ ِذي أخْ َر َج ُكما‬
‫س في‬
َ ‫ َف ٕاذَا ُه َو َل ْي‬،ِ‫َفأ َتى َر ُج ًلا ِم َن الأَن َْصار‬
.‫ َم ْر َح ًبا َوأه ًلا‬:‫ قالت‬،ُ‫ َف َل َّما َرأَ ْت ُه ال َم ْرأَة‬،‫ب ْي ِت ِه‬
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫فقال َل َها رسول الله‬
‫ َذ َه َب َي ْس َت ْع ِذ ُب ل َنا‬:‫»أ ْي َن فُلا ُن؟« قالت‬
‫ َف َن َظ َر إِ َلى رسول‬،‫ إِ ْذ َجا َء الأَن َْصار ُِّي‬.‫ال َما َء‬
ِ ‫ َو َص‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ ثُ َّم‬،‫اح َب ْي ِه‬
Odgovorila je: ‘Otišao je tražiti pit- ‫ضيافًا‬
: َ‫قَال‬
ْ ٔ‫ َما أَ َح ٌد ا ْل َي ْو َم أ ْك َر َم ا‬،‫الح ْم ُد لل ِه‬
َ
َ
ku vodu.’ U tom je došao ensarija,
‫ فَا ْن َط َل َق ف ََجاء ُه ْم بِ ِع ْذ ٍق فِي ِه ُب ْس ٌر َو َت ْم ٌر‬،‫ِمنِّي‬
zatim je pogledao u Allahova Poslaُ : َ‫ َفقَال‬،‫َو ُر َط ٌب‬
nika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, i ‫ َفقَالَ َل ُه‬،‫ َوأَ َخ َذ ا ْل ُم ْد َي َة‬،‫ك ُلوا‬
َ‫ »إيَّاك‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
njegova dva druga i rekao: ‘Elhamdu lillahi, danas nema niko pleme- ‫ك ُلوا ِم َن الشَّ ا ِة َو ِم ْن‬
َ ٔ‫ َفا‬،‫وب« ف ََذ َب َح َل ُه ْم‬
َ ‫َوا ْل َح ُل‬
nitije goste od mene!’ Zatim je otiِ َ‫ َف َل َّما أَ ْن ش‬.‫ذَلِ َك ال ِع ْذ ِق َوشَ ِر ُبوا‬
َ‫َال‬
‫ق‬
‫ا‬
‫و‬
‫و‬
‫ر‬
‫و‬
‫ا‬
‫و‬
‫ع‬
‫ب‬
َ
ُ
ُ
َ
šao i iznio im granu na kojoj je bilo
ْ ‫ لأَبي َب‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
zelenih, zrelih i sočnih hurmi i re- ‫كر‬
kao im: ‘Jedite!’ Zatim je uzeo nož,
‫ » َوالَّ ِذي َن ْف ِسي‬:‫َو ُع َم َر رضي الله عنهما‬
pa mu je Allahov Poslanik, sall-Allahu
،‫ َل ُت ْسأَلُ َّن َع ْن َه َذا النَّ ِعي ِم َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬،‫بِ َي ِد ِه‬
‘alejhi we sellem, rekao: ‘Nemoj one
koje se muzu!’ Pa im je zaklao, pa
‫ ثُ َّم َل ْم َت ْر ِج ُعوا‬،‫أَخْ َر َج ُك ْم ِم ْن ُب ُيو تِ ُك ُم ا ْل ُجو ُع‬
su jeli od ovce mesa, i sa one grane
.‫ رواه مسلم‬.«‫َحتَّى أ َصا َب ُك ْم َه َذا النَّعي ُم‬
i pili. Kada su se najeli i napili, Allaje gdje je domaćin?
‫قولُ َها‪َ » :‬ي ْس َت ْع ِذ ُب« أ ْي‪َ :‬ي ْط ُل ُب ال َما َء‬
‫ال َع ْذ َب‪َ ،‬و ُه َو ال َّط ِّي ُب‪َ .‬و »ال ِع ْذقُ « بكسر‬
‫العين و إسكان الذال المعجمة‪َ :‬و ُه َو‬
‫باس ُة‪َ ،‬و ِه َي ال ُغ ْص ُن‪َ .‬و »ال ُم ْد َي ُة« بضم‬
‫ال ِك َ‬
‫وب«‪:‬‬
‫الميم وكسرها‪ :‬هي ِّ‬
‫الس ِّك ُ‬
‫ين‪َ .‬و »ا ْل َح ُل ُ‬
‫ذات اللَّ َبن‪.‬‬
‫ُ‬
‫السؤالُ َع ْن َه َذا النَّ ِعي ِم ُس َؤالُ َت ْع ِديد النِّ َعم لا‬
‫َو ُّ‬
‫بيخ و َت ْع ِذ ٍ‬
‫يب‪ ،‬والله أع َل ُم‪.‬‬
‫ُس َؤالُ َت ْو ٍ‬
‫َو َه َذا الأَن َْصار ُِّي الَّ ِذي َٔا َت ْو ُه ُه َو‪َٔ ،‬ا ُبو ا ْل َه ْي َثم ْب ُن‬
‫التَّ ِّي َه ِان‪ ،‬ك ََذا َجا َء ُم َب َّي ًنا في رواية الترمذي‬
‫وغيره‪.‬‬
‫‪hov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we‬‬
‫‪sellem, rekao je Ebu-Bekru i Umeru‬‬
‫‪r.a.:‬‬
‫‪‘Tako mi Onoga, u čijoj je ruci mo‬‬‫‪ja duša, bit ćete pitani za ovu bla‬‬‫‪godat. Iz vaših kuća vas je istjerala‬‬
‫‪glad, zatim se niste vratili, dok vas‬‬
‫” ’‪nije zadesila ova blagodat.‬‬
‫)‪(Muslim‬‬
498. Od Halida ibn ‘Umera el-‘Adevija, : َ‫ قَال‬،‫ِي‬
ِّ ‫ – وعن خالد بن ُع َم ْير ال َع َدو‬٤٩٨
r.a., prenosi se da je rekao: “Držao
‫َان أ ِمي ًرا َع َلى‬
‫ َوك‬،‫بن َغ ْز َو َان‬
‫َخ َط َب َنا ُع ْت َب ُة‬
َ
ُ
nam je govor zapovjednik Basre’ Utِ َ ‫ ف‬،‫ال َب ْص َر ِة‬
َٔ
ُ ِ َ ْ َٔ
be ibn Gazevan, pa je zahvalio Al- ‫ ا َّما‬: َ‫ ث َّم قَال‬،‫َحم َد الله َواث َنى َعل ْيه‬
lahu, izrekao mu pohvalu, a zatim
‫ َو َولَّ ْت‬،‫ َف ِٕا َّن ال ُّد ْن َيا َق ْد آ َذ َن ْت بِ ُص ْر ٍم‬،ُ‫َب ْعد‬
nastavio: ‘Zaista je dunjaluk obzna- ِ
‫ َو َل ْم َي ْب َق ِم ْن َها إِلا َّ ُص َبا َب ٌة ك َُص َبا َب ِة الإ َناء‬،‫َح َّذا َء‬
nio prolaznost i nestanak i okrenuo
ِ ‫َي َت َصابُّ َها َص‬
‫ون ِم ْن َها إِ َلى‬
َ ‫ َو إِنَّ ُك ْم ُم ْن َت ِق ُل‬،‫اح ُب َها‬
se u drugom pravcu, i od njega nije
ništa drugo ostalo, osim koliko dr- ،‫ك ْم‬
ُ ِ‫ فَا ْن َت ِق ُلوا بِ َخي ِر َما بِ َح ْض َر ت‬،‫َدا ٍر لاَ َز َوالَ َل َها‬
ška od posude, koju drži njen vla‫الح َج َر ُي ْلقَى ِم ْن شَ ِفي ِر‬
‫َف ِٕانَّ ُه َق ْد ُذ ِك َر َل َنا أ َّن‬
َ
snik. Vi ćete se sa njega odseliti u
‫ لاَ ُي ْدرِكُ َل َها‬،‫َج َهنَّ َم َف َي ْهوِي فِ َيها َس ْب ِع َين َعا ًما‬
kuću koja nema prolaznosti, pa se
preselite sa dobrima koja imate. Ču‫ َوالل ِه َل ُت ْملأَ َّن أَ َف َع ِج ْب ُت ْم؟! َو َلق ْد ُذ ِك َر َل َنا‬،‫َق ْع ًرا‬
li smo da će se kamen baciti sa vr- ‫أن ما بين ِمصرا َعينِ ِمن مصارِيع ا ْلجنَّ ِة مسير ُة‬
َ َ َ ِ َ َ ْ ْ َ ْ َ ْ َ َ َّ
ha Džehennema i on će padati seٌ ‫ َول َيأتِ َي َّن َع َل ْي َها َي ْو ٌم َو ُه َو ك َِظ‬،‫أ ْر َب ِع َين َعا ًما‬
‫يظ‬
damdeset godina, a da neće pasti na
dno. Tako mi Allaha, on će se napu- ‫ابع س ْب َع ٍة َم َع رسول‬
َ َ ‫ َو َل َق ْد َرأ ْي ُت ِني َس‬،‫ِم َن ال ِّز َحا ِم‬
niti! Jeste li se začudili? Čuli smo
َّ
َ
da je između dva dovratka u Džen- ‫ َما َل َنا ط َعا ٌم إِلا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
netu, koliko putovanje četrdeset go- ‫ت‬
ُ ‫ فَال َت َق ْط‬،‫ َحتَّى َقر َِح ْت أ ْشدَاقُ َنا‬،ِ‫َو َرقُ الشَّ َجر‬
dina. Doći će dan kada će na nji،‫ُب ْر َد ًة ف ََش َق ْق ُت َها َب ْي ِني َو َب ْي َن َس ْع ِد ْبنِ َمالِ ٍك‬
ma biti velika gužva. Vidio sam seَ ،‫ َواتَّ َز َر َس ْع ٌد بِ ِن ْص ِف َها‬،‫فاتَّ َز ْر ُت بِ ِن ْص ِف َها‬
‫ا‬
‫م‬
‫ف‬
َ
be među sedmoricom sa Allahovim
‫أ ْص َب َح ال َي ْو َم ِمنَّا أ َح ٌد إِلا َّ أَ ْص َب َح أ ِمي ًرا َع َلى‬
Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi we sellem. Nismo imali hrane nego lišće
‫ُون‬
َ ‫ َو إنِّي أ ُعو ُذ بِالل ِه أَ ْن أك‬،ِ‫ِمص ٍر ِم َن الأَ ْم َصار‬
sa drveća pa su nam i usne znale
ِ ‫ َو ِع ْن َد الل ِه َص‬،‫فِي َن ْف ِسي َع ِظي ًما‬
‫اه‬
‫و‬
‫ر‬
.‫ا‬
‫ر‬
‫ي‬
‫غ‬
ً
popucati. Uzeo sam ogrtač, prepo.‫مسلم‬
lovio ga sa Sa‘d ibn Malikom, pa sam
obukao pola, a Sa‘d je obukao pola.
:‫ أ ْي‬،‫ »آ َذ َن ْت« ُه َو بِ َم ّد الألف‬:‫َق ْوله‬
Danas nema niko od nas, a da nije
postao zapovjednikom u nekom od
gradova. Utječem se Allahu da me
،‫ »بِ ُص ْرم« ُه َو بضم الصاد‬:‫ َو َق ْولُه‬.‫أ ْع َل َم ْت‬
‫ »و َولَّ ْت‬:‫ َوقوله‬.‫ بِا ْن ِق َط ِاع َها َو َف َنائِ َها‬:‫أ ْي‬
‫َح َّذا َء« ُه َو بحا ٍء مهملة مفتوحة‪ ،‬ثُ َّم ذال‬
‫معجمة مشدّدة‪ ،‬ثُ َّم ألف ممدودة‪ ،‬أ ْي‪:‬‬
‫»الص َبا َب ُة« بضم الصاد المهملة‬
‫سريعة‪َ .‬و ُّ‬
‫وهي‪ :‬ال َب ِق َّي ُة ال َي ِسي َرةُ‪َ .‬و َق ْولُ ُه‪َ » :‬ي َت َصابُّ َها« ُه َو‬
‫بتشديد الباء قبل الهاء‪ ،‬أ ْي‪ :‬يجمعها‪َ .‬و‬
‫»ا ْل َك ِظ ُ‬
‫يظ«‪ :‬الكثير الممتلى ُء‪َ .‬و َق ْولُه‪:‬‬
‫» َقر َِح ْت« ُه َو بفتح القاف وكسر الراء‪ ،‬أ ْي‬
‫صارت فِ َيها قُروح‪.‬‬
‫‪sačuva od toga, da u vlastitim oči‬‬‫‪ma budem velik, a kod Allaha ma‬‬‫”‪li.‬‬
‫)‪(Muslim‬‬
499. Od Ebi Musa el-Eš‘arija, r.a.,
prenosi se da je rekao: “‘Aiša, r.a.,
iznijela nam je rublje i košulju, koji
bijahu kruti i opori, i rekla: ‘Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, je umro u ovome.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي‬- ‫ – وعن أَبي موسى الأشعري‬٤٩٩
‫ أخْ َر َج ْت َل َنا َعائِ َش ُة رضي الله‬: َ‫ قَال‬- ‫الله عنه‬
‫ض رسول‬
َ ‫ قُ ِب‬:‫ قا َل ْت‬،‫عنها ِك َسا ًء َو إزا ًرا َغ ِلي ًظا‬
. ِ‫ في َه َذ ْين‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
502. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi se da je rekao: “Tako mi Allaha,
osim kojeg drugog boga nema, znao
sam ležati potrbuške od gladi i znao
sam vezati kamen za stomak od gladi. Jednog dana sam sjeo na put,
kojim svijet prolazi, pa je prošao i
Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, i nasmiješio se kada me je
vidio, spoznavši šta je na mom licu
i šta je u mojoj duši. Zatim je rekao:
‘Ebu-Hirr!’ Odgovorio sam: ‘Izvoli,
Allahov Poslaniče!’ Rekao je: ‘Pođi
za mnom!’
Krenuo je, a ja sam ga slijedio. Zatim je ušao u kuću, dao mi izun, i ja
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٥٠٢
‫ إ ْن ُك ْن ُت‬،‫ َوالل ِه الَّ ِذي لاَ إِل َه إِلا َّ ُه َو‬: َ‫قَال‬
‫ َو إ ْن‬،‫ض ِم َن ال ُجو ِع‬
ِ ‫لأَ ْع َت ِم ُد بِ َك ِب ِدي َع َلى الأَ ْر‬
.‫الح َج َر َع َلى َبط ِني ِم َن ا ْل ُجو ِع‬
َ ‫ُك ْن ُت لأَشُ ُّد‬
‫ون‬
ُ ‫َو َل َق ْد َق َعد‬
َ ‫ْت َيو ًما َع َلى َطرِي ِق ِه ُم الَّ ِذي َيخْ ُر ُج‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ َف َم َّر بِي النبي‬،‫ِم ْن ُه‬
‫ َو َع َر َف َما فِي َو ْج ِهي َو َما‬،‫َف َت َب َّس َم ِح ْي َن َرآنِي‬
‫ َل َّب ْي َك َيا‬:‫ »أَ َبا ِه ٍّر« قُ ْل ُت‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫فِي َن ْف ِسي‬
،‫ »ا ْل َح ْق« َو َم َضى فَاتَّ َب ْع ُت ُه‬: َ‫ قَال‬،‫رسول الله‬
‫ َف َو َج َد‬،‫ َفأَ ِذ َن لِي َفد ََخ ْل ُت‬،‫َفد ََخ َل ف َْاس َتأذ ََن‬
«‫ » ِم ْن أَ ْي َن َه َذا اللَّ َب ُن؟‬: َ‫ َفقَال‬،‫َل َب ًنا في َقد ٍَح‬
‫ »أَ َبا‬: َ‫ قَال‬- ‫ أَو فُلا َن ٌة‬- ‫ أ ْهدَا ُه َل َك فُلا ٌن‬:‫قَالُوا‬
sam ušao. Našao je posudu mlijeka i pitao: ‘Otkuda je ovo mlijeko?’
Odgovorili su mu: ‘Poklonio ti je taj
ili taj!’ On reče: ‘Ebu-Hirr!’ Rekao
sam: ‘Izvoli Allahov Poslaniče!’ On
reče: ‘Idi stanarima džamijske sofe i pozovi ih!’ (Stanari sofe su gosti
islama; nemaju obitelji, imetka, niti
bilo šta; kada bi došla sadaka Allahovom Poslaniku, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, on bi je davao njima i
ništa nije uzimao, a kada bi mu došao poklon, pozvao bi ih, i on bi uzeo
dio, a dio dao njima.) To mi je palo teško i rekao sam (u sebi): ‘Šta je
ovo mlijeka za onoliko stanara dža-
‫ »ا ْل َح ْق‬: َ‫ قَال‬،‫ َل َّب ْي َك َيا رسول الل ِه‬:‫قلت‬
ُ «‫ِه ٍّر‬
‫ َوأ ْه ُل‬: َ‫الص َّف ِة فَا ْد ُع ُه ْم لِي« قَال‬
ُّ ‫إِ َلى أ ْه ِل‬
ٍ‫ون ع َلى أ ْهل‬
ُ ‫الص َّفة أ ْض َي‬
ُّ
َ ‫ لاَ َيأ ُو‬،‫اف ِٕالا ْسلاَ ِم‬
‫َان إِذَا أ َت ْت ُه َص َد َق ٌة‬
َ ‫ َوك‬،‫َولاَ َم ٍال َولاَ َع َلى أ َح ٍد‬
‫ َو إِذَا‬،‫ َو َل ْم َي َت َنا َو ْل ِم ْن َها شَ ْي ًئا‬،‫َب َع َث بِ َها إ َل ْي ِه ْم‬
،‫اب ِم ْن َها‬
َ ‫ َوأ َص‬،‫أ َت ْت ُه َه ِديَّ ٌة أ ْر َس َل إ َل ْي ِه ْم‬
‫ َو َما‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،‫ ف ََساءنِي َذلِ َك‬.‫وأ ْش َر َك ُه ْم فِ َيها‬
‫الص َّف ِة! ُك ْن ُت أ َح ُّق أَ ْن‬
ُّ ِ‫َه َذا اللَّ َب ُن في أ ْهل‬
‫ َف ٕاذَا‬،‫يب ِم ْن َه َذا اللَّ َبنِ شَ ْر َب ًة أ َت َق َّوى بِ َها‬
َ ‫أُ ِص‬
‫َجا ُءوا َوأ َم َر نِي َف ُك ْن ُت أ َنا أُ ْع ِطي ِه ْم؛ َو َما َع َسى‬
‫ َو َل ْم َي ُك ْن ِم ْن َطا َع ِة‬. ِ‫أَ ْن َي ْب ُل َغ ِني ِم ْن َه َذا اللَّ َبن‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الل ِه َو َطا َع ِة رسول الله‬
mijske sofe!?’ Ja sam bio preči da popijem to mlijeka, pa da mi se povrati snaga. Kada su oni došli, naredio
mi je da ih ja poslužim i nije bilo nade da će meni išta ostati, a morao
sam biti pokoran Allahu i Allahovu
Poslaniku.
Otišao sam im i pozvao ih. Oni
su došli i zatražili dozvolu da uđu,
pa kad im je dozvolio, oni su posjedali na svoja mjesta. Rekao je: ‘EbuHirr!’ Odgovorio sam: ‘Izvoli, Allahov Poslaniče!’ Rekao je: ‘Uzmi pa
im dadni!’ (Pričao je): ‘Pa sam uzeo
posudu i davao je svakom čovjeku
dok se ne napije. Zatim on meni
،‫ َفأ ْق َب ُلوا َو ْاس َتأ َذنُوا‬،‫ َفأَ َت ْي ُت ُه ْم َف َد َع ْوتُ ُه ْم‬،ٌّ‫ ُبد‬: َ‫ قَال‬،‫َفأَ ِذ َن َل ُه ْم َوأ َخ ُذوا َم َجالِ َس ُه ْم ِم َن ا ْل َب ْي ِت‬
: َ‫ قَال‬،‫ َل َّب ْي َك َيا رسول الله‬:‫» َيا أَ َبا ِه ٍّر« قُ ْل ُت‬
،‫ َفأ َخ ْذ ُت ال َقد ََح‬: َ‫»خ ْذ َفأ ْع ِط ِه ْم« قَال‬
ُ
‫ ثُ َّم‬،‫ف ََج َع ْل ُت أُ ْع ِطي ِه ال َّر ُجل َف َيشْ َر ُب َحتَّى َي ْر َوى‬
‫ َفأُ ْع ِطي ِه ال َّر ُج َل َف َيشْ َر ُب َحتَّى‬،‫َي ُر ُّد َع َل َّي ا ْل َقد ََح‬
‫ َفأُ ْع ِطي ِه ال َّر ُج َل‬،‫ ثُ َّم َي ُر ُّد َع َل َّي ا ْل َقد ََح‬،‫َي ْر َوى‬
‫ ثُ َّم َي ُر ُّد َع َل َّي ا ْل َقد ََح َحتَّى‬،‫َف َيشْ َر ُب َحتَّى َي ْر َوى‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ا ْن َت َه ْي ُت إِ َلى الن‬
‫َوض َع ُه‬
َ ‫ َفأ َخ َذ ا ْل َقد ََح ف‬،‫َو َق ْد َرو َِي ا ْل َق ْو ُم ُكلُّ ُه ْم‬
ِِ
«‫ »أَ َبا ِه ٍّر‬: َ‫ َفقَال‬،‫لي َف َت َب َّس َم‬
َّ ٕ‫ َف َن َظ َر ا‬،‫َع َلى َيده‬
‫قيت أ َنا‬
ُ ‫ » َب‬: َ‫ قَال‬،‫ َل َّب ْي َك َيا رسول الله‬:‫قُ ْل ُت‬
vrati posudu i ja dadnem drugom
i on pije, dok se ne napije, a zatim
mi vrati posudu. Tako je sve išlo,
dok nisam došao do Vjerovjesnika,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, a svi
ostali su se već bili napili. Uzeo je
posudu i stavio na svoju ruku. Pogledao je u mene, nasmiješio se i rekao: ‘Ebu-Hirr!’ Rekao sam: ‘Izvoli,
Allahov Poslaniče!’ Rekao je:
‘Ostali smo ja i ti.’ Rekao sam: ‘Istinu si rekao, Allahov Poslaniče!’ Rekao je: ‘Sjedi i pij!’ Pa sam sjeo i pio.
On mi opet reče: ‘Pij!’ I ja sam pio.
I tako mi je govorio, sve dok nisam
rekao:
: َ‫ قَال‬،‫ َص َد ْق َت َيا رسول الله‬:‫َوأن َْت« قُ ْل ُت‬
َ‫ َفقَال‬،‫ْت ف ََش ِر ْب ُت‬
ُ ‫»ا ْق ُع ْد ف َْاش َر ْب« َف َق َعد‬
ْ : ُ‫ َف َما َزالَ َيقُول‬،‫»اش َر ْب« ف ََش ِر ْب ُت‬
ْ
«‫»اش َر ْب‬
‫الح ِّق لاَ أ ِج ُد‬
َ ِ‫ َوالَّ ِذي َب َع َث َك ب‬،‫ لا‬:‫َحتَّى قُ ْل ُت‬
،‫ » َفأ ِر نِي« َفأ ْع َط ْي ُت ُه ا ْل َقد ََح‬: َ‫َل ُه َم ْسل ًكا! قَال‬
.‫ َو َس َّمى َوشَ ر َِب الف َْض َل َة‬،‫ف ََح ِم َد الله َت َعا َلى‬
.‫رواه البخاري‬
‘Tako mi Onoga Koji te je poslao
sa istinom, nema više gdje stati!’ Rekao je: ‘Daj!’ Pa sam mu dao posudu i on se zahvalio Uzvišenom Allahu, rekao ‘Bismillah’ i popio ostatak.”
(Buhari)
504. Od ‘Aiše, r.a., prenosi se da je
rekla: “Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, umro je, a njegov
štit je bio u zalogu kod jednog židova za trideset sa‘a ječma.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٥٠٤
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫تُ ُوفِّي رسول الله‬
‫َو ِد ْر ُع ُه َم ْر ُهو َن ٌة ِع ْن َد َي ُهو ِدي في َثلاثِ َين َصا ًعا‬
.‫ متفق َع َل ْي ِه‬.‫ِم ْن شَ ِعير‬
506. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi
se da je rekao: “Vidio sam sedamdeset stanara džamijske sofe, a da
ni jedan od njih nije imao ogrtača,
ili je imao samo veš, ili košulju, koje
su zavezali sebi o vrat i koji su dosezale nekom do ispod koljena, a nekom do članaka, pa bi ih skupljao
rukama bojeći se da mu se ne ukaže sramotno mjesto.”
(Buhari)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٥٠٦
‫ َما‬،‫الص َّف ِة‬
ُّ ‫ َل َق ْد َرأَ ْي ُت َس ْب ِع َين ِم ْن أَ ْه ِل‬: َ‫قَال‬
،ٌ‫ إ َّما إ َزا ٌر َو إ َّما ِك َساء‬،ٌ‫ِم ْن ُه ْم َر ُج ٌل َع َل ْي ِه ر َداء‬
‫َق ْد َر َب ُطوا في أ ْع َنا ِق ِهم ِم ْن َها َما َي ْب ُل ُغ نِ ْص َف‬
‫ َو ِم ْن َها َما َي ْب ُل ُغ ال َك ْع َب ْينِ َف َي ْج َم ُع ُه بِ َي ِد ِه‬،‫السا َق ْين‬
َّ
.‫ رواه البخاري‬.‫َك َرا ِه َي َة أَ ْن تُ َرى َع ْو َرتُ ُه‬
508. Od Ibn -‘Umera, r.a., prenosi
se da je rekao: “Sjedili smo sa Allahovim Poslanikom kada je došao
jedan ensarija i nazvao mu selam.
Zatim je ensarija krenuo, a Allahov
Poslanik mu je rekao: ‘O brate ensarija, kako je moj brat Sa‘d ibn Ubade?’ On reče: ‘Dobro!’ Na to Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, reče: ‘Ko će ga od vas posjetiti?’ Ustao je, i mi smo ustali sa
njim, a bilo nas je negdje između deset i dvadeset. Niko nije imao ni nanula, ni papuča, niti kape, niti košulje. Išli smo po toj zemlji, koja se
bijelila od soli, dok mu nismo došli.
،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٥٠٨
‫ صلى الله‬- ‫وسا َم َع رسول الله‬
ً ‫ ُكنَّا ُج ُل‬: َ‫قَال‬
‫ ف ََسلَّ َم‬،ِ‫ إِ ْذ َجا َء َر ُج ٌل ِم َن الأن َْصار‬- ‫عليه وسلم‬
- ‫ َفقَالَ رسول الله‬،‫اري‬
ُّ ‫ ثُ َّم أ ْد َب َر الأَن َْص‬،‫َع َل ْي ِه‬
،ِ‫ » َيا أ َخا الأن َْصار‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫ َصالِ ٌح‬: َ‫َك ْي َف أ ِخي َس ْع ُد ْب ُن ُع َبا َدةَ؟« َفقَال‬
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َفقَالَ رسول الله‬
‫ َو َن ْح ُن‬،‫» َم ْن َي ُعو ُد ُه ِم ْن ُك ْم؟« َفقَا َم َوق ُْم َنا َم َع ُه‬
َ‫ َولا‬،‫َاف‬
ْ
ٌ ‫ َولاَ ِخف‬،ٌ‫ َما َع َل ْي َنا نِ َعال‬،‫بض َع َة َع َش َر‬
،‫اخ‬
ِ ‫الس َب‬
ِّ ‫ َن ْم ِشي في تِلك‬،‫ص‬
ٌ ‫ َولاَ قُ ُم‬،‫س‬
ُ ِ‫قَلاَن‬
‫ ف َْاس َتأْ َخ َر َق ْو ُم ُه ِم ْن َح ْوله َحتَّى َد َنا‬،‫َحتَّى ِج ْئ َنا ُه‬
‫ َوأ ْص َحا ُب ُه‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
.‫ رواه مسلم‬.‫الَّ ِذ َين َم َع ُه‬
On je (Sa‘d ibn Ubade) rekao onima koji su bili kod njega, da se razmaknu, da bi se Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, i oni
koji su sa njim, mogli približiti.”
(Muslim)
509. ‘Imran ibn Husejn prenosi od
Vjerovjesnika , sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, da je rekao: “Najbolji među
vama su moji ashabi, zatim oni koji
će doći poslije njih, zatim oni koji će
doći poslije njih.”
Imran rekao je: “Ne znam je li to
Vjerovjesnik rekao dva ili tri puta.”
“Zatim će doći narod koji će svjedočiti, a da nije pozvan da svjedoči,
koji će varati i neće biti povjerljiv,
koji će se zavjetovati, a neće zavjet
iskupljivati, i u kojem će se pojaviti
gojaznost.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن ِع ْم َران بنِ ال ُح َص ْينِ رضي الله‬٥٠٩
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ عن النبي‬،‫عنهما‬
،‫ ثُ َّم الَّ ِذ َين َي ُلو َن ُه ْم‬،‫»خ ْي ُر ُك ْم َق ْر نِي‬
َ : َ‫أنّه قَال‬
َ‫ َف َما أ ْدري قَال‬:‫ثُ َّم الَّ ِذ َين َي ُلو َن ُه ْم« قَالَ ِع ْم َرا ُن‬
‫ َم َّر َت ْينِ أَو َثلاَ ًثا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
َ‫ُون َولا‬
َ ‫»ثُ َّم َي ُكو ُن َب ْع َد ُه ْم َق ْو ٌم َيشْ َهد‬
‫ون‬
َ ‫ َو َي ْن ِذ ُر‬،‫ون‬
َ ‫ون َولاَ ُي ْؤ َت َم ُن‬
َ ُ‫ َو َي ُخون‬،‫ُون‬
َ ‫ُي ْس َتشْ َهد‬
‫متفق‬
َ ‫َولاَ ُيوف‬
ٌ .«‫الس َم ُن‬
َّ ‫ َو َي ْظ َه ُر فِيه ُم‬،‫ُون‬
.‫َع َل ْي ِه‬
510. Od Ebu-Umame, r.a., prenosi
se da je rekao: “Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao
je:
‘O sine Ademov, zaista, ako podijeliš višak, bit će ti bolje, a ako ga
zadržiš, bit će ti gore.
Niko te neće ružiti ako zadržiš za
sebe onoliko koliko ti je potrebno, i
počni sa onima koje si dužan izdržavati.’ ”
(Tirmizi, hasen, sahih)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي أُ َما َمة‬٥١٠
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
،‫ إن ََّك أَ ْن َت ْب ُذلَ الف َْض َل َخي ٌر َل َك‬،‫» َيا ا ْب َن آ َد َم‬
ِ ُ‫َوأ ْن ت‬
ٍ ‫ ولاَ تُلاَ ُم َع َلى َكف‬،‫مس َك ُه شَ ٌر َل َك‬
،‫َاف‬
:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.« ُ‫َوا ْبدأ بِ َم ْن َت ُعول‬
.«‫»حديث حسن صحيح‬
511. Od Ubejdullaha ibn Muhsina
el-Ensarija el-Hatmija, r.a., prenosi
se da je rekao:
“Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao je: ‘Ko od vas
osvane siguran na svome putu (u svome narodu), zdravog tijela, ima hrane za čitav dan; tome kao da je svo
dunjalučko bogatstvo dato!’ ”
(Tirmizi, hasen)
‫نصار ِِّي‬
ْ ِ‫ – وعن ُعب ْي ِد الله بن‬٥١١
َ َٔ‫محصن الا‬
‫ قَالَ رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الخطمي‬
ِّ
‫ » َم ْن أ ْص َب َح‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
،‫ ُم َعاف ًَى في َج َس ِد ِه‬،‫ِم ْن ُك ْم ا ِٓم ًنا في سر بِ ِه‬
‫ َف َكأنَّ َما ِحي َز ْت َل ُه ال ُّد ْن َيا‬،‫ُوت َي ْو ِم ِه‬
ُ ‫ِع ْن َد ُه ق‬
‫ »حديث‬:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.« ‫بِ َح َذافِي ِر َها‬
.«‫حسن‬
ِ
،‫ أي َن ْفسه‬:‫ بكسر السين المهملة‬:«‫»سربه‬
.‫ قَومه‬:‫َو ِقي َل‬
512. Od ‘Abdullaha ibn ‘Amra ibn
el-‘Asa, r.a., prenosi se da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Sretan je i spašen onaj
koji je primio islam, kome je njegova opskrba dovoljna i kome je Allah dao da je zadovoljan s onim što
ima.”
(Muslim)
‫ – وعن عبد الله بن َع ْمرو بنِ العاص‬٥١٢
‫ صلى الله‬- ‫ أن رسول الله‬:‫رضي الله عنهما‬
‫َان‬
َ ‫ َوك‬،‫ » َق ْد أ ْف َل َح َم ْن أ ْس َل َم‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ َو َقنَّ َع ُه الل ُه بِ َما آ َتا ُه‬،‫ِر ْزقُ ُه َكفَافًا‬
520. Od Džabira, r.a., prenosi se da
je rekao: “Kopali smo na dan Hendeka, pa smo naišli na tvrd kamen
(kojem nisu mogli ništa), pa su došli Vjerovjesniku, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, i rekli mu:
‘Ovaj nam se kamen popriječio u
hendeku!’ A on im rekao je: ‘Sići
ću ja!’ Zatim je ustao, a za stomak
mu je bio vezan kamen, jer tri dana
nismo ništa okusili, pa je Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
uzeo kramp i udario njime i on se
(kamen u hendeku) sav izmrvi. Rekao sam: ‘O Allahov Poslaniče, dozvoli mi da odem kući!’ Rekao sam
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٥٢٠
‫ َف َع َر َض ْت ُك ْد َي ٌة‬،‫إنَّا ُكنَّا َي ْو َم ا ْل َخ ْند َِق َن ْح ِف ُر‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ ف ََجا ُؤوا إِ َلى النبي‬،ٌ‫شَ ِدي َدة‬
‫ ه ِذ ِه ُك ْد َي ٌة َع َر َض ْت في‬:‫ فقالوا‬- ‫وسلم‬
‫ َو َب ْط ُن ُه‬،‫ »أ َنا َنا ِزلٌ« ثُ َّم قَا َم‬: َ‫ َفقَال‬.‫الخ ْند َِق‬
َ
ُ‫ َو َل ِب ْث َنا َثلاَ َثة أيّا ٍم لاَ َن ُذوق‬،ٍ‫وب بِ َح َجر‬
ٌ ‫َم ْع ُص‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ َفأ َخ َذ النبي‬،‫َذ َواقًا‬
،‫ ف ََض َر َب َف َعا َد كَثي ًبا أ ْه َي َل أَو أ ْه َي َم‬، َ‫ال ِم ْع َول‬
،‫ ا ْئ َذ ْن لي إِ َلى ال َب ْي ِت‬،‫ َيا رسول الله‬:‫فقلت‬
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ُ
ِّ َّ‫ َرأ ْي ُت بالن‬:‫فقلت لا ْم َرأتِي‬
‫ شَ ي ًئا َما في ذَلِ َك َص ْب ٌر َف ِع ْند َِك‬- ‫عليه وسلم‬
‫ ف ََذ َب ْح ُت‬، ٌ‫ ِع ْندي شَ ِعي ٌر َو َع َناق‬:‫شَ ْيءٌ؟ فقالت‬
‫ال َع َناقَ َو َط َح ْن ُت الشَّ ِعي َر َحتَّى َج َع ْل َنا اللَّ ْح َم في‬
potom svojoj ženi: ‘Vidio sam na Vje‫ صلى الله عليه‬- ‫ ثُ َّم ِج ْئ ُت النبي‬،‫ال ُب ْر َم ِة‬
rovjesniku, sall-Allahu ‘alejhi we selِ ‫ين َق‬
َ
ُ
‫ن‬
‫ي‬
‫ب‬
‫ة‬
‫م‬
‫ر‬
‫ب‬
‫ال‬
‫و‬
،
‫ر‬
‫س‬
‫ك‬
‫ن‬
‫ا‬
‫د‬
ْ
َ
َ
َ
ْ
ْ
َ
ُ
َ
َ
ُ ‫ َوال َع ِج‬- ‫وسلم‬
lem, nešto na šta se više nije moguُ :‫فقلت‬
ُ ،‫الأ َثافِ ِّي َق ْد كَا َد ْت َت ْن ِض ُج‬
će strpiti, mora da kod tebe ima ne- ،‫ط َع ْي ٌم لي‬
što!’ Rekla je: ‘Imam ječma i jare.’
ِ ‫َف ُق ْم أن َْت َيا رسول الل ِه َو َر ُج ٌل أَ ْو َر ُج‬
،‫لان‬
Pa sam zaklao jare i samljeo ječam.
‫ »كثي ٌر‬: َ‫ َفقَال‬،‫ » َك ْم ُه َو«؟ ف ََذ َك ْر ُت َل ُه‬: َ‫قَال‬
Stavili smo meso u lonac i onda sam
ِ
َ َ
َ َ
ٌ ‫َط ِّي‬
došao Vjerovjesniku, sall-Allahu ‘alej- ‫ َولا الخ ْب َز م َن‬،‫ب قُل ل َها لا َت ْن َزع ال ُب ْر َمة‬
‫ فقام‬،«‫ »قُو ُموا‬: َ‫التَّنُّورِحتى آتِي« َفقَال‬
hi we sellem, dok je tijesto već bilo
pečeno, a lonac na kamenju skoro :‫فقلت‬
ِ ‫ال ُم َه‬
َ ‫اج ُر‬
ُ ‫ َفد ََخ ْل ُت َع َل ْي َها‬،‫ون َوالأن َْصا ُر‬
prokuhao. Rekao sam: ‘Imam ne- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ك َق ْد جاء النبي‬
ِ ‫َو ْي َح‬
َ
َ
ُّ
što malo jela, pa pođi ti, Allahov Poِ ‫ َوال ُم َه‬:‫ون َوالأن َْصا ُر ومن َم َع ُه ْم! قالت‬
َ ‫اج ُر‬
slaniče, i s tobom jedan ili dvojica!’
َ‫ »ا ْد ُخ ُلوا َولا‬: َ‫ قَال‬،‫ َن َع ْم‬:‫َه ْل َسأ َل َك؟ قُ ْل ُت‬
A on mi reče: ‘Koliko imaš?’ Pa sam
mu rekao, na šta on reče:
‫ و َي ْجع ُل َع َلي ِه‬،‫الخبز‬
ُ ‫َت َضا َغ ُطوا« ف ََجع َل َي ْكسر‬
‘Dosta, i dobro; reci joj neka ne
ْ
َ
َ َ َْ ُ
،‫ َو ُي َخ ِّم ُر ال ُب ْر َم َة َوالتَّنُّور إِذَا أ َخ َذ ِم ْن ُه‬،‫اللَّ ْح َم‬
skida lonac i kruh s vatre dok ne dođem!’ Zatim je rekao:
‘Ustanite!’ Pa su ustali muhadžiri
i ensarije. Ušao sam kod nje i rekao
joj: ‘Teško tebi. Došao je Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
muhadžiri, i ensarije, i ostali. Rekla
je: ‘Je li te pitao?’ Rekao sam:
‘Da!’ On im rekao je: ‘Uđite i ne
gurajte se!’ Tada je počeo lomiti kruh
i stavljati meso na njega pokrivajući lonac i pećnicu kada bi izvadio.
Donosio bi ashabima da jedu, zatim
bi se povratio (ponovo lomio hljeb i
vadio meso), i tako, sve dok se nisu
svi najeli, a nešto je i ostalo. Tada je
‫ َف َل ْم َي َز ْل يِ ْك ِس ُر‬،‫َو ُي َق ِّر ُب إِ َلى أ ْص َحابِ ِه ثُ َّم َي ْنز ُع‬
: َ‫ َفقَال‬،‫ َو َب ِق َي ِم ْن ُه‬،‫َو َي ْغر ُِف َحتَّى شَ ِب ُعوا‬
‫اس أ َصا َب ْت ُه ْم‬
َ َّ‫ َف ٕا َّن الن‬،‫» ُك ِلي َه َذا َوأ ِهدي‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َم َجا َع ٌة‬
‫الخ ْندَقُ َرأ ْي ُت‬
َ ‫ َل َّما ُح ِف َر‬:‫وفي رواية قَالَ جابر‬
،‫ َخ َم ًصا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بالنبي‬
ِّ
‫ َه ْل ِع ْند َِك‬:‫ فقلت‬،‫فَا ْن َك َفأْ ُت إِ َلى ا ْم َرأتِي‬
‫ صلى الله‬- ‫شَ ْيءٌ؟ َف ٕانّي َرأ ْي ُت برسول الله‬
‫ َفأخْ َر َج ْت إ َل َّي‬،‫ َخ َم ًصا شَ ديدًا‬- ‫عليه وسلم‬
‫ َو َل َنا َب ِهي َم ٌة َد ِاج ٌن‬،ٍ‫ِج َرا ًبا فِيه َصا ٌع ِم ْن شَ ِعير‬
ِ ‫ َو َط َح‬،‫ف ََذ َب ْح ُت َها‬
‫ َف َف َر َغ ْت إِ َلى‬،‫نت الشَّ ِعي َر‬
‫ ثُ َّم َولَّ ْي ُت إِ َلى‬،‫ َو َق َط ْع ُت َها في ُب ْر َمتها‬،‫َف َراغي‬
:‫ فقالت‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫لاَ َت ْف َض ْح ِني برسول الله‬
‫ َيا‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،‫ فَجئت ُه ف ََسا َر ْرتُ ُه‬،‫ َو َم ْن َم َع ُه‬- ‫وسلم‬
‫ َو َط َح ْن ُت َصا ًعا‬،‫ َذ َب ْح َنا بهي َمة َل َنا‬،‫رسول الله‬
(Muttefekun ‘alejhi)
‫اح‬
‫ ف ََص‬،‫ َف َت َعالَ أن َْت َو َن َف ٌر َم َع َك‬،ٍ‫ِم ْن شَ ِعير‬
َ
U drugom predanju stoji: “Kada
: َ‫ َفقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
se kopao hendek, vidio sam da je
‫ إ َّن َجابِ ًرا َق ْد َص َن َع ُس ْؤ ًرا‬:‫الخ ْند َِق‬
َ ‫» َيا أه َل‬
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alej‫ صلى الله عليه‬- ‫ف ََح َّي َهلا بِ ُك ْم« َفقَالَ النبي‬
hi we sellem, jako gladan. Otišao
sam svojoj ženi i upitao je: ‘Imaš li ‫كم‬
ُ ‫ »لاَ تُ ْن ِزلُ َّن ُب ْر َم َت ُك ْم َولاَ َتخْ بز َّن َع ِجي َن‬:‫وسلم‬
ْ
nešto (za jesti), jer sam na Allaho‫ صلى‬- ‫ َو َجا َء النبي‬،‫َحتَّى أ ِجي َء« ف َِج ْئ ُت‬
vom Poslaniku primijetio veliku glad!’
