Örgütsel Tasarım
ÖRGÜT İÇİ TASARIM UNSURLARI
Üretim ve hizmet teknolojileri
 Birçok küçük ölçekli işletme, işçilik becerileri ile ileri
üretim teknolojilerini birleştirmeyi başarmıştır. Bu tip
işletmeler, bir taraftan kişiselleştirilmiş ürünler
üretebilirken, diğer taraftan perakendecilerin ve diğer
müşterilerin beklentilerine hızlı bir şekilde karşılık
verebilmektedir.
 Dünyadaki güncel eğilim, üretim sektörlerinin küçülürken,
hizmet sektörlerinin büyüdüğünü göstermektedir.
Üretim ve hizmet teknolojileri
 Bununla birlikte bazı işletmeler, üretim sektöründe de
rekabetçi üstünlüğü korumanın bir yolunu
bulabilmektedirler.
 Bu haftaki dersimizde hizmet ve üretim teknolojileri, ve
bu teknolojilerin örgütsel tasarım üzerindeki etkilerini
tartışacağız.
Teknoloji nedir?
 Teknoloji ile kastedilen, örgütsel girdilerin,
çıktılara dönüştürülmesi için kullanılan iş
süreçleri, teknikler, makineler ve
faaliyetlerdir.
 Bir örgütün temel teknolojisi, örgütün
misyonu ile doğrudan ilişkili olan çalışma
sürecidir.
 Bir lisedeki eğitim faaliyeti, bir hastanedeki sağlık
hizmetleri, General Motors’daki imalat.
 Bir hizmet işletmesi olan FedEx’in temel teknolojisi,
üretim ekipmanı (ayıklama makinesi, uçaklar) ve ekspres
postanın dağıtımı için gerekli prosedürleri içerir.
ÇEVRE
Örgüt
İK
Ar-Ge
Muh.
Hammade
Girdileri
Paz.
Ürün ve Hizmet
Çıktıları
Dönüşüm
Süreci
Malzeme
Yönetimi
Kurulum
Üretim
İnceleme
Bir imalat
işletmesi
için temel
dönüşüm
süreci
Üretim işletmeleri
Üretim işletmeleri ile ilgili ilk ve en etkili çalışmalardan biri
Joan Woodward tarafından gerçekleştirilmiştir.
Woodward’ın çalışmaları Güney Essex bölgesindeki
işletmelerdeki yönetim ilkelerini belirlemek üzere
başlamıştır. Araştırmanın yapıldığı 1950’li yıllarda genel ve
bilinen yönetim ilkeleri geçerliliğini koruyordu.
Woodward ilk aşamada nasıl örgütlendiklerini öğrenmek
üzere 100 işletme üzerinde çalışma yaptı. 100 imalat
işletmesinden elde edilen bilgiler:
◦ Tarihsel geçmişi ve amaçları, Üretim süreçleri ve yöntemleri,
Organizasyonda kullanılan formlar ve rutin işlemler, Ortak
başarının değerlemesine ilişkin bilgi
Üretim işletmeleri
Çalışmaları sonucunda Woodward bir ölçek geliştirdi ve
işletmeleri ÜRETİM TEKNOLOJİLERİNİN KARMAŞIKLIĞIna
göre türlere ayırdı.
Woodward’ın “teknolojik karmaşıklık” ile söylemek istediği,
üretim süreçlerinin hangi düzeyde ve ne kadar
mekanikleştiğiydi. Böylece yüksek teknolojik karmaşıklık,
işlerin büyük bir bölümünün makineler tarafından
gerçekleştiği anlamına geliyordu.
Grup 1
Küçük ölçekli
ve birim üretim
Grup 2
Büyük ölçekli
ve seri üretim
Grup 3
Sürekli süreç
üretimi
Küçük miktarlardaki siparişler tek
tek üretilir. Büyük ölçüde insana
dayanır. Makine kullanımı azdır.
Yüksek teknolojili ürünler de
üretilebilir. Ancak üretilen
ürünlerin sayısı azdır.
Genellikle standart parçaların seri
olarak üretimi söz konusudur.
Çıktılar genellikle stoklanır. Çünkü
müşterilerin çok özel beklentileri
azdır. Otomobil ve karavan üretim
hatları örnek verilebilir.
Tüm süreç makinelere dayanır.
Başlangıcı ve bitişi yoktur.
Makineler ve robotlar sürekli olan
süreci kontrol ederler ve çıktı
miktarları bellidir. Kimyasal
üreticileri, petrol rafinerileri örnek
verilebilir.
