IZDAVAE
UNWERZITETU TRA\TNIKU
Za izdavaia..RasimDaci6,rektor Univerzitetau Travniku
Glsvni i odgovorniurednik:FuadBajraktarevi
Tehniiki urednikzHarisDaci6
Adresa:Aleja konzulabr.5,Travnik
REDAKCIONI ODBOR:
JasnaBajraktarevi6,DobromirBonacin,Namik iolakovi6, Milenko Dosti6,RasimDaci6,
Mujo Daci6, Zetir HadLiahrnetovi6,
MehmedalijaHad2ovi6.Halil Kalad,MehmedKenovi6,
DlemalKula5in, SenadTurkovi6,SalemIbrahimefendi6,
Darko Babit,FlrustemSmailhodZi6,
HamidDrljevi6,DragoljubNovakovi6,Nikola Mrvac,Marin Milkovif, Alija Ismet,
JozoSavi6,Sefketiovi6, SeadDizdarevi6,Nihad Selimovi6,Hazimselimtvi6,
Amra Tirzovi6,MensurKustura
RECENZENTSKI ODBOR:
JasnaBajraktarevi6,DobromirBonacin,Namik iolakovi6, Milenko Dosti6,RasimDaci6.
Mujo Daci6,Zetir HadZiahmetovii,
MehmedalijaHad?ouit,Halil Kalad,DaemalKulasin,
Halid Kurtovi6,SenadTurkovi6,SuadaDaci6,DarkoBabi6,SalimIbrahimefendi6,
HamidQrljevi6,DragoljubNovakovi6,Nikola Mrvac,Marin Milkovi6, JozoSavi6,
Sefkijaiovi6, MensurKustura
Lektor: Alma Gerin
Korektor : Zetir HadZiahmetovi6
TeVFax:38730 I 541-061;387
6I I 172-158:387
62 I 467-266
e-mail: [email protected]
Stampa:AVERYd.o.o.,71000Sarajevo,
Merhemi6a
trg bb;
teUfax:+38733 207887:207888
TiraZ: 150
ISSN:1840- 3999(print )
COBBIS.BiH- ID
lndexedin: COBBIS.BiH(http:II www.cobis.ba)
IndeksCopernikus
EBSCO
Projekt sufinansiralo
Federalnoministarstvo
okoli5a i tunzma
"Rampart" d.o.o.Visoko
SADRZAJ
Fuad Bajraktarevi6
JasnaBajraktarevi6, Pedago5kifakultet, Univerzitet u Sarajevu,BiH
OPERACIONALIZACIJA MOBINGA KAO HIP OTETSKOG KON STRU
KTA I KONSTRUKCIJA
UPITNIKAZA P OTREBE I STRAZIVANJA............
NenadBrki6, Ekonomskifakultet,Univerzitetu Sarajevu,BiH
FarukUnki6,Mje5ovitasrednjaSkola,Te5anj,
ZemkaKahriman,Ekonomskifakultet,Univerzitet
u Sarajevu,BiH
MODELIELEKTRONSKE
TRGOT/INE
U RAZVIJENIMTRZISNIMPR|VREDAMA...................19
MirsadIsakovid,FakultetzamenadLment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
POVEZANOSTMENADZERSKIHFUNKCIJA KAO F2IKTOEUSPJESNOG
POSLOVANJA
PREDUZECA
.................2s
SuadBe6irovi6,Univerzitetu Novom Pazaru,Srbija
SemsudinPlojovi6,Univerzitetu NovomPazaru,Srbija
SenadBusatli6,Fakultetza trgovinui bankarsfvo,univerzitetu Beogradu,Srbija
EnisUjkanovi6,Univerzitetu NovomPazaru,Srbrja
ODRZIVIRAZVOJTURIZMAU KEGIONIMASRBIJE.......
.....................39
ArmandKrasniqi,UniverzitetuPri5tini
ZAKONSKOUREDENJEODRZIVOGTUNZMA U ZEMLJAMATRANZICIJE.