‫ َحتَّى ِج ْئ ُت‬،‫اس‬
Žena je iznijela posudu, u kojoj je
َ َّ‫ َي ْق ُد ُم الن‬- ‫الله عليه وسلم‬
،‫ا ْم َرأتِي‬
bio jedan sa‘ ječma, a imao sam kod
kuće i jedno jare, pa sam ga zaklao,
ِ َّ‫ َق ْد َف َع ْل ُت ال‬:‫ بِ َك َو بِ َك! ف ُق ْل ُت‬:‫فقا َل ْت‬
‫ي‬
‫ذ‬
a ona je samljela ječam.Završila je
ِ ِ َ ‫ ف‬،‫ َفأخْ َر َج ْت َع ِجي ًنا‬.‫قُ ْل ِت‬
svoj posao istovremeno kad sam i ‫ ثُ َّم‬، َ‫َبس َق فيه َو َبارك‬
rekao (mojoj ženi): ‘Ti pojedi ovo, a
pokloni i drugome, jer je ljude zadesila glad.’ ”
: َ‫ ثُ َّم قَال‬، َ‫َبص َق َو َبا َرك‬
َ ‫َع َم َد إِ َلى ُب ْر َم ِتنا ف‬
‫ َوا ْقد َِحي ِم ْن‬،‫»ا ْد ِعي َخاب َز ًة َف ْل َتخْ ِب ْز َم َع ِك‬
Zatim sam krenuo Allahovom Poِ
ٌ ‫ َولاَ تُ ْن ِزلُوها« َو ُهم أ ْل‬،‫ُب ْر َم ِت ُك ْم‬
slaniku, sall-Allahu ‘alejhi we sel- ‫ َفأُ ْقس ُم بِالله‬،‫ف‬
lem, a ona mi je rekla: ‘Nemoj me ‫ط‬
ّ ‫ َو إ َّن ُب ْر َم َت َنا َل َت ِغ‬،‫لأَ َك ُلوا َحتَّى َت َركُو ُه َوان َْح َرفُوا‬
sramotiti pred Allahovim Poslani،‫َك َما ِه َي‬
kom, i onima koji su s njim!’ Došao
.‫َو إ َّن َع ِجي َن َنا َل ُيخْ َب ُز َك َما ُه َو‬
sam Allahovom Poslaniku, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, i rekao mu tiho:
‫ » َع َر َض ْت ُك ْد َي ٌة« بضم الكاف‬:‫َق ْوله‬
‘O Allahov Poslaniče, zaklali smo jed‫ َو ِه َي‬،‫و إسكان الدال وبالياء المثناة َت ْح َت‬
no naše jare i samljeo sam jedan sa‘
‫ض لاَ َي ْع َم ُل فِ َيها‬
ِ ‫ِق ْط َع ٌة َغ ِلي َظ ٌة ُص ْل َب ٌة ِم َن الأر‬
ječma, pa dođi ti i jedna grupa s to،‫ثيب« أ ْص ُل ُه َت ُّل ال َّر ْمل‬
ُ ‫ َو »ال َك‬،‫ال َفأ ُس‬
bom!’ Tada je Allahov Poslanik, sall‫ َو ُه َو َم ْع َنى‬،‫ َصا َر ْت تُرا ًبا َنا ِع ًما‬:‫َوال ُم َرا ُد ُهنا‬
Allahu ‘alejhi we sellem, pozvao glasno:
‫حجا ُر الَّتي ي ُكو ُن‬
َ ٔ‫ الا‬:«‫ َو »الأَ َثافِ ُّي‬.«‫»أ ْه َي َل‬
‘O, vi u Hendeku, Džabir nam je
‫ َو‬.‫اح ُموا‬
َ ‫ َت َز‬:«‫ َو » َت َضا َغ ُطوا‬،‫َع َل ْي َها ال ِق ْد ُر‬
ja završio svoj, a onda sam ja iskomadao meso u ćup.
napravio gozbu, pa dođite svi.’ Tada je Vjerovjesnik rekao:
‘Nemojte skidati ćup i nemojte mijesiti tijesto dok ja ne dođem!’ Došli smo ja i Vjerovjesnik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, prije ostalih. Kada sam došao ženi, rekla mi je: ‘Bježi, bježi!’ Rekao sam: ‘Uradio sam
ono što si ti rekla!’ Ona je izvadila
tijesto, a on, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, pljunuo je u njega i poželio
berićet, a onda je otišao do ćupa, pljunuo u njega i zamolio za berićet, a
zatim rekao je:
‘Pozovi jednu kuharicu neka s tobom mijesi tijesto i zahvati kutlačom
‫ َو‬.‫ َو ُه َو بفتح الميم‬،‫ ال ُجو ُع‬:«‫»ال َم َجا َع ُة‬
:‫ بفتح الخاء المعجمة والميم‬:«‫ص‬
َ
ُ ‫»الخ َم‬
‫ و‬.‫ ا ْن َق َل ْب ُت َو َر َج ْع ُت‬:«‫ َو »ا ْن َك َفأ ُت‬،‫ال ُجو ُع‬
،‫هي‬
َ ‫ تصغير َب ْه َمة َو‬،‫»ال ُب َه ْي َم ُة« بضم الباء‬
ِ ‫ َو »الد‬.‫ بفتح العين‬، ُ‫ال َع َناق‬
‫ ِه َي الَّتي‬:«‫َّاج ُن‬
ِ ‫ألِف‬
‫»الس ْؤ ُر« ال َّط َعا ُم الَّ ِذي ُي ْد َعى‬
ُّ ‫ َو‬:‫َت ال َب ْي َت‬
‫»ح َّي َهلا« أ ْي‬
َ ‫ َو‬.‫اس إِ َل ْي ِه؛ َو ُه َو بالفَارِس َّية‬
ُ َّ‫الن‬
َ ‫ َو َق ْولُ َها »بك َو‬.‫َت َعالُوا‬
‫اص َم ْت ُه‬
َ ‫بك« أ ْي َخ‬
َ‫َت أ َّن الَّ ِذي ِع ْن َد َها لا‬
ْ ‫ لأَن ََّها ا ْع َت َقد‬،‫َو َس َّب ْت ُه‬
‫ ف َْاس َت ْح َي ْت َو َخ ِف َي َع َل ْي َها َما أ ْك َر َم الله‬،‫َي ْك ِفيه ْم‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ُس ْب َحا َن ُه َو َت َعا َلى بِ ِه َن ِب َّي ُه‬
‫ ِم ْن ه ِذ ِه ال ُم ْع ِج َز ِة ال َّظا ِه َر ِة َوالآية‬- ‫وسلم‬
:‫ َب َص َق؛ َو ُيقَالُ أ ْي ًضا‬:‫ » َب َس َق« أ ْي‬.‫ال َبا ِه َر ِة‬
iz ćupa i nemojte ga skidati s vatre.’
A bilo ih je hiljadu, kunem se Allahom, da su svi jeli i otišli, a naš ćup
je ključao kao i prije, a tijesto je ostalo kao što je i bilo.’ ”
ٍ ُ‫ َثلاث ل‬، َ‫َب َزق‬
،‫ َو » َع َمدَ« بفتح الميم‬.‫غات‬
‫ ا ْغرِفِي؛‬:‫ َو »ا ْقدَحي« أ ْي‬.َ‫ ق ََصد‬:‫أ ْي‬
‫ لِ َغ َل َيانِ َها‬:‫ َو » َت ِغ ُّط« أ ْي‬.‫ ال ِم ْغ َر َف ُة‬:‫َوال ِم ْقد ََح ُة‬
.‫ والله أعلم‬،‫َص ْو ٌت‬
‫‪ – ٥٧‬باب القناعة وال َعفاف‬
‫والاقتصاد في المعيشة والإ نفاق‬
‫وذم السؤال من غير ضرورة‬
‫ض إِلا َّ‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬و َما ِم ْن َدابَّ ٍة في الأ ْر ِ‬
‫َع َلى الل ِه ِر ْزق َُها{ ]هود‪ ،[٦ :‬وقال َت َعا َلى‪:‬‬
‫}لِ ْل ُف َق َرا ِء الَّ ِذ َين أُ ْح ِص ُروا في َس ِبي ِل الل ِه لاَ‬
‫ض َي ْح َس ُب ُه ُم ا ْل َجا ِه ُل‬
‫ون َض ْر ًبا فِي الأَ ْر ِ‬
‫َي ْس َت ِطي ُع َ‬
‫أَ ْغ ِن َيا َء ِم َن التَّ َع ُّف ِف َت ْع ِرفُ ُه ْم بِ ِسي َما ُه ْم لاَ‬
‫اس إ ْل َحافًا{ ]البقرة‪ ،[٢٧٣ :‬وقال‬
‫َي ْسأَلُ َ‬
‫ون النَّ َ‬
‫َت َعا َلى‪َ } :‬والَّ ِذ َين إِذَا أَ ْن َف ُقوا َل ْم ُي ْس ِرفُوا َو َل ْم‬
‫‪57. Skromnost, čestitost‬‬
‫‪i umjerenost‬‬
‫‪Uzvišeni je Allah rekao:‬‬
‫‪“Na Zemlji nema nijednog živog‬‬
‫‪bića a da ga Allah ne hrani.” (Hud,‬‬
‫)‪6‬‬
‫‪“I to siromasima koji, zauzeti na‬‬
‫‪Allahovom putu, nemaju vremena‬‬
‫‪zarađivati pa onaj koji u to nije upu‬‬‫‪ćen misli da su, zbog skromnosti,‬‬
‫‪imućni; poznat ćeš ih po njihovu iz-‬‬
gledu; oni proseći ne dodijavaju ljudima.” (El-Bekara, 273)
“I oni koji, kad udjeljuju, ne rasipaju i ne škrtare, već se u tome drže
sredine.”
(El-Furkan, 67)
“Džine i ljude sam stvorio samo
zato da Mi se klanjaju. Ja ne tražim
od njih opskrbu, niti želim da Me
hrane.” (Ez-Zarijat, 56-57)
:‫َان َب ْي َن َذلِ َك َق َوا ًما{ ]الفرقان‬
َ ‫َي ْق ُت ُروا َوك‬
ِ ‫ } َو َما َخ َل ْق ُت‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٦٧
‫الج َّن‬
ِ ‫ْس إِلا َّ لِ َي ْع ُبد‬
‫ُون َما أُرِي ُد ِم ْن ُه ْم ِم ْن ِر ْز ٍق َو َما‬
َ ‫َو ِٕالان‬
ِ ‫أُرِي ُد أَ ْن ُي ْط ِع ُم‬
.[٥٧ -٥٦ :‫ون{ ]الذاريات‬
ِ‫ فتقدم معظمها في البابين‬،‫َوأَ َّما الأحاديث‬
:‫ ومما َل ْم يتقدم‬، ِ‫السابقين‬
522. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi od
Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, da je rekao: “Nije bogatstvo
u mnoštvu imetka, nego je bogatstvo u bogatstvu duše.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – عن أَبي هريرة‬٥٢٢
‫س‬
َ ‫ » َل ْي‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
‫ َول ِك َّن ال ِغ َنى ِغ َنى‬،‫ال ِغ َنى َعن كَث َر ِة ال َع َرض‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«ِ‫النَّ ْفس‬
. ُ‫ ُه َو ال َمال‬:‫ض« بفتح العين والرا ِء‬
ُ ‫»ال َع َر‬
524. Od Hakima ibn Hizama, r.a.,
prenosi se da je rekao: “Tražio sam
od Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, pa mi je dao, pa
sam opet tražio, pa mi je dao, pa
sam opet tražio, pa mi je dao. Zatim
je rekao: ‘O Hakime, zaista je ovaj
imetak sladak kao zeleno voće, pa
ko ga uzme velikodušno i darežljivo, imat će u njemu berićet, a ko ga
uzme pohlepno, neće u njemu imati berićet i bit će kao onaj koji jede, a
ne može se najesti. Gornja ruka (koja daje) bolja je od donje ruke (koja prima)!’ ” Dalje je Hakim pričao:
“Rekao sam: ‘O Allahov Poslaniče,
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن حكيم بن حزام‬٥٢٤
‫ صلى الله عليه‬- ‫لت رسول الله‬
ُ ٔ‫ سا‬: َ‫ قَال‬‫ ثُ َّم‬،‫ ثُ َّم َسأ ْل ُت ُه َفأَ ْع َطانِي‬،‫ َفأ ْع َطانِي‬- ‫وسلم‬
‫ إ َّن َه َذا‬،‫ » َيا َح ِكيم‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫َسأ ْل ُت ُه َفأ ْع َطانِي‬
‫س‬
ٍ ‫ َف َم ْن أ َخ َذ ُه بِ َس َخا َو ِة َنف‬،‫ال َمالَ َخ ِض ٌر ُح ْل ٌو‬
ِ ‫ َو َم ْن أ َخ َذ ُه ب ٕاشر‬،‫ُبورِكَ َل ُه فِي ِه‬
‫س َل ْم‬
ٍ ‫اف َنف‬
،‫َان كَالَّ ِذي َيأ ُك ُل َولاَ َيشْ َب ُع‬
َ ‫ َوك‬،‫ُي َبا َر ْك َل ُه فِي ِه‬
َ‫الس ْف َلى« قَال‬
ُّ ‫َوال َي ُد ا ْل ُع ْل َيا َخ ْي ٌر ِم َن ال َي ِد‬
‫ َوالَّ ِذي َب َع َث َك‬،‫ َيا رسول الله‬:‫فقلت‬
ُ :‫حكيم‬
َ‫الح ِّق لاَ أ ْر َزأُ أ َحدًا َب ْعدَكَ شَ ْي ًئا َحتَّى أُفَارِق‬
َ ِ‫ب‬
‫ َي ْد ُعو‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ َف َك َان أَ ُبو َب ْك ٍر‬،‫ال ُّد ْن َيا‬
‫ َف َيأ َبى أَ ْن َي ْق َب َل ِم ْن ُه‬،‫َحكي ًما لِ ُي ْع ِط َيه ال َع َطاء‬
tako mi Onoga koji te je poslao sa
Istinom, nikad više neću od nekoga
uzeti do odlaska sa dunjaluka!’ ”
Ebu-Bekr pozivao je poslije Hakima da mu da dar, i on je odbio od
njega išta uzeti. Zatim ga je ‘Umer
r.a., pozivao da mu da poklon, ali je
i njega odbijao. Tada je rekao (‘Umer):
‘O muslimani, uzimam vas kao svjedoke protiv Hakima, da sam mu ja
davao njegovo pravo koje mu je Allah dao iz ovoga plijena, pa ga on
odbija uzeti!’ Tako Hakim nije ništa uzeo ni od koga poslije Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
sve do svoje smrti.’ ”
‫ َد َعا ُه‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ ثُ َّم إ َّن ُع َم َر‬،‫شَ ْي ًئا‬
‫ َيا َم ْع َش َر‬: َ‫ فقال‬.‫لِ ُي ْع ِط َيه َفأَ َبى أَ ْن َي ْق َب َل ُه‬
‫ِض‬
ُ ‫ أُ ْش ِه ُد ُك ْم َع َلى َحكي ٍم أنّي أ ْعر‬،‫ال ُم ْس ِل ِم َين‬
‫َع َل ْي ِه َح َّق ُه الَّ ِذي ق ََس َم ُه الل ُه َل ُه في َه َذا الفَيء‬
‫ َف َل ْم َي ْر َزأْ َحكي ٌم أ َحدًا ِم َن‬.‫َف َيأ َبى أَ ْن َيأ ُخ َذ ُه‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫س َب ْع َد النبي‬
ِ ‫النَّا‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫َحتَّى تُ ُوفِّي‬
‫ َل ْم َيأ ُخ ْذ‬:‫اي ثُ َّم همزة؛ أ ْي‬
ٍ ‫» َي ْر َزأُ« بِرا ٍء ثُ َّم ز‬
:‫ أ ْي‬،‫ النُّ ْق َصان‬:‫ َوأ ْص ُل ال ُّرز ِء‬،‫ِم ْن أ َح ٍد شَ ْي ًئا‬
‫اف‬
ُ ‫ َو »إ ْش َر‬،‫َل ْم َينقُص أ َحدًا شَ ْي ًئا بالأخ ِذ ِم ْن ُه‬
‫ َو‬.‫ َت َطلُّ ُع َها َو َط َم ُع َها بالشَّ ْيء‬:«ِ‫النَّ ْفس‬
‫»س َخا َو ُة النَّ ْفسِ«‪ِ :‬ه َي َع َد ُم الإ ش َراف إِ َلى‬
‫َ‬
‫الشيء‪َ ،‬وال َّط َمع فِي ِه‪َ ،‬وال ُم َبالاَ ِة بِ ِه َوالشَّ َر ِه‪.‬‬
‫َ‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
- ‫َبيص َة بنِ ال ُم َخار ِِق‬
َ ‫ – وعن أَبي بِشْ ٍر ق‬٥٣٦
‫ َت َح َّم ْل ُت َح َما َل ًة َفأ َت ْي ُت‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ أ ْسأَلُ ُه‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولَ الله‬
‫الص َد َق ُة َف َنأ ُم َر‬
َّ ‫ »أ ِق ْم َحتَّى َتأتِ َي َنا‬: َ‫ َفقَال‬،‫فِ َيها‬
َ‫ إ َّن ال َم ْسأَ َل َة لا‬،‫ » َيا قَبيص ُة‬: َ‫َل َك بِ َها« ثُ َّم قَال‬
،‫ َر ُج ٌل تح َّم َل َح َما َل ًة‬:‫َت ِح ُّل إِلا َّ لأَ َح ِد ثلا َث ٍة‬
1) čovjeku koji je opterećen krva- ،‫ك‬
ُ ‫ ثُ َّم ُي ْم ِس‬،‫ف ََحلَّ ْت َل ُه ال َم ْسأَ َل ُة َحتَّى ُي ِصي َبها‬
rinom. Njemu je halal iskati dok je
َّ‫ ف ََحل‬،‫اح ْت َما َل ُه‬
ٌ ‫َو َر ُج ٌل أ َصا َب ْت ُه َجائِ َح‬
‫ت‬
‫ت‬
‫اج‬
‫ة‬
ْ
َ
ْ
َ
ne otplati, a onda prestaje iskati;
ِ ‫يب قوا ًما‬
ِ ‫َل ُه ا ْل َم ْسأَ َل ُة َحتَّى ُي‬
َٔ
‫و‬
‫ا‬
‫يش‬
‫ع‬
‫ن‬
‫م‬
‫ص‬
َ
ْ
ْ
َ
2) čovjeku kome budu uništeni usje،‫ َو َر ُج ٌل أ َصا َب ْت ُه فَا َق ٌة‬- ‫ش‬
ٍ ‫ ِسدَا ًدا ِم ْن َع ْي‬: َ‫قَال‬
vi, pa je i njemu dopušteno (prositi)
ِ ‫َحتَّى َيقُولَ َثلاَ َث ٌة ِم ْن َذوِي‬
iskati da bi osigurao životne potre- :‫جى ِم ْن َق ْو ِمه‬
َ ‫الح‬
be;
‫ فَحلَّ ْت َل ُه ا ْل َم ْسأَ َل ُة‬.‫َل َق ْد أ َصا َب ْت فُلا ًنا فَا َق ٌة‬
536. Prenosi se od Ebu-Bišr Kabisa b. Muharika, r.a., koji kaže: “Bio
sam dužan platiti krvarinu, pa sam
otišao Allahovu Poslaniku, da ga molim za nju.” Poslanik reče: ‘Dok nam
dođe sadaka, pa ću narediti da dobiješ.’ A onda reče: ‘O Kabisa, iskati
nije halal osim u tri slučaja:
3) čovjeku koga snađe siromaštvo,
‫َحتَّى يصيب قوا ًما من عيش‪ ،‬أَ ْو قَالَ ‪ :‬سدا ًدا‬
‫يص ُة‬
‫من عيشِ‪ ،‬فما ِس َوا ُه َّن ِم َن المسأ َل ِة َيا َق ِب َ‬
‫ُس ْح ٌت‪َ ،‬يأ ُك ُل َها َص ِ‬
‫اح ُب َها ُس ْح ًتا«‪ .‬رواه‬
‫مسلم‪.‬‬
‫»الح َما َل ُة« بفتح الحا ِء‪ :‬أَ ْن َيق ََع ِق َتا ٌل َو َن ْح ُو ُه‬
‫َ‬
‫َب ْي َن َفرِي َق ْينِ ‪َ ،‬ف ُي ْص ِل ُح إن َْسا ٌن َب ْي َن ُه ْم َع َلى َم ٍال‬
‫»الجائح ُة«‬
‫َي َت َح َّم ُل ُه َو َي ْل َت ِز ُم ُه َع َلى َن ْف ِس ِه‪َ .‬و َ‬
‫صيب َمالَ الإ ن َْس ِان‪َ .‬و »ال َق َوا ُم« بكسر‬
‫الآ َف ُة تُ ُ‬
‫وفتحها‪ُ :‬ه َو َما َيقُو ُم بِ ِه أ ْم ُر الإ َنسان‬
‫القاف‬
‫َ‬
‫»السدَا ُد« بكسر السين‪:‬‬
‫ِم ْن َمال ونح ِو ِه‪َ .‬و ِّ‬
‫اج َة ا ْل َم ْع ِو ِز َو َي ْك ِفي ِه‪َ ،‬و »الفَا َق ُة«‪:‬‬
‫َما َي ُس ُّد َح َ‬
‫ال َف ْق ُر‪َ .‬و ِ‬
‫»الح َجى«‪ :‬ال َع ْق ُل‪.‬‬
‫‪oskudica, pa kad mu trojica mudrih‬‬
‫‪razumnih ljudi iz naroda kažu da je‬‬
‫‪tog i tog snašla neimaština pa mu‬‬
‫‪je halal iskati dok ne nađe osnov‬‬‫‪ne potrebe za življenje.A iskati osim‬‬
‫‪ovih situacija, o Kabisa, je besprav‬‬‫’‪no i hraniti se time je neispravno.‬‬
‫”‬
‫)‪(Muslim‬‬
59. Podsticanje da se čovjek hrani (izdržava) od
rada svojih ruku
Uzvišeni je Allah rekao:
“Pa kada se završi (džumu‘a) namaz, raziđite se po Zemlji i tražite
Allahove blagodati.” (El-Džumu‘a,
10)
‫ – باب الحث َع َلى الأكل‬٥٩
‫من عمل يده والتعفف به عن‬
‫السؤال والتعرض للإ عطاء‬
‫الصلا ُة‬
َّ ‫ } َف ِٕاذَا ق ُِض َي ِت‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
{‫ض َوا ْب َت ُغوا ِم ْن ف َْضلِ الله‬
ِ ‫فَا ْن َت ِش ُروا في الأَ ْر‬
.[١٠ :‫]الجمعة‬
539. Od Ebu-‘Abdullaha ez-Zubejra
ibn el-‘Avvama’, r.a., prenosi se da
je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Da neko od
vas uzme užad, zatim ode na brdo
i donese breme drva na svojim leđima, pa ih proda, i Allah mu njima
sačuva obraz (da ne traži od drugih), bolje mu je nego da traži od
svijeta, pa mu on ili dadne ili ne dadne.”
(Buhari)
- ‫ – وعن أَبي عبد الله الزبير بن ال َع َّوام‬٥٣٩
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ »لأَ ْن َيأ ُخ َذ أ َح ُد ُك ْم أُح ُب َل ُه‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َف َيأْتِ َي ب ُحز َم ٍة ِم ْن َح َطب َع َلى‬،‫الج َب َل‬
َ ‫ثُ َّم َيأتِ َي‬
‫ َخ ْي ٌر َل ُه‬،‫ف الل ُه بِ َها َو ْج َه ُه‬
ّ ‫ فَي ُك‬،‫َظ ْه ِر ِه َف َي ِبي َع َها‬
‫ رواه‬.«‫ أ ْع َط ْو ُه أَ ْو َم َن ُعو ُه‬،‫اس‬
َ َّ‫ِم ْن أَ ْن َي ْسألَ الن‬
.‫البخاري‬
60. Velikodušnost, darežljivost i trošenje u dobrotvorne svrhe
Allah je, dželle še’nuhu, rekao:
“Što god vi udijelite, On će to nadoknaditi.” (Sebe‘, 39)
“Imetak koji udijelite drugima, u
vašu je korist; ono što udijelite drugima, neka bude samo Allahu za ljubav, a ono što od imetka udijelite
drugima nadoknadit će vam se potpuno; neće vam biti učinjeno krivo.”
‫ – باب الكرم والجود‬٦٠
‫والإ نفاق في وجوه الخير ثق ًة‬
‫بالله تعالى‬
‫ } َو َما أ ْن َف ْق ُت ْم ِم ْن شَ ْي ٍء َف ُه َو‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } َو َما‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٣٩ :ٔ‫ُيخْ ِل ُف ُه{ ]سبا‬
َّ ‫ُون إِلا‬
َ ‫تُ ْن ِف ُقوا ِم ْن َخ ْي ٍر فَلأ ْنف ُِس ُك ْم َو َما تُ ْن ِفق‬
‫ا ْب ِت َغا َء َو ْج ِه الل ِه َو َما تُ ْن ِف ُقوا ِم ْن َخ ْي ٍر ُي َو َّف إِ َل ْي ُك ْم‬
‫ وقال‬،[٢٧٢ :‫ون{ ]البقرة‬
َ ‫َوأ ْن ُت ْم لاَ تُ ْظ َل ُم‬
‫ } َو َما تُ ْن ِف ُقوا ِم ْن َخ ْي ٍر ف ٕا َّن الل َه بِ ِه‬:‫َت َعا َلى‬
.[٢٧٣ :‫َع ِلي ٌم{ ]البقرة‬
(El-Bekara, 272).
“A ono što od imetka drugima date - Allah, sigurno, za to zna.” (ElBekara, 273)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٥٤٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫صبح ال ِع َبا ُد فِي ِه إِلا َّ َم َل َك ِان‬
ُ ‫» َما ِم ْن َي ْو ٍم ُي‬
‘Nema nijednog dana u kojem osvaِ ‫َي ْن‬
‫ اللَّ ُه َّم أَ ْع ِط ُم ْن ِفقًا‬:‫ َف َيقُولُ أ َح ُد ُه َما‬،‫زلان‬
nu robovi, a da ne siđu dva meleِ ‫ اللَّ ُه َّم أَ ْع ِط ُم ْم‬:‫ َو َيقُولُ الآ َخ ُر‬،‫َخ َلفًا‬
ً
‫ا‬
‫ك‬
‫س‬
ka pa jedan govori: - Allahu moj,
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َت َلفًا‬
nadoknadi onome ko daje - a dru548. Od Ebu-Hurejrea, r.a., prenosi se da je rekao: “Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao
je:
gi govori: - Allahu moj, daj propast
onome koji ne daje.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
549. Od njega se također prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao: “Uzvišeni
Allah rekao je: ‘Dijeli, o sine Ademov, i tebi će se davati.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى الله عليه‬- ‫ أ َّن رسول الله‬:‫ – وعنه‬٥٤٩
‫ أن ِفق َيا ا ْب َن‬:‫ »قَالَ الله َت َعا َلى‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫آ َد َم ُي ْنف َْق َع َل ْي َك‬
550. ‘Abdullah ibn ‘Amr ibn el-‘As,
‫ – وعن عبد الل ِه بن عمرو بن العاص‬٥٥٠
r.a., prenosi da je (jedan) čovjek upi- - ‫ج ًلا َسألَ رسول الله‬
ُ ‫ أ َّن َر‬:‫رضي الله عنهما‬
tao Allahovog Poslanika, ‘alejhis-selam: ‫ أي الإ سلام خير؟‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
ُّ
ٌَْ ِ
“Šta je u islamu najbolje?” On mu
‫السلاَ َم َع َلى َم ْن‬
reče: “Da hraniš gladne i da nazivaš
َّ ُٔ‫ َو َت ْق َرا‬،‫ »تُ ْط ِع ُم ال َّط َعا َم‬: َ‫قَال‬
selam onome koga poznaješ i koga
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َع َر ْف َت َو َم ْن َل ْم َت ْعر ِْف‬
ne poznaješ.”
(Muttefekun ‘alejhi)
552. Ebu-Umame, r.a., kaže da je
Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao: “Čovječe, ako podijeliš višak
(od svojih potreba), za tvoje je dobro, a ako ga zadržiš, tebi je za zlo; a
nećeš biti prekoren ako zadržiš onoliko koliko ti je potrebno. Dijeli prvo najbližima (onima koje si dužan
izdržavati, a ako šta preostane onda
dijeli i drugima). Gornja ruka (koja dijeli) bolja je od donje (koja uzima).”
(Muslim)
- ‫لان‬
َ ‫ّي بن َع ْج‬
ِّ ‫ – وعن أَبي أُ َما َمة ُصد‬٥٥٢
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
َ‫ إن ََّك أن َت ْب ُذل‬،‫ » َيا ا ْب َن آ َد َم‬:‫الله عليه وسلم‬
َ‫ َولا‬،‫ َوأَن تُ ْم ِس َكه شَ ٌّر َل َك‬،‫الف َْض َل َخ ْي ٌر َل َك‬
ٍ ‫تُلاَ ُم َع َلى َكف‬
‫ َوال َي ُد‬، ُ‫ َوا ْب َدأْ بِ َم ْن َت ُعول‬،‫َاف‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الس ْف َلى‬
ُّ ‫ا ْل ُع ْل َيا َخ ْي ٌر ِم َن ا ْل َي ِد‬
557. Ebu-Kebše prenosi kako je čuo
Allahovog Poslanika, ‘alejhis-selam,
da kaže: “Zaklinjem se da su tri stvari istinite, i još ću vam nešto reći, pa
to zapamtite. (Zaklinjem se): da sadaka ne umanjuje imetak čovjeka;
da neće čovjeku biti učinjena nepravda pa je on strpljivo podnese, a da
mu Allah, dželle še’nuhu, (zbog toga) ne uveća njegovu čast i ugled;
da neće čovjek početi prositi, a da
mu Allah, dželle še’nuhu, (zbog toga) ne dadne siromaštvo i neimaštinu. I još ću vam ovo reći, pa to zapamtite:
Dunjaluk je za četiri vrste ljudi:
‫ – وعن أَبي كبشة عمرو بن سعد‬٥٥٧
‫ أنّه سمع رسول‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫الأنماري‬
‫ » َثلاَ َث ٌة‬:‫ يقول‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ َما‬:‫َاح َف ُظو ُه‬
ْ ‫ َوأُ َح ِّدثُ ُك ْم َح ِدي ًثا ف‬،‫أُ ْق ِس ُم َع َل ْي ِه َّن‬
‫ َولاَ ُظ ِل َم َع ْب ٌد‬،‫َص َمالُ َع ْب ٍد ِم ْن َص َد َق ٍة‬
َ ‫َنق‬
‫ َولاَ َف َت َح‬،‫َم ْظ َل َم ًة َص َب َر َع َل ْي َها إِلا َّ َزا َد ُه الل ُه ِع ًّزا‬
- ‫اب فَق ٍر‬
َ ‫اب َمسأ َل ٍة إِلا َّ َف َت َح الل ُه َع َل ْي ِه َب‬
َ ‫َع ْب ٌد َب‬
‫ َوأُ َح ِّدثُ ُك ْم َحدي ًثا‬- ‫أَ ْو َك ِل َم ًة َن ْح َو َها‬
:ٍ‫ »إنَّ َما ال ُّد ْن َيا لأ ْر َب َع ِة َن َفر‬: َ‫ قَال‬،«‫َاح َف ُظو ُه‬
ْ ‫ف‬
،‫ َف ُه َو َيتَّ ِقي فِي ِه َربَّ ُه‬،‫َع ْب ٍد َر َز َق ُه الل ُه َما ًلا َو ِعل ًما‬
‫ فَهذا‬،‫ َو َي ْع َل ُم لل ِه فِي ِه َح ًّقا‬،‫َو َي ِص ُل فِي ِه َر ِح َم ُه‬
‫ َو َل ْم‬،‫ َو َع ْب ٍد َر َزق ُه الل ُه ِع ْل ًما‬.‫فضلِ ال َم َناز ِِل‬
َ ٔ‫با‬
- čovjeka kojem je Allah, dželle še’nuhu,‫ َلو أن‬: ُ‫ يقُول‬،‫ َفهو صا ِدقُ الني ِة‬،‫يرز ْقه ما ًلا‬
َّ ْ
َ َُ
َ َّ ِّ
َ ُ ُ َْ
dao imetak i (korisno) znanje, pa se
ِ ‫ َف ُه َو بن َّي ِت‬،‫ُلان‬
ِ ‫لِي َما ًلا َل َع‬
ٍ ‫لت بِ َع َم ِل ف‬
،
‫ه‬
‫م‬
ُ
on u tome boji svoga Gospodara, po‫ َو َل َم‬،‫ َو َع ْب ٍد َر َز َق ُه الله َما ًلا‬.ٌ‫فأ ْج ُر ُه َما َس َواء‬
maže bližnju rodbinu, i ne zaboravlja Allahovo pravo na to (uvaku- َ‫ لا‬،‫م‬
ُ ‫ َف ُه َو َي‬،‫َي ْر ُز ْق ُه ِع ْل ًما‬
ٍ ‫خبط في َمالِ ِه ب َغي ِر ِع ْل‬
fljenje i podučavanje), i ovaj je na naj‫ َولاَ َي ْع َل ُم‬،‫ َولاَ َي ِص ُل فِي ِه َر ِح َم ُه‬،‫َيتَّ ِقي فِي ِه َربَّ ُه‬
boljem stepenu (kod Allaha, dželle
َ ‫ ف‬،‫لل ِه فِي ِه َح ًّقا‬
še’nuhu);
‫ َو َع ْب ٍد َل ْم‬.‫َهذا بأَخْ َب ِث ال َم َناز ِِل‬
- čovjeka kojem je Allah, dželle še’nuhu,‫ َل ْو أ َّن‬: ُ‫ َف ُه َو َيقُول‬،‫َي ْر ُز ْق ُه الل ُه َما ًلا َولاَ ِع ْل ًما‬
dao znanje a nije mu dao imetak, pa
،‫ َف ُه َو ب ِن َّي ِت ِه‬،‫لِي َما ًلا َل َع ِم ْل ُت فِي ِه ب َع َم ِل فُلا ٍَن‬
on sa iskrenim nijetom i željom go:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«ٌ‫َف ِو ْز ُر ُه َما َس َواء‬
vori: ‘Kad bih ja imao imetka i ja bih
.«‫»حديث حسن صحيح‬
radio kao što taj i taj radi’, i on bit
će nagrađen prema svojoj namjeri,
a nagrada njih dvojice (prvog i drugog) je jednaka.
- čovjeka kojem je Allah, dželle še’nuhu,
dao imetak a nije mu dao znanje, pa
se on nepromišljeno razbacuje tim
imetkom i u tom se ne boji svoga
Gospodara, niti pomaže bližnju rodbinu, niti priznaje u tome (što posjeduje) Allahovo, dželle še’nuhu, pravo, i ovaj (čovjek) je na najgorem stepenu kod Allaha, dželle še’nuhu;
- čovjeka kojem Allah, dželle še’nuhu,
nije dao ni imetak ni znanje, pa on
kaže: ‘Kad bih ja imao imetka, i ja
bih radio kao što taj i taj (misli na
trećeg) radi!’ On će biti osuđen prema svojoj namjeri i grijeh njih dvojice (trećeg i četvrtog) je jednak.”
(Tirmizi, hasen, sahih)
61. Zabrana škrtosti i pohlepe
Uzvišeni Allah kaže:
“A onome koji bude škrtario i smatrao se neovisnim (od Allaha, dželle
še’nuhu,), i bude nijekao ono što je
najljepše (vjeru), Mi ćemo mu olakšati (put) za ono što je najteže (loše djelo), pa mu, kada bude upropašten (umre), neće koristiti njegov
imetak.” (El-Lejl, 8-11).
I Uzvišeni kaže: “Onaj ko se sa-
‫ – باب النهي عن البخل‬٦١
‫والشح‬
‫ } َوأَ َما َم ْن َب ِخ َل َو ْاس َت ْغ َنى‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫َو َك َّذ َب بِال ُح ْس َنى ف ََس ُن َي ِّس ُر ُه لِ ْل ُع ْس َرى َو َما ُي ْغ ِني‬
‫ وقال‬،[١١ -٨ :‫َع ْن ُه َمالُ ُه إِذَا َت َر َّدى{ ]الليل‬
ِ ‫ } َو َم ْن ُيوقَ شُ َّح َن‬:‫َت َعا َلى‬
‫فس ِه َفأو َل ِئ َك ُه ُم‬
.[١٦ :‫ون{ ]التغابن‬
َ ‫ا ْل ُم ْف ِل ُح‬
‫وأما الأحاديث فتقدمت جملة ِم ْن َها في الباب‬
.‫السابق‬
čuva pohlepe i gramzljivosti, bit će
od spašenih.”
(Et-Tegabun, 16)
563. Džabir, r.a., kaže da je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao:
“Čuvajte se zuluma (nasilja, nepravde), jer je zulum (na ovome svijetu)
tmine na Sudnjem danu. Čuvajte se
pohlepe, jer je pohlepa upropastila one koji su bili prije vas; pohlepa ih je navela na međusobno prolijevanje krvi i učinila ih da smatraju dopuštenim (halalom) ono što je
zabranjeno (haram).”
(Muslim)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٥٦٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫»اتَّ ُقوا ال ُّظ ْل َم؛‬
‫ َواتَّ ُقوا الشُّ َّح؛‬.‫ات َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬
ٌ ‫َف ِٕا َّن ال ُّظ ْل َم ُظ ُل َم‬
‫ َح َم َل ُه ْم‬،‫َان َق ْب َل ُك ْم‬
َ ‫َف ٕا َّن الشُّ َّح أ ْه َل َك َم ْن ك‬
‫َع َلى أَ ْن َس َف ُكوا ِد َماء ُه ْم َو ْاس َت َحلُّوا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َم َحا ِر َم ُه ْم‬
62. Darežljivost i pravičnost (željenje drugom kao
i sebi, ili više nego sebi)
Uzvišeni Allah kaže:
“... i daju im prednost nad samim
sobom (u imecima), makar i oni sami bili potrebni.” (El-Hašr, 9)
“I oni za Njegovu ljubav hrane bijednike, siročad i zarobljenike, (govoreći):
“Mi vas hranimo samo u ime Allaha, i ne želimo od vas (ni) nagrade
‫ – باب الإ يثار والمواساة‬٦٢
‫ون َع َلى أ ْنف ُِس ِه ْم َو َل ْو‬
َ ‫ } َو ُي ْؤ ثِ ُر‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ وقال‬،[٩ :‫اص ٌة{ ]الحشر‬
َ ‫ك‬
َ ‫َان بِ ِه ْم َخ َص‬
‫ون ال َّط َعا َم َع َلى ُح ِّب ِه ِم ْس ِكي ًنا‬
َ ‫ } َو ُي ْط ِع ُم‬:‫َت َعا َلى‬
.[٨ :‫َو َي ِتي ًما َوأَ ِسي ًرا{ ]الدهر‬
ni zahvale.”