.,.,...49
Elvira Catil-Kajtazovi6,Ekonomski
fakultet,Univerzitetu Bihadu,BiH
REJTINGDRUSTVENE
ODGOT/ORNOSTI
PR8DU28C,q.,.....,...,
.,,.,,..57
EmaZekic,FakultetzamenadLment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
PMMJENAMARKETINGAU SAVREMENOM
TURIZMU,,
....................65
Munir Ru5ovii,Univerzitetu Novom Pzaru, Srbija
DZemailZomi6,UniverzitetuNovom Pazaru,Srbija
WAPREDENJEORGANIZACIJEKAOUSLOVODRilTOCRAZ'|/OJA
...........,,.....71
Mirela Kliai6-Dervi6,Ekonomskifakultet,Univerzitetu Biha6u,BiH
Elvira Cati6-Kajtazovi6,
Ekonomskifakultet,Univerzitetu Biha6u,BiH
NEOPHODNOST
OBUKEI RAZ'|4OJA
IJUDSKIH POTENCIJALA..............
...,.,......79
FuadBajraktarevil,Fakultetzamenadimenti poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
HarisDaci6,Falultet VamenadZment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
PREDIKCIJAI ZNACAJMZIK MENAdZMENTA
ZA RAZVOJPRIVREDEU qiH....,,.,.,.............85
Fatosllkaj, Fakultetprimenjihznanostiu biznisu,Univerzitetu Pri5tini
MARKETINGI KULTURNO-HISTONJSKONASLIJEDE-MOGUCNOST
ZA ODRZIVIRAZVOJ
KOSOVSKOG
TURIZMA
..................91
Adil Kurtii,Ekonomskifakultet,Univerzitetu Tuzli, BiH
HajrudinHadZidedii,TuristidkazajednicaPosavskog
kantona,BiH
MOGUCNOSTIPNMJENE INOVACIJSKOGMODELA STAGE-GATEU RAZVOJUNOI/IH
TURISTICKIH
PROIZVODA
...........gg
RagibSi5ii, f'akul tet zamenadiment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
AdelaDedii, Fakultetzamenadhnenti poslormuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
ULOGAKORPOMTIWVOGMENADZMENTAURAZVOJUODRZTV)G
SE}SK)GT'URIZMA..''1O7
MarinkoMarki6,UniverzitetNoel Baker,Sarajevo,BiH
INDIKATONZA ODREEIVANJE
EFEKTIT/NOSTI
POSLOVNIH
SUSTAT/A..............................111
SemsudinPlojovii, Univerzitetu Novom Paz&ra,Srbija
SelimSaiirovii,Prirodno-matematidki
fakultet,Univerzitetu NiSu, Srbija
SuadBedirovid,Univerzitet
u Novom Pazaru,Srbija
EnisUjkanovii, Univerzitetu NovomPazaru,Srbija
MOGUCNOSTI
RAZVOJA
BANJSKOGTUNZMA U NOI/OPAZARSKOM
KRAJU...................119
MirsadNukovi6,Univerzitetu Novom Pazaru,Srbija
NedZadAzemovi6,BK univerzitet,Srbija
JusufNukovil,Univerzitet u NovomPazaru,Srbija
IKT i njihovuticajna razvojsavremenog
turizma
................129
HusnijaBibuljica,Fakultetprimenjenih
naukabiznisa,Univerzitetu Pri5tini
UTICAJRACUNOVODTSVA
I RACUNOVODSTT/ENIH
STANDARDANA RAZVOJ
TUNSTICKIHDRUSTAI/A
.............137
Namik iolakovi6 ,FakultetzamenadLment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
MarinkoMarki6,UniverzitetNoel BakeqSaraievo,BiH
TNSTRUMENTT
?OLTTTKE
ZASTTTE
OKOLr1A............,.........
...............163
Damir Dedovi6,SportskisavezgradaMostara,BiH
FuadBajraktarevi6,
FakultetzamenadLment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
Alrnil Popo,Nastavnidkifakultet,Univerzitet"DLemalBijedi6" Mostar,BiH
NedZadV-uk,SluZbaza odgoj,obrazovanje,
mladei sport,Mostar,BiH
MENADZMENT
SPORTSKIH
OBJEKATA
U GRADUMO5TARU.......,.,....
....,,,,,,,'169
Namik Colakovi6, Fakultetzamenadimenti poslormuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
MarinkoMarki6,UniverzitetNojel Bejker,Sarajevo,BiH
INFORMACIONE
I KOMLTNIKACIONE
TETINOLOGIJE
U FUNKCIJI ZASTITEOKOLISA..,,,I7 5
AdelaDedii, FakultetzamenadLment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
BggiUSi5ii, Fakultetzamenadhnent
SUMSKIRESURSI
I NJIHOT/ZNACAJZA RAZVOJSEOSKOG
TUNZMA..
..........I8I
Lejla Daci6,Fakultetzamenadfutenti poslormuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
HarisDacii,FakultetzamenadLment
i poslormuekonomiju,Univerzitetu Trarmiku,BiH
Kuzman,Iakultet
zamenadLment
i poslovnuekonomiju,Univerzitetu Travniku,BiH
!p1t1o
NEOPHODNOSTPRIMJENESAVREMENIHMENADZERSKIH TEOMJA, KONCEPATAI
MODELAU ODRZIVOMEKONOMSKOM
RAZVOJUI U RAZVOJUTUN2MA......................185
OsmanJa5arevii,Pravnifakultet,Univerzitetu Travniku.Bosnai Hercesovina
Alila Begovic"Prarmifakultet,Univerzitetu Travniku,Bosnai HercegoVina
MALOL]ETMEKADEUNKI/ENCAAU
KSi FBiH- POSLJEDNJIH
GODft,{A
UPORA5ru...................203
Muio Daci6, Fakultetza poslovnibiznis"Univerzitetu Pri5tini
STRATESKI
BIZNISPLANZd NNUZTNICzuIVC
POSLOVNOGSISTEMA
......,.....,207
Muio Dacii . Fakultetzaposlovnibiznis.Univerzitetu Pri5tini
STRATESK]
BIZNISPLAN Z,q NTN,IZTruNruWC
POSLOVNOGSISTEMA
,.,..........207
MensurKustura,Pravni fakultet,Univerzitet u Travniku,BiH
SOCIJALNOPOVJERENJEU BOSN/I HERCEGOVINI........
....215
Univerzitetskahronika
RIJEE UREDNIKA
UvaZeniiitaoci.
u ovom broiu donosimo nauina i struina izlaganja sa trete medunarodnekonferencijepod
nazivom "Uloga korporativnog menadimentau odriivom razvoju savremenogturizma", koja
ie odrZana24. i 25. septembra2010. godine u Neumu.Na ovom skupu govorilo se o korporativnom menadZmentukao posljednjoj fazi razvoja menadZmentai organizacije, odrZivom
razvoju kao sujetskojparadigmi u globalnoj ekonomiji i turizmu kao stratefkoj djelatnosti,
koji podstiie ramoj iitavog niza drugih djelatnosti i koji sve viie u svijetu poprima obiljeZje
globalne industrije.
Na ovoj konferenciji strani i domati autori ponudili su viie od 20 nauinih i struinih radova,
te nove ideje koje te kompanijamaomoguditi da na opredjeljenjima odrZivograzvoja, Bosnu
i Hercegovinu uiine atraktivnijom za novi ciklus privlaienja stranih investitora koji se oiekuju
u svim oblastima, a posebno u turizmu. Autori referata su sefokusirali na upravljaiki, ekoloiki
i turistiiki aspektodrZivograzvoja koji se,joi uvijek, u nauinoj, ali i poslovnoj javnosti BiH
dosta stidljivo elaborira. U referatimaje ukazanona: druitvenu odgovornostkorporacija u
zaititi okoliia, ulogu savremenihekonomskihkoncepata i modela u odriivom ramoju i razvoju
turizma, neophodnosti obrazovanja za turizam i odrZivi razvoj, osiguranju adekvatnog
okruZenja i zakonskog okvira za odriivi razvoj, uskladivanje strategije i strukture u odriivom
razvoiu i ramoju savremenog turizma i o drugim veoma vainim aspektima. Sve navedene i
druge ponudene ideje i rjeienja mogu se nati na stranicama ovog broja ,,(Jniverzitetske
hronike".
Radovi su kategorizirani od strane recenzemtskogodbora.
Nadamo se dq te i ovaj, kao i sadriaji drugih iasopisa, zadovoljiti spektar interesovanja iire
iitalaike publike, a posebno onih koji se bqve odrZivim razvojem, turizmom i korporativnim
upravljanjem. Korporativno upravljanje u turizmu je relativno nova ideja koja moie doprinijeti briem razvoju ove znaiajne djelatnosti, jer ukljuiuje interese viie subjekata za ramoj.
Koristimo priliku da zamolimo cijenjene iitaoce naieg iasopisa za saradnju, prijedloge i
sugestijekako bi nai i Vai iasopis ,,Univerzitetskahronika" uiinili joi sadrZajnijim.