(El-Insan, 8-10)
564. Ebu-Hurejre, r.a., kaže: “Do- ‫ رضي الله عنه‬- ‫– وعن أَبي هريرة‬
šao je jedan čovjek Vjerovjesniku, ‘alejhis‫ صلى الله عليه‬- ‫النبي‬
ِّ ‫َجا َء َر ُج ٌل إِ َلى‬
selam, pa mu reče:
٥٦٤
: َ‫قَال‬
‫ َفأرسل اِ َلى بعض‬،‫ إنِّي َم ْج ُهو ٌد‬: َ‫ َفقَال‬- ‫وسلم‬
‘Ja sam gladan!’ Vjerovjesnik, ‘alejhis-ِ ْ َ ٕ َ َ
selam, posla nekog da upita jednu
‫الح ِّق َما‬
َ ِ‫ َوالَّذي َب َع َث َك ب‬:‫ فَقالت‬،‫نِ َسائِ ِه‬
od njegovih žena (za hranu), a ona
‫ َفقَا َل ْت‬،‫ ثُ َّم أ ْر َس َل إِ َلى أُخْ َرى‬،ٌ‫ِع ْن ِدي إِلا َّ َماء‬
reče: ‘Tako mi Onoga Koji te poslao
‫ لا‬:‫ َحتَّى قُ ْل َن ُكلُّ ُه َّن ِمث َل َذلِ َك‬،‫ِمث َل َذلِ َك‬
sa istinom, kod mene ima samo vode!’ Vjerovjesnik je zatim upitao dru- َ‫ َفقَال‬.ٌ‫بالح ِّق َما ِع ْن ِدي إِلا َّ َماء‬
َ ‫َوالَّ ِذي َب َع َث َك‬
gu ženu, pa je i ona tako rekla; i ta‫ضيف‬
ُ ‫ » َم ْن ُي‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
ko redom sve su rekle isto: ‘Tako mi
‫ أ َنا َيا‬:ِ‫َه َذا اللَّ ْي َل َة؟« َفقَالَ َر ُج ٌل ِم َن الأن َْصار‬
Onog Koji te poslao sa istinom, kod
َ‫ َفقَال‬،‫ فَا ْن َط َل َق بِ ِه إِ َلى َر ْح ِل ِه‬،‫رسولَ الله‬
mene ima samo vode!’ Tada Vjerovjesnik reče: ‘Ko će ugostiti večeras
‫ صلى‬- ‫ أك ِر ِمي َض ْي َف رسول الله‬:‫لا ْم َرأَتِ ِه‬
ovog čovjeka?’ Jedan ensarija reče:
.‫الله عليه وسلم‬
‘Ja ću, Allahov Poslaniče!’
Pa ga je poveo svojoj kući i rekao
ženi: ‘Ugosti Poslanikova gosta!’ U
drugom predanju stoji da je on svojoj ženi rekao: ‘Ima li šta jesti?’ Ona
odgovori: ‘Ima samo večera za djecu!’
Ensarija reče ženi: ‘Zabavi ih nečim, a kad htjednu večerati, uspavaj
ih, a kad dođe naš gost, ugasi svijeću, pa se prikazuj kao da i mi jedemo!’
Pa su sjeli, i gost je jeo, a oni su legli bez večere. Kada je svanulo, ensarija je došao Vjerovjesniku, ‘alejhisselam, i on mu reče: ‘Allah se zadivio vašim sinoćnjim postupkom sa
‫ َه ْل ِع ْند َِك شَ ْيءٌ؟‬:‫وفي رواي ٍة قَالَ لا ْم َرأَتِ ِه‬
‫ َف َعلِّليهم‬: َ‫ قَال‬.‫ُوت ِصب َيانِي‬
َ ‫ إِلا َّ ق‬،َ‫ لا‬:‫فقَا َل ْت‬
‫ َو إِذَا َد َخ َل‬،‫بِ َش ْي ٍء َو إذَا أ َرا ُدوا ال َع َشا َء َف َن ِّو ِميه ْم‬
.‫ َوأري ِه أنَّا َنأ ُك ُل‬،‫اج‬
َ ‫الس َر‬
ِّ ‫َض ْي ُف َنا َفأ ْط ِفئي‬
‫ َف َل َّما‬، ِ‫الض ْي ُف َو َبا َتا َطا ِو َي ْين‬
َّ ‫َف َق َع ُدوا َوأ َك َل‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫أ ْص َب َح َغدَا َع َلى الن‬
‫جب الله ِم ْن َص ِني ِع ُك َما‬
َ ‫ » َل َق ْد َع‬: َ‫ َفقَال‬.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫بِ َض ْي ِف ُك َما اللَّ ْي َل َة‬
vašim gostom.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
64. Značaj zahvalnog imuć‫ – باب فضل ال َغ ِن ّي الشاكر‬٦٤
nog čovjeka, a to je onaj ‫وهو من أخذ المال من وجهه‬
što zarađuje imetak na
‫وصرفه في وجوهه المأمور بِ َها‬
dozvoljen način i troši ga
u ono što mu je naređeno
Uzvišeni Allah veli:
“Onome koji dijeli (svoj imetak u
dobrotvorne svrhe) i čuva se (od zabranjenog), i koji potvrđuje (vjeruje) ono što je najljepše (vjeru), Mi će-
‫ } َفأَ َّما َم ْن أ ْع َطى َواتَّقَى‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
:‫َو َصدَّقَ بِال ُح ْس َنى ف ََس ُن َي ِّس ُر ُه لِل ُي ْس َرى{ ]الليل‬
‫ } َو َس ُي َجنَّ ُب َها الأَ ْتقَى‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٧ -٥
‫الَّ ِذي ُي ْؤ تِي َما َل ُه َي َت َزكَّى َو َما لأَ َح ٍد ِع ْن َد ُه ِم ْن‬
mo mu olakšati ono što je najlakše
(dobro djelo).” (El-Lejl, 5-7)
“Bit će udaljen od nje (vatre) najpobožniji vjernik, onaj koji dijeli svoj
imetak, čisteći time sebe. I niko nema kod Njega (Allaha) nikakve blagodati kojom bi bio nagrađen (kada uradi dobro djelo), osim želje (da
dobije) zadovoljstvo svoga uzvišenog Gospodara, i sigurno bit će zadovoljan.” (El-Lejl, 17-21)
‫نِ ْع َم ٍة تُ ْج َزى إِلا َّ ا ْب ِت َغا َء َو ْج ِه َربِّ ِه الأَ ْع َلى‬
‫ وقال‬،[٢١ - ١٧ :‫َو َل َس ْو َف َي ْر َضى{ ]الليل‬
ِ ‫الص َدق‬
‫َات َف ِن ِع َّما ِهي َو إ ْن‬
َّ ‫ }إ ْن تُ ْب ُدوا‬:‫َت َعا َلى‬
‫تُخْ فُو َها َوتُ ْؤتُو َها الفُقرا َء َف ُه َو َخ ْي ٌر َل ُك ْم َو ُي َك ِّف ُر‬
{‫ون َخ ِبي ٌر‬
َ ‫َع ْن ُك ْم ِم ْن َس ِّي َئاتِ ُك ْم َوالل ُه بِ َما َت ْع َم ُل‬
‫ } َل ْن َت َنالُوا ا ْل ِب َّر‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٢٧١ :‫]البقرة‬
‫ون َو َما تُ ْن ِف ُقوا ِم ْن شَ ْي ٍء‬
َ ‫َحتَّى تُ ْن ِف ُقوا ِم َّما تُ ِح ُّب‬
‫[ والآيات‬٩٢ :‫َف ِٕا َّن الل َه بِ ِه َع ِلي ٌم{ ]آل عمران‬
ِ ٕ‫في فض ِل الا‬
ِ
.‫الطاعات كثيرة معلومة‬
‫نفاق في‬
“Ako budete javno dijelili milostinju, to vam je lijepo, a još vam je bolje i briše vam grijehe, ako je krijući
dajete siromasima. A Allah je obaviješten o onome što radite.” (El-Bekara,
271)
“Vi nikako nećete postići dobročinstvo dok ne budete dijelili od onoga što volite. A što god podijelite u
dobrotvorne svrhe, za to Allah zna.”
(Ali-‘Imran 92)
A ajeti o vrijednosti dijeljenja u dobrotvorne svrhe mnogobrojni su i poznati.
571. ‘Abdullah ibn Mes‘ud, r.a., kaže da je Allahov Poslanik, ‘alejhisselam, rekao: “Nije dozvoljeno zavidjeti, osim u dvije stvari: čovjeku kojem je Allah, dželle še’nuhu,
dao imetak, pa ga on troši za Istinu, i čovjeku kojem je Allah, dželle še’nuhu, dao mudrost, pa on po
njoj sudi i druge njoj podučava.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن عب ِد الله بن مسعود‬٥٧١
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ َر ُج ٌل آ َتا ُه‬: ِ‫ »لاَ َح َس َد إِلا َّ في ا ْث َن َت ْين‬:‫وسلم‬
،‫الح ِّق‬
َ ‫ ف ََسلَّ َط ُه َع َلى َه َل َك ِت ِه فِي‬،‫الل ُه َما ًلا‬
ِ ‫َو َر ُج ٌل آ َتا ُه الل ُه ِح ْك َم ًة َف ُه َو َي‬
‫قضي بِ َها‬
.‫ وتقدم شرحه قري ًبا‬.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َو ُي َعلِّ ُم َها‬
572. Ibn -‘Umer, r.a., prenosi da je ‫ عن‬،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٥٧٢
Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam, rekao:
َ‫ »لا‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
“Nije dozvoljeno zavidjeti, osim u
،‫ َر ُج ٌل آ َتا ُه الل ُه ال ُق ْرا َٓن‬: ِ‫َح َس َد إِلا َّ في ا ْث َن َت ْين‬
dvije stvari: čovjeku kojem je Allah,
dželle še’nuhu, dao Kur’an, pa on s ‫ل آ َتا ُه‬
ٌ ‫ َو َر ُج‬،ِ‫َف ُه َو َيقُو ُم بِ ِه آ َنا َء اللَّ ْيلِ َوآ َنا َء النَّ َهار‬
njim bdije (klanja) i noću i danju, i
.«ِ‫ َف ُه َو ُي ْن ِف ُق ُه آ َنا َء اللَّ ْي ِل َوآ َنا َء النَّ َهار‬،‫الل ُه َما ًلا‬
čovjeku kojem je Allah, dželle še’nuhu,
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
dao imetak, pa ga on dijeli (troši u
.‫اعات‬
dobrotvorne svrhe) i noću i danju.”
ُ ‫الس‬
َّ :«‫»الآناء‬
(Muttefekun ‘alejhi)
65. Sjećanje na smrt i kratkoća nade
Uzvišeni Allah kaže:
“Svaka duša će okusiti smrt. Nagrada će vam se ispuniti samo na
Sudnjem danu. Ko bude udaljen od
vatre i bude uveden u Džennet, (taj)
se spasio. A zemaljski život nije ništa, osim varljiva roba.” (Ali-‘Imran,
185)
“Nijedna osoba ne zna šta će sutra zaraditi i steći, a niti zna u kom
‫ – باب ذكر الموت وقصر‬٦٥
‫الأمل‬
‫س ذَائِ َق ُة ا ْل َم ْو ِت‬
ٍ ‫ } ُك ُّل َن ْف‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫َو إِنَّ َما تُ َوفَّ ْو َن أُ ُجو َر ُك ْم َي ْو َم ا ْل ِق َيا َم ِة َف َم ْن ُز ْحز َِح‬
‫الحيا ُة‬
َ ‫َعنِ النَّا ِر َوأُ ْد ِخ َل ا ْل َجنَّ َة َف َق ْد فَا َز َو َما‬
،[١٨٥ :‫ال ُّد ْن َيا إِلا َّ َم َتا ُع ا ْل ُغ ُرورِ{ ]آل عمران‬
‫س َماذَا َت ْك ِس ُب‬
ٌ ‫ } َو َما َت ْدرِي َن ْف‬:‫وقال َت َعا َلى‬
{‫وت‬
ٍ ‫س بأ ِّي أ ْر‬
ُ ‫ض َت ُم‬
ٌ ‫َغدًا َو َما َتدْري َن ْف‬
‫ } َف ٕاذَا َجا َء‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٣٤ :‫]لقمان‬
{‫ون‬
َ ‫ون َسا َع ًة َولاَ َي ْس َت ْق ِد ُم‬
َ ‫أ َج ُل ُه ْم لاَ َي ْس َتأْ ِخ ُر‬
‫]النحل‪ ،[٦١ :‬وقال َت َعا َلى‪َ } :‬يا أَيُّ َها الَّ ِذ َين‬
‫آ َم ُنوا لاَ تُ ْل ِه ُك ْم أ ْم َوالُ ُك ْم َولاَ أ ْولاَ ُد ُك ْم َع ْن ِذ ْك ِر‬
‫ون‬
‫الله َو َم ْن َي ْف َع ْل ذَلِ َك َفأُول ِئ َك هم ا ْل َخ ِاس ُر َ‬
‫َوأ ْن ِف ُقوا ِم َّما َر َز ْق َنا ُك ْم ِم ْن َق ْبلِ أَ ْن َيأتِ َي أَ َح َد ُك ُم‬
‫ال َم ْو ُت َف َيقُولَ َر ِّب َل ْولاَ أخَّ ْر َت ِني إِ َلى أَ َجلٍ‬
‫ق ٍ‬
‫الصالِ ِح َين َو َل ْن ُي َؤ ِّخ َر‬
‫َريب َفأ َّصدَّقَ وأَك ُْن ِم َن َّ‬
‫الل ُه َن ْف ًسا إِذَا َجا َء أَ َج ُل َها َوالل ُه َخبي ٌر بِ َما‬
‫ون{ ]المنافقون‪ ،[١١ -٩ :‬وقال َت َعا َلى‪:‬‬
‫َت ْع َم ُل َ‬
‫}حتَّى إِذَا َجا َء أَ َح َد ُه ُم ال َم ْو ُت قَالَ َر ِّب‬
‫َ‬
‫ا ْر ِج ُع ِ‬
‫ْت كَلا َّ‬
‫ون َل َعلّي أ ْع َم ُل َصالِ ًحا فِي َما َت َرك ُ‬
‫إِن ََّها َك ِل َم ٌة ُه َو قَائِ ُل َها َو ِم ْن َو َرائِ ِه ْم َب ْر َز ٌخ إِ َلى‬
‫اب‬
‫ون َف ٕاذَا نُ ِف َخ فِي ُّ‬
‫َي ْو ِم ي ْب َعثُ َ‬
‫الصو ِر فَلاَ أن َْس َ‬
‫‪će mjestu na zemlji umrijeti.” (Luk‬‬‫)‪man, 34‬‬
‫‪“Pa kada dođe njihov rok (smrt),‬‬
‫‪oni to ne mogu odgoditi nijednog‬‬
‫)‪časa niti ubrzati.” (En-Nahl, 61‬‬
‫‪“O vjernici, neka vas ne zabave va‬‬‫‪ši imeci i vaša djeca da ne spominje‬‬‫‪te Allaha! Koji to urade, na velikom‬‬
‫‪su gubitku.‬‬
‫‪Dijelite od onog što smo vam dali,‬‬
‫‪prije nego nekom od vas dođe smrt,‬‬
‫‪pa (da) onda rekne: ‘Moj Gospoda‬‬‫‪ru, da mi hoćeš (samo) malo odgo‬‬‫‪diti (smrt), pa da dijelim i (da) bu‬‬‫’!‪dem od dobrih‬‬
Ali Allah neće nikome odgoditi kad
mu dođe posljednji čas, a Allah zna
sve što vi radite.” (El-Munafikun, 911)
“Kada dođe smrt jednom od njih,
rekne: ‘Moj Gospodaru, povrati me
da uradim dobro (djelo) u onome
što sam ostavio!’ Nikako (to neće biti)! Zaista je to riječ, koju on govori, a iza njih (nevjernika) je prostor,
(koji razdvaja čas smrti) do dana kada će biti proživljeni. A kada se puhne u Sur (rog), tada među njima neće biti rodbinstva niti će se oni međusobno raspitivati. Čije tezulje prevagnu (dobrim djelima), to su oni
‫ون َف َم ْن َث ُق َل ْت َم َوازِي ُن ُه‬
َ ُ‫َب ْي َن ُه ْم َيو َم ِئ ٍذ َولاَ َي َت َساءل‬
‫ون َو َم ْن َخ َّف ْت َم َوازِي ُن ُه‬
َ ‫َفأُول ِئ َك ُه ُم ا ْل ُم ْف ِل ُح‬
‫َفأول ِئ َك الَّ ِذ َين َخس ُروا أَ ْنف َُس ُه ْم فِي َج َهنَّ َم‬
‫ُون َت ْلف َُح َو َجو َه ُه ُم النَّا ُر َو ُه ْم فِ َيها‬
َ ‫َخالِد‬
‫ون أَ َل ْم َت ُك ْن آ َياتِي تُ ْت َلى َع َل ْي ُك ْم َف ُك ْن ُت ْم‬
َ ‫كَالِ ُح‬
‫ َك ْم‬...} :‫ون{ إِ َلى َق ْوله َت َعا َلى‬
َ ‫بِ َها تُ َك ِّذ ُب‬
‫ض َع َد َد ِس ِن َين قَالُوا َل ِب ْث َنا َي ْو ًما أَ ْو‬
ِ ‫َل ِب ْث ُت ْم فِي الأَ ْر‬
َّ ‫ض َي ْو ٍم ف َْاس َئ ِل ال َعا ِّد َين قَالَ إ ْن َل ِب ْث ُت ْم إِلا‬
َ ‫َب ْع‬
‫ون أَف ََح ِس ْب ُت ْم أَنَّ َما‬
َ ‫َق ِلي ًلا َل ْو أَنَّ ُك ْم ُك ْن ُتم َت ْع َل ُم‬
{‫ون‬
َ ‫َخ َل ْق َنا ُك ْم َع َب ًثا َوأَنَّ ُك ْم إِ َل ْي َنا لاَ تُ ْر َج ُع‬
‫ }أَ َل ْم‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[١١٥ - ٩٩ :‫]المؤمنون‬
koji bit će spašeni. A čije tezulje budu lahke (zbog malobrojnosti dobrih
djela), to su oni koji su sebi štetu nanijeli; vječno će ostati u Džehennemu. Vatra će pržiti njihova lica i oni
bit će u njemu (Džehennemu) iznakaženi.
(Reći će im se): ‘Zar vam nisu čitani Naši ajeti, pa ste ih vi smatrali
lažnim?’
Reći će: ‘Naš Gospodaru, nadvladala nas je naša nesreća, pa smo postali zabludjeli narod! Naš Gospodaru, izvedi nas iz nje (vatre), pa ako
se povratimo (nevjerstvu) mi ćemo
biti (tada) silnici!’ Reći će (Allah): ‘Ostaj-
‫َيأْ ِن لِلَّ ِذ َين آ َم ُنوا أَ ْن َتخْ َش َع قُ ُلو ُب ُه ْم لِ ِذ ْك ِر الل ِه‬
‫َو َما َن َزلَ ِم َن ا ْل َح ِّق َولاَ َي ُكونُوا كَالَّ ِذ َين أُوتُوا‬
‫اب ِم ْن َق ْب ُل َف َطالَ َع َل ْي ِهم الأَ َم ُد َفق ََس ْت‬
َ ‫ا ْل ِك َت‬
:‫ُون{ ]الحديد‬
َ ‫قُ ُلو ُب ُه ْم َو َك ِثي ٌر ِم ْن ُه ْم ف َِاسق‬
.‫ َوالآيات في الباب كَثير ٌة معلومة‬،[١٦
te prezreni i nemojte Mi govoriti! Bila je jedna skupina Mojih robova koja je govorila: “Naš Gospodaru, mi
smo vjerovali, pa nam oprosti i smiluj nam se! A Ti si najbolji među milostivima!” Pa ste ih vi uzeli (predmetom) izrugivanja, te ste bacali u
zaborav Moju opomenu, dok ste se
ismijavali njima. Mi smo ih danas
nagradili zbog njihove strpljivosti,
(time) što su se oni spasili.’ Reći će
(melek): ‘Koliko ste ostali na Zemlji
(koliki) broj godina?’ Odgovorit će
oni: ‘Ostali smo dan ili jedan dio
dana, pitajte one koji broje!’ Reći će:
‘Ostali ste vrlo malo! Da ste to zna-
li, (ne biste se odavali zemaljskom
životu). Pa zar ste vi mislili da smo
vas Mi uzalud stvorili i da Nam se
nećete povratiti?’ (El-Mu’minun, 99115)
Zar nije došlo vrijeme onima koji
vjeruju da im se smekšaju (i potpuno predaju) srca zbog spominjanja
Allaha i objavljene Istine (Kur’ana),
a da ne budu kao oni kojima je prije data (objavljena) Knjiga, pa im se
vrijeme oduljilo a i srca im otvrdnula, te su mnogi od njih (zbog izvrtanja vjere postali veliki) grješnici
(nevjernici).” (El-Hadid, 16)
574. Ibn -‘Umer, r.a., kaže: “Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, uzeo me
za rame i rekao: ‘Budi (ponašaj se)
na dunjaluku kao da si stranac, ili
putnik (prolaznik).’ ”
Ibn -‘Umer, r.a., govorio bi: “Kada omrkneš, ne očekuj jutro, a kada osvaneš, ne očekivaj noć; i uzmi
(iskoristi) od svog zdravlja za svoju bolest, i od svog života za svoju
smrt.”
(Buhari)
،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٥٧٤
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أخذ رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ »ك ُْن في ال ُّد ْن َيا َكأَن ََّك‬: َ‫ َفقَال‬،‫ بِ ِم ْن َكبي‬.« ٍ‫ِيب أَ ْو َعابِ ُر َس ِبيل‬
ٌ ‫َغر‬
‫ إِذَا‬:‫ يقول‬،‫َان ا ْب ُن ُع َم َر رضي الله عنهما‬
َ ‫َوك‬
َ‫حت فَلا‬
َّ ‫أ ْم َس ْي َت فَلاَ َت ْن َت ِظ ِر‬
َ ‫ َو إِذَا أ ْص َب‬،‫اح‬
َ ‫الص َب‬
،‫ َو ُخ ْذ ِم ْن ِص َّح ِت َك لِ َم َر ِض َك‬،‫َت ْن َت ِظ ِر ال َم َسا َء‬
.‫ رواه البخاري‬.‫َو ِم ْن َح َياتِ َك لِ َم ْو تِ َك‬
66. Pohvalnost posjećivanja kabura (mezarluka) muškarcima, i šta se
kaže prilikom toga
‫ – باب استحباب زيارة‬٦٦
‫القبور للرجال وما يقوله الزائر‬
‫‪ – ٥٨١‬عن ُب َر ْيدَة ‪ -‬رضي الله عنه ‪ -‬قَالَ ‪:‬‬
‫قَالَ رسول الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‪:‬‬
‫» ُك ْن ُت َن َه ْي ُت ُك ْم عن ِز َيا َر ِة ال ُق ُبو ِر َف ُزوروها«‪.‬‬
‫رواه مسلم‪.‬‬
‫وفي رواية‪َ » :‬ف َم ْن أ َرا َد أَ ْن َي ُزو َر ال ُق ُبو َر َف ْل َي ُز ْر؛‬
‫ف ٕان ََّها تُ َذ ِّك ُر َنا الآ ِخ َرةَ«‪.‬‬
‫‪581. Burejde, r.a., veli da je Alla‬‬‫‪hov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao:‬‬
‫‪“Bio sam vam zabranio posjećiva‬‬‫‪nje kabura (mezarluka) a od sada ih‬‬
‫”‪posjećujte.‬‬
582. ‘Aiša, r.a., kaže: “Allahov Po:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٥٨٢
slanik, ‘alejhis-selam, kad god bi kod
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َان رسول الله‬
َ ‫ك‬
mene konačio, izlazio bi pred kraj
ِ ‫َان َل ْي َل ُت َها‬
‫الله‬
‫صلى‬
‫الله‬
‫رسول‬
‫ن‬
‫م‬
َ ‫كلَّما ك‬
ْ
noći u mezarluke Beki‘u, pa bi reِ ‫ َيخْ ُر ُج ِم ْن ا ِٓخ ِر اللَّ ْيلِ إِ َلى ال َب ِق‬- ‫عليه وسلم‬
kao: ‘Neka je mir sa vama, domovi ،‫يع‬
ljudi vjernika, došlo vam je ono što
،‫»السلاَ ُم َع َل ْي ُك ْم َدا َر َق ْو ٍم ُم ْؤ ِم ِن َين‬
َّ : ُ‫فَيقول‬
vam je obećano (smrt), a sutra (naَ ‫ َغدًا ُم َؤ َّج ُل‬،‫ُون‬
َ ‫َوأَ َتا ُك ْم َما تُو َعد‬
rednih dana) doći će edžel (smrt) oni- ‫ َو إنَّا ا ٕ ْن شَ ا َء‬،‫ون‬
‫ اللَّ ُه َّم ا ْغ ِف ْر لأ ْه ِل َب ِق ِيع‬،‫ُون‬
ma što su ostali, i mi ćemo se, ako
َ ‫الل ُه بِ ُك ْم لاَ ِحق‬
Allah dadne, vama pridružiti! Al.‫ رواه مسلم‬.« ‫ال َغ ْر َق ِد‬
lahu moj, oprosti stanovnicima Beki‘agarkada!’ ” (Beki‘a je groblje u Medini, a garkad je vrsta trnja koje je
tu bilo, pa je po tome nazvano.)
(Muslim)
67. Pokuđenost priželjkivanja smrti zbog nedaće koja čovjeka zadesi,
izuzev kad se čovjek boji iskušenja u vjeri
‫باب كراهة تمنّي الموت‬
ُ – ٦٧
‫بسبب ُض ّر نزل بِ ِه َولاَ بأس بِ ِه‬
‫لخوف الفتنة في الدين‬
585. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Neka niko od vas ne želi sebi smrt, jer ako je bio dobročinitelj,
možda će još više dobra uraditi, a
ako je bio grješnik, možda će se pokajati, pa zatražiti Allahovo zadovoljstvo.”
(Muttefekun ‘alejhi)
Ovo je Buharijino prenošenje, a kod
Muslima stoji da Ebu-Hurejre, prenosi od Allahova Poslanika, da je rekao: “Neka niko od vas ne želi sebi
smrt, i neka ne moli za nju prije njenog dolaska, jer kada čovjek umre,
prekida se njegov posao, a zaista vjer-
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – عن أَبي هريرة‬٥٨٥
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ إ َّما ُم ْح ِس ًنا َف َل َعلَّ ُه‬،‫»لا َي َت َم َّن أ َح ُد ُك ُم ال َم ْو َت‬
‫متفق‬
ٌ .«‫ َو إ َّما ُم ِسي ًئا َف َل َعلَّ ُه َي ْس َت ْع ِت ُب‬،‫َي ْز َدا ُد‬
.‫ وهذا لفظ البخاري‬،‫َع َل ْي ِه‬
‫ رضي الله‬- ‫وفي رواية لمسلم عن أَبي هريرة‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ عن رسول الله‬- ‫عنه‬
‫ َولاَ َي ْد ُع‬،‫ »لاَ َي َت َم َّن أَ َح ُد ُك ُم ال َم ْو َت‬: َ‫ قَال‬‫ات ا ْن َق َط َع‬
َ ‫بِ ِه ِم ْن َق ْب ِل أَ ْن َيأتِ َي ُه؛ إنَّ ُه إِذَا َم‬
.«‫ َو إنَّ ُه لاَ َيزِي ُد ال ُم ْؤ ِم َن ُع ُم ُر ُه إِلا َّ َخ ْي ًرا‬،‫َع َم ُل ُه‬
niku njegov život samo uvećava dobro.”
68. Stroga pobožnost i ‫الشبهات‬
ostavljanje sumnjivih poslova (šubuhata)
Uzvišeni Allah veli:
“... i to ste smatrali neznatnim a
to je kod Allaha velika (stvar).” (EnNur, 15)
“Zaista, tvoj Gospodar motri stalno.” (El-Fedžr, 14)
‫ – باب الورع وترك‬٦٨
‫ } َو َت ْح َس ُبو َن ُه َه ِّي ًنا َو ُه َو ِع ْن َد‬:‫قَالَ الل ُه َت َعا َلى‬
‫ }إ َّن‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[١٥ :‫الل ِه َع ِظي ٌم{ ]النور‬
.[١٤ :‫َربَّ َك َل ِبا ْل ِم ْر َصا ِد{ ]الفجر‬
588. Nu‘man ibn Bešir, r.a., veli: “Čuo
sam Allahovog Poslanika, ‘alejhisselam, kako kaže: ‘Zaista je halal (dozvoljeno) objašnjen, a zaista je i haram (nedozvoljeno) objašnjen, a između ovoga dvoga su sumnjive stvari i poslovi (šubuhati) koje ne poznaje većina ljudi. Pa ko se bude
čuvao šubuhata, očuvat će čistoću
svoje vjere i svoje časti, a ko se upusti u šubuhate, past će u harame, kao
što je čoban, koji čuva stado oko zabrana, u opasnosti da mu stado upadne u zabranjeno. Zaista, svaki vladar ima svoje zabrane, a Allahove
zabrane su Njegovi harami. Zaista,
‫ – وعن النعمان بن بشي ٍر رضي الله‬٥٨٨
‫ صلى الله‬- ‫ َس ِم ْع ُت رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫ َو إ َّن‬،‫الحلاَلَ َب ِّي ٌن‬
َ ‫ »إ َّن‬:‫ يقول‬- ‫عليه وسلم‬
‫ات لاَ َي ْع َل ُم ُه َّن‬
ٌ ‫ َو َب ْي َن ُه َما ُمشْ َت َب َه‬،‫الحرا َم َب ِّي ٌن‬
َ
ِ ‫ َف َمنِ اتَّقَى الشُّ ُب َه‬،ِ‫كَثي ٌر ِم َن النَّاس‬
َٔ‫ ْاس َت ْب َرا‬،‫ات‬
ِ ‫ َو َم ْن َوق ََع فِي الشُّ ُب َه‬،‫لِ ِدين ِه َو ِع ْر ِض ِه‬
‫ات َوق ََع‬
ِ َ‫ كَال َّرا ِعي َي ْر َعى َح ْول‬،‫الح َرا ِم‬
‫الح َمى‬
َ ‫في‬
ِ ‫ُي‬
‫ ألاَ َو إ َّن ل ُك ّل َم ِل ٍك‬،‫وش ُك أَ ْن َي ْر َت َع فِي ِه‬
‫ ألاَ َو إ َّن‬،‫ ألاَ َو إ َّن ِح َمى الل ِه َم َحا ِر ُم ُه‬،‫ِح َم ًى‬
‫الج َس ِد ُم ْض َغ ًة إِذَا َص َل َحت َص َل َح ا ْل َج َس ُد‬
َ ‫فِي‬
َ‫ ألا‬،‫َت ف ََس َد ا ْل َج َس ُد ُكلُّ ُه‬
ْ ‫ َو إِذَا ف ََسد‬،‫ُكلُّ ُه‬
ٍ ‫ وروياه ِم ْن‬،‫متفق َع َل ْي ِه‬
‫طرق‬
ٌ .«‫َو ِه َي ال َق ْل ُب‬
ٍ ‫بِألف‬
.‫َاظ متقارب ٍة‬
u svakom tijelu ima jedan dio (organ) koji, ako valja, onda je i cijelo
tijelo dobro, a ako taj dio bude pokvaren, pokvari se i cijelo tijelo, a to
je srce.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
590. Nevas ibn Sem‘an, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Dobročinstvo je ljepota naravi, a grijeh je ono što se koleba u
tvojoj duši i ne želiš da za to saznaju
ljudi.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫س بن سمعان‬
ِ ‫ – وعن النَّوا‬٥٩٠
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
ِّ ‫ عن‬- ‫عنه‬
َ‫ َما َحاك‬:‫ َو ِٕالا ْث ُم‬، ِ‫الخ ُلق‬
ُ ‫ ُح ْس ُن‬:‫ »ال ِب ُّر‬: َ‫قَال‬
.«‫اس‬
ُ َّ‫ َو َك ِر ْه َت أَ ْن َي َّط ِل َع َع َل ْي ِه الن‬،‫فِي َن ْف ِس َك‬
.‫رواه مسلم‬
ِ ‫»حاكَ « بِالحا ِء المهمل ِة و‬
‫ أ ْي َت َر َّد َد‬:‫الكاف‬
َ
.‫فِي ِه‬
591. Vabisa ibn Ma‘bed, r.a., kaže:
“Došao sam Allahovom Poslaniku
i on mi reče: ‘Došao si da pitaš o
dobročinstvu?’ Rekoh: ‘Da!’ Onda
mi on reče: ‘Priupitaj svoje srce; dobročinstvo je ono što donosi duševni mir i smiraj u srcu, a grijeh je ono
što se koleba u duši i kruži u grudima. (To ti je grijeh) pa makar ti to
ljudi odobrili i dozvolili.’ ”
(Ahmed, Darini, hasen)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن َوابِ َص َة بن َمعب ٍد‬٥٩١
‫ صلى الله عليه‬- ‫ أ َت ْي ُت َر ُسول الله‬: َ‫ قَال‬«‫»جئت َت ْسألُ َعنِ ال ِب ِّر؟‬
: َ‫ َفقَال‬- ‫وسلم‬
َ
‫ َما‬:‫ الب ُّر‬،‫»اس َت ْف ِت َق ْل َب َك‬
ْ : َ‫ َفقَال‬،‫ َن َع ْم‬:‫قُ ْل ُت‬
،‫ َوا ْطمأ َّن إِ َل ْي ِه ال َق ْل ُب‬،‫فس‬
ُ َّ‫ا ْط َمأنَّت إِ َل ْي ِه الن‬
‫ َو َت َر َّد َد فِي‬،ِ‫ َما َحاكَ في النَّ ْفس‬:‫َوالإ ْث ُم‬
‫اس َوأ ْف ُتوكَ « حديث‬
َّ
ُ َّ‫ َو إ ْن أ ْف َتاكَ الن‬،ِ‫الص ْدر‬
.‫ رواه أحمد والدَّار ِم ُّي في ُم ْس َن َد ْي ِه َما‬،‫حسن‬
594. ‘Aiša, r.a., kaže: “Moj otac EbuBekr es-Sidik, r.a., imao je roba koji
mu je davao dio zarađenog imetka
kao gospodaru. Ebu-Bekr jeo je od
tog imetka. Jednog dana je rob donio nešto hrane Ebu-Bekru, pa je on
to pojeo. Rob mu tada veli: ‘Znaš li
ti šta je ovo?’ Ebu-Bekr reče: ‘A šta
je?’ Rob reče: ‘U doba džahilijjeta ja
sam gatao jednom čovjeku, ali sam
ga varao, jer nisam znao gatati. Bilo
mu je dobro, pa me je sreo i dao mi
za to što sam mu gatao, a što si ti pojeo.’ Tada je Ebu-Bekr stavio prst (u
grlo) i sve je povratio što je pojeo.”
(Buhari)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٥٩٤
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫َان لأبي َبكر الصديق‬
َ ‫ك‬
‫َان أَ ُبو َب ْك ٍر َيأ ُك ُل‬
َ ‫ُغلاَ ٌم ُيخْ ر ُِج َل ُه‬
َ ‫ َوك‬،‫اج‬
َ ‫الخ َر‬
‫ َفأ َك َل ِم ْن ُه أَ ُبو‬،‫ ف ََجا َء َي ْو ًما بِ َشي ٍء‬،‫ِم ْن َخ َر ِاج ِه‬
َ‫ َت ْدرِي َما َه َذا؟ َفقَال‬:‫ َفقَالَ َل ُه ال ُغلا ُم‬،ٍ‫َب ْكر‬
‫ ُك ْن ُت َت َك َّه ْن ُت‬: َ‫ َو َما ُه َو؟ قَال‬:‫أَ ُبو بكر‬
َّ ‫ إِلا‬،‫الجا ِه ِل َّي ِة َو َما أُ ْح ِس ُن ال َك َها َن َة‬
َ ‫لإ ن َْس ٍان في‬
‫ َه َذا‬،‫ َفأ ْع َطانِي لِذلِ َك‬،‫ َف َل ِق َي ِني‬،‫أَنّي َخ َد ْع ُت ُه‬
‫ َفأ ْد َخ َل أَ ُبو َب ْك ٍر َي َد ُه َفقَا َء‬،‫الَّ ِذي أَ َك ْل َت ِم ْن ُه‬
.‫ رواه البخاري‬.‫ُك َّل شَ ْي ٍء فِي َب ْط ِن ِه‬
‫الس ِّي ُد َع َلى َع ْب ِد ِه‬
َ
ُ ‫»الخ َر‬
َّ ‫ شَ ْيءٌ َي ْج َع ُل ُه‬:«‫اج‬
.‫ َو َبا ِقي ك َْس ِب ِه َي ُكو ُن لِ ْل َع ْب ِد‬،‫ُيؤ ِّدي ِه ُك َّل َيو ٍم‬
69. Poželjnost povlačenja (osamljivanja) u vrijeme nereda, ili radi bojazni iskušenja u vjeri,
ili padanja u harame i sumnjive poslove
Kur’an, a.š., bilježi riječi Nuha, ‘alejhis- ‫ِم ْن ُه‬
selam: “I bježite Allahu, zaista sam
ja Njegov jasni upozoritelj.” (Ez-Zarijat,
50)
‫ – باب استحباب العزلة‬٦٩
‫عند فساد الناس والزمان أَو‬
‫الخوف من فتنة في الدين‬
‫ووقوع في حرام وشبهات‬
‫ونحوها‬
‫ } َف ِف ُّروا إِ َلى الل ِه إنِّي َل ُك ْم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
.[٥٠ :‫ين{ ]الذاريات‬
ٌ ‫َن ِذي ٌر م ِب‬
597. Sa‘d ibn Ebi Vekas, r.a., veli: ‫ رضي الله‬- ‫ – وعن سعد بن أَبي وقاص‬٥٩٧
“Čuo sam Allahovog Poslanika, ‘alejhisِ ‫ َس‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫الله‬
‫صلى‬
‫الله‬
‫رسول‬
‫ت‬
‫ع‬
‫م‬
ُ
ْ
selam, da kaže: ‘Zaista Allah voli
‫ »إ َّن الله ُي ِح ُّب ا ْل َع ْب َد‬:‫ يقول‬- ‫عليه وسلم‬
roba pobožnog (duševno) bogatog,
.‫ رواه مسلم‬.«‫التَّ ِق َّي ال َغ ِن َّي ا ْل َخ ِف َّي‬
(zadovoljnog sa onim što ima) i povučenog (osamljenog).’ ”
‫ َكما سبق‬،ِ‫والمراد بـ »ال َغ ِني« َغ ِني الن ْفس‬
Riječju “bogatog”, misli se na bogatstvo duše, kao što je to objašnjeno u hadisu broj 522.
(Muslim)
َََ َ
َّ ُّ
ُ َُ
ّ
.‫في الحديث الصحيح‬
601. Ebu-Hurejre, r.a., kaže da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Od najhajirnijih poslova za život posao je čovjeka
koji se stalno drži za leđa svog konja na Allahovom putu.
Zaskoči se na njega čim čuje glas
ili povik za rat, želeći borbu ili smrt
očekivanu, ili posao čovjeka za stadom ovaca na vrhovima visokih brda ili u sred neke doline klanja namaz, daje zekat i samo Allaha vjeruje sve do smrti, on je uvijek sa onima koji čine hajr.”
(Muslim)
‫ صلى الله‬- ‫ عن رسول الله‬،‫ – وعنه‬٦٠١
ِ : َ‫ أنَّه قَال‬- ‫عليه وسلم‬
‫س‬
ِ ‫ش النَّا‬
ِ ‫»م ْن َخ ْي ِر َم َعا‬
،‫لهم َر ُج ٌل ُم ْم ِسكٌ ِع َن َان َف َر ِس ِه في َسبي ِل الله‬
‫ َطا َر‬،‫َيطي ُر َع َلى َم ْت ِن ِه ُكلَّ َما َس ِم َع َه ْي َع ًة أَ ْو فَز َع ًة‬
‫ أَ ْو َر ُج ٌل‬،‫ أَ ْو ال َم ْو َت َم َظانَّه‬،‫َع َل ْي ِه َي ْب َت ِغي ال َق ْت َل‬
،‫س شَ َع َف ٍة ِم ْن ه ِذ ِه الشَّ َع ِف‬
ِ ٔ‫فِي ُغ َني َم ٍة في َرا‬
،َ‫الصلاَة‬
َّ ‫ ُي ِقي ُم‬،‫أَ ْو َبطنِ َوا ٍد ِم ْن ه ِذ ِه الأَ ْو ِد َي ِة‬
،‫ين‬
ُ ‫ َو َي ْع ُب ُد َربَّ ُه َحتَّى يأتِ َي ُه ال َي ِق‬،َ‫َو ُيؤ تِي ال َّزكَاة‬
.‫ رواه مسلم‬.«ٍ‫س إِلا َّ فِي َخ ْير‬
ِ ‫س ِم َن النَّا‬
َ ‫َل ْي‬
‫ َو‬.‫ َظ ْه ُر ُه‬:«‫ َو » َم ْت ُن ُه‬.‫ أ ْي ُي ْسر ُع‬:«‫» َي ِطي ُر‬
ِ
:«‫ َو »الفَز َع ُة‬.‫للحرب‬
‫الصوت‬
:«‫»اله ْي َع ُة‬
ُ
َ
‫اضع الَّتي‬
َ ‫ َو » َم َظا ُّن‬.‫نحوه‬
ُ ‫ المو‬:«‫الش ْي ِء‬
‫ُي َظ ُّن وجو ُد ُه فِ َيها‪َ .‬و »ال ُغ َن ْي َمة« بضم الغين‪:‬‬
‫تصغير الغنم‪َ .‬و »الشَّ َع َف ُة« بفتح الشين‬
‫الج َبل‪.‬‬
‫والعين‪ :‬هي أعلى َ‬
71. Poniznost i ljubaznost
(pažljivost) prema vjernicima
Uzvišeni Allah veli:
“I budi pažljiv prema vjernicima
koji te slijede.” (Eš-Šu‘ara, 215)
“O vjernici! Ko od vas ostavi svoju vjeru, zaista će Allah dovesti narod koji On voli i koji Njega voli, (koji je) skroman prema vjernicima i silan prema nevjernicima.” (El-Maida,
54)
‫ – باب التواضع وخفض‬٧١
‫الجناح للمؤمنين‬
ِ‫اح َك لِ َمن‬
َ ‫ض َج َن‬
ْ ‫ } َواخْ ِف‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
،[٢١٥ :‫اتَّ َب َع َك ِم َن ال ُم ْؤ ِم ِن َين{ ]الشعراء‬
‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا َم ْن َي ْر َت َّد‬:‫وقال َت َعا َلى‬
‫ِم ْن ُك ْم َع ْن ِدين ِه ف ََس ْو َف َيأتِي الل ُه بِقَو ٍم ُي ِح ُّب ُهم‬
‫نين أَ ِع َّز ٍة َع َلى‬
َ ‫َو ُي ِح ُّبو َن ُه أَ ِذلَّ ٍة َع َلى ال ُم ْؤ ِم‬
‫ } َيا‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٥٤ :‫ال َكافِر َِين{ ]المائدة‬
‫اس إنَّا َخ َل ْق َنا ُك ْم ِم ْن َذ َك ٍر َوأُ ْن َثى‬
ُ َّ‫أَيُّ َها الن‬
“O ljudi, zaista smo vas Mi stvorili od muška i ženska (oca i matere)
i učinili smo vas narodima i plemenima da biste se (međusobno) poznavali. Kod Allaha je naplemenitiji između vas (onaj) koji je najbogobojazniji.” (El-Hudžurat, 13)
“Ne ističite čistotu svojih duša! On
najbolje zna one koji se čuvaju (nevaljalih djela).” (En-Nedžm, 32)
“I pozivat će oni koji su na A‘rafu,
ljude koje će oni poznavati po njihovim izgledima, govoreći: ‘Nije vam
koristilo ni vaše skupljanje (dobara),
ni što ste se oholo držali (prema Istini). Jesu li to ovi za koje ste se kle-
‫َو َج َع ْل َنا ُك ْم شُ ُعو ًبا َو َق َبائِ َل لِ َت َعا َرفُوا إ َّن أَ ْك َر َم ُك ْم‬
‫ وقال‬،[١٢ :‫ِع ْن َد الل ِه أَ ْتقَا ُك ْم{ ]الحجرات‬
ِ‫ }فَلاَ تُ َز ُّكوا أَ ْنف َُس ُك ْم ُه َو أَ ْع َل ُم بِ َمن‬:‫َت َعا َلى‬
‫ } َو َنا َدى‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٣٢ :‫اتَّقَى{ ]النجم‬
ِ ‫اب الأَ ْع َر‬
‫اف ر َِجا ًلا َي ْع ِرفُو َن ُه ْم بِ ِسي َما ُه ْم‬
ُ ‫أَ ْص َح‬
‫قَالُوا َما أَ ْغ َنى عنكم َج ْم ُع ُك ْم َو َما ُك ْن ُت ْم‬
‫ون أَه ُؤلاَ ِء الَّ ِذ َين أَ ْق َس ْم ُت ْم لا َي َنالُ ُه ُم الل ُه‬
َ ‫َت ْس َت ْك ِب ُر‬
‫ف َع َل ْي ُك ْم َولاَ أَ ْن ُت ْم‬
ٌ ‫الجنَّ َة لاَ َخ ْو‬
َ ‫بِ َر ْح َم ٍة ا ْد ُخ ُلوا‬
.[٤٩ -٤٨ :‫ون{ ]الأعراف‬
َ ُ‫َت ْح َزن‬
li da ih neće stići Allahova milost?’
(Reći će se onima koje su ponižavali
nevjernici): ‘Ulazite u Džennet! Za
vas nema straha niti ćete tugovati!’
” (El-A‘raf, 48– 49)
602. Ijad ibn Himar, r.a., kaže da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Zaista mi je Allah objavom
naredio da budete međusobno ponizni tako da se jedan ne oholi prema drugom, niti da jedan drugog
napada.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ض بنِ حما ٍر‬
ِ ‫ – وعن ِع َيا‬٦٠٢
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫اض ُعوا َحتَّى‬
َ ‫ »إ َّن الل َه أ ْو َحى إِ َل َّي أَ ْن َت َو‬:‫وسلم‬
‫ َولاَ َي ْب ِغي أ َح ٌد َع َلى‬،‫لاَ َي ْف َخ َر أ َح ٌد َع َلى أ َح ٍد‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫أ َح ٍد‬
603. Ebu-Hurejre, r.a., kaže da je
Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao: “Sadaka neće umanjiti imetak,
i kada čovjek oprosti čovjeku, Allah mu poveća ponos (čast), i kad
god čovjek bude ponizan prema Allahu, Allah će ga (na veći stepen) podići.”
(Muslim)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٠٣
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ َو َما زا َد الل ُه‬،‫» َما َنق ََص ْت َص َد َق ٌة ِم ْن َم ٍال‬
َّ ‫اض َع أ َح ٌد لل ِه إِلا‬
َ ‫ َو َما َت َو‬،‫َع ْبدًا ب َع ْف ٍو إِلا َّ ِع ًّزا‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َر َف َع ُه الل ُه‬
604. Enes, r.a., prošao je pored grupe djece i nazvao im selam, a zatim je rekao: “Tako je i Pejgamber
činio.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أنَّ ُه َم َّر‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٦٠٤
‫النبي‬
َ ‫ ك‬:‫ وقال‬،‫ ف ََسلَّ َم َع َل ْي ِه ْم‬،‫َع َلى صب َي ٍان‬
ُّ ‫َان‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫ يفعله‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬-
605. Enes, r.a., (opisujući poniznost
Allahova Poslanika, ‘alejhis-selam),
kaže: “I ponekad bi neka od medinskih robinja uzela Vjerovjesnika za
ruku, pa bi ga povela gdje ona hoće.”
Znači: odmakla bi se malo s njime od skupine ashaba, da oni ne čuju njenu molbu (žalbu).
(Buhari)
‫ إن كَا َن ِت الأَ َم ُة ِم ْن إ َما ِء‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٦٠٥
ْ ِ
ِ
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ال َمدي َنة َل َتأ ُخ ُذ بِ َيد الن‬
‫ رواه‬.‫اءت‬
ْ َ‫ َف َت ْن َط ِل ُق بِ ِه َح ْي ُث ش‬- ‫وسلم‬
.‫البخاري‬
‫‪ – ٦٠٦‬وعن الأَ ْس َو ِد بن َيزيدَ‪ ،‬قَالَ ‪ُ :‬س ِئ َل ْت‬
‫بي ‪ -‬صلى‬
‫عائش ُة رضي الله عنها َما ك َ‬
‫َان النَّ ُّ‬
‫َان‬
‫الله عليه وسلم ‪َ -‬ي ْص َن ُع فِي َب ْي ِت ِه؟ قالت‪ :‬ك َ‬
‫َي ُكون في ِم ْه َن ِة أ ْه ِل ِه ‪ -‬يعني‪ِ :‬خد َمة أه ِله ‪-‬‬
‫الصلاَ ِة‪.‬‬
‫الصلاَةُ‪َ ،‬خ َر َج إِ َلى َّ‬
‫ف ٕاذا َح َض َر ِت َّ‬
‫رواه البخاري‪.‬‬
‫‪606. ‘Aiša, r.a., upitana je: “Šta je‬‬
‫‪Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam, radio u‬‬
‫‪kući?” Ona je odgovorila:‬‬
‫‪“Pomagao bi ukućane, a kad bi na‬‬‫‪stupio namaski vakat, otišao bi na‬‬
‫”‪namaz.‬‬
‫)‪(Buhari‬‬
72. Zabrana oholosti (kibura) i uobraženosti (samodopadanja)
Uzvišeni Allah kaže:
“Tu vječnu kuću Mi ćemo učiniti (stanom) onima koji ne žele obijesti na zemlji niti (siju) smutnju. A
(dobar) kraj je bogobojaznima.” (ElKasas, 83)
“Ne hodi po zemlji obijesno, oholo!” (El-Isra’, 37)
“Ne okreći svoje lice svijetu pre-
‫ – باب تحريم الكبر‬٧٢
‫والإ عجاب‬
‫ }تِ ْل َك الدَّا ُر الآ ِخ َر ُة َن ْج َع ُل َها‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ض َولاَ ف ََسا ًدا‬
ِ ‫ُون ُع ُل ًوا فِي الأَ ْر‬
َ ‫لِلَّ ِذ َين لاَ ُيرِيد‬
‫ وقال‬،[٨٣ :‫َوال َعا ِق َب ُة لِ ْل ُمتَّ ِق َين{ ]القصص‬
{‫ض َم َرحا‬
ِ ‫ش فِي الأَ ْر‬
ِ ‫ } َولا َت ْم‬:‫تعالى‬
‫ } َولاَ تُ َص ِّع ْر‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٣٧ :‫]الإ سراء‬
‫ض َم َر ًحا إ َّن‬
ِ ‫ش فِي الأَ ْر‬
ِ ‫َخدَّكَ لِلنَّا‬
ِ ‫س َولاَ َت ْم‬
:‫الل َه لاَ ُي ِح ُّب ُك َّل ُمخْ َت ٍال ف َُخورٍ{ ]لقمان‬
.[١٨
zrivo, s podozrenjem, niti hodi po
zemlji oholo. Zaista, Allah ne voli
nijednog oholog samodopadnika.”
(Lukman, 18)
“(Zaista) je Karun bio od Musaova naroda, pa im je on (Karun) nasilje učinio. A Mi smo mu dali riznice
(u tolikoj mjeri), da bi ključevi otežali jednoj snažnoj skupini (ljudi),
onda kada mu je njegov narod rekao: ‘Ne veseli se! Zaista, Allah ne
voli one koji se vesele (dobrima zemaljskog života)! I traži budući svijet u onome što ti je Allah dao, a ne
zaboravi svoj udio na ovom svijetu.
Čini dobro, kao što Allah čini do-
‫ أ ْي تُ ِمي ُل ُه‬:«ِ‫ومعنى »تُ َص ِّعر َخدَّكَ لِلنَّاس‬
‫ َو‬.‫س َت َك ُّب ًرا َع َل ْي ِه ْم‬
ِ ‫ِض بِ ِه َعنِ النَّا‬
ُ ‫وتُعر‬
‫ون‬
َ ‫ }إ َّن قَا ُر‬:‫ وقال َت َعا َلى‬.‫ التَّ َبخْ ُت ُر‬:«‫»ال َم َر ُح‬
‫وسى َف َب َغى َع َل ْي ِه ْم َوآ َت ْي َنا ُه ِم َن‬
َ ‫ك‬
َ ‫َان ِم ْن َق ْو ِم ُم‬
‫ال ُك ُنو ِز َما إ َّن َمفَاتِ َح ُه ل َت ُنو ُء بِال ُع ْص َب ِة أُو لِي‬
‫ال ُق َّو ِة إِ ْذ قَالَ َل ُه َق ْو ُم ُه لاَ َت ْف َر ْح إ َّن الل َه لاَ ُي ِح ُّب‬
:‫ إِ َلى َق ْوله َت َعا َلى‬،[٧٦ :‫ال َفر ِِح َين{ ]القصص‬
.‫ض{ الآيات‬
َ ‫}ف ََخ َس ْف َنا بِ ِه َو بِدَا ِر ِه الأَ ْر‬
bro tebi. Ne traži smutnje po zemlji!
Zaista, Allah ne voli smutljivce.’ Reče (Karun): ‘To mi je dato samo na
osnovu moga znanja.’ A zar on ne
zna da je Allah već uništio prije njega pokoljenja koja su jača od njega
i koja su više skupila (imetka)? Zlikovci neće biti pitani za opravdanje
svojih grijeha (zbog jasnoće i mnoštva grijeha). Pa je izlazio (Karun)
svome narodu u svom sjaju. Govorili su oni koji žele ovozemni život:
‘Da nam je onako kao što je dato Karunu! (Zaista) on ima veliku sreću.’
A učeni su rekli: ‘Teško vama! Allahova nagrada je bolja onome koji
vjeruje i radi dobro (djelo), a bit će
ona data samo strpljivima.’ Pa smo
njega (Karuna) i njegov dom utjerali u zemlju. On nije imao nikakve
skupine (pomagača) koja bi ga pomogla protiv Allaha, i on nije bio od
onih kojima je ukazana pomoć.”
615. Ebu-Seid el-Hudri, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Prepirali se Džennet i Džehennem, pa Džehennem reče: ‘U mene će ući svi oholi i uobraženi (silnici)!’, a Džennet reče: ‘U mene će ući
slabići i siromasi!’ Pa Allah, dželle
še’nuhu, presudi među njima: ‘Ti
si, Džennete, Moja milost, tobom ću
se smilovati kome Ja hoću, a ti si,
Džehenneme, Moja kazna, kojom ću
Ja mučiti koga Ja hoću, i oboje ću
vas napuniti.’ ”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن أَبي سعيد الخدري‬٦١٥
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ عن النبي‬- ‫عنه‬
:‫ َفقَا َلت النَّا ُر‬،‫الجنَّ ُة َوالنَّا ُر‬
ْ : َ‫قَال‬
َ ‫»اح َت ّج ِت‬
ِ
‫في‬
.‫ون‬
َ ‫ون وال ُم َت َك ِّب ُر‬
َ ‫في ا ْل َج َّبا ُر‬
َ ‫وقالت‬
َّ :‫الجنَّ ُة‬
َّ
‫ فقضى الل ُه‬،‫ُضعفا ُء الناس ومساكي ُن ُهم‬
ِ ٕ‫ ا‬:‫َبين ُهما‬
‫نك الجنّ ُة َر ْح َم ِتي أ ْر َح ُم بِك َم ْن‬
‫ َو إن َِّك النَّا ُر َع َذابِي أُ َع ِّذ ُب بِ ِك َم ْن‬،‫أشَ ا ُء‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ َو لِ ِك َل ْي ُك َما َع َل َّي ِم ْل ُؤ َها‬،‫أشَ ا ُء‬
617. Ebu-Hurejre, r.a., veli da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao: “Sa trojicom Allah neće na Sudnjem danu govoriti, niti
će ih očistiti (od grijeha), niti će u
njih pogledati, i oni bit će strašno
kažnjeni, a to su: starac koji čini zinaluk (prostituciju), vladar koji mnogo laže, i ohol siromah.”
(Muslim)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٦١٧
‫ » َثلاَ َث ٌة لاَ ُي َكلِّ ُم ُه ُم الل ُه َي ْو َم‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َو َل ُه ْم‬،‫ َولاَ َي ْن ُظ ُر إ َل ْي ِه ْم‬،‫ َولاَ ُي َزكِّي ِه ْم‬،‫ال ِق َيا َمة‬
،‫اب‬
ٌ ‫ َو َم ِلكٌ َك َّذ‬،‫ شَ ْي ٌخ َز ٍان‬:‫اب ألِي ٌم‬
ٌ ‫َع َذ‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َو َعائِ ٌل ُم ْس َت ْك ِب ٌر‬
.‫ ال َف ِقي ُر‬:«‫»ال َعائِ ُل‬
618. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Allah, dželle
še’nuhu, kaže: ‘Visočanstvo (čast, slava) Moje je svojstvo, a i veličanstvenost (ponos) Moje je svojstvo, pa ko
Mi se u tome suprotstavi (bude se
oholio i ponosio), Ja ću ga kazniti.’
”
(Muslim)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٦١٨
‫ ال ِع ُّز‬:‫ عز وجل‬- ‫ »قَالَ الله‬:‫الله عليه وسلم‬
‫ َف َم ْن ُي َنا ِز ُع ِني في‬،‫ والكبريا ُء رِدائي‬،‫إ َزاري‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َو ِاح ٍد منهما َفقَد َع َّذ ْب ُت ُه‬
619. Ebu-Hurejre, r.a., kaže da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Dok je jedan
čovjek išao obučen i sam se sebi dopadao, svoju kosu je začešljao, glavu uzdigao, bahato i ponosno hodao, tog časa ga je Allah zatrpao u
zemlju, pa će čekati u njoj do kijametskog dana.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ صلى الله عليه‬- ‫ أ َّن رسول الله‬:‫ – وعنه‬٦١٩
ِ ‫ » َب ْي َن َما َر ُج ٌل َي‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
‫مشي في ُحلَّ ٍة‬
‫ َيخْ َتالُ فِي‬،‫ ُم َر ِّج ٌل َرأ َس ُه‬،‫تُ ْع ِج ُب ُه َن ْف ُس ُه‬
‫ َف ُه َو َي َت َج ْل َج ُل في‬،‫ إِ ْذ َخ َس َف الل ُه بِ ِه‬،‫َمشْ َيت ِه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ِ ‫الأَر‬
ٌ .«‫ض إِ َلى َي ْو ِم ال ِق َيا َم ِة‬
«‫ » َي َت َج ْل َج ُل‬،‫ أ ْي ُم َمشِّ ُط ُه‬:«‫» ُم َر ِّج ٌل َرأ َس ُه‬
. ُ‫وص َو َي ْنزِل‬
ُ ‫ أ ْي َي ُغ‬:‫بالجيمين‬
620. Seleme b. el-Ekva, r.a., kaže
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao: “Čovjek se
stalno uzdiže sa sobom dok ga Allah ne upiše u ohole, a onda ga snađe ono, što snađe ohole.”
(Tirmizi-hasen)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن َس َلم َة بنِ الأ ْك َو ِع‬٦٢٠
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ »لاَ َي َزالُ ال َّر ُج ُل َي ْذ َه ُب بِ َن ْف ِس ِه َحتَّى‬:‫وسلم‬
.«‫ َف ُيصي َب ُه َما أ َصا َب ُه ْم‬،‫ُي ْك َت َب في الج َّبارِين‬
.«‫ »حديث حسن‬:‫ وقال‬،‫رواه الترمذي‬
.‫ َي ْر َت ِف ُع َو َي َتك َّب ُر‬:‫» َي ْذ َه ُب بِ َن ْف ِس ِه« أ ْي‬
73. Lijep karakter (ćud,
narav)
Uzvišeni Allah kaže:
“Poslaniče, zaista si ti na visokom
stupnju morala.” (Nun, 4)
“Pravi vjernici su oni koji se u srdžbi
savladaju i koji praštaju ljudima.” (Ali‘Imran, 134)
‫ – باب حسن الخلق‬٧٣
{‫ } َو إن ََّك َل َع َلى ُخ ُلقٍ َع ِظي ٍم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } َوال َك ِاظ ِم َين ال َغ ْي َظ‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٤ :‫]ن‬
[١٣٤ :‫َوال َعافِ َين َعنِ النَّاسِ{ ]آل عمران‬
.‫الآية‬
621. Enes, r.a., veli: “Allahov Poslanik je bio čovjek najljepše ćudi i
naravi.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٦٢١
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َان رسولُ الله‬
َ ‫ك‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫أ ْح َس َن النَّاس ُخ ُلقًا‬
622. Enes, r.a., veli: “Nisam dodirnuo ni brokata (vrsta tkanine protkane svilom) ni svile mekše ni blaže od dlana ruke Allahovog Poslanika, i nisam nikada primirisao ljepšeg i prijatnijeg mirisa od mirisa Allahovog Poslanika. Služio sam Allahovog Poslanika deset godina i nikada mi nije rekao ni uf, niti mi je
kada prigovorio za neku stvar koju
sam učinio:
‘Zašto si to učinio?’, niti za neku
stvar (posao) koju nisam učinio: ‘Zašto to nisi učinio?’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
َ‫اجا َولا‬
ً ‫ َما َم ِس ْس ُت ِدي َب‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٦٢٢
ِ ‫َف‬
‫ صلى الله‬- ‫رسول الل ِه‬
ِّ ‫َحرِي ًرا أَ ْل َي َن ِم ْن ك‬
‫ َولاَ شَ َم ْم ُت َرائِ َح ًة ق َُّط أ ْط َي َب‬- ‫عليه وسلم‬
ِ ‫ِم ْن َرائِ َح ِة‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الل ِه‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫دمت رسول الل ِه‬
ُ ‫ َو َل َق ْد َخ‬،‫ أُ ٍّف‬:‫ فما قَالَ لي ق َُّط‬،‫ َعشْ َر سنين‬- ‫وسلم‬
‫لشي ٍء َل ْم‬
َ َ‫ لِ َم َف َع ْل َته؟ َولا‬:‫َولاَ قَالَ لِ َشي ٍء َف َع ْل ُت ُه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ ‫ ألاَ َف َع ْل َت كَذا؟‬:‫أفعله‬
624. Nevas ibn Sem‘an r.a., kaže:
“Pitao sam Allahovog Poslanika o
dobročinstvu i o griješenju, pa mi
reče: ‘Dobročinstvo je lijepa narav,
a grijeh je ono što se koleba u tvojoj
duši i ne želiš da za to saznaju ljudi.’ ”
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن النَّ َواس بنِ سمعان‬٦٢٤
‫ صلى الله‬- ‫لت رسولَ الله‬
ُ ٔ‫ سا‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
:‫ »ال ِب ُّر‬: َ‫ َفقَال‬،‫ عن ال ِب ِّر َوالإ ثم‬- ‫عليه وسلم‬
،‫ َما َحاك في صدرِك‬:‫ والإ ث ُم‬، ِ‫الخ ُلق‬
ُ ‫ُح ْس ُن‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫اس‬
ُ َّ‫و َك ِر ْه َت أن َي َّط ِل َع َع َل ْي ِه الن‬
625. ‘Abdullah ibn ‘Amr ibn el-‘As,
r.a., kaže: “Allahov Poslanik nije bio
nepristojan, besraman, niti je bio nemoralan, bestidan (u svome govoru
i ponašanju), i govorio je: ‘Zaista su
među vama najbolji oni koji su najljepšeg ponašanja.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – عن عبد الله بن عمرو بن العاص‬٦٢٥
- ‫ َل ْم يكن رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬،‫رضي الله عنهما‬
ِ ‫ ف‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫َاح ًشا َولاَ ُم َت َف ِّح ًشا‬
‫ »إ َّن ِم ْن ِخ َيا ِر ُك ْم أ ْح َس َن ُك ْم‬: ُ‫وكان َيقُول‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫أخْ لاَقًا‬
626. Ebu-Derda’, r.a., prenosi da je
Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam, rekao:
“Nijedna stvar neće biti teža na Sudnjem danu, na (mizanu) tezulji vjernika od lijepe naravi. Zaista, Allah
mrzi bezobrazne brbljivce (bestidne u govoru i ponašanju).”
(Tirmizi, hasen, sahih)
:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي الدردا ِء‬٦٢٦
‫ » َما‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫أن النبي‬
‫ِم ْن شَ ْي ٍء أ ْث َق ُل في ِمي َز ِان العب ِد ال ُم ْؤ ِمنِ َي ْو َم‬
‫ض‬
ُ ِ‫ال ِق َيا َم ِة ِم ْن ُح ْسن‬
ُ ‫ َو إ َّن الله ُي ْب ِغ‬، ِ‫الخ ُلق‬
ِ ‫الف‬
:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫ش ال َب ِذ َّي‬
َ ‫َاح‬
.«‫»حديث حسن صحيح‬
‫ش ورديء‬
ِ ‫ ُه َو الَّ ِذي يتكلَّ ُم بِالف ُْح‬:«‫»ال َب ِذ ُّي‬
.‫الكلا ِم‬
627. Ebu-Hurejre, r.a., veli: “Allahov je Poslanik, upitan o onome šta
najviše uvodi ljude u Džennet, pa
odgovori: ‘Bogobojaznost i lijep moral (ponašanje).’ Potom je upitan što
najviše uvodi ljude u Džehennem,
pa je rekao: ‘Usta i spolni organ.’ ”
(Tirmizi, hasen, sahih)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٢٧
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ ُس ِئ َل رسولُ الله‬: َ‫قَال‬
: َ‫اس ا ْل َجنَّ َة؟ قَال‬
َ َّ‫ َع ْن أكث ِر َما ُيد ِْخ ُل الن‬‫ َو ُس ِئ َل َع ْن أ ْك َث ِر‬،« ِ‫الخ ُلق‬
ُ ‫سن‬
ُ ‫» َت ْق َوى الل ِه َو ُح‬
‫ »ال َف ُم‬: َ‫ َفقَال‬،‫اس النَّا َر‬
َ َّ‫َما ُيد ِْخ ُل الن‬
‫ »حديث‬:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫َوال َف ْر ُج‬
.«‫حسن صحيح‬
628. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Sa najpotpunijim su imanom
oni vjernici koji su najljepšeg ponašanja, a najbolji među vama oni su
koji su dobri (lijepo se ponašaju) prema svojim ženama.”
(Tirmizi, hasen, sahih)
‫ صلى‬- ‫ قَالَ رسول الله‬:‫ قال‬،‫ – وعنه‬٦٢٨
‫ؤمنين إي َما ًنا‬
َ ‫ »أ ْك َم ُل ال ُم‬:‫الله عليه وسلم‬
.«‫ َو ِخ َيا ُر ُك ْم ِخ َيا ُر ُك ْم لِ ِن َسائِ ِه ْم‬،‫حس ُن ُه ْم ُخ ُلقًا‬
َ ٔ‫ا‬
‫ »حديث حسن‬:‫ وقال‬،‫رواه الترمذي‬
.«‫صحيح‬
629. ‘Aiša, r.a., prenosi da je čula
Allahovog Poslanika, ‘alejhis-selam,
kako kaže: “Zaista, vjernik s ljepotom svoga ponašanja dostiže stepen
postača i klanjača.”
(Ebu-Davud,sahih)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٦٢٩
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َس ِم ْع ُت رسولَ الله‬
‫ »إ َّن ال ُم ْؤ ِم َن َل ُي ْدرِكُ ب ُح ْسنِ ُخ ُل ِقه‬:‫يقول‬
.‫الصائِ ِم القَائِ ِم« رواه أَ ُبو داود‬
َّ ‫َد َر َج َة‬
631. Džabir, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, rekao:
“Zaista su mi od vas najdraži i sjedit će najbliže meni na Sudnjem danu oni koji su najljepše ćudi. A zaista su mi najmrži od vas i bit će najudaljeniji od mene na Sudnjem danu, nametljivi govornici i oni koji se
samodopadno prenemažu u svom
govoru, oholo pokušavajući da istaknu svoju stručnost i govorljivost i oni
koji pričaju ispunjenih i razvučenih
usta, diveći se svome govoru i uzdižući se nad drugima. Ashabi rekoše: ‘Allahov Poslaniče, znamo ko
su sersari i mutešeddici (nametljivi
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٦٣١
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
ِ
‫ َوأ ْق َر بِ ُك ْم ِمنِّي َم ْج ِل ًسا‬،‫لي‬
َّ ٕ‫»إ َّن م ْن أ َح ِّب ُك ْم ا‬
‫ َو إ َّن أَ ْب َغ َض ُك ْم‬،‫ أ َح ِاس َن ُكم أَخْ لاَقًا‬،‫َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬
‫ون‬
َ ‫ الثَّ ْر َثا ُر‬،‫إ َل َّي َوأَ ْب َع َد ُك ْم ِمنِّي َي ْو َم ال ِق َيا َم ِة‬
‫ َيا رسول‬:‫ُون« قالوا‬
َ ‫ُون َوال ُم َت َف ْيهق‬
َ ‫َوال ُم َت َش ِّدق‬
‫ ف َما‬،«‫ُون‬
َ ‫ون َوال ُم َت َش ِّدق‬
َ ‫ َق ْد َع ِل ْم َنا »الثَّ ْر َثا ُر‬،‫الله‬
‫ رواه‬.«‫ون‬
َ ‫ »ال ُم َت َك ِّب ُر‬: َ‫ُون؟ قَال‬
َ ‫ال ُم َت َف ْيهق‬
.«‫ »حديث حسن‬:‫ وقال‬،‫الترمذي‬
‫ َو‬.‫ ُه َو َك ِثي ُر ال َكلاَ ِم َت َكلُّفًا‬:«‫»الثَّ ْر َثا ُر‬
،‫س بِ َكلا َِم ِه‬
ِ ‫ ال ُم َت َطا ِولُ َع َلى النَّا‬:« ُ‫»ال ُم َت َشدِّق‬
ِ ‫َاص ًحا َو َت ْع ِظي ًما لِ َك‬
،‫لام ِه‬
ُ ‫َو َي َت َكلَّ ُم بِ َمل ِء فِي ِه َتف‬
‫ أص ُل ُه ِم َن الف َْهقِ َو ُه َو‬:«‫َو »ال ُم َت َف ْي ِه ُق‬
‫الا ْم ِتلاَ ُء‪َ ،‬و ُه َو الَّ ِذي َي ْملأُ َف َم ُه بِال َكلاَ ِم‬
‫َو َي َت َو َّس ُع فِي ِه‪ ،‬و ُي ْغر ُِب بِ ِه َت َك ُّب ًرا َوا ْر تِفَا ًعا‪،‬‬
‫َو إ ْظ َها ًرا للفَضي َل ِة َع َلى َغ ْي ِر ِه‪.‬‬
‫المبارك ِ‬
‫ِ‬
‫رحمه‬
‫وروى الترمذي عن عبد الله بن‬
‫الخ ُلقِ ‪ ،‬قَالَ ‪ُ » :‬ه َو‬
‫الله في تفسير ُح ْسنِ ُ‬
‫َف‬
‫َطلاَ َق ُة ال َوجه‪َ ،‬و َب ْذلُ ال َمعروف‪َ ،‬وك ُّ‬
‫الأذَى«‪.‬‬
‫‪govornici i oni koji se prenemažu u‬‬
‫‪govoru), ali ko su mutefejhici?’ On‬‬
‫‪im reče: ‘To su uobraženjaci koji se‬‬‫” ’‪be uzdižu nad ostalim.‬‬
‫)‪(Tirmizi, hasen‬‬
74. Dobroćudnost, blagost i samilost
Allah, dželle še’nuhu, kaže:
“...koji skrivaju srdžbu, a opraštaju ljudima. Allah voli dobročinitelje. (Ali-‘Imran, 134)
“Opraštaj drugima, naređuj dobra
djela, i okreni se od neznalica.” (ElA‘raf, 199)
“Nije jednako dobro i hrđavo (djelo). Odbiju (zlo) s onim što je najljepše, pa će (ti) onaj što je između
‫ – باب الحلم والأناة والرفق‬٧٤
‫ } َوال َك ِاظ ِم َين ال َغ ْي َظ َوال َعافِ َين‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫نين{ ]آل‬
ِ ‫َعنِ النَّا‬
َ ‫س َوالل ُه ُي ِح ُّب ال ُم ْح ِس‬
‫}خ ِذ ا ْل َع ْف َو‬
ُ :‫ وقال َت َعا َلى‬،[١٣٤ :‫عمران‬
ْ
{‫لين‬
َ ِ‫ِض َعن‬
َ ‫الجا ِه‬
ْ ‫َوأ ُم ْر بِال ُع ْر ِف َوأَ ْعر‬
َ‫ } َولا‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[١٩٩ :‫]الأعراف‬
‫الس ِّي َئ ُة ا ْدف َْع بِالَّ ِتي ِه َي‬
َّ َ‫َت ْس َتوِي ا ْل َح َس َن ُة َولا‬
‫أ ْح َس ُن َف ٕاذَا الَّ ِذي َب ْي َن َك َو َب ْي َن ُه َعدَا َو ٌة َكأنَّ ُه َو لِ ٌّي‬
‫َح ِمي ٌم َو َما ُي َل َّقا َها إِلا َّ الَّ ِذ َين َص َب ُروا َو َما ُي َل َّقا َها‬
tebe i između njega postojalo neprijateljstvo (postati) kao da je iskren
prijatelj. Ovo će postići samo oni
koji su strpljivi i ovo će postići samo oni koji imaju velik udio (u lijepoj naravi).” (Fusilet, 34-45)
“A onome koji se strpi i oprosti, to
(mu) je zaista odlučno (preporučljivo) djelo.” (Eš-Šura, 43)
،[٣٥ -٣٤ :‫إِلا َّ ذُو َح ٍّظ َع ِظي ٍم{ ]فصلت‬
‫من َص َب َر َو َغ َف َر إ َّن ذَلِ َك َل ِم ْن‬
ْ ‫ } َو َل‬:‫وقال َت َعا َلى‬
{ِ‫َع ْز ِم الأُ ُمور‬
.[٤٣ :‫]الشورى‬
632. Ibn-‘Abbas, r.a., prenosi da je
،‫ – وعن ابن عباس رضي الله عنهما‬٦٣٢
Allahov Poslanik rekao Ešedždžu ‘Abdul‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫قَال‬
Kajsu: “Zaista, kod tebe imaju dvije
َ ‫ »إ َّن‬:ِ‫ لأَشَ ِّج َع ْب ِد ال َق ْيس‬ِ‫فيك َخ ْص َل َت ْين‬
osobine koje Allah voli: dobročinstvo i blagost.”
.‫ رواه مسلم‬.«ُ‫ ا ْل ِح ْل ُم َوالأ َناة‬:‫ُي ِح ُّب ُه َما الل ُه‬
(Muslim)
633. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam, rekao: “Zaista je Allah blag i On voli blagost
(ljubaznost) u svim stvarima.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٦٣٣
‫ »إ َّن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ رسول الله‬
‫متفق‬
ٌ .«‫رفيق ُي ِح ُّب ال ِّر ْف َق فِي الأَ ْم ِر ُكلِّه‬
ٌ ‫الل َه‬
.‫َع َل ْي ِه‬
634. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam, rekao: “Zaista je Allah blag i On voli blagost
(ljubaznost), i daje za blagost (na dunjaluku lijep pomen i ostvarivanje
želja, a na ahiretu lijepu nagradu)
ono što ne daje za grubost niti za bilo šta drugo.”
(Muslim)
‫ صلى الله عليه‬- ‫النبي‬
َّ ‫ أ َّن‬:‫ – وعنها‬٦٣٤
،‫فق‬
ٌ ِ‫ »إ َّن الل َه َرف‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
َ ‫يق ُي ِح ُّب ال ِّر‬
،‫ َما لاَ ُي ْع ِطي َع َلى ال ُع ْن ِف‬،‫َو ُي ْعطي َع َلى ال ِّرفق‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫َو َما لاَ ُي ْع ِطي َع َلى َما ِس َوا ُه‬
635. ‘Aiša, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik, ‘alejhis-selam, rekao: “U
čemu god se nađe blagost (ljubaznost),
ona to ukrasi, a gdje god ne bude
blagosti, to bude unakaženo (manjkavo).”
(Muslim)
‫ صلى الله عليه‬- ‫النبي‬
َّ ‫ أ َّن‬:‫ – وعنها‬٦٣٥
‫ »إ َّن ال ِّر ْف َق لاَ َي ُكو ُن في شَ ْي ٍء‬: َ‫ قَال‬- ‫وسلم‬
‫ رواه‬.«‫ َولاَ ُي ْن َز ُع ِم ْن شَ ْي ٍء إِلا َّ شَ ا َن ُه‬،‫إِلا َّ َزا َن ُه‬
.‫مسلم‬
‫‪ – ٦٣٦‬وعن أَبي هريرة ‪ -‬رضي الله عنه ‪-‬‬
‫اس‬
‫ابي في المسج ِد‪َ ،‬فقَا َم النَّ ُ‬
‫قَالَ ‪َ :‬بال أ ْع َر ٌّ‬
‫ِ ِ‬
‫ِِ‬
‫النبي ‪ -‬صلى الله عليه‬
‫إِ َل ْيه ل َي َق ُعوا فيه‪َ ،‬فقَالَ ُّ‬
‫وسلم‪َ » :‬د ُعو ُه َوأَرِي ُقوا َع َلى َب ْو لِ ِه َس ْج ًلا ِم ْن‬
‫َما ٍء‪ ،‬أَ ْو َذنُو ًبا ِم ْن َما ٍء‪َ ،‬ف ٕانَّ َما ُب ِع ْث ُت ْم ُم َي ِّسر َِين‬
‫َو َلم تُ ْب َعثُوا ُم َع ِّسر َِين«‪ .‬رواه البخاري‪.‬‬
‫»الس ْج ُل« بفتح السين المهملة و إسكان‬
‫َّ‬
‫الجيم‪َ :‬و ِه َي الدَّلو ا ْل ُم ْم َت ِل َئ ُة َما ًء‪َ ،‬وكَذلِ َك‬
‫وب‪.‬‬
‫ال َّذنُ ُ‬
‫‪636. Ebu-Hurejre, r.a., kaže: “Do‬‬‫‪šao je jedan beduin (seljak) u dža‬‬‫‪miju i počeo mokriti (obavljati nu‬‬‫‪ždu), pa ljudi skočiše da ga zbog to‬‬‫‪ga napadnu, ali im Poslanik reče: ‘Pu‬‬‫‪stite ga, i na to mjesto prolijte jednu‬‬
‫‪kantu, ili kofu vode! Zaista ste vi‬‬
‫‪poslani da olakšavate, a ne da ote‬‬‫” ’‪žavate.‬‬
‫)‪(Buhari‬‬
637. Enes, r.a., prenosi da je Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Olakšavajte, a ne otežavajte, i
obradujte (sa nagradom od Allaha),
a nemojte rastjeravati.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٦٣٧
‫ » َي ِّس ُروا‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
ِّ
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ َو َبشِّ ُروا َولاَ تُ َن ِّف ُروا‬،‫َولاَ تُ َع ِّس ُروا‬
638. Džerir ibn ‘Abdullah, r.a., prenosi da je čuo Allahovog Poslanika,
‘alejhis-selam, da kaže: “Ko bude
uskraćen od blagosti (ljubaznosti),
uskraćen je od svakog dobra.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن جري ِر بنِ عب ِد الل ِه‬٦٣٨
‫ صلى الله‬- ‫ َس ِم ْع ُت رسولَ الل ِه‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ ُي ْح َر ِم‬،‫ » َم ْن ُي ْح َر ِم ال ِر ْف َق‬: ُ‫ يقول‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الخ ْي َر كلَّ ُه‬
َ
639. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
neki čovjek rekao Poslaniku: “Posavjetuj me!” On mu reče:
“Ne ljuti se!” Pa mu je čovjek to
isto ponovio nekoliko puta, a Poslanik mu reče: “Ne ljuti se, ne srdi
se!”
(Buhari)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٣٩
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫للنبي‬
ِّ َ‫َر ُج ًلا قَال‬
،‫ َف َر َّد َد ِم َرا ًرا‬،«‫ »لاَ َتغ َْض ْب‬: َ‫ قَال‬.‫أ ْو ِصني‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ »لاَ َتغ َْض ْب‬: َ‫قَال‬
640. Ebu-Ja‘la Šeddad ibn Evs, r.a.,
-‫س‬
ٍ ‫ – وعن أَبي يعلى شَ دَّاد بن أو‬٦٤٠
prenosi da je Allahov Poslanik, ‘alejhis- ‫ صلى الله‬- ‫ عن رسول الله‬- ‫رضي الله عنه‬
selam, rekao: “Zaista je Allah pro‫ »إ َّن الله َك َت َب الإ ْح َس َان‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
pisao ljubaznost (lijep postupak) u
،‫َع َلى ُك ِّل شَ ْي ٍء َف ٕاذَا َق َت ْل ُتم َفأ ْح ِس ُنوا ال ِق ْت َلة‬
svakoj prilici: pa kada ubijate, ubijajte lijepo (dostojanstveno), a kada ‫ك ْم‬
ُ ‫ َول ُي ِح َّد أَ َح ُد‬،‫َو إِذَا َذ َب ْح ُت ْم َفأ ْح ِس ُنوا ال ِّذ ْب َح َة‬
koljete, koljite lijepo, i neka onaj koji
.‫ رواه مسلم‬.«‫يح َت ُه‬
َ ِ‫ َو ْل ُيرِح َذب‬،‫شَ ْف َر َته‬
hoće da kolje (neku životinju), prvo
naoštri svoj nož i neka lahko zakolje
svoju žrtvu.”
(Muslim)
641. ‘Aiša, r.a., veli: “Allahov Poslanik nije nikada birao između dvije stvari, a da nije izabrao (onu) lakšu, osim da to bude grijeh, pa ako bi
to bio grijeh, bio bi daleko (najdalje
od svih drugih) od te stvari. I nikada se Allahov Poslanik nije svetio
(osvećivao) zbog sebe, osim da budu Allahove zabrane kršene, pa bi
se svetio zbog Uzvišenog Allaha.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٦٤١
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َما ُخ ِّي َر رسول الله‬
‫ َما َل ْم َي ُك ْن‬،‫َب ْي َن أ ْم َر ْينِ ق َُّط إِلا َّ أَ َخ َذ أ ْي َس َر ُه َما‬
.‫س ِم ْن ُه‬
ِ ‫َان أ ْب َع َد النَّا‬
َ ‫ ك‬،‫َان إث ًما‬
َ ‫ َف ٕا ْن ك‬،‫إث ًما‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َو َما ا ْن َت َق َم رسول الله‬
‫ إِلا َّ أن تُ ْن َت َه َك ُح ْر َم ُة‬،‫لِ َن ْف ِس ِه في شَ ْي ٍء ق َُّط‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫ َف َي ْن َت ِق َم لل ِه َت َعا َلى‬،‫الله‬
642. Ibn-Mes‘ud, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Hoćete li da
vam kažem ko je zabranjen džehenemskoj vatri, ili kome je vatra zabranjena (ulazak u nju)? Zabranjena je svakom bliskom, ljubaznom i
blagom (čovjeku).”