S po5tovanjem,
Glavni i odgovorni urednik
Fuad Bajraktarevil
5
Univerzitetska hronika
MALOLJETNIdXIDELINKVENCIJA U KS i FBiH POSLJEDNJIHGODINA U PORASTU
JUVENILE DELINQUENCYIN THE SARAJEVOCANTONAND THE
FBIH - IN RECENTYEARS IN INCREASING
OsmanJa5arevid,Pravni fakultet, Univerzitet u Travniku, BiH
Alisa Begovi6, Pravni fakulte, Univerzitet u Travniku, BiH
SAZETAK
einjenica jeste daje nala zemlja izallaizrata,
kada ekonomske,politidke i socijalneprilike
uzemlji, predstavljajupogodno tlo za Sirenje
druStvenoneprihvatljivog pona5anja mladih.
Ovo je druStvenifenomen koji nije dovoljno
istralen, a niti druStvo dovoljno poklanja
paLnjenjegovom posmatranjui istraZivanju,
dok se o njemu govori tek onda kada maloljetnik podini neko izuzetno te5ko krividno
djelo koje mediji senzacionalistidkii neprofesionalno prezentiraju javnosti u vidu crne
hronike i sl.
U okviru matreijalnog i izvr5nog krividnog
zakonodavstva BiH i njenih entiteta treba
donijeti krividni zakon koji bi obuhvatio sve
materijalno pravne odredbe vezane za
krividnopravni poloLaj maloljetnih lica.
Naime, radi se o sistemukrividnih sankcijaza
maloljetne podiniocekrividnih djela, postupak izricanja i nadin, postupak i uvjeti
izvrlenja krividnih sankcija materijalnim
izvr5iocima a Sto treba da bude uredeno
propisima posebnogzakona- zakono maloljetnim podiniocima krividnih djela i
krividnoprarmoj za5titimaloljetnih lica. Tako
bi se u jednom zakonskomtekstu obuhvatile
sve materijalne, procesne i izvr5ne
krividnopravneodredbeo maloljetnim licima,
dime bi bio zaokruZensistemmaloljetnidkog
krividnog prava.
Key words: children, juvenile, criminality,
endogenous,exogenousfactors,social anomalies,deviations.
ABSTRACT
The fact is that our country is emerging from
war, when the economic,political and social
conditions in the country representa fertile
groundfor the spreadof socially unacceptable
behavioramongyoung people.This is social
phenomenonthat has not been studiedsuffianenciently, nor the companypaid enou_eh
tion to his observationand research.ri'hile
talking aboutit only when a juvenile commits
an extremelyseriouscrime that sensationalist
media and non-presentedto the public in the
form of black chronicle,etc.
Under of criminal law and criminal law executive BiH and its entities will be asked to
bring the Criminal Law to cover all the substantive legal regulations related to criminal
legal position of minors. Specifically,it is a
system of criminal sanctionsfor juvenile offenders,the processof imposing the manner,
procedureand conditions of criminal sanctions, the material perpetrators and what
needsto be regulatedby specialrules of law
- the law on juvenile offenders and the criminal law protection of minors. All the material, procedural and executive criminal law
regulations on minors would be covered in
Kljuine rijeii: djeca, maloljetnik, krimione legal text, which would be an integrated
nalitet, endogeni,egzogenifaktori, druStvene
systemofjuvenile criminal law.
anomalije, devij acije.
203
Univerzitetskahronika
UVOD
Malolj etnidku delinkvenciju determini5eviSe
faktora koji se situiraju u kategorije - endogenih i egzogenihfaktora.
Endogeni- unutra5nji faktori su oni koji dine
strukturu lidnosti svakog dovjeka pa i maloljetnika. Devijacije u strukturi lidnosti dovode
do devijantnih oblika u pona5anjute lidnosti
koji se u Zivotu razlldito manifestuje.
Egzogeni faktori - faktori sredine u razvoju
lidnosti imaju veoma znalajnu ulogu.