(Tirmizi, hasen)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن ابن مسعود‬٦٤٢
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫»ألاَ أخْ ِب ُر ُك ْم بِ َم ْن َي ْح ُر ُم َع َلى النَّار؟ أَ ْو بِ َم ْن‬
ٍ ‫َت ْح ُر ُم َع َل ْي ِه النَّار؟ َت ْح ُر ُم َع َلى ُك ِّل َقر‬
،‫ِيب‬
:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.« ٍ‫ َس ْهل‬، ٍ‫ َل ِّين‬، ٍ‫َه ّين‬
.«‫»حديث حسن‬
‫‪ – ٧٥‬باب العفو والإ عراض عن‬
‫الجاهلين‬
‫}خ ِذ ا ْل َع ْف َو َوأْ ُم ْر بِال ُع ْر ِف‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪ُ :‬‬
‫لين{ ]الأعراف‪،[١٩٩ :‬‬
‫ِض َعنِ ا ْل َجا ِه َ‬
‫َوأَ ْعر ْ‬
‫الص ْف َح ا ْل َج ِمي َل{‬
‫وقال َت َعا َلى‪} :‬ف ْ‬
‫َاصف َِح َّ‬
‫]الحجر‪ ،[٨٥ :‬وقال َت َعا َلى‪َ } :‬و ْل َي ْع ُفوا‬
‫ون أَ ْن َي ْغ ِف َر الل ُه َل ُك ْم{‬
‫َو ْل َي ْص َف ُحوا ألاَ تُ ِح ُّب َ‬
‫]النور‪ ،[٢٢ :‬وقال َت َعا َلى‪َ } :‬وا ْل َعافِ َين َعنِ‬
‫نين{ ]آل عمران‪:‬‬
‫النَّا ِ‬
‫س َوالل ُه ُي ِح ُّب ا ْل ُم ْح ِس َ‬
‫‪ ،[١٣٤‬وقال َت َعا َلى‪َ } :‬و َل َم ْن َص َب َر َو َغ َف َر إ َّن‬
‫‪75. Opraštanje i izbje‬‬‫‪gavanje neznalica‬‬
‫‪Uzvišeni Allah kaže:‬‬
‫‪“Opraštaj, naređuj dobra djela i pro‬‬‫)‪đi se neznalica!” (El-A‘raf, 199‬‬
‫‪“... pa postupaj lijepim postup‬‬‫)‪kom.” (El-Hidžr, 85‬‬
‫‪“... neka oproste i neka pređu (pre‬‬‫!)‪ko toga‬‬
‫‪Zar vi ne volite da vam Allah opro‬‬‫)‪sti?” (En-Nur, 22‬‬
‫‪“... (koji) opraštaju ljudima. Al-‬‬
lah voli dobročinitelje.” (Ali-‘Imran,
134)
“A onome koji se strpi i oprosti, to
(mu) je zaista odlično (preporučljivo) djelo.” (Eš-Šura, 43)
Kur’anski su ajeti o ovoj temi mnogi i poznati.
[٤٣ :‫َذلِ َك َل ِم ْن َع ْز ِم الأُ ُمورِ{ ]الشورى‬
.‫والآيات في الباب كثيرة معلومة‬
644. ‘Aiša, r.a., kaže: “Allahov Poslanik nije nikoga udarao, ni ženu,
ni slugu, osim kada bi bio u (džihadu) borbi na Allahovom putu. I nikada se nije svetio (osvećivao) zbog
sebe, osim kada bi se kršile Allahove zabrane, pa bi kažnjavao (svetio
se) zbog Uzvišenog Allaha.”
(Muslim)
- ‫ َما َض َر َب رسولُ الله‬:‫ قالت‬،‫ – وعنها‬٦٤٤
َ‫ َولا‬،‫ شَ ْي ًئا ق َُّط بِ َي ِد ِه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
ِ‫ إِلا َّ أَ ْن ُي َجا ِه َد فِي َسبيل‬،‫ا ْم َرأ ًة َولاَ َخا ِد ًما‬
‫ َو َما نِي َل ِم ْن ُه شَ ْيءٌ ق َُّط َف َي ْن َت ِق َم ِم ْن‬،‫الل ِه‬
ِ ‫َص‬
‫ إِلا َّ أن ُي ْن َت َه َك شَ ْيءٌ ِم ْن َم َحا ِر ِم الل ِه‬،‫اح ِب ِه‬
.‫ رواه مسلم‬.‫ َف َي ْن َت ِق ُم لل ِه َت َعا َلى‬،‫َت َعا َلى‬
645. Enes, r.a., veli: “Išao sam sa Allahovim Poslanikom, ‘alejhis-selam,
i na njemu je bio nedžranski ogrtač,
grubih obruba, pa ga je pristigao jedan beduin (seljak) i grubo ga povuče za odjeću, pa sam vidio na Vjerovjesnikovom vratu ožiljak koji je
napravio grubi ogrtač prilikom tog
trzaja. Beduin zatim reče: ‘Muhammede, naredi da mi se dadne od Allahovog imetka koji posjeduješ!’ Allahov Poslanik ga pogleda, osmijehnu se i naredi da mu se dadne.”
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٦٤٥
‫ صلى الله عليه‬- ‫ُك ْن ُت أمشي َم َع رسول الله‬
ِ
ُ ‫اني َغ ِل‬
،‫الح ِاش َي ِة‬
َ ‫يظ‬
ٌّ ‫ َو َع َل ْيه ُب ْر ٌد َن ْج َر‬- ‫وسلم‬
،ً‫فأ ْد َر َك ُه أ ْع َرابِ ٌّي ف ََج َبذ ُه بِ ِر َدائِ ِه َج ْب َذ ًة شَ ديدة‬
ِ
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫َف َن َظ ْر ُت إِ َلى َص ْف َحة َعاتِقِ الن‬
‫ َو َق ْد أثَّ َر ْت بِ َها َح ِاش َي ُة ال ِّر َدا ِء ِم ْن‬- ‫عليه وسلم‬
‫ ُمر لِي ِم ْن‬،ُ‫ َيا ُم َح َّمد‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫ِش َّد ِة َج ْب َذتِ ِه‬
‫ ف ََض ِح َك‬،‫َت إِ َل ْي ِه‬
َ ‫ فَال َتف‬. َ‫َم ِال الل ِه الَّ ِذي ِع ْندَك‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫ثُ َّم أَ َم َر َل ُه بِ َع َطا ٍء‬
647. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da
je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rekao: “Nije junačina onaj koji u hrvanju sve savlada (obara), nego je
junačina onaj koji vlada sobom pri
srdžbi.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٤٧
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ إنَّ َما الشَّ ِدي ُد الَّ ِذي‬،‫الص َر َع ِة‬
ُّ ِ‫س الشَّ دي ُد ب‬
َ ‫» َل ْي‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َي ْم ِل ُك َن ْف َس ُه ِع ْن َد ا ْل َغ َض ِب‬
76. Podnošenje uznemiravanja (ezijeta)
Uzvišeni Allah kaže:
“...koji skrivaju srdžbu, a opraštaju ljudima. Allah voli dobročinitelje.” (Ali-Imran, 134)
“A onome koji se strpi i oprosti, to
(mu) je, zaista, odlučno (preporučljivo) djelo.” (Eš-Šura, 43)
U vezi s ovom temom, pogledaj
hadise u prethodnom poglavlju.
‫ – باب احتمال الأذى‬٧٦
‫ } َوا ْل َك ِاظ ِم َين ال َغ ْي َظ وا ْل َعافِ َين‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫س والل ُه ُي ِح ُّب ال ُم ْح ِس ِن َين{ ]آل‬
ِ ‫َعنِ النَّا‬
‫ } َو َل َمن َص َب َر‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[١٣٤ :‫عمران‬
:‫َو َغ َف َر إ َّن َذلِ َك َل ِم ْن َع ْز ِم الأُ ُمورِ{ ]الشورى‬
‫ الأحاديث السابقة في‬:‫[ وفي الباب‬٤٣
.‫الباب قبله‬
648. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
jedan čovjek rekao: “Allahov Poslaniče, ja imam rodbinu s kojom održavam rodbinsku vezu, a oni tu vezu kidaju. Ja s njima lijepo postupam, a oni se prema meni ružno odnose. Ja s njima blago postupam, a
oni prema meni grubo.”
Allahov Poslanik reče:
“Ako je tako kao što kažeš, pa kao
da ih hraniš vrućim pepelom (ugljenom), i dok god budeš tako postupao, imat ćeš u Uzvišenom Allahu
pomagača (protiv njih).”
(“...kao da ih hraniš vrućim pepelom (ugljenom))” - Znači da će oni
:‫ – وعن أَبي هريرة رضي الله َت َعا َلى عنه‬٦٤٨
‫ إ ّن لي َق َراب ًة‬،‫ َيا رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫أ َّن َر ُج ًلا‬
‫ون‬
َ ‫ َوأُ ْح ِس ُن إ َل ْي ِه ْم َو ُي ِسي ُئ‬،‫أ ِص ُلهم َو َي ْق َط ُعو نِي‬
: َ‫ون َع َل َّي! َفقَال‬
َ ‫ َوأ ْح ُل ُم َعنهم َو َي ْج َه ُل‬،‫إ َل َّي‬
،‫ فَكأنَّ َما تُ ِس ُّف ُه ُم ا ْل َم َّل‬،‫» َل ِئ ْن ُك ْن َت َك َما قُ ْل َت‬
‫َولاَ َي َزالُ َم َع َك ِم َن الل ِه َت َعا َلى َظهي ٌر َع َل ْي ِه ْم َما‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ُد ْم َت َع َلى ذَلِ َك‬
ِ ‫وقد َس َب َق شَ ْر ُح ُه في َب‬
.‫اب صلة الأرحام‬
biti kažnjeni i osjetit će bol kao što
onaj, koji jede vruć pepeo, osjeća bol.)
(Muslim)
77. Srdžba na povređivanje ili omalovažavanje
nekog od Allahovih propisa i potpomaganje vjere Uzvišenog Allaha
Uzvišeni Allah kaže:
“Ko bude poštivao (veličao) Allahove svetinje (zapovijedi), to mu je
dobro kod njegova Gospodara.” (ElHadž, 30).
“Ako vi pomognete Allaha, i On
‫ – باب الغضب إِ َذا‬٧٧
‫انتهكت حرمات الشّ رع‬
‫والانتصار لدين الله تعالى‬
ِ ‫ } َو َم ْن ُي َع ِّظ ْم ُح ُر َم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ات الله‬
‫ وقال‬،[٣٠ :‫َف ُه َو َخ ْي ٌر َل ُه ِع ْن َد َربِّ ِه{ ]الحج‬
‫ }إ ْن َت ْن ُص ُر ْوا الل َه َي ْن ُص ْر ُك ْم َو ُي َث ِّب ْت‬:‫َت َعا َلى‬
.[٧ :‫أَ ْقدَا َم ُك ْم{ ]محمد‬
‫وفي الباب حديث عائشة السابق في باب‬
će vas pomoći i učvrstit će vaše noge (na bojnom polju).” (Muhammed,
7)
.‫العفو‬
649. Ebu-Mes‘ud ‘Ukbe ibn ‘Amr
El-Bedri, r.a., veli da je jedan čovjek
došao Vjerovjesniku i rekao: “Ja ne
klanjam sabah u džema‘atu zbog toga što imam oduljuje namaz.”
Ebu-Mes‘ud dalje veli: “Pa nisam
nikad ranije vidio da se Vjerovjesnik
na vazu naljutio kao tada, rekavši:
‘O ljudi, zaista među vama ima onih
koji odvraćaju (razgone), pa ko od
vas bude imam ljudima, neka skrati klanjanje (upotpunjujući ruknove
i sunnete), pa zaista iza njega ima
klanjača; i starih, i mladih, i sa nekom potrebom (nuždom).’ ”
‫ – وعن أَبي مسعود عقبة بن عمرو‬٦٤٩
‫ َجا َء َر ُج ٌل‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫البدري‬
: َ‫ َفقَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
ِّ ‫إِ َلى‬
ٍ ‫الص ْب ِح ِم ْن أَ ْج ِل‬
‫فلان‬
ُّ ‫إنِّي لأَ َتأخَّ ُر َعن َصلا ِة‬
ِ
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
َّ َّ‫م َّما ُي ِطي ُل بِ َنا! َف َما َرأ ْي ُت الن‬
‫ َغ ِض َب في َم ْو ِع َظ ٍة ق َُّط أشَ َّد ِم َّما‬- ‫عليه وسلم‬
‫ إ َّن‬،‫اس‬
ُ َّ‫ » َيا أَيُّ َها الن‬: َ‫َغ ِض َب َي ْو َمئ ٍذ؛ َفقَال‬
ِ ‫اس َف ْل ُي‬
‫وج ْز؛ َف ٕا َّن‬
َ َّ‫ َفأيُّ ُك ْم أَ َّم الن‬،‫ِم ْن ُك ْم ُم َن ِّفر َِين‬
‫متفق‬
َّ ‫ِم ْن َو َرائِ ِه ال َك ِبي َر َو‬
َ ‫الح‬
َ ‫الص ِغي َر َوذَا‬
ٌ .«‫اج ِة‬
.‫َع َل ْي ِه‬
650. ‘Aiša, r.a., kaže: “Došao je Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam, s puta, a ja bijah zastrla svoju sofu (pred
kućom) prozirnim zastorom, na kojem su bile slike. Kada je to ugledao, Allahov Poslanik, ‘alejhis-selam,
rastrgao ih je, a lice mu (od ljutnje)
pocrvenje, i on reče: ‘O ‘Aiša, najtežu kaznu kod Allaha na Sudnjem
danu imat će oni koji oponašaju Allahovo stvaranje.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٦٥٠
‫ ِم ْن‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َق ِد َم رسولُ الله‬
،‫ َو َق ْد َس َت ْر ُت َس ْه َو ًة لِي بِ ِق َرا ٍم فِي ِه َت َماثي ُل‬،ٍ‫َسفر‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َف َل َّما َرآ ُه رسول الله‬
‫ أشَ ُّد‬،‫ » َيا عائِ َش ُة‬:‫ وقال‬،‫هت َك ُه َو َت َل َّو َن َوج ُه ُه‬
‫س َع َذا ًبا ِع ْن َد الل ِه َي ْو َم الق َيا َم ِة الَّ ِذ َين‬
ِ ‫النَّا‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
َ ‫ون‬
َ ‫ُي َضا ُه‬
ٌ .«!‫بخ ْلقِ الل ِه‬
.‫َالص َّف ِة َت ُكو ُن َب ْي َن يدي البيت‬
ُّ ‫ ك‬:«ُ‫»الس ْه َوة‬
َّ
‫ َو‬،‫ ِستر رقيق‬:‫َو »ال ِقرام« بكسر القاف‬
.‫الصو َر َة الَّتي فِي ِه‬
ُّ ‫ أ ْف َس َد‬:«‫» َه َت َكه‬
651. ‘Aiša, r.a., veli: “Kurejšije su se
zabrinule zbog jedne žene, Mahzumijke, koja je nešto ukrala, pa su rekle: ‘Ko će se za nju zauzeti kod Allahovog Poslanika?’ Rekoše: ‘A ko
bi se na to usudio, osim Usame bin
Zejd, miljenika Allahovog Poslanika?’ Pa mu je Usame to rekao, a Allahov Poslanik mu na to reče: ‘Zar ti
posreduješ da se ne izvrši jedna od
Allahovih osuda?!’ Zatim je Poslanik ustao na noge i počeo govoriti,
pa je, između ostalog, rekao:
‘Zaista su stradali oni koji su bili
prije vas zbog toga što, kada bi među njima ukrao neki plemić, ostavi-
‫يشا أ َه َّم ُه ْم شَ أ ُن ال َمرأَ ِة‬
ً ‫ أن ق َر‬:‫ – وعنها‬٦٥١
ِ
‫ َم ْن ُي َكلِّ ُم‬:‫ فقالوا‬،‫المخزوم َّي ِة الَّتي َس َرق َْت‬
‫ صلى الله عليه وسلم؟‬- ‫فِ َيها رسول الله‬
‫بن َز ْي ٍد‬
ُ ‫ َم ْن َي ْج َتر ُِئ َع َل ْي ِه إِلا َّ أُ َسا َم ُة‬:‫فقالوا‬
‫ صلى الله عليه وسلم؟‬- ‫ِح ُّب رسول الله‬
‫ صلى الله‬- ‫ َفقَالَ رسول الله‬،‫َف َكلَّ َم ُه أُ َسا َم ُة‬
‫ »أَ َتشْ ف َُع في َح ٍّد ِم ْن ُحدُو ِد الله‬:‫عليه وسلم‬
‫ »إنَّ َما‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫َت َعا َلى؟!« ثُ َّم قا َم َفاخْ َت َط َب‬
‫أَ ْه َلك َم ْن َق ْب َل ُك ْم أَنَّ ُه ْم كَانُوا إِذَا َس َرقَ فِي ِه ُم‬
‫يف‬
َّ ‫ َو إِذَا َس َرقَ فِي ِه ُم‬،‫ِيف َت َركُو ُه‬
ُ ‫الض ِع‬
ُ ‫الشَّ ر‬
‫ َل ْو أَ َّن فَاط َم َة‬،‫ َوا ْي ُم الله‬،َّ‫الحد‬
َ ‫أقا ُموا َع َل ْي ِه‬
‫متفق‬
ُ ‫بِ ْن َت ُمح ّم ٍد َس َرق َْت َل َق َط‬
ٌ .«‫عت َي َد َها‬
.‫َع َل ْي ِه‬
li bi ga nekažnjenog, a kad bi ukrao
neki slabić, oni bi nad njim izvršavali kaznu. Zaklinjem se Allahom,
kada bi Fatima, kćerka Muhammedova, ukrala, ja bih joj sigurno odsijekao ruku!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
652. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, vidio hrakotinu (na zidu) prema kibli, pa mu je bilo to teško, da
se odraz toga, čak, primijetio na njegovom licu. Ustao je i to svojom rukom uklonio, a zatim rekao je: “Kada neko od vas ustane da klanja, on
tada razgovara sa svojim Gospodarom, pa nemojte da neko od vas pljuca prema kibli, nego na svoju lijevu
stranu, ili pod svoje noge.” Zatim je
uzeo ćošak svog ogrtača, pljunuo u
njega, zatim ga premotao i rekao:
“Ili neka uradi ovako.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫النبي‬
َّ ‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٦٥٢
‫ َرأى نُ َخا َم ًة في‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ ف ََش َّق ذَلِ َك َع َل ْي ِه َحتَّى ُرؤ َِي في َو ْج ِه ِه؛‬،‫القب َل ِة‬
‫ »إن َأح َد ُك ْم إِذَا قَا َم‬: َ‫ َفقَال‬،‫َفقَا َم ف ََح َّك ُه بِ َي ِد ِه‬
ِ ‫فِي َصلاَتِ ِه َف ٕانَّ ُه ُي َن‬
‫ َو إ َّن َربَّ ُه َب ْي َن ُه َوب ْي َن‬،‫اجي َربَّ ُه‬
‫ َو َل ِك ْن‬،‫ فَلاَ َي ْب ُزق ََّن أ َح ُد ُك ْم ِق َب َل ا ْل ِق ْب َل ِة‬،‫ال ِقب ْل ِة‬
‫ أَ ْو َت ْح َت َقد َِم ِه« ثُ َّم أ َخ َذ َط َر َف‬،‫َع ْن َي َسا ِر ِه‬
،ٍ‫ ثُ َّم َر َّد َب ْع َض ُه َع َلى َب ْعض‬،‫ِر َدائِ ِه َف َب َص َق فِي ِه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ »أَ ْو َي ْف َع ُل هكذا‬: َ‫َفقَال‬
ِ ‫َوالأم ُر بال ُب َص‬
‫اق َع ْن َي َسا ِر ِه أَ ْو َت ْح َت َقد َِم ِه ُه َو‬
ِ
‫ َفأ َّما فِي‬،‫المسج ِد‬
‫َان في َغ ْي ِر‬
َ ‫فِيما إِذَا ك‬
.‫بص ُق إِلا َّ في َث ْو بِ ِه‬
ُ ‫ال َمسج ِد فَلاَ َي‬
(Naredba da se pljune na lijevu stranu, ili pod noge, odnosi se na slučaj
kada se pljuje izvan džamije, a kada
se pljuje u džamiji, nije dozvoljeno
pljunuti, osim u maramicu.)
‫‪ – ٧٨‬باب أمر ُولاة الأمور‬
‫بالرفق برعاياهم ونصيحتهم‬
‫والشفقة عليهم والنهي عن‬
‫غشهم والتشديد عليهم‬
‫و إهمال مصالحهم والغفلة‬
‫عنهم وعن حوائجهم‬
‫اح َك لِ َمنِ‬
‫ض َج َن َ‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬واخْ ِف ْ‬
‫اتَّ َب َع َك ِم َن ا ْل ُم ْؤ ِم ِن َين{ ]الشعراء‪،[٢١٥ :‬‬
‫وقال َت َعا َلى‪} :‬إ َّن الل َه َيأ ُم ُر بِا ْل َعد ِْل َو ِٕالا ْح َس ِان‬
‫َو إِي َتا ِء ِذي ا ْل ُق ْر َبى َو َي ْن َهى َعنِ الف َْح َشا ِء‬
‫‪78. Naređivanje i savje‬‬‫‪tovanje pretpostavljenih‬‬
‫‪da budu blagi prema svo‬‬‫‪jim podanicima‬‬
‫‪Uzvišeni Allah rekao je:‬‬
‫‪“I budi ljubazan prema vjernici‬‬‫)‪ma koji te slijede.” (Eš-Šuara, 215‬‬
‫‪“Allah zahtijeva da se svačije pra-‬‬
vo poštuje, dobro čini, i da se bližnjima udjeljuje, a razvrat i sve što
je odvratno i nasilje, zabranjuje; On
vas savjetuje da pouku primite.” (EnNahl, 90)
{‫ون‬
َ ‫َوا ْل ُم ْن َك ِر َوا ْل َبغ ِْي َيع ُظ ُك ْم َل َعلَّ ُك ْم َت َذ َّك ُر‬
.[٩٠ :‫]النحل‬
653. Ibn ‘Umer, r.a., prenosi: “Čuo
sam Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, kako kaže: ‘Svi ste
vi pastiri i svi ste odgovorni za svoje stado; imam je pastir i odgovoran
je za svoje stado, čovjek je pastir u
svojoj obitelji i odgovoran je za svoje stado, žena je pastir u kući svoga
muža i odgovorna je za svoje stado,
i sluga je pastir u imetku svoga gazde, i on je odgovoran za svoje stado, pa svi ste vi pastiri i odgovorni
za svoje stado.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٦٥٣
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َس ِم ْع ُت رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ َو ُكلُّ ُك ْم َم ْس ُؤو ٌل‬،‫ » ُكلُّ ُك ْم َرا ٍع‬:‫ يقول‬- ‫وسلم‬
،‫ الإ َما ُم َرا ٍع َو َمس ُؤو ٌل َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬:‫َع ْن َر ِع َّيت ِه‬
،‫َوال َّر ُج ُل َرا ٍع في أه ِل ِه َو َمس ُؤو ٌل َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬
‫َوال َم ْرأَ ُة َرا ِع َي ٌة في َب ْي ِت َز ْو ِج َها َو َم ْس ُؤو َل ٌة َع ْن‬
‫الخا ِد ُم َرا ٍع في مال س ِّي ِد ِه َو َم ْس ُؤو ٌل‬
َ ‫ َو‬،‫َر ِع َّي ِت َها‬
‫ َو ُكلُّ ُك ْم َرا ٍع َو َم ْس ُؤو ٌل َع ْن‬،‫َع ْن َر ِع َّي ِت ِه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َر ِع َّي ِت ِه‬
654. Ebu-Ja‘la Ma‘kil bin Jesar, r.a.,
prenosi: “Čuo sam Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
da je rekao: ‘Nema nijednog roba
kome je Allah dao da bude pretpostavljeni svojim podanicima, a da mu
Allah neće, kada umre, zabraniti ulazak u Džennet, ukoliko bude varao
svoje podanike.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom predanju stoji: “...pa
ih ne bude čuvao svojim savjetom,
neće osjetiti ni miris Dženneta.”
A u Muslimovom predanju stoji:
“Nijedan emir (zapovjednik) kome
budu povjereni poslovi muslimana,
- ‫ – وعن أَبي يعلى َم ْع ِقل بن َيسا ٍر‬٦٥٤
- ‫ َس ِم ْع ُت رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‫ » َما ِم ْن َع ْب ٍد‬:‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫وت َو ُه َو‬
ُ ‫وت َي ْو َم َي ُم‬
ُ ‫ َي ُم‬،‫َيس َت ْر ِعي ِه الل ُه َر ِع َّي ًة‬
.«‫الجنَّة‬
ٌّ ‫َغ‬
َ ‫ إِلا َّ َح َّر َم الل ُه َع َل ْي ِه‬،‫اش لِ َر ِع َّي ِت ِه‬
.‫متفق عليه‬
ٌ
‫ » َف َل ْم َي ُح ْط َها بِ ُن ْص ِح ِه َل ْم َي ِج ْد‬:‫وفي رواية‬
.«‫الجنَّة‬
َ ‫َرائِ َح َة‬
‫ » َما ِم ْن أمي ٍر يلي أمور‬:‫وفي رواية لمسلم‬
،‫ ثُ َّم لا َي ْج َه ُد َل ُه ْم َو َي ْن َص ُح َل ُه ْم‬،‫مين‬
َ ‫ال ُم ْس ِل‬
.«‫إِلا َّ َل ْم َيد ُْخ ْل َم َع ُه ُم ا ْل َجنَّ َة‬
pa ne uloži trud za njih niti im daje savjete, neće s njima ući u Džennet.”
655. ‘Aiša, r.a., prenosi: “Čula sam
Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, kako u ovoj mojoj kući
kaže: ‘Allahu moj, kome bude povjereno namjesništvo i uprava nad
mojim ummetom (sljedbenicima), pa
im bude otežavao (grubo postupao
prema njima), i Ti njemu otežaj, a
kome bude povjereno namjesništvo
i uprava, pa bude blag prema njima, budi i Ti blag prema njemu.’ ”
(Muslim)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٦٥٥
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َس ِم ْع ُت رسول الله‬
‫ »اللَّ ُه َّم َم ْن َو لِ َي ِم ْن أَ ْم ِر‬:‫يقول في بيتي َه َذا‬
‫ َو َم ْن‬،‫ ف َْاشق ُْق َع َل ْي ِه‬،‫أُ َّم ِتي شَ ْي ًئا ف ََش َّق َع َل ْي ِه ْم‬
‫ فَا ْرف ُْق‬،‫َو لِ َي ِم ْن أَ ْم ِر أُ َّم ِتي شَ ْي ًئا َف َرف ََق بِ ِه ْم‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫بِ ِه‬
658. Prenosi se da je Ebu-Merjeme
el-Ezdijja, r.a., rekao Muaviji, r.a.:
“Čuo sam Allahova Poslanika, sallAllahu ‘alejhi we sellem, kako kaže: ‘Kome Allah dadne namjesništvo na nekim od poslova muslimana, pa bude nehajan prema njihovim potrebama, neimaštini i siromaštvu, Allah neće obraćati pažnju na
njegove potrebe (neće se odazvati njegovoj molbi), neimaštinu i siromaštvo na Sudnjem danu.’ I tada je Muavija postavio čovjeka da se brine o
potrebama svijeta.”
(Ebu-Davud, Tirmizi)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن أَبي مريم الأز ِد ِّي‬٦٥٨
:‫ رضي الله عنه‬- ‫ أنّه قَالَ لِمعاوية‬:‫عنه‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َس ِم ْع ُت رسول الله‬
‫ » َم ْن َولا َّ ُه الل ُه شَ ْي ًئا ِم ْن أُ ُمو ِر‬:‫يقول‬
‫اج ِت ِه ْم َو َخلَّ ِت ِه ْم‬
َ ‫َاح َت َج َب ُد‬
ْ ‫ ف‬،‫ال ُم ْس ِل ِم َين‬
َ ‫ون َح‬
‫اج ِت ِه َو َخلَّ ِت ِه‬
َ ‫اح َت َج َب الل ُه ُد‬
ْ ،‫َو َف ْق ِر ِه ْم‬
َ ‫ون َح‬
‫َو َف ْق ِر ِه َي ْو َم ا ْل ِق َيا َم ِة« فجعل معاوية رج ًلا َع َلى‬
.‫ رواه أَ ُبو داود والترمذي‬.ِ‫حوائج النَّاس‬
79. Pravedan namjesnik
Uzvišeni Allah rekao je:
“Zaista, Allah naređuje pravdu i
dobročinstvo.” (En-Nahl, 90)
“I budite pravedni, zaista, Allah
voli pravedne.” (El-Hudžurat, 9)
‫ – باب الوالي العادل‬٧٩
‫ }إ َّن الل َه َيأ ُم ُر بِال َعد ِْل‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ وقال‬،‫[ الآية‬٩٠ :‫َو ِٕالا ْح َس ِان{ ]النحل‬
{‫ } َوأَ ْق ِس ُطوا إ َّن الل َه ُي ِح ُّب ا ْل ُم ْق ِس ِط َين‬:‫َت َعا َلى‬
.[٩ :‫]الحجرات‬
659. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao: “Sedmericu će Allah
staviti pod Svoj hlad onoga dana, kada drugog hlada osim Njegovog neće biti: pravedna vladara, mladića
koji je odrastao u obožavanju Uzvišenog Allaha, čovjeka čije je srce vezano za džamije, dvojicu ljudi koji
su se zavoljeli u ime Allaha pa radi Njega se sastaju i rastaju, čovjeka
kojeg je pozvala ugledna (na položaju) i lijepa žena, pa je on rekao:
‘Zaista se bojim Allaha!; čovjeka koji dadne sadaku pa je sakrije, tako
da ne zna njegova lijeva ruka šta da-
‫ عن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٥٩
‫»س ْب َع ٌة‬
َ : َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
ِّ
‫ إِ َما ٌم‬:‫ُي ِظلُّ ُه ُم الله في ِظلِّ ِه َي ْو َم لاَ ِظ َّل إِلا َّ ِظلُّ ُه‬
،‫اب َن َشأ في ِعبادة الله َت َعا َلى‬
ٌ َ‫ َوش‬،ٌ‫عا ِدل‬
ِ ‫َو َر ُج ٌل َق ْل ُب ُه ُم َعلَّ ٌق في ال َم َس‬
ِ ‫ َو َر ُج‬،‫اج ِد‬
‫لان‬
،‫ َو َت َف َّرقَا َع َل ْي ِه‬،‫َت َحابَّا في الل ِه اج َت َم َعا َع َل ْي ِه‬
ٍ ‫وج‬
،‫مال‬
ُ ‫َو َر ُج ٌل َد َع ْت ُه ا ْم َرأ ٌة‬
َ ‫ذات َم ْن ِص ٍب‬
‫ َو َر ُج ٌل َت َصدَّقَ بِ َص َد َق ٍة‬،‫خاف الل َه‬
ُ ٔ‫ إنّي ا‬: َ‫َفقَال‬
،‫َفأخْ فَا َها َحتَّى لاَ َت ْع َل َم ِش َمالُ ُه َما تُ ْن ِف ُق َي ِمي ُن ُه‬
‫متفق‬
َ ‫َو َر ُج ٌل َذ َك َر الله َخالِ ًيا َفف‬
ٌ .«‫َاض ْت َع ْي َنا ُه‬
.‫َع َل ْي ِه‬
je desna; i čovjeka koji u samoći spomene Allaha, pa mu suze poteku.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
660. ‘Abdullah bin ‘Amra bin el-‘As,
r.a., prenosi: “Allahov Poslanik rekao je: ‘Zaista su pravedni kod Allaha na osvijetljenim mimberima; oni
koji čine pravdu u svojim presudama, (koji su pravedni) prema svojim obiteljma i onome što im je dato
u namjesništvo (na upravu).’ ”
(Muslim)
‫ – وعن عب ِد الل ِه بن َعمرو بن العاص‬٦٦٠
- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬،‫رضي الله عنهما‬
‫ »إ َّن ال ُم ْق ِس ِط َين ِع ْن َد‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ون في‬
َ ُ‫ الَّ ِذ َين َي ْع ِدل‬:ٍ‫الل ِه َع َلى َم َنابِ َر ِم ْن نُور‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ُح ْك ِم ِه ْم وأَ ْه ِل ْي ِهم َو َما َولُ ْوا‬
80. Obaveza pokornosti
namjesnicima (pretpostavljenim) u onome što nije grijeh i zabrana pokornosti u onome što je grijeh
Uzvišeni je Allah rekao:
“O vjernici, pokoravajte se Allahu i pokoravajte se Poslaniku i predstavnicima vašim!” (En-Nisa’, 59)
‫ – باب وجوب طاعة ولاة‬٨٠
‫الأمر في غير معصية وتحريم‬
‫طاعتهم في المعصية‬
‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا أَ ِطي ُعوا‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
{‫الل َه َوأَ ِطي ُعوا ال َّر ُسولَ َوأُو لِي الأَ ْم ِر ِم ْن ُك ْم‬
.[٥٩ :‫]النساء‬
663. Ibn ‘Umer, r.a., prenosi da je
Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao: “Dužnost je muslimanu da sluša i da je pokoran u onome što voli i ne voli, osim ukoliko
mu bude naređeno nešto što je zabranjeno. A kada mu se naredi nešto što je zabranjeno, onda nema poslušnosti ni pokornosti.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ عن‬،‫ – وعن ابن عمر رضي الله عنهما‬٦٦٣
‫ » َع َلى‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
ِّ
‫الس ْم ُع وال َّطا َع ُة فِي َما أَ َح َّب‬
َّ ‫ال َم ْر ِء ا ْل ُم ْس ِل ِم‬
‫ َف ٕاذَا أُ ِم َر بِ َم ْع ِصي ٍة‬،‫ إِلا َّ أَ ْن ُي ْؤ َم َر بِ َم ْع ِصي ٍة‬،‫و َك ِر َه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫فَلاَ َس ْم َع َولاَ َطا َع َة‬
670. ‘Abdullah bin Mes‘ud, r.a., pre- ‫ رضي الله‬- ‫ – وعن عبد الله بن مسعود‬٦٧٠
nosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‘alejhi we sellem, rekao: “Poslije me‫ »إن ََّها َس َت ُكو ُن َب ْع ِدي أ َث َر ٌة َوأُ ُمو ٌر‬:‫وسلم‬
ne će doći vrijeme kad će vaši pret‫ َك ْي َف َتأ ُم ُر‬،‫ َيا رسول الله‬:‫تُ ْن ِك ُرو َن َها!« قالوا‬
postavljeni uzimati bogatstvo za sebe i davati ga kome oni hoće, i mno- ‫الح َّق الَّ ِذي‬
َ ‫ »تُ َؤ ُّد‬: َ‫َم ْن أ ْد َركَ ِمنَّا َذلِ َك؟ قَال‬
َ ‫ون‬
ge druge stvari (raditi) koje nećete
‫متفق‬
.«‫ون الل َه الَّ ِذي َل ُك ْم‬
َ ُ‫ َو َت ْسأَل‬،‫َع َل ْي ُك ْم‬
ٌ
podnositi.” Rekli su mu: “O Alla.‫َع َل ْي ِه‬
hov Poslaniče, šta naređuješ onome
koji dočeka to vrijeme?” Rekao je:
“Izvršavajte svoje obaveze koje ste
dužni i molite Allaha za ono što vam
pripada.”
(Muttefekun ‘alejhi)
671. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao je: ‘Ko mi bude pokoran, taj je pokoran Allahu, a ko nije pokoran meni, taj nije pokoran ni
Allahu. A ko bude pokoran pretpostavljenom, taj je pokoran meni, a
ko je nepokoran pretpostavljenom,
taj je nepokoran meni.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٧١
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫ َو َم ْن َع َصانِي‬،‫» َم ْن أ َطا َع ِني َف َق ْد أ َطا َع الل َه‬
‫ َو َم ْن ُي ِط ِع الأَ ِمي َر َف َق ْد‬،‫َف َق ْد َع َصى الل َه‬
.«‫ص الأمي َر َف َق ْد َع َصانِي‬
ِ ‫ َو َم ْن َيع‬،‫أ َطا َع ِني‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
672. Ibn-‘Abbas, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Ko kod svog
pretpostavljenog bude nešto mrzio
(ako nije jasan kufr), neka se strpi,
jer, zaista, onaj koji makar malo bude nepokoran prema pretpostavljenom, umrijet će džahilijetskom smrću.”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫س رضي الله عنهما‬
ٍ ‫ – وعن ابن عبا‬٦٧٢
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫أن رسول الله‬
‫ َف ٕانَّ ُه َم ْن‬،‫» َم ْن كَره ِم ْن أ ِمي ِر ِه شَ ْي ًئا َف ْل َي ْص ِب ْر‬
.«‫ات ِمي َت ًة َجا ِه ِل َّي ًة‬
َ ‫السل َط ِان ِش ْب ًرا َم‬
ُّ ‫َخ َر َج ِم َن‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
81. Zabrana traženja na‫ – باب النهي عن سؤال‬٨١
mjesništva i vlasti i po- ‫الإ مارة واختيار ترك الولايات إذا‬
hvalnost neprihvatanja na- ‫ع حاجة‬
ُ ‫َل ْم يتعين عليه أَ ْو َت ْد‬
mjesništva i vlasti, izu‫إِ َل ْي ِه‬
zev ako zaista nije obaveza pala na čovjeka, i
ukoliko to nije potreba
Uzvišeni je Allah rekao:
“Taj drugi svijet dat ćemo onima
koji ne žele da se na Zemlji ohole
‫ }تِ ْل َك الدَّا ُر الآ ِخ َر ُة َن ْج َع ُل َها‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ض َولاَ ف ََسا ًدا‬
ِ ‫ُون ُعل ًّوا في الأَ ْر‬
َ ‫لِلَّ ِذ َين لا ُيريد‬
.[٨٣ :‫َوال َع ِاق َب ُة لل ُمتَّ ِق َين{ ]القصص‬
i da nered čine, a one koji se Allaha boje, čeka sretan kraj.” (El-Kasas,
83)
676. Ebu-Zerr, r.a., rekao je: “O Allahov Poslaniče, zar me nećeš postaviti odgovornim za nešto?” Pa me
je on udario po ramenu i rekao: ‘O
Ebu-Zerr, ti si, zaista, slabašan, a to
je emanet (povjerenje), a na Sudnjem
danu bit će poniženje, sramota i kajanje, osim za onoga koji se toga prihvati, a sposoban je za to, te izvrši
ono što je u tom pogledu obavezan.’
”
(Muslim)
‫ ألا‬،‫ َيا رسول الله‬:‫ قُ ْل ُت‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعنه‬٦٧٦
‫ ثُ َّم‬،‫َت ْس َت ْع ِم ُلني؟ ف ََض َر َب بِ َي ِد ِه َع َلى َم ْن ِكبي‬
،‫ َو إِنَّها أَ َما َن ٌة‬،‫يف‬
ٌ ‫ إن ََّك َض ِع‬،‫ » َيا أَ َبا َذ ٍّر‬: َ‫قَال‬
‫ إِلا َّ َم ْن أَ َخ َذ َها‬،‫َو إن ََّها َي ْو َم ا ْل ِق َيا َم ِة ِخ ْز ٌي َو َندَا َم ٌة‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ َوأَ َّدى الَّ ِذي َع َل ْي ِه فِ َيها‬،‫بِ َحق َِّها‬
82. Podstrekivanje vladara, sudije i drugih pretpostavljenih da sebi uzimaju za savjetnike i službenike dobre i poštene
i njihovo upozoravanje
da se klone lošeg društva
i uvažavanja onoga što
oni kažu
‫ – باب حث السلطان‬٨٢
‫والقاضي وغيرهما من ولاة‬
‫الأمور َع َلى اتخاذ وزير صالح‬
‫وتحذيرهم من قرناء السوء‬
‫والقبول منهم‬
Uzvišeni Allah kaže:
“Tog Dana će oni, koji su jedni prema drugima bili prijatelji, postati neprijatelji, samo to neće biti oni koji
su se Allaha bojali i grijeha klonili.”
(Ez-Zuhruf, 67)
‫ }الأَ ِخلا َّ ُء َي ْو َمئ ٍذ َب ْع ُض ُه ْم‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
.[٦٧ :‫ض َع ُد ٌّو إِلا َّ ال ُمتَّ ِق َين{ ]الزخرف‬
ٍ ‫لِ َب ْع‬
678. Ebu-Seid i Ebu-Hurejre, r.a., ‫ – وعن أَبي سعي ٍد وأبي هريرة رضي الله‬٦٧٨
prenose da je Allahov Poslanik, sall‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ أ َّن رسولَ الله‬:‫عنهما‬
Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Alَ ‫ َولاَ ْاس َتخْ َل‬،‫ » َما َب َع َث الل ُه ِم ْن َن ِب ٍّي‬: َ‫ قَال‬lah nije poslao Poslanika, niti posta- ‫ف‬
vio halifu (vladara), a da on nije imao ‫طا َن ٌة َتأمر ُه‬
ُ َ ِ‫ ب‬:‫ِم ْن َخلي َف ٍة إِلا َّ كَا َن ْت َل ُه بِ َطا َن َت ِان‬
ُ
dvije vrste društva (savjetnike, priِ ‫بال َم ْع ُر‬
‫ َو بِ َطا َن ٌة َتأ ُم ُر ُه بالشَّ ِّر‬،‫وف و َت ُح ُّض ُه َع َل ْي ِه‬
jatelje); savjetnike koji su mu nareَ ‫ َوال َم ْع ُصو ُم َم ْن َع‬،‫َو َت ُح ُّض ُه َع َل ْي ِه‬
đivali i savjetovali dobročinstvo i pod- .«‫ص َم الل ُه‬
.‫رواه البخاري‬
strekivali ga na njega, i savjetnike
koji su mu naređivali zlo i podstrekivali ga na njega; a sačuvan (od njihova zla) bit će onaj koga Allah sačuva.”
(Buhari)
83. Zabrana davanja namjesništva, sudstva (kadiluka) i drugih oblika
vlasti onome koji to traži, ili za tim žudi i tome
poklanja veliku pažnju
‫ – باب النهي عن تولية‬٨٣
‫الإ مارة والقضاء وغيرهما من‬
‫الولايات لمن سألها أَ ْو حرص‬
‫عليها فع َّرض بها‬
680. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., prenosi: “Ušao sam kod Vjerovjesnika,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, sa još
dva čovjeka iz mog plemena, pa je
jedan od njih dvojice rekao: ‘O Allahov Poslaniče, daj nam vlast (postavi nas zapovjednicima, emirima)
nad nečim što ti je Uzvišeni Allah
dao u namjesništvo!’ Zatim je i drugi rekao isto. A on je rekao: ‘Zaista
mi, tako mi Allaha, ne dajemo upravu i vlast nad ovim poslom (namjesništvo nad muslimanima) nikome
ko to traži, ili žudi i čezne za tim.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله‬- ‫شعري‬
ِّ ٔ‫ – عن أَبي موسى الا‬٦٨٠
‫ صلى الله‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ َد َخ ْل ُت َع َلى الن‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
ِ ‫ أ َنا َو َر ُج‬- ‫عليه وسلم‬
َ‫ َفقَال‬،‫لان ِم ْن َب ِني َع ِّمي‬
‫ أ ِّم ْر َنا َع َلى َب ْعض َما‬،‫ َيا رسول الله‬:‫أ َح ُد ُه َما‬
،‫ وقال الآ َخ ُر ِمث َل ذَلِ َك‬- ‫ عز وجل‬- ‫ولاَّكَ الل ُه‬
‫ »إنَّا َوالل ِه لاَ نُ َولِّي َه َذا ال َع َم َل أَ َحدًا‬: َ‫َفقَال‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ص َع َل ْي ِه‬
َ ‫ أَ ْو أ َحدًا َح َر‬،‫َسأ َل ُه‬
‫ ك َتاب الأ َدب‬-
84. Stid, njegova korist
i podsticanje da se u tom
duhu čovjek odgoji
‫ – باب الحياء وفضله‬٨٤
‫والحث على التخلق به‬
681. Ibn-‘Umer, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, prošao pored jednog
ensarije, dok je ovaj savjetovao svoga brata o stidu, pa je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem,
rekao:
“Pusti ga, zaista je stid dio imana!”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – عن ابن عمر رضي الله عنهما‬٦٨١
‫ َم َّر َع َلى‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
،‫الح َيا ِء‬
َ ‫َر ُجلٍ ِم َن الأن َْصار َو ُه َو َي ِع ُظ أ َخا ُه في‬
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َفقَالَ رسولُ الل ِه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ َف ٕا َّن ا ْل َح َيا َء ِم َن الإ ي َم ِان‬،‫» َد ْع ُه‬
682. ‘Imran bin Husajn, r.a., prenosi: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao je: ‘Stid donosi
samo dobro.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
A u Muslimovom predanju stoji:
“Stid je sav dobar (hajr).” Ili je rekao: “Svaki stid je dobar.”
‫ – وعن عمران بن حصينٍ رضي الله‬٦٨٢
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
.«ٍ‫ »ا ْل َح َيا ُء لاَ َيأْتِي إِلا َّ بِ َخ ْير‬:‫عليه وسلم‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
‫ »الحيا ُء َخ ْي ٌر ُكلُّ ُه« أَ ْو‬:‫وفي رواية لمسل ٍم‬
.«‫ »ا ْل َح َيا ُء ُكلُّ ُه َخ ْي ٌر‬: َ‫قَال‬
‫‪ – ٦٨٣‬وعن أَبي هريرة ‪ -‬رضي الله عنه‪ :‬أ َّن‬
‫رسول الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪ -‬قَالَ ‪:‬‬
‫ون شُ ْع َب ًة‪:‬‬
‫ون أَ ْو بِ ْض ٌع َو ِستُّ َ‬
‫»الإ ي َما ُن بِ ْض ٌع َو َس ْب ُع َ‬
‫َفأ ْف َض ُل َها َق ْولُ ‪ :‬لاَ إل َه إِلا َّ الله‪َ ،‬وأ ْد َنا َها إ َما َط ُة‬
‫الح َيا ُء شُ ْع َب ٌة ِم َن‬
‫الأَذَى َعنِ ال َّط ِريقِ ‪َ ،‬و َ‬
‫متفق َع َل ْي ِه‪.‬‬
‫الإ ي َم ِان«‪ٌ .‬‬
‫»ال ِب ْض ُع« بكسر البا ِء ويجوز فتحها‪َ :‬و ُه َو ِم َن‬
‫الثَّلاَ َث ِة إِ َلى ا ْل َع َش َر ِة‪.‬‬
‫َو »الشُّ ْع َب ُة«‪ :‬ال ِق ْط َع ُة َوا ْل َخ ْص َل ُة‪َ .‬و‬
‫»الإ َما َط ُة«‪ :‬الإ َزا َل ُة‪َ .‬و »الأَذَى«‪َ :‬ما ُي ْؤ ِذي‬
‫ك ََح َج ٍر وشوك َو ِطينٍ ورماد َوق ََذ ٍر َو َن ْحو َذلِ َك‪.‬‬
‫‪683. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je‬‬
‫‪Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alej‬‬‫‪hi we sellem, rekao: “Iman se sasto‬‬‫‪ji od sedamdeset i nekoliko ograna‬‬‫‪ka (dijelova), ili šezdeset i nekoliko‬‬
‫‪dijelova. Najvrednije je svjedočenje‬‬
‫‪da nema drugog boga osim Allaha,‬‬
‫‪a najniži uklanjanje prepreke (ono‬‬‫‪ga što smeta) s puta; a i stid je dio‬‬
‫”‪imana.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
85. Čuvanje tajne
Uzvišeni Allah rekao je: “I ispunjavajte obavezu, jer će se za obavezu,
zaista, odgovarati.” (El-Isra’, 34)
‫السر‬
ِّ ‫باب حفظ‬
ُ – ٨٥
‫َان‬
َ ‫ } َوأَ ْوفُوا بِا ْل َع ْه ِد إ َّن ا ْل َع ْه َد ك‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
.[٣٤ :‫َم ْس ُؤو ًلا{ ]الإ سراء‬
685. Ebu-Seid, r.a., prenosi: “Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao je: ‘Zaista će kod Allaha, dželle še’nuhu, na Sudnjem danu imati najgori položaj čovjek koji ima odnos sa ženom, i ona imade
odnos s njim, pa on onda otkrije njene tajne (otkrije i opiše u detalje što
se između njih desilo).’ ”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن أَبي سعيد الخدري‬٦٨٥
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫س ِع ْن َد الل ِه َم ْن ِز َل ًة َي ْو َم‬
ِ ‫ »إ َّن ِم ْن أَشَ ِّر النَّا‬:‫وسلم‬
،‫ال ِق َيا َم ِة ال َّر ُج َل ُي ْف ِضي إِ َلى ا ْل َم ْرأ ِة وتُ ْف ِضي إِ َل ْي ِه‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ثُ َّم َي ْن ُش ُر ِس َّر َها‬
686. ‘Abdullah b. Umer, r.a., veli da je njegov otac Omer, r.a., kada je njegovoj kćeri Hafsi, r.a., umro
muž, rekao: “Susreo sam Osman b.
‘Affana i ponudio mu Hafsu riječima:
‘Ako hoćeš udat ću za te Hafsu,
kćer Omerovu.’ On reče: ‘Da sagledam malo svoje stanje.’
Sačekao sam nekoliko dana, pa me
je Osman b. ‘Affan ponovo susreo i
reče: ‘Odlučio sam da se ovih dana ne ženim.’ Iza toga sam susreo
Ebu-Bekra pa mu rekoh: ‘Ako hoćeš udat ću za te Hafsu, kćer Omerovu.’ Ebu-Bekr šutio je i nije ništa
‫ – وعن عب ِد الله بن عمر رضي الله‬٦٨٦
‫ ِح ْي َن‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ أ َّن عم َر‬:‫عنهما‬
‫يت ُع ْث َم َان ْب َن‬
ُ ‫ َل ِق‬: َ‫ قَال‬،‫تأيَّ َم ْت بِ ْن ُت ُه َح ْف َص ُة‬
‫ َف َع َر ْض ُت َع َل ْي ِه‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫َع ّف َان‬
‫ إ ْن ِش ْئ َت أَ ْن َك ْح ُت َك َح ْف َص َة‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،‫َح ْف َص َة‬
‫ َف َل ِب ْث ُت‬.‫ سأَ ْن ُظ ُر فِي أ ْمرِي‬: َ‫بِ ْن َت ُع َم َر؟ قَال‬
َ‫ َق ْد َبدَا لِي أَ ْن لا‬: َ‫ َفقَال‬،‫َل َيالِ َي ثُ َّم َل ِق َي ِني‬
‫ رضي الله‬- ‫يت أَ َبا َب ْك ٍر‬
ُ ‫ َف َل ِق‬.‫أ َت َز َّو َج َي ْو ِمي َه َذا‬
‫ إ ْن ِش ْئ َت أَ ْن َك ْح ُت َك َح ْف َص َة‬:‫فقلت‬
ُ - ‫عنه‬
‫ رضي الله عنه‬- ‫مت أَ ُبو َب ْك ٍر‬
َ ‫ ف ََص‬،‫ب ْن َت ُع َم َر‬
‫ َف َل ْم َي ْر ِج ْع إ َل َّي شَ ْي ًئا! َف ُك ْن ُت َع َل ْي ِه أَ ْو َج َد ِمنِّي‬ِ
- ‫بي‬
ُّ َّ‫ َف َل ِب َث َل َيال َي ثُ َّم َخ َط َب َها الن‬،‫َع َلى ُع ْث َم َان‬
na to odgovorio. To mi je bilo teže, nego kada me je odbio Osman.
Prošlo je iza toga nekoliko dana, zatim je Hafsu zaprosio Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, pa sam je
udao za njega. Iza toga me je sreo
Ebu-Bekr, pa mi reče: ‘Nije me spriječilo od ponude ništa drugo, nego
što sam znao da ju je Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, spomenuo.
Ja nisam mogao otkriti namjeru Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem. Da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, odustao od vjenčanja Hafse, ja bih je zasigurno primio.’ ”
.‫ َفأ ْن َك ْح ُت َها إيَّا ُه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ْت َع َل َّي‬
َ ‫ َل َعلَّ َك َو َجد‬: َ‫ َفقَال‬،ٍ‫َف َل ِق َي ِني أَ ُبو َب ْكر‬
‫ِح ْي َن َع َر ْض َت َع َل َّي َح ْف َص َة َف َل ْم أ ْر ِج ْع إِ َل ْي َك‬
‫ َف ٕانَّ ُه َل ْم َي ْم َن ْع ِني أَ ْن‬: َ‫ قَال‬،‫ َن َع ْم‬:‫فقلت‬
ُ ‫شَ ْي ًئا؟‬
‫أ ْر ِج َع إِ َل ْيك فِي َما َع َر ْض َت َع َل َّي إِلا َّ أنِّي ُك ْن ُت‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
َّ ‫َع ِل ْم ُت أ َّن‬
- ‫ َف َل ْم أك ُْن لأُ ْف ِش َي ِس َّر رسول الله‬،‫َذ َك َر َها‬
- ‫بي‬
ُّ َّ‫ َو َل ْو َت َرك ََها الن‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ رواه‬.‫ َل َق ِب ْل ُت َها‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
.‫البخاري‬
‫َان‬
َ ‫ َوك‬،‫ َصا َر ْت بِلاَ َز ْو ٍج‬:‫» َتأَيَّ َم ْت« أ ْي‬
:«‫ْت‬
َ ‫ » َو َجد‬.‫ رضي الله عنه‬- ‫َز ْو ُج َها تُ ُوفِّ َي‬
(Buhari)
.‫َغ ِض ْب َت‬
687. ‘Aiša, r.a., prenosi: “Žene Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, bile su kod njega kada je došla Fatima, r.a., hodom koji se nimalo nije razlikovao od hoda Allahovog Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem
Kada ju je vidio, izrazio joj je dobrodošlicu: ‘Dobro došla, kćeri moja!’ Dao joj je da sjedne na njegovoj
desnoj ili lijevoj strani, a zatim joj je
tajno nešto rekao i ona je jako zaplakala. Kada je vidio njenu žalost, nešto joj je po drugi put tajno kazao i
ona se nasmijala. Rekla sam joj:
‘Allahov Poslanik te je odlikovao
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٦٨٧
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ُ ‫ك َُّن أ ْز َو‬
ِّ َّ‫اج الن‬
،‫ َفأ ْق َب َل ْت ف َِاط َم ُة رضي الله عنها َت ْم ِشي‬،‫ِع ْن َد ُه‬
- ‫َما تُخْ ِط ُئ ِمشي ُتها ِم ْن مشْ َي ِة رسول الله‬
‫ َف َل َّما َرآ َها َر َّح َب‬،‫ شَ ْي ًئا‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ ثُ َّم أ ْج َل َس َها َع ْن‬،«‫ » َم ْر َح ًبا بِا ْب َن ِتي‬:‫ وقال‬،‫بِ َها‬
‫كت ُب َكا ًء‬
ْ ‫ ثُ َّم َسا َّر َها َف َب‬،‫َي ِمي ِن ِه أَ ْو َع ْن ِش َمالِ ِه‬
‫ َسا َّر َها الثَّانِ َي َة‬،‫ َف َل َّما َرأى َج َز َع َها‬،‫شَ ديدًا‬
- ‫ َخ َّص ِك رسولُ الله‬:‫فقلت َل َها‬
ُ ،‫ف ََض ِح َك ْت‬
‫ ِم ْن َب ْينِ نِ َسائِ ِه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫ ثُ َّم أن ِْت َت ْب ِك َين! َف َل َّما قَا َم رسولُ الله‬،ِ‫بالس َرار‬
ِّ
‫ َما قَالَ َل ِك‬:‫ َسأ ْل ُت َها‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬:‫؟ قالت‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولُ الله‬
nad svojim ženama tajnom, a ti plačeš?’ Kada je ustao Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, pitala sam: ‘Šta ti je kazao Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem?’
Rekla je:
‘Neću otkriti tajnu Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem’
Kada je umro Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, rekla sam:
‘Kunem se pravom koje imam prema tebi, onda kada mi nisi kazala
što ti je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao!’ Rekla je:
‘Sada može! Kada mi je prvi put
tajno govorio, obavijestio me je da
‫ صلى الله‬- ‫َما ُك ْن ُت لأُ ْف ِشي َع َلى رسول الله‬
- ‫ َف َل َّما تُ ُوفِّ َي رسول الله‬،‫ ِس َّر ُه‬- ‫عليه وسلم‬
‫ َع َز ْم ُت َع َل ْي ِك‬:‫ قُ ْل ُت‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
َ‫ َل َما َح َّد ْث ِت ِني َما قَال‬،‫الح ِّق‬
َ ‫بِ َما لِي َع َل ْي ِك ِم َن‬
‫ صلى الله عليه وسلم؟‬- ‫َل ِك رسول الله‬
‫ أ َّما ِح ْي َن َسا َّر نِي في‬،‫ أ َّما الآن َف َن َع ْم‬:‫فقا َل ْت‬
‫َان ُي َعار ُِض ُه‬
َ ‫ال َم َّر ِة الأُو َلى فأخْ َب َر نِي أ ّن ِج ْبري َل ك‬
‫ َوأنَّ ُه َعا َر َض ُه‬، ِ‫ال ُقرا َٓن في ُك ِّل َس َن ٍة َم َّر ًة أَ ْو َم َّر َت ْين‬
‫ َو إنِّي لا أُ َرى الأ َج َل إِلا َّ َق ِد‬، ِ‫الآ َن َم َّر َت ْين‬
‫الس َل ُف‬
ْ ‫ فَاتَّ ِقي الل َه َو‬،‫ا ْق َت َر َب‬
َّ ‫ َف ٕانَّ ُه نِ ْع َم‬،‫اص ِبرِي‬
‫ َف َل َّما‬،‫ َف َب َك ْي ُت ُب َكائِي الَّ ِذي َرأ ْي ِت‬،‫أ َنا َل ِك‬
‫ » َيا‬: َ‫ َفقَال‬،‫َرأى َج َز ِعي َسا َّر نِي الثَّانِ َي َة‬
je Džibril do sada ponavljao s njim
Kur’an jedanput ili dva puta godišnje, i da ga je sada ponovio s njim
dva puta. Rekao je: ‘Mislim da mi
se smrt približila, pa se ti boj Allaha
i strpi se! Zaista sam ti ja divan prethodnik!’ Tada sam ja zaplakala i to
je onaj plač što si primijetila. Kada
je vidio moju žalost, ponovo mi rekao je: ‘O Fatima, bi li bila zadovoljna da budeš prvakinja (najpočašćenija) među ženama vjernika, ili prva među ženama ovoga ummeta?’,
pa sam se nasmijala smijehom koji
si vidjela.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َما َت ْر َض ْي َن أَ ْن َت ُكو نِي َس ِّي َد َة نِ َسا ِء‬،‫ف َِاط َم ُة‬
«‫ أَ ْو َس َّي َد َة نِسا ِء ه ِذ ِه الأُ َّم ِة؟‬،‫ال ُم ُؤ ِم ِن َين‬
‫متفق‬
ُ ‫ف ََض ِح‬
ٌ .‫كت َض ِح ِكي الَّ ِذي َرأ ْي ِت‬
.‫ وهذا لفظ مسلم‬،‫َع َل ْي ِه‬
688. Sabit od Enesa, r.a., prenosi:
“Došao mi je Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, a ja sam se
igrao s djecom. Nazvao nam je selam i poslao me po nešto, pa sam
zakasnio svojoj majci.
Kada sam došao, rekla je: ‘Što te
je spriječilo da dođeš?’
Rekao sam: ‘Poslao me je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, po nešto!’
Upitala je: ‘A šta je to?’ Rekao sam:
‘To je tajna!’ Rekla je: ‘Nemoj nikome otkrivati tajnu Allahova Poslanika!’ Enes, rekao je: ‘Tako mi Allaha, kada bih ikome to pričao, ispri-
‫ رضي الله‬- ‫ عن أنس‬،‫ – وعن َثابِ ٍت‬٦٨٨
‫ صلى الله‬- ‫ أ َتى َع َل َّي رسول الله‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ ف ََسل َم‬،‫ َوأ َنا أ ْل َع ُب َم َع ال ِغ ْل َم ِان‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ َفأ ْب َطأ ُت َع َلى أُ ِّمي‬،‫حاج ٍة‬
َ ‫ َف َب َع َثني إِ َلى‬،‫َع َل ْي َنا‬
:‫فقلت‬
ُ ‫ َما َح َب َس َك؟‬:‫ قالت‬،‫َف َل َّما ِج ْئ ُت‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َب َع َثني رسولُ الله‬
.‫ إنَّهاَ س ٌّر‬:‫اج ُت ُه؟ قُ ْل ُت‬
َ ‫ َما َح‬:‫ قالت‬،‫اج ٍة‬
َ ‫لِ َح‬
‫ صلى الله‬- ‫ لا تُخْ ِب َر َّن بِس ِّر رسول الله‬:‫قالت‬
‫ َوالل ِه َل ْو‬:‫س‬
ٌ ‫ قَالَ أ َن‬،‫ أ َحدًا‬- ‫عليه وسلم‬
‫ رواه‬.‫َح َّد ْث ُت بِ ِه أ َحدًا َل َح َّد ْث ُت َك بِ ِه َيا َثابِ ُت‬
.‫مسلم وروى البخاري بعضه مختص ًرا‬
čao bih tebi!’ ”
(Muslim)
86. Ispunjavanje zavjeta i izvršavanje obećanja
‫ – باب الوفاء بالعهد‬٨٦
‫َو إنجاز ال َوعد‬
‫َان‬
َ ‫ } َوأ ْوفُوا بِال َع ْه ِد إ َّن ال َع ْه َد ك‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
“I ispunjavajte obavezu, jer će se
:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٣٤ :‫َم ْس ُئو ًلا{ ]الإ سراء‬
za obavezu, zaista, odgovarati.” (El:‫} َوأ ْوفُوا بِ َع ْه ِد الل ِه إِذَا َعا َه ْدتُ ْم{ ]النحل‬
Isra’, 34)
‫ } َيا أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا أ ْوفُوا‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٩١
“I ispunjavajte obaveze na koje ste
َ ‫ وقال َت َعا‬،[١ :‫بِا ْل ُعقُو ِد{ ]المائدة‬
‫ا‬
‫ي‬
}
:‫ى‬
‫ل‬
َ
se Allahovim imenom obavezali.” (En‫ون َك ُب َر‬
َ ‫ون َما لاَ َت ْف َع ُل‬
َ ُ‫أَيُّ َها الَّ ِذ َين آ َم ُنوا لِ َم َتقُول‬
Nahl, 91)
{‫ون‬
َ ‫َم ْق ًتا ِع ْن َد الل ِه أَ ْن َتقُولُوا َما لاَ َت ْف َع ُل‬
“O vjernici, ispunjavajte obaveze.”
.[٣ -٢ :‫]الصف‬
(El-Maida, 1)
Uzvišeni Allah rekao je:
“O vjernici, zašto jedno govorite,
a drugo radite? O, kako je Allahu
mrsko kada govorite riječi koje djela
ne prate.” (Es-Saff, 2-3)
689. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Osobine munafika (licemjerstva) tri su (stvari):
kada priča, laže; kada obeća, iznevjeri, a kada mu se nešto povjeri izda i prevari.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٨٩
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ َو إِذَا‬،‫ إِذَا َحد ََّث ك ََذ َب‬:‫»آ َي ُة ال ُم َنافِقِ َثلا ٌَث‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ َو إِذَا اؤْ تُ ِم َن َخ َان‬،‫َو َع َد أَخْ َل َف‬
‫ »و إ ْن َصا َم َو َصلَّى‬:‫َزا َد في رواي ٍة لمسلم‬
.«‫َو َز َع َم أنَّ ُه ُم ْس ِل ٌم‬
U Muslimovom predanju stoji: “...pa
makar postio, klanjao i tvrdio da je
musliman.”
690. ‘Abdullah bin ‘Amr bin el-‘As,
r.a., prenosi da je Allahov Poslanik,
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao:
“Ko imadne kod sebe četiri (svojstva),
on je čisti munafik, a ko imadne jedno, taj ima jedno (svojstvo) munafikluka (licemjerstva), sve dok ga se
ne oslobodi: kada mu se nešto povjeri, pronevjeri; kada priča, laže;
kada obeća, iznevjeri; i kada raspravlja, drsko i bestidno govori.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن عبد الله بن عمرو بن العاص‬٦٩٠
‫ صلى الله‬- ‫ أ َّن رسول الله‬:‫رضي الله عنهما‬
‫َان‬
َ ‫ »أ ْر َب ٌع َم ْن ك َُّن فِي ِه ك‬: َ‫ قَال‬- ‫عليه وسلم‬
‫ َو َم ْن كَا َن ْت فِي ِه َخ ْص َل ٌة ِم ْن ُه َّن‬،‫ُم َنافِقًا َخالِ ًصا‬
ِ ‫كَا َن ْت فِي ِه َخ ْص َل ٌة ِم َن النِّف‬
:‫َاق َحتَّى َي َد َع َها‬
‫ َو إِذَا‬،‫ َو إِذَا َحد ََّث ك ََذ َب‬،‫إِذَا اؤْ تُ ِم َن َخ َان‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
َ ‫ َو إِذَا َخ‬،‫َعا َه َد َغ َد َر‬
ٌ .«‫اص َم ف ََج َر‬
88. Prijatan govor i ve‫ – باب استحباب طيب‬٨٨
dro lice kod susreta je mu-‫الكلام وطلاقة ال َوجه عند اللقاء‬
stehab
Uzvišeni Allah rekao je:
“... a prema vjernicima blag budi.” (El-Hidžr, 88)
“... a da si osoran i gruba srca bio,
razbježali bi se iz tvoje blizine.” (Ali‘Imran, 159)
‫اح َك‬
َ ‫ض َج َن‬
ْ ‫ } َواخْ ِف‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٨٨ :‫نين{ ]الحجر‬
َ ‫لِ ْل ُم ْؤ ِم‬
َ ‫} َو َل ْو ُك ْن َت َف ًّظا َغ ِل‬
‫يظ ال َق ْل ِب لاَ ْنف َُّضوا ِم ْن‬
.[١٥٩ :‫َح ْو لِ َك{ ]آل عمران‬
693. ‘Adijj bin Hatim, r.a., prenosi:
“Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao je: ‘Čuvajte se
vatre, pa makar sa pola hurme, a ko
i to nema, a ono lijepom riječi.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن عدي بن حات ٍم‬٦٩٣
‫ صلى الله عليه‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫ قَال‬‫ َف َم ْن َل ْم‬،‫ »اتَّ ُقوا النَّا َر َو َل ْو بِ ِش ِّق َت ْم َر ٍة‬:‫وسلم‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َي ِج ْد َف ِب َك ِل َم ٍة َط ِّي َب ٍة‬
694. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “I dobra riječ
je sadaka.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٦٩٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
َّ
‫ َو ُه َو‬،‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫» َوال َك ِل َم ُة ال َّط ِّي َب ُة َص َد َق ٌة‬
.‫بعض حديث تقدم بطولِه‬
695. Ebu-Zerr, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao: “Nemojte nipodaštavati i omalovažavati bilo šta od dobročinstva, pa makar da sretneš svoga brata vedra lica.”
(Muslim)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي َذ ٍّر‬٦٩٥
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ لي رسول الله‬
ِ ‫»لاَ َت ْح ِق َر َّن ِم َن ا ْل َم ْع ُر‬
‫ َو َل ْو أَ ْن َت ْلقَى‬،‫وف شَ ْي ًئا‬
.‫ رواه مسلم‬.« ٍ‫أ َخاكَ ب َو ْج ٍه َط ْلق‬
‫‪ – ٨٩‬باب استحباب بيان‬
‫الكلام و إيضاحه للمخاطب‬
‫وتكريره ليفهم إذا َل ْم يفهم إِلا‬
‫بذلك‬
‫‪89. Mustehab je jasno‬‬
‫‪i razgovijetno govoriti i‬‬
‫‪objasniti govor slušaocu.‬‬
696. Enes, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, kada bi rekao neku riječ, ponavljao je tri puta da bi je drugi shvatili. A kada bi došao među neke ljude, nazvao bi im selam tri puta.”
(Buhari)
‫بي‬
ٍ ‫ – عن أن‬٦٩٦
َّ َّ‫ أ َّن الن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
‫َان إِذَا َت َكلَّ َم‬
َ ‫ ك‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ َو إِذَا أ َتى‬،‫بِ َك ِل َم ًة أ َعا َد َها َثلاَ ًثا َحتَّى تُ ْف َه َم َع ْن ُه‬
‫ رواه‬.‫َع َلى َق ْو ٍم ف ََسلَّ َم َع َل ْي ِه ْم َسلَّ َم َع َل ْي ِه ْم َثلا ًثا‬
.‫البخاري‬
91. Savjetovanje i umjerenost u tome!
Uzvišeni Allah rekao je:
“Pozivaj na put svoga Gospodara
mudrošću i lijepim i dobrim savjetom.”
(En-Nahl, 125)
‫باب ال َوعظ والاقتصاد فِي ِه‬
ُ – ٩١
‫ }ا ْد ُع إِ َلى َسبيلِ َربِّ َك‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ
:‫بالح ْك َم ِة َوا ْل َم ْو ِع َظ ِة ا ْل َح َس َن ِة{ ]النحل‬
.[١٢٥
699. Ebu-Vail Šekik ibn Seleme pre- : َ‫ قَال‬،‫ – وعن أَبي وائلٍ شقيقِ بن س َل َم َة‬٦٩٩
َ
nosi: “Ibn-Mes‘ud savjetovao nas je
‫ ُي َذ ِّك ُر َنا‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ابن َم ْس ُعو ٍد‬
َ ‫ك‬
ُ ‫َان‬
i opominjao svakog četvrtka, pa mu
‫ َيا أَ َبا َع ْب ِد‬:‫ َفقَالَ َل ُه َر ُج ٌل‬،ٍ‫في ُك ِّل َخ ِميس‬
je neki čovjek rekao: ‘O Ebu-‘Abdurhman,
volio bih kada bi nas savjetovao i
: َ‫ َفقَال‬،‫ َل َو ِد ْد ُت أن ََّك َذ َّك ْر َت َنا ُك َّل َي ْو ٍم‬، ِ‫ال َّر ْحمن‬
podučavao svaki dan!’ Pa mu je reُ َّ‫أ َما إنَّ ُه َي ْم َن ُع ِني ِم ْن َذلِ َك أنَّي أ ْك َر ُه أَ ْن أُ ِمل‬
kao: ‘Ono što me sprečava u tome, ،‫ك ْم‬
je to što ne želim da vam dosadim,
‫َان رسول‬
َ ‫ َك َما ك‬،‫َو إنِّي أ َت َخ َّولُ ُك ْم بِا ْل َم ْو ِع َظ ِة‬
nego ja vas savjetujem i podučavam
‫ َي َت َخ َّولُ َنا بِ َها‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
onako kako nas je podučavao i sa.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫السآ َم ِة َع َل ْي َنا‬
َّ ‫َم َخا َف َة‬
vjetovao Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, bojeći se da vam
.‫ َي َت َع َّه ُد َنا‬:«‫» َي َت َخ َّولُ َنا‬
ne postane dosadno.’ ”
700. Ebu el-Jekazan ‘Ammar ibn Jasir, r.a., prenosi: “Čuo sam Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, kako kaže: ‘Zaista, dužina
čovjekovog namaza i kratkoća hutbe (vaza) znak je njegove učenosti i
razumijevanja, pa oduljite namaz, a
skratite hutbu.’ ”
(Muslim)
‫ – وعن أَبي اليقظان عمار بن ياسر‬٧٠٠
- ‫ َس ِم ْع ُت رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫رضي الله عنهما‬
َ‫ »إ َّن ُطول‬:‫ يقول‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
،‫ َم ِئنَّ ٌة ِم ْن فِقه ِه‬،‫ َو ِق َص َر ُخ ْط َب ِت ِه‬،‫َصلاَ ِة ال َّر ُج ِل‬
‫ رواه‬.«‫الصلاَ َة َوأ ْق ِص ُروا ا ْل ُخ ْط َب َة‬
َّ ‫فأ ِطي ُلوا‬
.‫مسلم‬
‫» َم ِئنَّ ٌة« بميم مفتوحة ثُ َّم همزة مكسورة ثُ َّم‬
.‫ َعلاَ َم ٌة َدالَّ ٌة َع َلى فِ ْق ِه ِه‬:‫ أ ْي‬،‫نون مشددة‬
701. Mu‘avija ibn el-Hakim es-Sulemi, - ‫الس َلمي‬
ُّ ‫ – وعن ُمعا ِو َية بن الحكم‬٧٠١
r.a., prenosi: “Dok sam klanjao sa
‫ َب ْي َنا أ َنا أُ َصلّي َم َع‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
Allahovim Poslanikom, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, neko je kihnuo, pa ‫س‬
َ ‫ إ ْذ َع َط‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
sam rekao: ‘Neka ti se Allah smilu- ‫ َف َر َمانِي‬،‫ك الل ُه‬
َ ‫ َي ْر َح ُم‬:‫ َف ُق ْل ُت‬،‫َر ُج ٌل ِم َن ال َق ْو ِم‬
je.’ Svijet mi je uputio oštre poglede,
‫ َما‬،‫ َواثُ ْك َل أُ ِّم َيا ُه‬:‫ال َق ْو ُم بِأ ْب َصا ِر ِه ْم! َف ُق ْل ُت‬
pa sam rekao: ‘Propao sam, zbog
‫ون‬
čega gledate u mene?’ A oni su poَ ‫ون إ َل َّي؟! ف ََج َع ُلوا َي ْض ِر ُب‬
َ ‫شَ أنُ ُك ْم َت ْن ُظ ُر‬
čeli udarati rukama po svojim steg‫بأيديهم َع َلى أ ْف َخا ِذ ِه ْم! َف َل َّما َرأ ْي ُت ُه ْم‬
nima. Kad sam vidio da me oni ušutِ ‫ُي َص ِّم ُتو َن ِني‬
ّ‫ َف َل َّما َصل‬،‫لكنّي َس َك ُّت‬
‫رسول‬
‫ى‬
kuju, ušutio sam.
‫ َف ِبأبِي هو‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
َُ
Kada je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‫ َما َرأ ْي ُت ُم َعلِّ ًما َق ْب َل ُه َولاَ َب ْع َد ُه أ ْح َس َن‬،‫َوأُ ِّمي‬
‘alejhi we sellem, klanjao - i oca i
majku bih za njega žrtvovao, nisam َ‫ ولا‬،‫ضرب ِني‬
َ َ َ َ‫ َولا‬،‫ َف َوالل ِه َما ك ََه َرني‬،‫َت ْع ِلي ًما ِم ْن ُه‬
َ
vidio učitelja sposobnijeg i boljeg u
‫الصلاَ َة لاَ َي ْص ُل ُح‬
َّ ‫ »إ َّن ه ِذ ِه‬: َ‫ قَال‬.‫شَ َت َم ِني‬
podučavanju.
Tako mi Allaha, on me nije napustio, niti me je udario, niti uvrijedio,
nego je rekao: ‘Zaista, u ovom namazu nije dozvoljeno ništa od ljudskog govora. On (namaz) je tesbih,
tekbir i učenje Kur’ana!’ Ili kako je
rekao Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem. Rekao sam: ‘O
Allahov Poslaniče, ja sam nedavno
bio u neznaboštvu, pa nas je Allah
počastio islamom, ali ima nas koji
idemo vračarima!’
Rekao je: ‘Ti nemoj ići!’ Rekao sam:
‘Ima nas koji smo sujevjerni i (imamo zle slutnje)!’
Rekao je: ‘To oni osjete u svojim
‫يح‬
ُ ‫ إنَّ َما ِه َي التَّ ْس ِب‬،ِ‫فِ َيها شَ ْيءٌ ِم ْن كَلا ِم النَّاس‬
‫ أَ ْو َك َما قَالَ رسول‬،«‫ َو ِقراء ُة ال ُق ْرا ِٓن‬،‫َوالتَّ ْك ِبي ُر‬
‫ َيا رسول‬:‫قلت‬
ُ .‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ َو َق ْد َجا َء‬،‫يث َع ْه ٍد بِ َجا ِه ِل َّي ٍة‬
ُ ‫ إنّي َح ِد‬،‫الله‬
‫ون ا ْل ُك ّه َان؟‬
َ ُ‫ َو إ َّن ِمنّا ر َِجا ًلا َيأت‬،‫الل ُه بِالإ ْسلاَ ِم‬
‫ َو ِمنّا ر َِجا ٌل‬:‫ »فَلاَ َتأتِ ِه ْم« قُ ْل ُت‬: َ‫قَال‬
‫ »ذَاكَ شَ ْيء َي ِجدُو َن ُه في‬: َ‫ون؟ قَال‬
َ ‫َي َت َط َّي ُر‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫ُصدُو ِر ِه ْم فَلاَ َي ُص َّدنَّ ُه ْم‬
‫ ال ُمصي َب ُة‬:‫»الثُ ْك ُل« بضم الثا ِء ال ُمثلثة‬
.‫ َما َن َه َر نِي‬:‫ » َما ك ََه َر نِي« أ ْي‬.‫َوالف َِجي َع ُة‬
grudima i neka ih to ne sprečava u
njihovim namjerama.’ ”
(Muslim)
703. Prenosi se od ‘Aiše, r.a., koja kaže: “Nisam vidjela Allahovog
Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, nikada potpuno nasmijanog, da
bi mu se vidjele desni, samo bi se
osmjehivao (smješkao).”
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٧٠٣
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َما َرأ ْي ُت رسول الله‬
ِ ‫ُم ْس َت ْج ِم ًعا ق َُّط َض‬
،‫اح ًكا َحتَّى تُ َرى ِمن ُه َل َه َواتُ ُه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
َ ‫إنَّ َما ك‬
ٌ .‫َان َي َت َب َّس ُم‬
‫ َو ِه َي اللَّ ْح َم ُة الَّتي‬:‫ات« َج ْم ُع َل َها ٍة‬
ُ ‫»اللَّ ْه َو‬
.‫في أ ْقصى َس ْق ِف ا ْل َف ِم‬
93. Mendub je dolaziti
na namaz, naukovanje i
slične ibadete, sa smirenošću i skrušenošću
Uzvišeni Allah kaže:
“... Pa ko poštiva Allahove propise znak je čestita srca.” (El-Hadž,
32)
‫ – باب الندب إِ َلى إتيان‬٩٣
‫الصلاة والعلم ونحوهما من‬
‫العبادات بالسكينة والوقار‬
‫ } َو َم ْن ُي َع ِّظ ْم شَ َعائِ َر الل ِه َف ٕان ََّها‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
ِ ‫ِم ْن َت ْق َوى ال ُق ُل‬
.[٣٢ :‫وب{ ]الحج‬
704. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi: “Čuo
sam Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, kako kaže:
‘Kada se prouči ikamet za namaz,
nemojte na njega dolaziti trčeći, nego dolazite idući (korakom) i budite
smireni. Ono što ste stigli, klanjajte,
a ono što vas je prošlo, upotpunite.’
”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٧٠٤
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َس ِم ْع ُت رسول الله‬: َ‫قَال‬
َ‫ فَلا‬،ُ‫الصلاَة‬
َّ ‫ »إِذَا أُ ِقي َم ِت‬:‫ يقول‬- ‫وسلم‬
،‫ون‬
َ ‫ َوأتُو َها َوأَ ْن ُت ْم َت ْم ُش‬،‫ون‬
َ ‫َتأتُو َها َوأَ ْن ُت ْم َت ْس َع‬
‫ َو َما‬،‫ َف َما أ ْد َر ْك ُتم ف ََصلُّوا‬،‫الس ِكي َن ُة‬
َّ ‫َو َع َل ْي ُك ُم‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫فَات ُك ْم َفأَتِ ُّموا‬
‫ » َف ٕا َّن أ َح َد ُك ْم إِذَا‬:‫زاد مس ِل ٌم في رواي ٍة َل ُه‬
.«‫الصلاَ ِة َف ُه َو في َصلاَ ٍة‬
َّ ‫َان َي ْع ِم ُد إِ َلى‬
َ ‫ك‬
705. Ibn-‘Abbas, r.a., kaže da se vra:‫ – وعن ابن عباس رضي الله عنهما‬٧٠٥
ćao sa Arefata zajedno sa Allahovim
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ‫أنَّ ُه َدف ََع َم َع الن‬
ِّ
Poslanikom, sall-Allahu ‘alejhi we selِ ‫َي ْو َم َع َر َف َة ف ََس‬
‫وسلم‬
‫عليه‬
‫الله‬
‫صلى‬
‫النبي‬
‫ع‬
‫م‬
َ
ُّ
lem, pa je Poslanik, sall-Allahu ‘alejِٕ ‫ َو َراء ُه َز ْج ًرا شَ ديدًا َو َض ْر ًبا َو َص ْو ًتا‬، ِ‫للا ْبل‬
hi we sellem, čuo iza sebe žestoki
،‫اس‬
žagor, udaranje i glasove deva, pa
ُ َّ‫ » َيا أيُّ َها الن‬:‫ وقال‬،‫َفأشَ ا َر بِ َس ْو ِط ِه إ َل ْي ِه ْم‬
je pokazao prema njima svojim bi.«‫يضا ِع‬
‫ َف ٕا َّن ا ْل ِب َّر َل ْي‬،‫بالس ِكي َن ِة‬
َ ٕ‫س بالا‬
َّ ‫َع َل ْي ُك ْم‬
َ
čem i rekao: “O ljudi, preporuču.‫ وروى مسلم بعضه‬،‫رواه البخاري‬
jem vam smirenost, jer pokornost nije u žurbi.”
‫يضا ُع« بِضا ٍد‬
َ ٕ‫ َو »الا‬.‫ ال َّطا َع ُة‬:«‫»ا ْل ِب ُّر‬
(Muttefekun ‘alejhi)
:‫ َو ُه َو‬،ٌ‫معجم ٍة قبلها ياءٌ وهمز ٌة مكسورة‬
.‫الإ ْس َرا ُع‬
94. Počašćivanje gosta
Uzvišeni Allah rekao je:
“Da li je doprla do tebe vijest o
uvaženim gostima Ibrahimovim, kad
mu oni uđoše i rekoše: ‘Mir vama!’,
i on reče: ‘Mir vama, ljudi neznani!’