Mno5tvo je egzogenih faktora koji determini5u razvoj lidnosti i koji su prevalenfiri u
formiranju lidnosti. DruStvenasredinai njeni
organizacioni oblici l<roz razne forme svog
djelovanjautidu na lidnost i njen ramoj.
malolj etnidkedelinkvencije primakla djedijoj
starosnojgranici, tj. detrnestogodi5njacima,
pa i nlLe. JoS je ve6a zabrinutost Sto
maloljetnidka populacija pri vrienju te5kih
krividnih djela koristi vrlo opasna i njima
neprimjeranasredstva,metodei postupkei to
na wlo drzak,bezobziran,perfidan, pa i gnusannadin,ne strahuju6iod bilo koga da 6e im
se suprotstaviti u njihovom kriminalnim
nakanama, pa ni od sankcija propisanih u
pozitivnim zakonskim propisima.
Psiholo5kepromjene su kod ove kategorije
bi6a-ljudi su nagle i burne i one upravo
dovode do novog stanja koje se naziva
kriznim periodom u razvoju mladih lidnosti.
Zrwe maloljetnidkedelinkvencije su neselektivne, jerpri izlivu svog negativnogkaraktera
Takoderi druStveneanomalijei devijacije kao kroz zvjerske strasti, ne biraju ZrE/v,ve6 naalkoholizam, droga i druge vrste kriminalnog padaju od svoje starosnedobi, pa do staraca
djelovanja negativno utidu na druStvo kao sedamdesetihgodina, Stoseupravo potvrdilo
cjelinu, a posebno na mlade lidnosti u nji- posljednjih godina na ulicama Sarajeva,
hovom razvojtt.
odnosno,Sarajevskom kantonu,( Federaciji
BiH).
MALOLJETNICKA
U KS I FBiH
DELINKVENCIJA
Naime, medu njima su uticaji nekih dinilaca
specifidnih za maloljebridkudelikvenciju, kao
Stosu degradiranai deficitarna porodica, nedostaci i neuspjehu obrazovanjui odgoju,
neadekvatni institucionalni uvjeti resocijalizaclje, uticaj ulice i maloljetnidkih
delinkventnih grupa, te nepravilno kori5tenje
slobodnogvremenamladih.
Slobodnovrijeme oznadavawijeme koje pojedinac ispunjava i oblikuje prema vlastitim
Leljama,bez bilo koje obavezelIinuLde.
Zlolrni neprimjereni Kantonu Sarajevo,
posljednjihgodina su sve de56apojava.Maloljetnici su kategorija koja se rzdvaja iz
drugih kriminogenih populacija, koji sve vi5e
zabrinjavaju glavni grad ali i drZavu.
Zabrinjavaju6eje, Sto se starosnagranica
U 2006.godini na podrudju Kantona Sarajevo
prijavljeno je nadleZnimpravosudnim organima ukupno 27 Iica u vezi zloupotrebe opojnih droga koja su imala 18 godina starosti .
Dvadeset tri maloljetnika su prljavljena za
posjedovanjei omogu6avanjeuZivanjaopojnih droga (d1.239.st.3. ZY:PFBiH), dok su
detiri malolj etnika prij avlj ena kroz sluZbeni
izvjeitaj TuZila5tvuza neovla5tenuproizvodnju i stavljanjeu promet opojnih droga (dl.
238. st. I. ZKP FBiH). Ni5ta mnogo bolje
stanjenije bilo ni u 2007. godini, jer je policija podnijela TuZila5tvu13 sluZbenihizvje5taja po dl. 238. st. 1. a 12 po dl. 239 st. ZKP
FBiH protiv maloljetnika koji su navr5avali
18. godina,a bilo ih je i sa niZom starosnom
dobi. Da bi stanjebilo jasnije valja seosvrnuti
i na 2008. godinu u kojoj je na podrudju KS
bilo prijavljeno 18maloljetrrikasa 18.i manje
godinapo dlanu238. st. 1., a 17 lica po dl.
239. st. 3. ZY\PFBiH.
2M
Univerzitetskahronika
Medutim, vaLno je naglasiti stanje
zloupotrebeopojnih droga na podrudnjuFederacijeBiH, a radi se o kategoriji lica starosne
dobi 18. godina i mladi. Takoje na podrudju
FederacijeBiH u 2006. godini prijavljeno 78
lica, u 2007. godini prijavljeno 51 lice, a
2008. godini po istim osnovimaZKP FBiH,
prijavljeno 56 lica. Analitidki pokazateljikoji
dopiru sa terena dobaza podataka,a ne evidentiraju se, pokazuju da je starosnadob,
odnosno, granica lica koja se odluduju na
zloupotrebu opojnih droga znatno nlZa, pa
seZeoko 14 godina,dak i niZe.
gradskog saobra6aja, udestvovanjem u
javnom saobra6ajusa skupocjenim,brzim i
jakim automobilima. Tako je u2007 . godini
od strane kolega maloljetnika devijantnog
karaktera u tramvaju na svirep i drsko bezobzian nadin oduzet Zivot Denisu Mrnj avcu, a sedamdeseto
godiSnjoj starici Lj ubici
-Spasojevi6,
i zaposipanjembenzina
Doki6
paljivanjem uga5ennasilno Zivot.Imaju6i u
vidu jedno ovakvo alarmantno stanje
maloljetnidkedelinkvencije propradenonasiljem na podrudju KS i FBiH, moZ'eiz objektivnih razloga predoditi, sudjeluju6i na
okruglom stolu JU" Djeca Sarajeva"u 2008.
godini, o temi ,,Nasilje u kantonu medu djecom i omladinom",u cilju pobolj5anjabezbjednosno-sigurnosnog i drugog stanja,
predloZiosam zakljudkeu vidu mjera:
U periodu (2002. do 2008. ) anahzom
sadrlaja godi5njih izvjeitaja MUP-a FederacijeBiH je utvrdenbroj od deterdesetdetiri
(44) sludaja koji se dovode u vezu sa
mogu6om zloupotrebom droga kao smrtnim
uzrokom, Stona5edruStvomora da ozbiljnije U okviru materijalnog i izvr5nog krividno-e
zabrine.
zakonodavstvaBiH i njenih entiteta treba
Medutim, pod uticajem (slobodno bi se donijeti krividni zakonkoji bi obuhvatiosve
moglo kazati pod pritiskom) nekih pravnika materijalno pravne odredbe vezane za
iz Medunarodnih udruZenja zaborbu protiv krividnopravni polol,aj maloljetnih lica.
maloljetnidke delinkvencije uvedene su u Naime,radi seo sistemukrividnih sankcijaza
na5e krividno zakonodavstvo neke nove maloljetne podiniocekrividnih djela, posruoderdbeu glavi X KaznenogzakonaFBiH, a pak izricanja i nadin, postupak i uvjeti
da nikada nisu stvoreni uvjeti za provodenje izvr5enjamaterijalnih krividnih sankcija,a Sto
vaspitnih i drugih mjera utvrdenihjo5 u Kaz- treba da bude uredeno propisima posebnog
zakona- zakon o maloljetnim podiniocima
nenomzakonikuRBiH, 1951.godine.
krividnih djela i krividnopravnoj za5titi malTako prema izvornim podacima MUP-a KS,
oljetnih lica. Tako bi seu jednom zakonskom
u2007. godini napodrudjuKantonaSarajevo
tekstu obuhvatile sve materijalne, procesnei
maloljetnici su podinili ukupno 694k<rivldna
izvr5ne krividnopravne odredbeo maloljetdjela.U tim krividnim djelima udestvovaloje
nim licima. dime bi bio zaol<tni,ensistem
ukupno 303 maloljetnih lica od kojih je
malolj etnidkog krividnog prava.
uhapienonjih 155. Podiniteljikoji nisu stariji
od 14. godina tretirani su kao krividno neod- Krividnopravne odredbekoje se ne odnosena
govoma djeca.Takvih prestupnikaje eviden- lica (djecu) koja nisu navr5ila 14 godina.
tirano 63. Maloljetnih prestupnikaod 15. do Takva lica se nazivajudjecai ona nisu aktivni
16.godinaje bilo 133,aod 16.do 18.godina subjekt krividnog prava. Prema njima je u
t07.
potpunosti iskljudena primjena krividnog
prava ali zato podlijeZu primjeni odredbi
Maloljetnici su skloni izvr5enju i nqteLlh
nekih drugih granaprava (porodidnog prava,
krividnih djela, kao Stosu, Krividna djela proprava socijalnog staranja,prekr5ajnog prava
tw Livotai tijela, rJgtoLavanjeop6esigurnosti
i slidno).
na javnim mjestima, prevoznim sredstvima
205
Univerzitetskahronika
hstitucije koje sebave problemima djece i omladine febaju u svojim podzakonskim aktima
precizrije odrediti postupormemjere i radnje
prema ovim kategorijama lica, kako bi ih
preduprijedili u njihovim lo5im nakanamai ponaianju prij e navr3enihI 4 godinanjihovog ilw ota.
maloljetnim
Dono5enjem Zakona o
podiniocima krividnih dj ela i krividnopravnoj
zaltiti maloljetnih lica, u na5 krividnopravni
sistem,potrebnoje utvrditi da postojeposebni
organi malolj etnidkog krividnog pravosuda.