I on neprimjetno ode ukućanima
svojim i donese debelo tele, i primače im ga: ‘Zar nećete jesti?’, upita.”
(Ez-Zarijat, 24-27)
“I narod njegov pohrli njemu, a
prije su radili sramna djela. ‘O narode moj’, reče on ‘eto mojih kćeri,
‫ – باب إكرام الضيف‬٩٤
‫يث َض ْي ِف‬
ُ ‫ } َه ْل أ َتاكَ َح ِد‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫إ ْب َرا ِهي َم ا ْل ُم ْك َر ِم َين إ ْذ َد َخ ُلوا َع َل ْي ِه َفقَالُوا َسلاَ ًما‬
‫ون َف َرا َغ إِ َلى أ ْه ِل ِه ف ََجا َء‬
َ ‫قَالَ َسلاَ ٌم َق ْو ٌم ُم ْن َك ُر‬
{‫ون‬
َ ‫بِ ِع ْجلٍ َس ِمينٍ َف َق َّر َب ُه إ َل ْي ِه ْم قَالَ ألاَ َتأ ُك ُل‬
‫ } َو َجاء ُه‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٢٧ -٢٤ :‫]الذاريات‬
‫ون‬
َ ‫ون إِ َل ْي ِه َو ِم ْن َق ْب ُل كَانُوا َي ْع َم ُل‬
َ ‫َق ْو ُم ُه ُي ْه َر ُع‬
ِ ‫الس ِّي َئ‬
‫ات قَالَ َيا َق ْو ِم َه ُؤلاَ ِء َب َناتِي ُه َّن أَ ْط َه ُر‬
َّ
ِ ‫َل ُك ْم فَاتَّ ُقوا الل َه َولاَ تُخْ ُز‬
‫س‬
َ ‫ون في َض ْي ِفي أَ َل ْي‬
.[٧٨ :‫ِم ْن ُك ْم َر ُج ٌل َر ِشيدٌ{ ]هود‬
one su vam čistije! Bojte se Allaha i
pred gostima mojim me ne sramotite! Zar među vama nema razumna
čovjeka?’ ” (Hud, 78)
706. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, rekao: “Ko vjeruje u Allaha i u Sudnji dan, neka počasti svog
gosta. Ko vjeruje u Allaha i u Sudnji dan neka održava rodbinske veze. Ko vjeruje u Allaha i u Sudnji
dan, neka govori ono što je dobro
(korisno), ili neka šuti.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٧٠٦
‫ » َم ْن‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
َّ
،‫َان ُي ْؤ ِم ُن بِالل ِه َوال َي ْو ِم الآ ِخ ِر َف ْل ُي ْك ِر ْم َض ْي َف ُه‬
َ ‫ك‬
‫ َف ْل َي ِص ْل‬،ِ‫َان ُي ْؤ ِم ُن بِالل ِه َوال َيو ِم الآ ِخر‬
َ ‫َو َم ْن ك‬
،ِ‫َان ُي ْؤ ِم ُن بِالل ِه َوال َيو ِم الآ ِخر‬
َ ‫ َو َم ْن ك‬،‫َر ِح َم ُه‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َف ْل َي ُق ْل َخ ْي ًرا أَ ْو لِ َي ْص ُم ْت‬
‫‪ – ٧٠٧‬وعن أَبي شُ َر ْيح ُخ َو ْي ِل ِد بن َعمرو‬
‫الخ َز ِاع ِّي ‪ -‬رضي الله عنه ‪ -‬قَالَ ‪َ :‬س ِم ْع ُت‬
‫ُ‬
‫رسول الله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪ -‬يقول‪:‬‬
‫َان ُي ْؤ ِم ُن بِالل ِه َوال َي ْو ِم الآ ِخ ِر َف ْل ُي ْك ِر ْم‬
‫» َم ْن ك َ‬
‫َض ْي َف ُه َجائِ َز َت ُه«‬
‫قالوا‪َ :‬و َما َجائِ َزتُ ُه؟ َيا رسول الله‪ ،‬قَالَ ‪َ » :‬ي ْو ُم ُه‬
‫َان َو َرا َء‬
‫َو َل ْي َل ُت ُه‪َ ،‬و ِّ‬
‫الض َيا َف ُة َثلاَ َث ُة أيَّا ٍم‪َ ،‬ف َما ك َ‬
‫متفق َع َل ْي ِه‪.‬‬
‫ذَلِ َك َف ُه َو َص َد َق ٌة َع َل ْي ِه«‪ٌ .‬‬
‫وفي رواية لِمسل ٍم‪» :‬لاَ َي ِح ُّل لِ ُم ْس ِل ٍم أَ ْن ُي ِقي َم‬
‫ِع ْن َد أ ِخي ِه َحتَّى ُي ْؤ ثِ َم ُه« قالوا‪َ :‬يا رسول الله‪،‬‬
‫َوك ْي َف ُي ْؤ ثِ ُم ُه؟ قَالَ ‪ُ » :‬ي ِقي ُم ِع ْن َد ُه َولاَ شَ ْي َء َل ُه‬
‫ُي ْقرِيه بِ ِه«‪.‬‬
‫‪707. Ebu-Šurejh Huvejlid bin ‘Amr‬‬
‫‪el-Huza’, r.a., prenosi:‬‬
‫‪“Čuo sam Allahova Poslanika, sall‬‬‫‪Allahu ‘alejhi we sellem, kako kaže:‬‬
‫‪‘Ko vjeruje u Allaha i u Sudnji dan,‬‬
‫‪neka počasti gosta njegovom nagra‬‬‫’!‪dom‬‬
‫‪Rekli su: ‘A šta je njegova nagra‬‬‫’?‪da, o Allahov Poslaniče‬‬
‫‪Rekao je: ‘Njegov dan i noć. Ugo‬‬‫‪šćenje i gostoprimstvo je tri dana, a‬‬
‫” ’‪sve iznad toga je sadaka.‬‬
‫)‪(Muttefekun ‘alejhi‬‬
95. Mustehab je donositi radosne vijesti i čestitati na dobru
‫ – باب استحباب التبشير‬٩٥
‫والتهنئة بالخير‬
‫ون‬
َ ‫الذين َي ْس َت ِم ُع‬
َ ‫ } َف َبشَّ ْر عبا ِد‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
َ ‫ال َق ْولَ فيتَّ ِب ُع‬
ْ َٔ‫ون ا‬
“Zato obraduj robove Moje koji Kur’an ،[١٨ -١٧ :‫ح َسن ُه{ ]الزمر‬
‫ } ُي َبشِّ ُر ُه ْم َربُّ ُه ْم بِ َر ْح َم ٍة ِم ْن ُه‬:‫وقال َت َعا َلى‬
slušaju i slijede ono najljepše u njemu.” (Ez-Zumer, 17-18)
ٍ َّ‫َور ِْضو ٍان َو َجن‬
{‫ات َل ُه ْم فِ َيها َن ِعي ٌم ُم ِقي ٌم‬
“Gospodar im njihov šalje rado- ‫ }وأَب ِشروا بِالجنَّ ِة‬:‫ وقال َتعا َلى‬،[٢١ :‫]التوبة‬
َْ
َ
َ
ُ
sne vijesti da će im milostiv i blago‫ وقال‬،[٣٠ :‫ُون{ ]فصلت‬
َ ‫الَّتي ُك ْن ُتم تُو َعد‬
naklon biti i da će ih u džennetske
:‫ } َف َبشَّ ْر َنا ُه بِ ُغلاَ ٍم َح ِلي ٍم{ ]الصافات‬:‫َت َعا َلى‬
bašče uvesti, u kojima će neprekidUzvišeni Allah rekao je:
no uživati.” (Et-Tevba, 21)
“I radujte se Džennetu, koji vam
je obećan.” (Fussilet, 30)
“I Mi smo ga obradovali dječakom
blage naravi.” (Es-Safat, 101)
“I Ibrahimu smo izaslanike Naše
poslali da mu donesu radosnu vijest.” (Hud, 69)
“A žena njegova stajaše tu, i mi
je obradovasmo Ishakom, a poslije
Ishaka Ja‘kubom, i ona se osmijehnu.” (Hud, 71)
“I dok se on u hramu, stojeći, molio, meleki ga zovnuše:
‘Allah ti javlja radosnu vijest; rodit će ti se Jahja.’ ” (Ali-‘Imran, 39)
‫اءت ُر ُس ُل َنا‬
ْ ‫ } َو َلق ْد َج‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[١٠١
:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٦٩ :‫إ ْبرا ِهي َم بِال ُبشْ َرى{ ]هود‬
َ‫} َوا ْم َرأَتُ ُه قَائِ َم ٌة ف ََض ِح َك ْت َف َبشَّ ْر َنا َها بِ ِٕا ْس َحاق‬
،[٧١ :‫ُوب{ ]هود‬
َ ‫َو ِم ْن َو َرا ِء إ ْس َحاقَ َي ْعق‬
‫ } َف َنا َد ْت ُه ال َملاَئِ َك ُة َو ُه َو قَائِ ٌم‬:‫وقال َت َعا َلى‬
ِ ‫ُي َصلِّي في ال ِم ْح َر‬
{‫اب أَ َّن الل َه ُي َبشِّ ُركَ بِ َي ْح َيى‬
‫ }إِ ْذ قَا َل ِت‬:‫ وقال َت َعا َلى‬،[٣٩ :‫]آل عمران‬
‫ا ْل َملاَئِ َك ُة َيا َم ْر َي ُم إ َّن الل َه ُي َبشِّ ُر ِك بِ َك ِل َم ٍة ِم ْن ُه‬
ِ ‫ْاس ُم ُه ا ْل‬
،‫[ الآية‬٤٥ :‫يح{ ]آل عمران‬
ُ ‫مس‬
.‫والآيات في الباب كثيرة معلومة‬
‫وأما الأحاديث فكثير ٌة ِجدًّا وهي مشهورة في‬
:‫ ِم ْن َها‬،‫الصحيح‬
“A kada meleki rekoše: O Merjema, Allah ti javlja radosnu vijest, od
Njega Riječ; ime će mu biti Mesih.”
(Ali-‘Imran, 45)
709. Ebu-Musa el-Eš‘ari, r.a., pre‫ رضي‬- ‫ – وعن أَبي موسى الأشعري‬٧٠٩
nosi da je uzeo abdest u svojoj kuَ ‫ ثُ َّم َخ َر‬،‫ أَنَّ ُه َت َو َّضأ في َب ْي ِت ِه‬:‫الله عنه‬
ći, zatim izašao i rekao: “Danas ću : َ‫ َفقَال‬،‫ج‬
pratiti Allahova Poslanika, sall-Allahu - ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫لأَ ْل َز َم َّن رسول الله‬
‘alejhi we sellem, i bit ću čitav ovaj
ِ ‫َولأَكُو َن َّن َم َع ُه َي ْو‬
ْ
َ
ِ
،َ
‫د‬
‫ج‬
‫س‬
‫م‬
‫ل‬
‫ا‬
‫ء‬
‫ا‬
‫َج‬
‫ف‬
،‫ا‬
‫ذ‬
‫ه‬
‫ي‬
‫م‬
َ
َ
َ
ْ
َ
dan s njim.”
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
ِّ َّ‫ف ََسألَ َعنِ الن‬
‫ ف ََخ َر ْج ُت َع َلى أ َث ِر ِه‬: َ‫ قَال‬،‫َفقَالُوا و َّج َه ها ُه َنا‬
‫ ف ََج َل ْس ُت‬،ٍ‫ َحتَّى َد َخ َل بِ ْئ َر أريس‬،‫أ ْسألُ َع ْن ُه‬
Rekli su mu: “Otišao je ovamo!” ‫ صلى الله‬- ‫اب حتَّى قضى رسول الله‬
ِ ‫ِعن َد ال َب‬
Rekao je: “Izašao sam za njegovim
‫ ف ٕاذا‬،‫فقمت إلي ِه‬
،ٔ‫ حاجت ُه وتوضا‬- ‫عليه وسلم‬
ُ
tragom pitajući za njega, dok nije ušao
،‫س وت َو َّس َط قُ َّف َها‬
ٍ ‫جلس على بئ ِر أري‬
u bunar Eris’ (ograđeni prostor u kom
َ ‫هو قد‬
se nalazio i ovaj bunar). Sjeo sam ‫فسلمت‬
،ِ‫عن ساقي ِه ودلا ّ ُهما في البئر‬
َ
ُ
ْ ‫وكش َف‬
kod vrata (ulaza), dok nije Allahov
ِ ‫فجلست ِعن َد‬
،‫الباب‬
،‫فت‬
‫انص َر‬
‫َعلي ِه ث َّم‬
ُ
ُ
َ
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we selDošao je u džamiju i pitao za Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem
ِ ‫اب‬
‫ صلى الله‬- ‫رسول الل ِه‬
َ ‫ لأَكُو َن َّن َب َّو‬:‫َف ُق ْل ُت‬
‫ رضي الله‬- ‫ ف ََجا َء أَ ُبو َب ْك ٍر‬،‫ ا ْل َي ْو َم‬- ‫عليه وسلم‬
: َ‫ َم ْن َه َذا؟ َفقَال‬:‫فقلت‬
ُ ،‫اب‬
َ ‫ َف َدف ََع ا ْل َب‬- ‫عنه‬
،‫ ثُ َّم ذَه ْب ُت‬،‫ َع َلى ر ِْس ِل َك‬:‫ُلت‬
ُ ‫ فق‬،ٍ‫أَ ُبو َب ْكر‬
،‫ َه َذا أَ ُبو َب ْك ٍر َيس َتأْ ِذ ُن‬،‫ َيا رسول الله‬:‫فقلت‬
ُ
‘Danas ću sigurno biti Poslanikov ‫حتَّى‬
َ ‫ »ا ْئ َذ ْن َل ُه َو َبشِّ ْر ُه بِا ْل َجنَّ ِة« َفأ ْق َب ْل ُت‬: َ‫َفقَال‬
čuvar!’ Došao je Ebu-Bekr, r.a., i gur‫ صلى‬- ‫ ا ْد ُخ ْل َورسول الله‬:ٍ‫قُ ْل ُت لأَبي َب ْكر‬
nuo vrata, pa sam rekao: ‘Ko je?’
‫ َفد ََخ َل أَ ُبو‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ِ‫ ُي َبشِّ ُركَ ب‬- ‫الله عليه وسلم‬
Rekao je: ‘Ebu-Bekr!’ Rekoh: ‘Pri‫ صلى الله‬- ‫بي‬
čekaj!’ Zatim sam otišao i rekao:
َ ‫َبك ٍر َحتَّى َج َل‬
ِّ َّ‫س َع ْن َيمينِ الن‬
‘Allahov Poslaniče, ovo je Ebu-Bekr, ‫ َو َدلَّى ر ِْج َل ْي ِه في‬،‫ُف‬
ِّ ‫ َم َع ُه في الق‬- ‫عليه وسلم‬
traži dozvolu (da uđe)!’ Rekao je: ‘Pu- ‫ صلى الله عليه‬- ‫كما صنع رسول الله‬
َ ‫ال ِب ْئ ِر‬
َ
َ
َ
َ
sti ga i obraduj Džennetom!’ Povra‫ ثُ َّم َر َج ْع ُت‬،‫ َوك ََش َف َع ْن َسا َق ْي ِه‬- ‫وسلم‬
tio sam sam se i Ebu-Bekru rekao:
lem, obavio nuždu i uzeo abdest. Potom sam mu prišao, a on je već bio
sjeo na bunar Eris, na sred njegove
ograde, otkrio potkoljenice, stavljajući (noge) u bunar. Poselamio sam
ga, pa otišao i sjeo kod vrata, rekavši:
،‫ْت أ ِخي َي َت َو َّضأ َو َي ْل َح ُق ِني‬
ُ ‫ َو َق ْد َت َرك‬،‫َو َج َل ْس ُت‬
ٍ ‫ إ ْن ُي ِر ِد الله بِف‬:‫فقلت‬
‫ َخ ْي ًرا‬- ‫ ُيري ُد أ َخا ُه‬- ‫ُلان‬
ُ
:‫فقلت‬
ُ ،‫ َف ٕاذَا إن َْسا ٌن ُي َح ِّركُ ا ْل َباب‬.‫َيأ ِت بِ ِه‬
ِ ّ‫الخط‬
:‫فقلت‬
َ ‫ ُع َم ُر بن‬: َ‫َم ْن َه َذا؟ َفقَال‬
ُ ،‫اب‬
- ‫ ثُ َّم ِج ْئ ُت إِ َلى رسول الله‬،‫َع َلى ر ِْس ِل َك‬
:‫ ف ََسلَّ ْم ُت َع َل ْي ِه َوقُ ْل ُت‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
Ostavio sam bio brata da se ab‫ »ا ْئ َذ ْن َل ُه َو َبشِّ ْر ُه‬: َ‫َه َذا ُع َم ُر َي ْس َتأ ِذ ُن؟ َفقَال‬
desti i pridruži mi se. Rekoh: ‘Ako
َ‫ أَ ِذ َن َو ُي َبشِّ ُرك‬:‫فقلت‬
ُ ،‫بالجنَّ ِة« ف َِج ْئ ُت ُع َم َر‬
َ
Allah želi nekome dobro misleći na
،‫الجنَّ ِة‬
svoga brata sad će ga dovesti.’
َ ِ‫ ب‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ صلى الله‬- ‫س َم َع رسول الله‬
Utom, neko pokrenu vrata. Reَ ‫َفد ََخ َل ف ََج َل‬
koh: ‘Ko je?’ Reče: ‘Omer ibn el-Hattab!’
‫ُف َع ْن َي َسا ِر ِه َو َدلَّى ر ِْج َل ْي ِه‬
ِّ ‫ في الق‬- ‫عليه وسلم‬
Rekoh: ‘Sačekaj!’ Otišao sam Po‫ إ ْن‬:‫ُلت‬
ُ ‫ َفق‬،‫ ثُ َّم َر َج ْع ُت ف ََج َل ْس ُت‬،ِ‫في ال ِبئر‬
slaniku, sall-Allahu ‘alejhi we sel،‫ َيأْ ِت بِ ِه‬- ‫ َي ْع ِني أ َخا ُه‬- ‫ُي ِر ِد الل ُه بِفُلا ٍَن َخ ْي ًرا‬
lem, poselamio ga i rekao: ‘Ovo je
‘Uđi, Poslanik te obveseljava Džennetom!’ Zatim je ušao Ebu-Bekr, sjedajući desno od njega na ogradu i
spuštajući noge u bunar, kao što je
učinio i Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi
we sellem, otkrivajući potkoljenice.
Vratio sam se i sjeo.
Omer, traži da uđe!’ Rekao je: ‘Dozvoli mu i obraduj ga Džennetom!’
Vratio sam se Omeru i rekao:
‘Dozvolio je, i obveseljava te Džennetom!’ On je ušao, sjeo kod Poslanika sa lijeve strane na ogradu, stavljajući noge u vodu. Vratio sam se
i sjeo, rekavši: ‘Ako Allah želi nekome dobro, misleći na svoga brata,
sad će ga dovesti!’ U tom času dođe
neko i pokrenu vrata. Rekoh:
‘Ko je?’ Reče: ‘‘Usman ibn ‘Affan.’
Rekoh: ‘Sačekaj!’ Otišao sam Poslaniku pa ga obavijestio.
Rekao je: ‘Dozvoli mu i obraduj
ga Džennetom, uz iskušenje koje će
‫ َم ْن َه َذا؟‬:‫ُلت‬
ُ ‫ َفق‬.‫اب‬
َ ‫ف ََجا َء إن َْسا ٌن ف ََح َّركَ ا ْل َب‬
‫ َع َلى‬:‫فقلت‬
ُ .‫ ُع ْث َما ُن بن َع َّف َان‬: َ‫َفقَال‬
ِ ،‫ر ِْس ِل َك‬
‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ َّ‫وج ْئ ُت الن‬
‫الجنَّ ِة َم َع‬
َ ِ‫ »ا ْئ َذ ْن َل ُه َو َبشِّ ْر ُه ب‬: َ‫ فقال‬،‫ فأخْ َب ْرتُ ُه‬َ‫ ا ْد ُخ ْل َو ُي َبشِّ ُرك‬:‫فقلت‬
ُ ،‫َب ْل َوى تُ ِصي ُب ُه« ف َِج ْئ ُت‬
‫الجنَّ ِة‬
َ ِ‫ ب‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسولُ الله‬
‫ُف َق ْد‬
َ ‫ َفد ََخ َل ف‬،‫َم َع َب ْل َوى تُصي ُب َك‬
َّ ‫َوج َد ا ْلق‬
َ‫ قَال‬.ِ‫ فجلس و َِجا َه ُه ْم ِم َن الشِّ ِّق الآخر‬،‫ُم ِل َئ‬
‫متفق‬
ٌ .‫ َفأ َّو ْل ُت َها قُ ُبو َر ُه ْم‬:‫َسعي ُد ْب ُن ا ْل ُم َس َّي ِب‬
.‫َع َل ْي ِه‬
‫ صلى الله‬- ‫ وأمرني رسولُ الله‬:‫وزاد في رواية‬
ِ
‫مان‬
- ‫عليه وسلم‬
َ ‫ أ َّن ُع ْث‬:‫ َوفيها‬.‫بحفظ الباب‬
‫ الل ُه‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫ِح ْي َن َبشَّ َر ُه َح ِم َد الل َه َت َعا َلى‬
mu se dogoditi!’ Vratio sam se i rekao: ‘Uđi, Poslanik te obveseljava
Džennetom, uz iskušenje koje će ti
se dogoditi!’ Ušao je. Pošto je našao
ogradu popunjenu, sjeo je nasuprot
njima, s druge strane.”
Seid ibn el-Musejjeb rekao je: ‘To
sam protumačio da će im tako biti
poredani mezari.’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
U drugom predanju dodao je: “...
i naredio mi je Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, da čuvam vrata.”
.‫ال ُم ْس َتعا ُن‬
.‫بفتح الوا ِو وتشديد الجي ِم‬
ِ «‫ » َو َّج َه‬:‫َو َق ْولُه‬
‫ »بِ ْئر أَ ِر ْيسٍ« ُه َو بفتح‬:‫ َو َق ْولُه‬.‫ َت َو َّج َه‬:‫أ ْي‬
‫الهمزة وكس ِر الرا ِء وبعدها ياءٌ مثناة من تحت‬
‫سا ِكنة ثُ َّم ِسين مهملة َو ُه َو مصروف ومنهم‬
‫ُف« بضم القاف‬
ُّ ‫ َو »الق‬،‫من منع صرفه‬
.‫المبني حول البئر‬
‫ َو ُه َو‬:‫وتشديد الفا ِء‬
ُّ
‫ » َع َلى ر ِْس ِلك« بكسر الراء َع َلى‬:‫َو َق ْولُه‬
ِ :‫ وقيل‬،‫المشهور‬
.‫ ارفق‬:‫ أ ْي‬،‫بفتح َها‬
U istom predanju još stoji da je Osman
kada ga je on obveselio, zahvalio Al-
lahu Uzvišenom rekavši: “Allah je
Taj Koji pomaže!”
711. Ibn-Šumase prenosi: “Došli smo
kod ‘Amra ibn el-‘Asa, r.a., na njegovoj samrti. On je dugo plakao,
okrenuvši lice prema zidu, pa mu
je njegov sin počeo govoriti: ‘O moj
babo, zar te Allahov Poslanik, sallAllahu ‘alejhi we sellem, nije obveselio s tim i tim?’ Potom se on okrenuo licem i rekao: ‘Zaista je najvrednije što sam pripremio svjedočanstvo (šehadet) da nema drugog boga osim Allaha i da je Muhammed
Allahov Poslanik. Zaista sam ja prošao kroz tri perioda.
Bio sam takav, da nije bilo nikog
ko je mrzio više Allahova Poslanika
‫ َح َض ْر َنا‬: َ‫ قَال‬،‫ – وعن ابن ِش َم َاسة‬٧١١
‫ َو ُه َو في‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ص‬
ِ ‫َع ْم َرو َبن ال َعا‬
‫ َو َح َّولَ َو ْج َه ُه إِ َلى‬،‫ َف َب َكى َطوِي ًلا‬،‫ِس َيا َق ِة ا ْل َم ْو ِت‬
ِ
‫ أ َما‬،‫ َيا أ َب َتا ُه‬: ُ‫ َيقُول‬،‫ ف ََج َع َل ا ْب ُن ُه‬،ِ‫الجدَار‬
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َبشَّ َركَ رسولُ الله‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ب َك َذا؟ أ َما َبشَّ َركَ رسولُ الله‬
‫ إ َّن‬: َ‫ َفقَال‬،‫ بِ َك َذا؟ َفأ ْق َب َل بِ َو ْج ِه ِه‬- ‫وسلم‬
‫ َوأ َّن‬،‫أ ْف َض َل َما نُ ِع ُّد شَ َها َد ُة أَ ْن لا إل َه إِلا َّ الله‬
ٍ ‫ إنِّي َق ْد ُك ْن ُت َع َلى أ ْط َب‬،‫ُم َح َّمدًا رسول الل ِه‬
‫اق‬
‫غضا‬
ً ‫ َل َق ْد َرأ ْي ُت ِني َو َما أ َح ٌد أشَ ُّد ُب‬:‫َثلا ٍَث‬
ِ
،‫ ِمنِّي‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫لرسول الله‬
‫مكنت ِم ْن ُه‬
َ ‫لي ِم ْن أَ ْن أك‬
ُ ‫ُون ق ِد ْاس َت‬
َّ ٕ‫َولاَ أ َح َّب ا‬
َ ‫ َف َل ْو ُم ُّت َع َلى‬،‫َف َق َت ْل ُته‬
‫الح ِال َل ُك ْن ُت ِم ْن‬
َ ‫تلك‬
od mene, i ništa mi ne bi bilo draže
da sam ga se domogao pa ga ubio.
Da sam u takvoj situaciji umro, bio
bih od stanovnika vatre. Kada je Allah dao da islam uđe u moje srce,
došao sam Vjerovjesniku, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, i rekao mu: ‘Pruži
svoju desnu ruku, da ti se zavjetujem!’
On je pružio svoju desnu ruku, a
ja sam svoju ruku povukao.
Rekao je: ‘Šta ti je ‘Amre?’ Rekao
sam: ‘Htio sam postaviti uvjet.’ Rekao je: ‘Šta ćeš uvjetovati?’ Rekao
sam: ‘Da mi bude oprošteno!’ Rekao je: ‘Zar ne znaš da islam buši
‫ َف َل َّما َج َع َل الل ُه الإ سلا َم في َق ْل ِبي‬،ِ‫أ ْه ِل النَّار‬
:‫ ف ُق ْل ُت‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
َّ ‫أ َت ْي ُت‬
‫ َف َب َس َط َي ِمي َن ُه‬،‫ابس ْط َي ِمي َن َك فَلأُ َبايِ ُعك‬
ُ
«‫ » َما َل َك َيا َع ْم ُرو؟‬: َ‫ َفقَال‬،‫َف َق َب ْض ُت َي ِدي‬
‫ » َتشْ َترِط‬: َ‫ قَال‬،‫ردت أَ ْن أ ْش َتر َِط‬
ُ ٔ‫ ا‬:‫قلت‬
ُ
‫ »أ َما‬: َ‫ قَال‬،‫ أَ ْن ُي ْغ َف َر لِي‬:‫َماذا؟« قُ ْل ُت‬
‫ َوأن‬،‫َان َق ْب َل ُه‬
َ ‫َع ِل ْم َت أن الإ سلا َم َي ْه ِد ُم َما ك‬
‫الح َّج َي ْه ِد ُم‬
َ ‫ال ِه ْج َر َة َت ْه ِد ُم َما ك‬
َ ‫ َوأ َّن‬،‫َان قَب َل َها‬
‫لي ِم ْن‬
َ ‫َان َق ْب َل ُه؟« َو َما ك‬
َ ‫َما ك‬
َّ ٕ‫َان أح ٌد أ َح َّب ا‬
ِ ‫َر ُس‬
‫ َولاَ أ َج َّل‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ول الله‬
‫طيق أن أملأ َعيني‬
ُ ُٔ‫في َعيني ِم ْن ُه َو َما ُك ْن ُت ا‬
‫ ولو سئلت أن أصفه َما‬،‫ِم ْن ُه؛ إجلا ًلا َل ُه‬
‫ ولو‬،‫ لأني َل ْم أكن أملأ عيني ِم ْن ُه‬،‫أطقت‬
ono što je bilo prije njega, i da hidžra buši ono što je bilo prije nje, i da
hadž briše ono što je bilo prije njega?’ I niko mi tada nije bio draži od
Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, i uvaženiji u mojim očima od njega. Nisam ga se mogao
nagledati, koliko sam ga uvažavao
i poštivao. Da si me pitao da ti ga
opišem, ne bih mogao jer ga se nisam mogao nagledati. Da sam umro
u tom stanju, nadao bih se da budem džennetlija. Zatim sam postao
namjesnikom i odgovornim za mnoge stvari pa ne znam kakvo je moje stanje u tom pogledu. Pa kada
ِ
‫ُون ِم ْن‬
‫ُم ُّت َع َلى تِ ْل َك‬
َ ‫رج ْو ُت أن أك‬
َ ‫الحال َل‬
‫ ثُ َّم َو لِي َنا أ ْش َيا َء َما أ ْدرِي َما َحالِي‬،‫الجنَّ ِة‬
َ ‫أ ْه ِل‬
َ‫صح َبنِّي َنائِ َح ٌة َولا‬
َ ‫فِ َيها؟ َف ٕاذَا أ َنا ُم ُّت فَلاَ َت‬
،‫اب شَ نًّا‬
َ ‫لي التُّر‬
َّ ‫ ف َُشنُّوا َع‬،‫ َف ٕاذا َد َف ْن ُت ُمو نِي‬،‫َنا ٌر‬
،‫ثُ َّم أ ِقي ُموا َح ْولَ َق ْبرِي َق ْد َر َما تُ ْن َح ُر َجزو ٌر‬
‫ َوأ ْن ُظ َر َما‬،‫س بِ ُك ْم‬
َ ِ‫ َحتَّى أَ ْس َتأن‬،‫َو ُي ْق َس ُم َل ْح ُم َها‬
.‫ رواه مسلم‬.‫رس َل َربّي‬
ُ ‫أُ َر‬
ُ ‫اجع بِ ِه‬
‫ »شُ نُّوا« ُروِي بالشّ ين المعجمة‬:‫َق ْوله‬
‫ والله‬،‫ ُص ُّبوه قَلي ًلا قَلي ًلا‬:‫ أ ْي‬،‫والمهمل ِة‬
.‫سبحانه أعلم‬
umrem, neka me ne slijedi ona koja
nariče niti vara. A kada me u kabur
stavite, nagrćite na mene zemlju malo po malo, zatim sjedite oko moga kabura toliko vremena, za koliko se može zaklati deva i podijeliti njeno meso, da bih osjećao vašu
prisutnost i razmišljao što ću odgovoriti poslanicima moga Gospodara (Munkiru i Nekiru).’ ”
(Muslim)
96. Ispraćanje prijatelja
i njegova oporuka pri rastanku, zbog putovanja
ili nečeg drugog; upućivanje dove i traženje da
i on čini dovu onom koji ostaje.
Uzvišeni Allah rekao je:
“I Ibrahim ostavi u amanet to sinovima svojim, a i Ja‘kub: ‘Sinovi
‫ – باب وداع الصاحب‬٩٦
‫ووصيته عند فراقه للسفر وغيره‬
‫والدعاء َل ُه وطلب الدعاء ِم ْن ُه‬
‫ } َو َو َّصى بِ َها إ ْب َرا ِهي ُم َب ِني ِه‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ّين‬
ْ ‫ُوب َيا َب ِن َّي إ َّن الل َه‬
َ ‫اص َطفَى َل ُك ُم الد‬
ُ ‫َو َي ْعق‬
‫ون أَ ْم ُك ْن ُت ْم شُ َهدَا َء‬
َ ‫فَلاَ َت ُموتُ َّن إِلا َّ َوأَ ْن ُت ْم ُم ْس ِل ُم‬
moji, Allah vam je odabrao pravu
vjeru, i nipošto ne umirite drukčije
nego kao muslimani!
Vi niste bili prisutni kada je Ja‘kubu
smrtni čas došao i kada je sinove svoje upitao: ‘Kome ćete se, poslije mene, klanjati?’
‘Klanjat ćemo se’, odgovorili su,
‘Bogu tvome, Bogu tvojih predaka
Ibrahima i Ismaila i Ishaka, Bogu Jedinome! I mi se Njemu pokoravamo.’ ” (El-Bekara, 132-133)
‫ُوب ال َم ْو ُت إ ْذ قَالَ لِ َبني ِه َما‬
َ ‫إ ْذ َح َض َر َي ْعق‬
‫ُون ِم ْن َب ْع ِدي قَالُوا َن ْع ُب ُد إ َله َك َو إل َه آ َبائِ َك‬
َ ‫َت ْع ُبد‬
‫إ ْبرا ِهي َم َو إ ْس َما ِعي َل َو إ ْسحاقَ إ ًلها َو ِاحدًا َو َن ْح ُن‬
.[١٣٣ -١٣٢ :‫ون{ ]البقرة‬
َ ‫َل ُه ُم ْس ِل ُم‬
:‫وأما الأحاديث فمنها‬
712. Zejd bin Erkam, r.a., prenosi
da je Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, ustao između njih
da održi govor, pa se zahvalio Allahu, i pohvalio Ga, savjetovao (nas)
i opominjao, a zatim je rekao: “Zar
ne, o ljudi, i ja sam čovjek, i samo
što nije došao Poslanik moga Gospodara (melek smrti), pa ću mu se odazvati. Ja među vama ostavljam dvije važne i velike stvari: prva je Allahova Knjiga; u njoj je uputa i svjetlo! Uzmite Allahovu Knjigu i držite se nje.” Pa nas je podstakao na Allahovu Knjigu i budio u nama želju
za njom. Zatim je rekao: “I (pazi-
‫ رضي الله عنه‬- ‫ – حديث زيد بن أرقم‬٧١٢
ِ ‫ الَّ ِذي سبق في َب‬‫اب إكرام أ ْه ِل َب ْي ِت رسول‬
‫ قَا َم رسول‬: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
،‫ فِي َنا َخ ِطي ًبا‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
‫ ثُ َّم‬،‫ َو َو َع َظ َو َذ َّك َر‬،‫ َوأ ْث َنى َع َل ْي ِه‬،‫ف ََح ِم َد الله‬
‫ إنَّ َما أ َنا َب َش ٌر‬،‫اس‬
ُ َّ‫ ألاَ أيُّ َها الن‬،ُ‫ »أ َّما َب ْعد‬: َ‫قَال‬
ِ ‫ُي‬
‫ َوأ َنا َتا ِر ٌك‬،‫يب‬
َ ‫وش ُك أَ ْن َيأتِ َي َر ُسولُ َربِّي َفأُ ِج‬
‫ فِي ِه ا ْل ُهدَى‬،‫اب الل ِه‬
ُ ‫ ِك َت‬:‫ أ َّو َل ُه َما‬، ِ‫فِي ُك ْم َث َق َل ْين‬
ِ ‫ ف َُخ ُذوا بِ ِك َت‬،‫َوالنُّو ُر‬
،«‫اب الل ِه َو ْاس َت ْم ِس ُكوا بِ ِه‬
ِ ‫ف ََح َّث َع َلى ِك َت‬
: َ‫ ثُ َّم قَال‬،‫ َو َر َّغ َب فِي ِه‬،‫اب الل ِه‬
.«‫ أ َذ ِّك ُر ُك ُم الل َه في أ ْه ِل َب ْي ِتي‬،‫» َوأَ ْه ُل َب ْي ِتي‬
.‫ َو َق ْد َس َب َق بِ ُطولِ ِه‬،‫رواه مسلم‬
te) moju obitelj! Zaklinjem vas Allahom da (pazite) moju porodicu!”
(Muslim)
715. Salim ibn ‘Abdullah ibn ‘Umer
prenosi da je ‘Abdullah ibn ‘Umer
govorio čovjeku koji hoće da ide na
put: “Približi mi se da se s tobom
oprostim, onako kako se Allahov Poslanik s nama opraštao!” Govorio je:
“Ostavljam kod Allaha na čuvanje
tvoju vjeru, tvoju sigurnost i emanet, i ishod i kraj tvoga rada (i života).”
(Tirmizi, hasen, sahih)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن سالم بنِ عب ِد الله بنِ عمر‬٧١٥
‫َان‬
َ ‫ ك‬،‫عب َد الل ِه بن ُع َم َر رضي الله عنهما‬
‫ ا ْد ُن ِمنِّي َحتَّى‬:‫َيقُولُ لل َّر ُج ِل إِذَا أ َرا َد َس َف ًرا‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫َان رسولُ الله‬
َ ‫أُ َو ِّد َع َك َك َما ك‬
‫ »أَ ْس َت ْو ِد ُع الل َه‬: ُ‫ َف َيقُول‬،‫ ُي َو ِّد ُع َنا‬- ‫وسلم‬
‫ رواه‬.«‫ َو َخواتِي َم َع َم ِل َك‬،‫ َوأ َما َن َت َك‬،‫ِدي َن َك‬
.«‫ »حديث حسن صحيح‬:‫ وقال‬،‫الترمذي‬
716. Ashab ‘Abdullaha ibn Jezid elHatmi, r.a., prenosi da je Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, kada bi htio ispratiti vojsku, govorio: “Ostavljam kod Allaha na čuvanje vašu vjeru, vašu sigurnost i
emanet, i ishod i svršetak vašeg rada (i života).”
(Ebu-Davud, sahih)
‫ – وعن عب ِد الله بن يزي َد الخ ْط ِم ِّي‬٧١٦
ُ‫َان رسول‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫الصحابي‬
ِّ
‫ إِذَا أ َرا َد أَ ْن‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
،‫ »أ ْس َت ْو ِد ُع الل َه ِدي َن ُك ْم‬: َ‫ قَال‬،‫يش‬
َ ‫ُي َو ِّد َع‬
َ ‫الج‬
‫ َو َخواتِي َم أ ْع َمالِ ُك ْم« حديث‬،‫َوأ َما َن َت ُك ْم‬
.‫ رواه أَ ُبو داود وغيره ب ٕاسناد صحيح‬،‫صحيح‬
717. Enes, r.a., prenosi: “Došao je
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن أن‬٧١٧
neki čovjek Vjerovjesniku, sall-Allahu
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َجا َء َر ُج ٌل إِ َلى النبي‬
‘alejhi we sellem, i rekao: ‘O Allahov Poslaniče, ja hoću na put, pa me ،‫ َف َز ِّو ْدنِي‬،‫ إن ّي أُرِي ُد َس َف ًرا‬،‫ َيا رسولَ الله‬: َ‫َفقَال‬
otpremi i opskrbi!’ Poslanik, sall-Allahu: َ‫ ِز ْدنِي قَال‬: َ‫ » َز َّو َدكَ الله التَّ ْقوى« قَال‬: َ‫َفقَال‬
َ
‘alejhi we sellem, rekao je: ‘Allah
َ ‫ » َو َي َّس َر َل‬: َ‫ قَال‬،‫ ِز ْدنِي‬: َ‫» َو َغ َف َر َذ ْن َب َك« قَال‬
‫ك‬
te opskrbio takvalukom (bogoboja:‫ وقال‬،‫ رواه الترمذي‬.«‫ا ْل َخ ْي َر َح ْيثُ َما ُك ْن َت‬
znošću)!’
Čovjek je rekao: ‘Daj mi još!’ Poslanik je rekao: ‘Neka ti oprosti grijehe!’ Čovjek je rekao:
‘Daj mi još!’
Poslanik je rekao: ‘I neka ti olakša
(dadne) svako dobro gdje god budeš!’ ”
.«‫»حديث حسن‬
(Tirmizi, hasen, sahih)
97. Istihara namaz i dogovaranje!
Uzvišeni je Allah rekao:
“I dogovaraj se s njima!” (Ali-Imran,
159)
“I koji se o poslovima svojim dogovaraju.” (Eš-Šu‘ara, 38)
‫ – باب الاس ِتخارة والمشاورة‬٩٧
‫ } َوشَ ا ِو ْر ُه ْم فِي الأَ ْمرِ{ ]آل‬:‫قَالَ الله َت َعا َلى‬
‫ } َوأَ ْم ُر ُه ْم‬:‫ وقال الله َت َعا َلى‬،[١٥٩ :‫عمران‬
:‫[ أ ْي‬٣٨ :‫شُ و َرى َب ْي َن ُه ْم{ ]الشورى‬
.‫ون َب ْي َن ُه ْم فِي ِه‬
َ ‫َي َت َشا َو ُر‬
718. Džabir, r.a., prenosi: “Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, podučavao nas je da obavljamo istiharu namaz u svakoj prilici,
kao što nas je podučavao nekoj suri
iz Kur’ana. Govorio je:
‘Kada neko od vas hoće uraditi (neki posao), neka mimo farza klanja
dva rekata, a zatim neka kaže: - Allahu moj, ja tražim za sebe što je dobro, s Tvojim znanjem, i molim Te
da mi daš Svojom moći i molim Te
da mi daš od Tvoje velike blagodati!
Ti, zaista, sve možeš, a ja ne mogu!