Potrebno je formirati posebna odjeljenja za
malolj etnidkudelikvenciju u orgnirnaunutra5njih poslova (ministarstvima kantona i policijskim upravama, zatim posebnonominovani
tuZiociza maloljetrike i sudijekoji 6e sepored
sudenjamaloljetricima starati za njihovo prevaspitavanje-resocijalizaciju, odnosnoije6a za
maloljetrike pri Kantonalnom olcrrZnomsudu.
Sva lica koja budu odredenada postupaju u
krividnom postupku prema maloljetnicima
moraju da raspolaZusaposebnimspecijalnim
znanjima iz oblasti o pravima djeteta i
prestupniStvu(delinkvenciji) mladih.
Potrebnoje uwrditi Sud prema mjestu prebivali5ta odnosnoboravi5tamaloljetnika koji bi
bio mjerodavan i efikasan.Pri tome posebnu
i aktivnu ulogu u krividnom postupku (pri
inicanjui innsenju vaspitnih nalogaodnosno
vaspitnih mjera) imaju i organi vankrividnog
pravosuda - organ starateljstva, ako ne na
podrudju op6ine a ono bar na podrudju kantona.
U krividnom postupku pema maloljetnicima
organi krividnog postupka i suda treba da
imaju Sirokadiskrecionaovla5tenjau pogledu
pokretanja, vodenja ili okondanja postupka,
shodnonadelu oportuniteta.
ubistavai i prijedloga za dono5enjekrividnog
zakonodavtvaBiH , politika se bavi sama
sobom i sredstvima informisanja (crnom
hronikom) ,a onda nije nimalo dudo Stoje
maloljetnidka delinkvencija u svim njenim
devijantnim pona5anjima untapredovala, Sto
stvaranesigurnostkod grailana.
Kriminalitet mladih nesumnjivo predstavlja
druStveniproblem na koje nije imuno ni jedno
druStvo,bilo ono raztljenoilineranijeno, ili
se to druStvo kao nale nalazilo u tranziciji.
einjenica je da je zemljaizallaizrata,kada
ekonomske,politidke i socijalne prilike u
zemlji, predstavljaju pogodno tlo za Sirenje
druStvenoneprihvatljivog pona5anjamladih.
Ovo je druSweni fenomen koji nije dovoljno
istraZ,en,a niti druStvo dovoljno poklanja
palnje njegovom posmatranjui istraZivanju,
dok se o njemu govori tek onda kada maloljetnik podini neko izretno te5ko krividno
djelo koje mediji senzacionalistidkii neprofesionalno prezentiraju javnosti. NaZalost,
mediji umjesto dapruLaju pomo6 u razvoju
institucija drLave, pomaZu funkcioniranju
njenih organa, stvaraju ve6u sigurnost
gradanai njihove djece, oni (elektronski i
pisani ) jo5 vi5e dovodedo haotidnogstanja.
Razumna politika bi nalagala stavljanje akcenta na akciju preventivnog djelovanja u
suzbijanju maloljetnidke delikvencije kao
druStvenonegativnepojave.
LITERATURA
1. Potkonjaki Simle5a,1089.
2. Srzenti{ Staji6, Lazarevil, 1994.
3. Zr<PFBiH,2003.
O., i grupaautora,Slobodnovri4. Ja5arevi6
jememladih2010.
5. Analitidko-statistidkiizvjeStaji MUPa
ZAKLJUdAK
KantonaSarajevoi MUPa FBiH, (20022008)
Politika ka7,e,,ako ho6eteviSe sigurnostito
ko5ta". Tako godine prolazeposlije gnusnih 6. Zr<PBiH.2003.
206
1 ' -; )
t \ t \ I l { l l l l t l : l l { . ' \ \\ l K l .
}rtnT6Til11Tf
L\lVt:ltsl[\ (]l'll{.\\'\lK
uririffirrr
I\U TRAVNIKU-Z
O UNIVERZITETU
Univerzitet u Travniku GINT) je prvi Univerzitet u
Srednjobosanskomkantonu/Zupaniji Sredi5nja Bosna'
Osnovan je 2007. godine, a osnivadi su ahrmisani
naudni radnici, privrednici i entuzijasti. Od svog
podetkaprimjenjuju se standardiBolonjskog procesa.
Od ugovornog odnosa,kakavje bio u podetku osnivanja, u junu 2010. godine nastaoje integrisaniuniverzitet sa slijede6im fakultetima:
.
.
.
.
.
Fakultet za menadlmern itui'zarn/ Fakultet za
poslovnu ekonomiju u Trawiku i Kiseljaku,
www.fmt.ba , ul. Aleja konzula br. 5
Pravni fakultet u Kiseljaku i Travniku,
www.Pfk.ba ul. Kraljice mira bb i Aleja konzula br. 5
Edukacijski fakultet u Travniku,
www.eft.ba , ul. Aleja konzula br.5
Grafidki fakultet u Kiseljaku,
www.graficki.uni-travnik.net, ul. Kraljice mira
bb i Rau5evacbroj 2
Zdravsrvenifakultet u Docu kod Travnika'
www.zft.ba, ul. Slavka Gawanrtall
Univerzitet i svi fakulteti u njegovom sastavusu smjesteni u atraktivnim prostorima i uz whunsku tehnidku
opremljenost.
UNT ima potpisane protokole o saradnji sa brojnim
domaiim i svjetskim univerzitetima, a u toku je i
zakljudivanje novih. Obrazovni sistemje fleksibilan, a
sistem ocjenjivanja i evaluacije kontinuiran, kako studenata,tako i profesora i asistenata.
Pored prvog, zastupljen je i drugi ciklus studija, a u
toku su pripreme i za doktorske studije.
U okviru IINT nalaze se i razni kulturno-zabavnr r
sportsko-rekreacionisadrl,aji.
Svoju strategiju i planove IINT je koncipirao u skladu
sa savremenim dostignuiima usmjerenim prema
grailanskom druStvu, parlamentarnom pluralizmu i
demokratiji, pravnoj drlavi i vladavini zakona,Bolonjskom procesu,TQM, mobilnosti studenatai profesora,
osposobljavanju vlastitog naudnog kadra, stainoj izgradnji karijere istraLivala, osiguranju saradnje sa
privredom, inovira nj u znania i cj eloZivotnomnom
udenju.
Imaju6i u vidu navedenaopredjeljenja U\T. kao I
izuzetanpololaj gradaTravnikai SBK za riiz\ or (ria:Jzovartlaituizma, te ugodnogborark: : 2:r .-re:'.:.L \ '
je doprinioi stalnodoprinosiptr\ez:\r;llL o..:r." r: ..
sa svojim izvorima.korijeninru.:3:r.::::lr : ;r-:--"'a---:'-historijskihi privrednih r rijednt's::.t.:ii:'
../--': '
turizam.:f1\\:.
pitanju poduzetniStvo.
koje djelatnostikod nas nije postojaiodor tr'-:..' ' r::zovnih institucija.
Danasje IJNT respektabilnanaudnainstitucija ko.la
okuplja oko 2500 studenata,te oko 150 profesora r
asistenata;ovaj broj se stalno pove6ava. Integri5e
funkcije svojih dlanicai osiguravanjihovo jedinstveno
i uskladenodjelovanje. Misija IINT je obrazovati studente da budu spremni na sloZene izazove u savremenom poslovnom svijetu sluZe6i se iskustvima
razvijenih univerziteta sa Zeljom- pomo6i studentu,
koji je u centru pahrje, kao i druStvuu cjelini.
UNT je zakonski regishovana institucija koja posluje
po zakonima SBK i FederacijeBiH, anajvetanagrada
za nal radje povratna pohvalna informacija o uspjesima na5ih studenata.
Pored edukacijskog procesa,u IINT djeluje i Insitut i
Centar za medunarodnusaradnju.
IINT izdaje dasopis,,Univerzitetska hronika" u kojoj
se obraduju najnovija dostignuda tematskih oblasti
koje se izudavaju na fakultetima. Svake godine se, u
organrzaclji UNT, odrZavaju medunarodne naudnostrudnekonferencije, a svi fakulteti raspolaZubogatom
bibliotedkom gradom.
NASMOTO JE:
NAUKOM DO ASPJEHA - PMDRUZITE NAM
SE!
Download

Untitled - zzunsa.org