Ti sve znaš, a ja ne znam i Ti si poznavalac tajni! Allahu moj, ako je
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٧١٨
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َان رسولُ الله‬
َ ‫ك‬
‫َالسو َر ِة‬
ْ ‫ُي َعلِّ ُم َنا‬
ُّ ‫الاس ِت َخا َر َة في الأ ُمو ِر ُكلِّ َها ك‬
،ِ‫ »إِذَا َه َّم أ َح ُد ُك ْم بِالأ ْمر‬: ُ‫ َيقُول‬،‫ِم َن ال ُق ْرا ِٓن‬
:‫ ثُ َّم ليقل‬،‫ِيض ِة‬
َ ‫ركع ر ْك َع َت ْينِ ِم ْن َغ ْي ِر ال َفر‬
ْ ‫َف ْل َي‬
َ‫ َوأ ْس َت ْق ِد ُرك‬،‫اللَّ ُه َّم إنِّي أ ْس َت ِخي ُركَ بِ ِع ْل ِم َك‬
‫ َف ٕان ََّك‬،‫ وأ ْسألُ َك ِم ْن ف َْض ِل َك ال َع ِظ ْي ِم‬،‫بِ ُق ْد َر تِ َك‬
‫ َوأن َْت َعلا َّ ُم‬،‫ َو َت ْع َل ُم َولاَ أ ْع َل ُم‬،‫َت ْق ِد ُر َولاَ أ ْق ِد ُر‬
ِ ‫ا ْل ُغ ُي‬
‫ اللَّ ُه َّم إ ْن ُك ْن َت َت ْع َل ُم أ َّن َه َذا الأ ْم َر‬.‫وب‬
‫َخ ْي ٌر لِي في ِدي ِني َو َم َع ِاشي َو َعا ِق َب ِة أ ْمرِي« أَ ْو‬
ِ ‫ » َع‬: َ‫قَال‬
‫ فا ْق ُد ْر ُه لي َو َي ِّس ْر ُه‬،‫اج ِل أ ْمرِي َوا ِٓج ِل ِه‬
‫ َو إ ْن ُك ْن َت َت ْع َل ُم أ َّن َه َذا‬.‫ ثُ َّم َبار ِْك لِي فِي ِه‬،‫لِي‬
ovaj posao koristan za mene, moju
vjeru, život, i svršetak (ahiret)’, ili je
rekao: ‘U mojoj bliskoj i dalekoj budućnosti, Ti mi ga odredi (propiši) i
olakšaj, a zatim mi daj berićet (blagodat) u njemu. A ako je ovaj posao zlo za mene, moju vjeru, život,
i svršetak (ahiret)’, u mojoj bliskoj i
dalekoj budućnosti, Ti ga od mene
otkloni i udalji me od njega i odredi (propiši) mi dobro i hajr, ma gdje
se ono nalazilo, zatim mi daj da s
njim budem zadovoljan!’ Rekao je:
‘A zatim spomene svoju želju.’ ”
(Buhari)
«‫الأَ ْم َر شَ ٌّر لِي في ِدي ِني َو َم َع ِاشي َو َع ِاق َب ِة أَ ْمرِي‬
ِ ‫ » َع‬: َ‫أَ ْو قَال‬
،‫َاص ِر ْف ُه َعنِّي‬
ْ ‫اجلِ أ ْمرِي َوا ِٓج ِل ِه؛ ف‬
،‫َان‬
َ ‫ َوا ْق ُد ْر لِ َي‬،‫اص ِر ْف ِني َع ْن ُه‬
ْ ‫َو‬
َ ‫الخ ْي َر َح ْي ُث ك‬
.«‫اج َت ُه‬
َ ‫ » َو ُي َس ِّم ْي َح‬: َ‫ثُ َّم أ ْر ِض ِني بِ ِه« قَال‬
.‫رواه البخاري‬
98. Mustehab je (poželjno) ići jednim putem na
Bajram (namaz), u posjetu bolesniku, na hadž, u
boj, na dženazu i tome
slično, a vratiti se drugim putem da bi bilo što
više mjesta na kojim se
čini ibadet
‫ – باب استحباب الذهاب‬٩٨
‫إِ َلى العيد وعيادة المريض‬
‫والحج والغزو والجنازة ونحوها‬
‫ والرجوع من طريق‬،‫من طريق‬
‫آخر لتكثير مواضع العبادة‬
‫‪ – ٧١٩‬عن جابر ‪ -‬رضي الله عنه ‪ -‬قَالَ ‪:‬‬
‫َان‬
‫َان النبي ‪ -‬صلى الله عليه وسلم ‪ -‬إِذَا ك َ‬
‫ك َ‬
‫ريق‪ .‬رواه البخاري‪.‬‬
‫يو ُم عي ٍد َخا َل َف ال َّط َ‬
‫ريق« يعني‪َ :‬ذ َه َب في‬
‫َق ْوله‪َ :‬‬
‫»خا َل َف ال َّط َ‬
‫طريقٍ ‪َ ،‬و َر َج َع في طريقٍ ا َٓخ َر‪.‬‬
‫‪719. Džabir, r.a., prenosi: “Vjero‬‬‫‪vjesnik je, sall-Allahu ‘alejhi we sel‬‬‫‪lem, na Bajram (namaz) išao jednim‬‬
‫”‪putem, a vraćao se drugim.‬‬
‫)‪(Buhari‬‬
720. Ibn ‘Umer r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, (kada bi odlazio) išao
putem (po imenu) “Tarikuš-Šedžere”,
(a kada bi dolazio) išao bi putem (po
imenu) “Tarikul-l-Muarres.”
Kada bi ulazio u Meku, ušao bi
preko gornjeg prijevoja, a izlazio je
kroz tjesnac u podnožju.”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن ابن ُع َم َر رضي الله عنهما‬٧٢٠
‫َان‬
َ ‫ ك‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
ِ‫ َو َيد ُْخ ُل ِم ْن َطريق‬،‫َيخْ ُر ُج ِم ْن َطريق الشَّ َج َر ِة‬
‫ َد َخ َل ِمن الثَّ ِن َّي ِة‬،‫ َو إِذَا َد َخ َل َم َّك َة‬،ِ‫ا ْل ُم َع َّرس‬
‫متفق‬
ٌ .‫الس ْف َلى‬
ُّ ‫ َو َيخْ ُر ُج ِم َن الثَّ ِن َّي ِة‬،‫ا ْل ُع ْل َيا‬
.‫َع َل ْي ِه‬
‫ – باب استحباب تقديم‬٩٩
99. Mustehab je (poželjno) dati prednost desnoj ‫اليمين في كل َما هو من باب‬
strani u svemu što je iz
‫التكريم‬
domena plemenitosti i (počašćivanja), kao što je abdest, gusul, tejemmum,
oblačenje odjeće, obuće
i veša; ulazak u džamiju, upotreba misvaka i surme, odsijecanje nokata,
‫س الثَّ ْو ِب‬
‫كالوضو ِء َوال ُغ ْس ِل َوالتَّ َي ُّم ِم‪َ ،‬ولُ ْب ِ‬
‫‪“Onaj kome se Knjiga Njegova u‬‬
‫الس َراوِيلِ َو ُد ِ‬
‫خول ا ْل َم ْس ِج ِد‪،‬‬
‫َوالنَّ ْعلِ َو ُ‬
‫الخ ِّ‬
‫ف َو َّ‬
‫‪desnu ruku njegovu da, reći će: ‘Evo‬‬
‫َو ِّ‬
‫َص ‪vam, čitajte Knjigu moju!’ ” (El-Hakka,‬‬
‫الس َو ِاك‪َ ،‬والا ْك ِت َح ِال‪َ ،‬وتقليم الأ ْظفار‪َ ،‬وق ِّ‬
‫الشَّ ار ِِب‪َ ،‬و َن ْت ِف الإ ْب ِط‪َ ،‬وحلقِ ال َّرأسِ‪،‬‬
‫)‪19‬‬
‫‪“Oni na desnoj strani (sretni), ko‬‬
‫الصلاَ ِة‪َ ،‬والأ ْكلِ ‪ ،‬والشُّ ِ‬
‫رب‪،‬‬
‫السلا ِم ِم َن َّ‬
‫َو ّ‬
‫?‪su oni na desnoj strani‬‬
‫الح َج ِر الأَ ْس َو ِد‪،‬‬
‫صافح ِة‪َ ،‬و ْاس ِتلاَ ِم‬
‫َ‬
‫َوال ُم َ‬
‫‪I oni na lijevoj strani (nesretni), ko‬‬
‫من الخلا ِء‪ ،‬والأخذ والعطاء وغي ِر‬
‫و‬
‫ِ‬
‫‪su oni na lijevoj strani?” (El-Vaki‘a,‬‬
‫الخروج َ‬
‫‪8-9).‬‬
‫ذَلِ َك ِم َّما ُه َو في معناه‪ .‬و ُي ْس َت َح ُّب َتقدي ُم‬
‫اليسا ِر في ض ِد َذلِ َك‪ ،‬كالا ْم ِت َخ ِ‬
‫اط َوال ُب َص ِ‬
‫اق‬
‫ِ‬
‫الخلا ِء‪ ،‬والخروج من‬
‫عن اليسار‪،‬‬
‫ودخول َ‬
‫ف والنَّ ْعلِ والسراويلِ‬
‫وخ ْل ِع ُ‬
‫ال َم ْس ِج ِد‪َ ،‬‬
‫الخ ِّ‬
‫الاس ِت ْن َجا ِء وفِع ِل ال ُم ْس َت ْقذ َر ِ‬
‫و ِ‬
‫ات‬
‫الثوب‪ ،‬و ْ‬
‫‪Uzvišeni Allah rekao je:‬‬
‫وأ ْش َباه َذلِ َك‪.‬‬
‫قَالَ الله َت َعا َلى‪َ } :‬فأَ َّما َم ْن أو تِ َي ِك َتا َب ُه ب َيمي ِن ِه‬
‫َف ْيقُولُ َها ُؤ ُم ا ْق َرأوا ِك َتابِ ْيه{ ]الحاقة‪[١٩ :‬‬
‫اب ا ْل َم ْي َم َن ِة َما‬
‫الآيات‪ ،‬وقَالَ َت َعا َلى‪َ } :‬فأ ْص َح ُ‬
‫حاب ال َمشْ َئ َم ِة َما‬
‫اب ال َم ْي َم َن ِة َوأَ ْص ُ‬
‫أ ْص َح ُ‬
‫اب ال َمشْ َئ َم ِة{ ]الواقعة‪.[٩ -٨ :‬‬
‫أ ْص َح ُ‬
722. ‘Aiša, r.a., prenosi: “Desna ruka Allahova Poslanika, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, bila je za abdest i
jelo, a lijeva za hamama i ono što je
prljavo.”
(Ebu-Davud, sa sahih senedom)
- ‫ كَا َن ْت َي ُد رسول الله‬:‫ قالت‬،‫ – وعنها‬٧٢٢
‫ ال ُي ْم َنى لِ ُط ُهو ِر ِه‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
‫َان ِم ْن‬
َ ‫ َوكَا َن ِت ا ْل ُي ْس َرى لِ َخلائِ ِه َو َما ك‬،‫َو َط َع ِام ِه‬
‫ رواه أَ ُبو داود وغيره‬،‫ حديث صحيح‬.‫أذ ًَى‬
.‫صحيح‬
‫ب ٕاسنا ٍد‬
ٍ
723. Ummu ‘Atijje, r.a., prenosi da
im je Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao, kada su one gasulile njegovu kćer Zejneb, r.a.: “Počnite s njenom desnom stranom i mjestima po kojima se uzima abdest!”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ – وعن أم عطية رضي الله عنها‬٧٢٣
‫ قَالَ لهن في‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫بي‬
َّ َّ‫الن‬
‫ »ا ْب َدأ َن‬:‫َغ ْس ِل ا ْب َن ِت ِه َز ْي َن َب رضي الله عنها‬
ِ ‫ َو َم َو‬،‫بِ َم َي ِام ِن َها‬
‫متفق‬
ٌ .«‫اض ِع ال ُو ُضو ِء ِم ْن َها‬
.‫َع َل ْي ِه‬
724. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao: “Kada se neko
od vas obuva, neka počne s desnom
(nogom), a kada se izuva, neka počne s lijevom.
Neka desna bude ta koja se prva
obuva, a zadnja izuva!”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٧٢٤
: َ‫ قَال‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ َو إِذَا َن َز َع‬،‫»إِذَا ا ْن َت َع َل أ َح ُد ُك ْم َف ْل َي ْب َدأْ بِا ْل ُي ْم َنى‬
،‫ لِ َت ُك ْن ال ُي ْم َنى أ َّو َل ُه َما تُ ْن َع ُل‬.‫َف ْل َي ْبدأْ بِالشِّ َم ِال‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َوا ِٓخ ُر ُه َما تُ ْن َز ُع‬
727. Enes, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
sellem, sišao na Minu; došao do Džemreta (Džemretu-l-‘Akabe) i bacio
kamenčiće, zatim otišao na mjesto
(gdje se kolju kurbani) na Mini, zaklao (kurban), zatim rekao brici, pokazujući na desnu stranu: ‘Uzmi!’
A zatim na lijevu stranu. Poslije toga je počeo dijeliti kosu prisutnim.”
(Muttefekun ‘alejhi)
A u drugom predanju stoji: “... kada je bacio kamenčiće na Džemretu,
zaklao kurban i obrijao se, brico mu
je prvo obrijao desnu stranu, zatim
je pozvao Ebu-Talhu el-Ensarija, r.a.,
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أنس‬٧٢٧
‫ أتى‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫رسول الله‬
‫ ثُ َّم أ َتى َم ْن ِز َل ُه‬،‫ َفأ َتى ا ْل َج ْم َر َة َف َر َما َها‬،‫ِم ًنى‬
‫»خ ْذ« وأشَ ا َر‬
ُ :‫لحلا َِّق‬
َ ِ‫ ثُ َّم قَالَ ل‬،‫بِ ِم َن ًى ونحر‬
‫ ثُ َّم َج َع َل‬،ِ‫ ثُ َّم الأَ ْي َسر‬، ِ‫إِ َلى َجانِب ِه الأَ ْي َمن‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫اس‬
َ َّ‫ُي ْع ِطي ِه الن‬
‫ َو َن َح َر نُ ُس َك ُه‬،َ‫الج ْم َرة‬
َ ‫ لما ر َمى‬:‫وفي رواية‬
‫ ثُ َّم‬،‫الحلا َّقَ ِش َّق ُه الأَ ْي َم َن ف ََح َل َق ُه‬
َ َ‫ َنا َول‬،‫َو َح َل َق‬
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫َد َعا أَ َبا َط ْل َح َة الأن َْصار َِّي‬
: َ‫ َفقَال‬،‫ ثُ َّم َنا َو َل ُه الشِّ َّق الأَ ْي َس َر‬،‫َفأ ْع َطا ُه إيَّا ُه‬
: َ‫ َفقَال‬،‫ ف ََح َل َق ُه َفأ ْع َطا ُه أَ َبا َط ْل َح َة‬،«‫»اح ِل ْق‬
ْ
ِ
.«ِ‫»ا ْقس ْم ُه َب ْي َن النَّاس‬
dao mu (kosu), okrenuo mu lijevu
stranu i rekao: ‘Brij!’ Obrijao ga je,
a zatim je dao (kosu) Ebu-Talhi i rekao: ‘Dadni i ostalom svijetu!’ ”
‫ كتاب أدب الطعام‬-
100. Izgovaranje “Bismille” na početku i zahvale
na kraju (jela)!
‫ – باب التسمية في أوله‬١٠٠
‫والحمد في آخره‬
728. ‘Umer ibn Ebi-Seleme r.a., prenosi: “Allahov Poslanik, sall-Allahu
‘alejhi we sellem, rekao mi je: ‘Spomeni Allaha, jedi svojom desnom (rukom), i jedi ispred sebe!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
‫ – وعن ُع َم َر بنِ أبي َسلمة رضي الله‬٧٢٨
‫ صلى الله‬- ‫ قَالَ لي رسول الله‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
َ ‫ َو ُك ْل بِ َي ِم‬،‫»س ِّم الل َه‬
‫ و ُك ْل‬،‫ينك‬
َ :‫عليه وسلم‬
َ ‫ِم َّما َي‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫ليك‬
729. ‘Aiša, r.a., prenosi: “Allahov
Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, rekao je: ‘Kada neko od vas jede, neka spomene Allahovo ime, a
ako zaboravi spomenuti Allahovo ime
na početku, neka kaže: ‘Bismillahi
evvelehu ve ahirehu’ (‘U ime Allaha’), na početku i na kraju ovoga (jela).’ ”
(Ebu-Davud, Tirmizi, hasen, sahih)
:‫ قالت‬،‫ – وعن عائشة رضي الله عنها‬٧٢٩
‫ »إِذَا‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫قَالَ رسول الله‬
‫ ف ٕا ْن‬،‫أ َك َل أ َح ُد ُك ْم َف ْل َي ْذ ُك ِر ْاس َم الل ِه َت َعا َلى‬
،‫َن ِس َي أَ ْن َي ْذ ُك َر ْاس َم الل ِه َت َعا َلى في أ َّو لِ ِه‬
‫ رواه أَ ُبو داود‬.«‫ بِسم الل ِه أ َّو َل ُه َوا ِٓخ َر ُه‬:‫َف ْل َي ُق ْل‬
.«‫ »حديث حسن صحيح‬:‫ وقال‬،‫والترمذي‬
730. Džabir, r.a., prenosi: “Čuo sam
Allahova Poslanika, sall-Allahu ‘alejhi we sellem, kako kaže: ‘Kada neko od vas uđe u svoju kuću, pa spomene Uzvišenog Allaha kod ulaska,
i pri jelu, šejtan kaže svojim prijateljima: ‘Nema vam konaka, niti večere!’
A kada uđe, a ne spomene pri tom
Uzvišenog Allaha, šejtan kaže: ‘Našli ste konak!’ A ako ne spomene Uzvišenog Allaha ni kada pođe jesti,
on (šejtan) kaže: ‘Našli ste konak i
večeru!’ ”
(Muslim)
: َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جاب ٍر‬٧٣٠
- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َس ِم ْع ُت رسول الله‬
‫ ف ََذ َك َر الل َه‬،‫ »إِذَا َد َخ َل ال َّر ُج ُل َب ْي َت ُه‬: ُ‫يقول‬
َ‫ قَال‬،‫ َو ِع ْن َد َط َعا ِم ِه‬،‫َت َعا َلى ِع ْن َد ُد ُخو لِ ِه‬
َ‫يت َل ُك ْم َولا‬
َ ‫ لاَ َم ِب‬:‫الشَّ ْي َطا ُن لأَ ْص َحابِ ِه‬
‫ َو إِذَا َد َخ َل َف َل ْم َي ْذ ُك ِر الل َه َت َعا َلى ِع ْن َد‬،‫َع َشا َء‬
‫يت؛ َو إِذَا‬
َ ‫ أ ْد َر ْك ُت ُم ال َم ِب‬:‫ قَالَ الشَّ ْي َطا ُن‬،‫ُد ُخو لِ ِه‬
: َ‫ قَال‬،‫َل ْم َي ْذ ُك ِر الل َه َت َعا َلى ِع ْن َد َط َعا ِم ِه‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫بيت َوال َع َشا َء‬
َ ‫أ ْد َر ْك ُتم ال َم‬
731. Huzejfe, r.a., prenosi: “Kada : َ‫ قَال‬- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ح َذ ْي َف َة‬
ُ ‫ – وعن‬٧٣١
bismo jeli sa Allahovim Poslanikom,
ِ ‫ُكنَّا إِذَا َح َض ْر َنا َم َع َر ُس‬
‫ صلى الله‬- ‫ول الل ِه‬
sall-Allahu ‘alejhi we sellem, neku
َ ‫ َل ْم َن َض ْع أي ِدي َنا‬،‫ َط َعا ًما‬- ‫عليه وسلم‬
hranu, nismo pružali ruku, dok ne َٔ‫حتَّى َي ْب َدا‬
bi počeo Allahov Poslanik, sall-Allahu ‫ض َع‬
َ ‫ َف َي‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َر ُسولُ الله‬
‘alejhi we sellem, i stavio svoju ru‫ ف ََجا َء ْت‬،‫ َو إنَّا َح َض ْر َنا َم َع ُه َم َّر ًة َط َعا ًما‬،‫َي َد ُه‬
ku. I tako, dok smo jedanput bili
‫ ف ََذ َه َب ْت لِ َت َض َع َي َد َها في‬،‫َجا ِر َي ٌة َكأن ََّها تُ ْدف َُع‬
s njim na obroku, dotrčala je neka
‫ صلى الله عليه‬- ‫ َفأَ َخ َذ رسولُ الله‬،‫ال َّط َعا ِم‬
djevojčica, koju kao da je neko tjerao, i pružila svoju ruku da jede, pa
،‫ ثُ َّم َجا َء أَ ْع َرابِ ّي كأنَّ َما ُي ْدف َُع‬،‫ بِ َي ِد َها‬- ‫وسلم‬
ju je Allahov Poslanik, sall-Allahu
ِ ‫ َفقَالَ َر ُسولُ الل‬،‫َفأ َخ َذ بِ َيد ِه‬
‫عليه‬
‫الله‬
‫صلى‬
‫ه‬
‘alejhi we sellem, uhvatio za ruku,
‫ »إ َّن الشَّ ْي َط َان َي ْس َت ِح ُّل ال َّط َعا َم أَ ْن لا‬:‫وسلم‬
zatim je došao neki beduin, kojeg
kao da je neko tjerao, i pružio svo‫ َو إنَّ ُه َجا َء به ِذ ِه‬،‫ُي ْذ َك َر اس ُم الل ِه َت َعا َلى َع َل ْي ِه‬
ju ruku, a on, sall-Allahu ‘alejhi we
‫ ف ََجا َء‬،‫ فأَ َخ ْذ ُت بِ َي ِد َها‬،‫الجارية لِ َي ْس َت ِح َّل بِ َها‬
sellem ga je isto tako uhvatio za nju,
a zatim rekao: ‘Zaista, šejtanu biva
dozvoljena hrana kod koje nije spomenuto Allahovo ime!’ On je doveo
ovu djevojčicu, da bi mu zbog nje
bila (hrana) dozvoljena, (jer ona nije
spomenula Allahovo ime), pa sam
je uzeo za ruku (i spriječio je), zatim je doveo ovog beduina da bi mu
zbog njega hrana bila dozvoljena, pa
sam ga uzeo za ruku. ‘Tako mi Onoga, u čijoj je ruci moja duša, zaista
je njegova (šejtanova) ruka u mojoj
ruci, s rukama njih dvoje.’ Zatim je
spomenuo ime Uzvišenog Allaha i
jeo.”
(Muslim)
ْ ٔ‫ َفا‬،‫ابي لِ َي ْس َت ِح َّل بِ ِه‬
،‫خذ ُت بِ َي ِد ِه‬
ّ ‫بهذا الأع َر‬
‫ إ َّن َي َد ُه في َي ِدي َم َع‬،‫والَّ ِذي َن ْف ِسي بِ َي ِد ِه‬
‫ رواه‬.‫َي َد ْي ِه َما« ثُ َّم َذ َك َر ْاس َم الل ِه َت َعا َلى َوأ َك َل‬
.‫مسلم‬
732. Ashab Umejje ibn Mahšijj, r.a.,
- ‫الصحابي‬
‫ – وعن أُ َم َّي َة بن َمخْ ِش ٍّي‬٧٣٢
ِّ
prenosi: “Allahov Poslanik, sall-Allahu
- ‫َان رسولُ الله‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬- ‫رضي الله عنه‬
‘alejhi we sellem, je sjedio. Neki je
ُ ٔ‫ َو َر ُج ٌل َيا‬،‫ َجالِ ًسا‬- ‫صلى الله عليه وسلم‬
čovjek jeo, a nije spomenuo Allaho- ،‫ك ُل‬
vo ime, sve dok nije ostao samo jeَّ ‫َف َل ْم ُي َس ِّم الل َه َحتَّى َل ْم َي ْب َق ِم ْن َط َع ِام ِه إِلا‬
dan zalogaj. Kada ga je uzeo, re‫ بِ ْس ِم الل ِه‬: َ‫ قَال‬،‫ َف َل َّما َر َف َع َها إِ َلى فِي ِه‬،‫لُ ْق َم ٌة‬
kao je: ‘Bismillahi evvelehu ve ahiِ
‫ صلى الله عليه‬- ‫بي‬
rehu.’ (‘U ime Allaha, na početku
ّ َّ‫ ف ََض ِح َك الن‬،‫أ َّو َل ُه َوآخ َر ُه‬
i na kraju ovoga jela’), pa se Alla‫ » َما َزالَ الشَّ ْي َطا ُن َيأ ُك ُل‬: َ‫ ثُ َّم قَال‬- ‫وسلم‬
hov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi we
‫ َف َل َّما َذ َك َر اس َم الل ِه ْاس َتقَا َء َما فِي‬،‫َم َع ُه‬
sellem, nasmijao, a zatim je rekao:
.‫ رواه أَ ُبو داود والنسائي‬.«‫َب ْط ِن ِه‬
‘Šejtan je s njim jeo cijelo vrijeme,
a kada je spomenuo Allahovo ime,
sve je povratio što mu je bilo u stomaku!’ ”
(Ebu-Davud, Nesai)
734. Ebu-Umame, r.a., pripovijeda
da bi Vjerovjesnik sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, kada bi se podigao
sa sofre, rekao: “Hvala Allahu neizmjerno, skrušeno i blagoslovljeno;
On ni o kome nije ovisan a o Njemu
je sve ovisno!”
(Buhari)
‫ أ َّن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي أُ َما َمة‬٧٣٤
‫َان إِذَا َرف ََع‬
َ ‫ ك‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫النبي‬
َّ
‫ »ا ْل َح ْم ُد لل ِه َحمدًا َك ِثي ًرا َط ِّي ًبا‬: َ‫ قَال‬،‫َمائِ َد َت ُه‬
َ‫ َولا‬،‫ َولاَ ُم َو َّد ٍع‬،‫ َغ ْي َر َم ْك ِف ٍّي‬،‫ُم َباركًا فِي ِه‬
.‫ رواه البخاري‬.«‫ُم ْس َت ْغ ًنى َع ْن ُه َربَّ َنا‬
735. Mu‘az ibn Enes, r.a., prenosi
da je Resulullah, sall-Allahu ‘alejhi
ve selleme, rekao:
“Ko nakon objeda kaže: ‘Hvala Allahu, koji me je nahranio i opskrbio,
bez ikakvog mog truda i udjela, bit
će mu oprošteni prethodno učinjeni
(manji) grijesi.’ ”
(Ebu-Davud, Tirmizi, hasen)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫س‬
ٍ ‫ – وعن معا ِذ بن أن‬٧٣٥
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسولُ الل ِه‬: َ‫قَال‬
‫الح ْم ُد لل ِه الَّ ِذي‬
َ :‫ فَقال‬،‫» َم ْن أ َك َل َط َعا ًما‬
َ‫ َو َر َزق ِني ِه ِم ْن َغ ْي ِر َح ْو ٍل ِمنِّي َولا‬،‫أَ ْط َع َم ِني َه َذا‬
‫ رواه أَ ُبو داود‬.«‫ ُغ ِف َر َل ُه َما َت َق َّد َم ِم ْن َذ ْن ِب ِه‬،‫قُ َّو ٍة‬
.«‫ »حديث حسن‬:‫ وقال‬،‫والترمذي‬
101. Hranu ne treba kuditi, a lijepo ju je pohvaliti
‫عيب الطّعام‬
ُ ‫ – باب لا َي‬١٠١
‫واستحباب َمدحه‬
736. Ebu-Hurejre, r.a., pripovijeda:
“Nikada Resulullah, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, nije hranu pokudio;
ako bi mu se dopala, jeo bi, a ako
ne bi, ostavio bi je!”
(Muttefekun ‘alejhi)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي ُهريرة‬٧٣٦
‫ صلى الله عليه‬- ‫اب رسولُ الله‬
َ ‫ َما َع‬: َ‫قَال‬
‫ َو إ ْن‬،‫ إن ْاش َت َها ُه أ َك َل ُه‬،‫ َط َعا ًما ق َُّط‬- ‫وسلم‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫َك ِر َه ُه َت َر َك ُه‬
737. Džabir, r.a., prenosi da je Vjerovjesnik jedne prilike zatražio od
svojih ukućana začin za jelo, pa kada su mu odgovorili da nemaju ništa, osim sirćeta, naredio je da mu
ga donesu. Potom je pristupio jelu,
izgovarajući:
“Divan li je začin sirće, divan li je
začin sirće!”
(Muslim)
‫بي‬
َّ َّ‫ أ َّن الن‬:‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن جابر‬٧٣٧
،‫ َسأَلَ أ ْه َل ُه الأُ ْد َم‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬‫ ف ََج َع َل‬،‫ َف َد َعا بِ ِه‬،‫ َما ِع ْن َد َنا إِلا َّ َخ ٌّل‬:‫فقالوا‬
‫ نِ ْع َم الأُ ْد ُم‬،‫الخ ُّل‬
َ ‫ »نِ ْع َم الأُ ْد ُم‬:‫ ويقول‬،‫َيأ ُك ُل‬
.‫ رواه مسلم‬.«‫الخ ُّل‬
َ
102. Dužnost postača koji se nađe na gozbi, a ne
omrsi se.
‫ – باب َما يقوله من حضر‬١٠٢
‫الطعام وهو صائم إِ َذا َل ْم يفطر‬
738. Ebu-Hurejre, r.a., prenosi da je
Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Kada neko od
vas bude pozvan na gozbu, neka se
odazove; pa ako bude postio, neka
dovu za ukućane učini (blagoslovi
ih), a ako ne bude postio, neka jede.”
(Muslim)
- ‫ رضي الله عنه‬- ‫ – وعن أَبي هريرة‬٧٣٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسول الله‬: َ‫قَال‬
‫َان َصائِ ًما‬
َ ‫ َف ٕا ْن ك‬،‫»إِذَا ُد ِع َي أ َح ُد ُك ْم َف ْل ُي ِج ْب‬
‫ رواه‬.«‫َان ُم ْف ِط ًرا َف ْل َي ْط َع ْم‬
َ ‫ َو إ ْن ك‬،‫َف ْل ُي َص ِّل‬
.‫مسلم‬
،‫ َف ْل َي ْد ُع‬:«‫ معنى » َف ْل ُي َص ِّل‬:‫قَالَ العلما ُء‬
.‫ َف ْل َيأْ ُك ْل‬:«‫ومعنى » َف ْلي ْط َع ْم‬
103. Kako treba postupiti onaj ko je pozvan na
objed pa mu se u putu
pridruži nepozvana osoba?
‫ – باب َما يقوله من ُدعي‬١٠٣
‫إِ َلى طعام فتبعه غيره‬
739. Ebu-Mes‘ud el-Bedri, r.a., pri‫ رضي الله‬- ‫ْري‬
‫ – عن أَبي مسعود ال َبد‬٧٣٩
ِّ
povijeda da je jednom neki čovjek
‫ صلى الله عليه‬- ‫ دعا َر ُج ٌل النَّ ِب َّي‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
pozvao Vjerovjesnika, sall-Allahu ‘alej،‫س َخ ْم َس ٍة‬
hi ve selleme, na gozbu koju je priَ ‫ لِ َط َعا ٍم َصن َع ُه َل ُه َخا ِم‬- ‫وسلم‬
premio njemu i još četverici. U putu
- ‫بي‬
َّ‫ قَالَ الن‬،‫اب‬
َ ‫ َف َل َّما َب َل َغ ال َب‬،‫َف َت ِب َع ُه ْم َر ُج ٌل‬
ّ
im se pridružio neki čovjek, pa ka‫ َف ٕا ْن‬،‫ »إ َّن َه َذا َت ِب َع َنا‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
da su stigli do domaćinovih vrata,
: َ‫ َو إ ْن ِش ْئ َت َر َج َع« قَال‬،‫ِش ْئ َت أَ ْن َتأْذ ََن َل ُه‬
Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, reče: “Ovaj nas je slijedio,
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .‫بل آ َذ ُن َل ُه َيا َر ُسولَ الله‬
pa ako hoćeš, dozvoli mu da uđe, a
ako nećeš, on će se vratiti!” “Ja mu
dajem dozvolu, o Allahov Poslaniče!”, odgovori domaćin.
(Muttefekun ‘alejhi)
104. Treba jesti ispred
sebe, a onoga ko se nedostojno ponaša za jelom,
treba posavjetovati i poučiti.
‫ – باب الأكل ِم َّما يليه‬١٠٤
‫ووعظه وتأديبه من يسيء أكله‬
‫ – عن عمر بن أَبي َسل َمة رضي الله‬٧٤٠
ِ ‫ ُك ْن ُت ُغلا ًما في ِح ْج ِر‬: َ‫ قَال‬،‫عنهما‬
‫رسول‬
‫ َوكَا َن ْت َي ِدي‬- ‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫الله‬
- ‫ َفقَالَ لي رسولُ الله‬،‫الص ْح َف ِة‬
َّ ‫يش في‬
ُ ‫َت ِط‬
‫ َس ِّم الل َه‬،‫ » َيا ُغلا ُم‬:‫صلى الله عليه وسلم‬
َ ‫ َو ُك ْل ِم َّما َي ِل‬،‫ َو ُك ْل بِ َيمي ِن َك‬،‫َت َعا َلى‬
.«‫يك‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ
‫يش« بكس ِر الطاء وبعدها ياءٌ مثناة‬
ُ ‫ » َت ِط‬:‫َق ْوله‬
‫ تتحرك وتمتد إِ َلى َن َو ِاحي‬:‫ معناه‬،‫من َت ْحت‬
.‫الص ْح َف ِة‬
َّ
740. Omer b. Ebi-Seleme, r.a., pripovijeda: “Kao dječak bio sam pod
skrbništvom Allahovog Poslanika, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, pa pošto
sam dok bih jeo, ruku pružao po svim
dijelovima posude, Resulullah, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, mi je rekao:
‘Dječače, reci: ‘Bismillah’ (spomeni ime Uzvišenog Allaha), jedi desnom rukom i jedi ispred sebe!’ ”
(Muttefekun ‘alejhi)
106. Šta treba reći i činiti onaj ko jede, ali se ne
najede?
‫ – باب َما يقوله ويفعله‬١٠٦
‫من يأكل َولاَ يشبع‬
743. Vahšijj b. Harb, r.a., prenosi da
su Resulullahovi, sall-Allahu ‘alejhi
ve selleme, ashabi rekli: “O Allahov
Poslaniče, mi jedemo, ali se ne najedemo?” “Možda jedete pojedinačno?”, upita ih on. “Da!”, odgovoriše ashabi. “Jedite zajedno i spomenite Allahovo ime, pa će vam hrana
biti berićetna”, reče im Resulullah,
sall-Allahu ‘alejhi ve selleme.
(Ebu-Davud)
‫ رضي الله‬- ‫ – عن َو ْح ِش ِّي بن حرب‬٧٤٣
ِ ‫صحاب‬
ٔ‫ أ َّن ا‬:‫عنه‬
‫ صلى الله‬- ‫رسول الله‬
َ
َ‫ إنَّا َنأ ُك ُل َولا‬،‫ َيا رسولَ الل ِه‬:‫ قالوا‬- ‫عليه وسلم‬
.‫ َن َع ْم‬:‫ُون« قالوا‬
َ ‫ » َف َل َعلَّ ُك ْم َت ْف َت ِرق‬: َ‫َنشْ َب ُع؟ قَال‬
‫ َوا ْذ ُك ُروا ْاس َم‬،‫َاج َت ِم ُعوا َع َلى َط َع ِام ُك ْم‬
ْ ‫ »ف‬: َ‫قَال‬
.‫ رواه أَ ُبو داود‬.«‫ ُي َبا َر ْك َل ُك ْم فِي ِه‬،‫الل ِه‬
‫‪ – ١٠٧‬باب الأمر بالأكل من‬
‫جانب القصعة والنهي عن‬
‫الأكل من وسطها‬
‫فِي ِه‪َ :‬ق ْوله ‪ -‬صلى الله عليه وسلم‪َ » :‬و ُك ْل‬
‫ِم َّما َي ِل َ‬
‫يك« متفق َع َل ْي ِه كما سبق‪.‬‬
‫‪107. Hranu treba početi‬‬
‫‪jesti s kraja posude, a ne‬‬
‫!‪s njene sredine‬‬
745. ‘Abdullah b. Busr, r.a., pripovijeda:
“U Resulullaha, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, bijaše jedna velika posuda, koja se zvala
“garra’ (zbog njene bjeline), a nosila bi je četverica ljudi. Kada je sunce odskočilo i ashabi klanjali duhanamaz, donijeta je ta posuda u kojoj je već bila pripremljena popara
pa su posjedali oko nje, a Vjerovjesnik, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme,
je, pošto ih je bilo mnogo, kleknuo
na koljena. Neki beduin, koji to vidje, upita: ‘Kakvo je to sjedenje?’ A
Resulullah, sall-Allahu ‘alejhi ve sel-
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن عبد الله بن ُب ْس ٍر‬٧٤٥
‫ صلى الله عليه‬- ‫َان للنَّ ِب ِّي‬
َ ‫ ك‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
‫ ال َغ َّرا ُء َي ْح ِم ُل َها أ ْر َب َع ُة‬:‫ ق َْص َع ٌة ُيقَالُ َل َها‬- ‫وسلم‬
ٍ
‫الض َحى أُتِ َي‬
ُّ ‫رجال؛ َف َل َّما أَ ْض َح ْوا َو َس َج ُدوا‬
‫ فَال َت ُّفوا‬،‫بِ ِت ْل َك ا ْلق َْص َع ِة؛ يعني َو َق ْد ثُر َد فِ َيها‬
‫ صلى الله‬- ‫ َف َل َّما َكثُ ُروا َج َثا رسولُ الله‬،‫َع َل ْي َها‬
ِ ‫ َما ه ِذ ِه‬:‫ابي‬
‫الج ْل َس ُة؟‬
ٌّ ‫ َفقَالَ أعر‬.‫عليه وسلم‬
‫ »إ َّن‬:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫َفقَالَ رسولُ الله‬
‫ َو َل ْم َي ْج َع ْل ِني َج َّبا ًرا‬،‫الل َه َج َع َل ِني َع ْبدًا كَري ًما‬
‫ صلى الله عليه‬- ‫ ثُ َّم قَالَ رسولُ الله‬،«‫َع ِنيدًا‬
‫ َو َد ُعوا ِذ ْر َو َتها‬،‫ » ُك ُلوا ِم ْن َح َوا َل ْي َها‬:‫وسلم‬
.‫ رواه أَ ُبو داود ب ٕاسنا ٍد جيد‬.«‫ُي َبا َر ْك فِ َيها‬
.‫ أ ْعلاَ َها بكسر الذال وضمها‬:«‫» ِذ ْر َوتها‬
leme, odgovori: ‘Allah me je učinio
plemenitim robom, a nije silnikom i
prkosnikom!’, a zatim dodade: ‘Jedite s krajeva posude, a ostavite sredinu, pa će vam hrana biti berićetna!’ ”
(Ebu-Davud, sened Džejid)
‫‪ – ١٠٩‬باب استحباب الأكل‬
‫بثلاث أصابع‪ ،‬واستحباب لعق‬
‫الأصابع‪ ،‬وكراهة مسحها قبل‬
‫لعقها‬
‫واستحباب لعق القصعة وأخذ اللقمة الَّتي‬
‫تسقط منه وأكلها‪ ،‬ومسحها بعد اللعق‬
‫بالساعد والقدم وغيرها‬
‫)‪109. Lijepo je (mustehab‬‬
‫‪jesti sa tri prsta i prste‬‬
‫‪nakon jela oblizati, a po‬‬‫‪kuđeno ih je, prije nego‬‬
‫!‪se obližu, obrisati‬‬
748. Ibn-‘Abbas, r.a., prenosi da je
Resulullah, sall-Allahu ‘alejhi ve selleme, rekao: “Kada neko od vas završi s jelom, neka prste ne briše dok
ih ne obliže!”
(Muttefekun ‘alejhi)
،‫ – عن ابن عباس رضي الله عنهما‬٧٤٨
:‫ صلى الله عليه وسلم‬- ‫ قَالَ رسولُ الله‬: َ‫قَال‬
‫ فَلاَ َي ْم َس ْح أَ َصابِ َع ُه‬،‫»إِذَا أ َك َل أَ َح ُد ُك ْم َط َعا ًما‬
.‫متفق َع َل ْي ِه‬
ٌ .«‫َحتَّى َي ْل َعق ََها أَ ْو ُي ْل ِعقَها‬
749. Prenosi se da je Ka‘b. Malik rekao: “Vidio sam Resulullaha, sallAllahu ‘alejhi ve selleme, kako jede
s tri prsta, pa kada je završio, oblizao ih je.”
(Muslim)
‫ رضي الله‬- ‫ – وعن كعب بن مالك‬٧٤٩
‫ صلى الله عليه‬- ‫يت رسولَ الله‬
ُ ٔ‫ را‬: َ‫ قَال‬- ‫عنه‬
.‫ ف ٕاذا َف َر َغ َل ِعق ََها‬،‫صابع‬
َ ٔ‫ َيأ ُك ُل ب َثلا َِث ا‬- ‫وسلم‬
.‫رواه مسلم‬
751. Džabir, r.a., prenosi da je Allahov Poslanik, sall-Allahu ‘alejhi ve
selleme, rekao:
“Kada nekom od vas ispadne zalogaj, neka ga uzme, otkloni ono što
se za njega prilijepilo i pojede, a nek