TEKNOLOJİ
Yapısal Özellik
Birim Üretim
Seri Üretim
Sürekli Süreç
Yönetim Kademesi Sayısı
3
4
6
CEO’nun Yönetim Alanı
4
7
10
Şef Yönetim Alanı
23
48
15
Yöneticiler / Çalışanlar Oranı
1 / 23
1 /16
1/8
İşçilerin Beceri Düzeyi
Yüksek
Düşük
Yüksek
Biçimsel Prosedürler
Düşük
Yüksek
Düşük
Merkezleşme
Düşük
Yüksek
Düşük
Sözlü İletişim Yoğunluğu
Yüksek
Düşük
Yüksek
Yazılı İletişim Yoğunluğu
Düşük
Yüksek
Düşük
Organik
Mekanik
Organik
Genel Yapı
Strateji, teknoloji ve performans
Woodward çalışmasının başka bir bölümünde, işletmelerin
yapı, yönetim ve örgütsel faaliyet ve etkinlikleri ile örgütsel
başarıları arasındaki farklılıkları araştırmıştır. Örgütsel
başarının değerlemesinde kullanılan göstergeler;
◦
◦
◦
◦
◦
◦
Kâr incelemesi
Gelişme programlarına yapılan yatırımlar
Personel ve tesis genişlemesi
Üst yönetim ücretleri
İşletme ve personel devir hızları
İşletmenin ünü
Strateji, teknoloji ve performans
Woodward sayılan kriterler bazında işletmeleri,
ortalama üstü, ortalama ve ortalama altı işletmeler
olarak gruplandırdı.
Buradaki gruplandırma stratejik amaçlara erişim
konusundaki performansı temel alıyordu.
Strateji, teknoloji ve performans
Günümüz işletmeleri de özellikle rekabet
koşullarına uyum sağlamak üzere, STRATEJİ,
ÖRGÜTSEL YAPI ve TEKNOLOJİ uyumunu
sağlamak zorundadır.
2012 Ford Focus Üretim Bandı https://www.youtube.com/watch?v=Gu8hD
aX_A8A
Strateji, teknoloji ve performans
Örgüt stratejisini destekleyen uygun yeni
teknolojilerin kullanılmaması veya strateji ile
teknolojiler arasındaki uyumun sağlanamaması
performansı doğrudan zayıflatacaktır.
Günümüzdeki artan rekabet, değişken pazarlar,
daha kısa ürün yaşam çevrimleri ve daha karmaşık
ve bilgili müşteriler anlamına gelmektedir. Bu
trendleri karşılayacak esnekliğe sahip olmak
işletmelerin en temel stratejik amacıdır.
Esnek üretim
Robotlar, sayısal olarak kontrol edilen makineler ve tasarıma
dönük bilgisayar yazılımları, makinelerin uzaktan kontrol
edilmesi gibi gelişmeler bugün yeni üretim teknolojileri
arasında sayılabilmektedir.
Yüksek düzeyde otomasyona sahip olan bu fabrikalardaki
sistemlere esnek üretim sistemleri adı verilmektedir.
Esnek üretimde sürekli değişen parça ölçüsü, bant kalınlığı,
bant rengi için makinada herhangi bir ayar değişikliğine
ihtiyaç olmadan seri üretim sağlar. Tek operatörle yüksek
verim elde edilir.
Esnek üretim
Esnek üretim sistemleri sayesinde büyük işletmeler,
geniş yelpazede kişiselleştirilmiş ürünleri, düşük
seri üretim maliyetleri ile üretebilmektedir.
En temel esnek üretim sistemleri arasında CAD
(Computer-aided design), CAM (Computer-aided
manufacturing) ve bütünleşik bilgi ağı gibi sistemler
sayılabilir.
CAD-Computer Aided Design
Bilgisayarlar, yeni parçaların mühendislik, çizim,
tasarımında yardımcı olmak üzere kullanılırlar.
Tasarımcılar, ekran üzerinde boyutları ve parça
detaylarını kapsayan belirli düzenlemeleri yapmak
üzere bilgisayarları kullanırlar.
https://www.youtube.com/watch?v=Wfm4cwJlYI4
&list=PLP4rDUKcgq4V-QjTLMdALUuH8dxS_rKpx
https://www.youtube.com/watch?v=GZ9K6mtnV2
Q&index=2&list=PLP4rDUKcgq4VQjTLMdALUuH8dxS_rKpx
CAM-Computer Aided
Manufacturing
Materyallerin işlenmesi, yapımı, üretimi ve
montajında bilgisayar kontrollü makineler parçaların
imal edilmesinde hızı çok arttırırlar.
CAM aynı zamanda bilgisayardaki yazılımı ya da komut
bandını değiştirerek bir üründen diğer ürünlerin
üretimine hızlı bir şekilde geçebilmeyi sağlar.
https://www.youtube.com/watch?v=13vwhyaaLiQ&lis
t=PL33DCFB66A4DA02FB
Bütünleşik bilgi ağı
Bir işletmenin muhasebe, satın alma, pazarlama, stok
kontrol, tasarım, üretim gibi faaliyetlerini birbirine
bağlar.
Bu sistem, ortak veri ve bilgi tabanına dayanır, doğru
bir şekilde bütünleştirilmiş biçimdeki imalat sürecini
yönetir ve yöneticilere karar vermelerinde yardımcı
olur.
Yalın üretim
Esnek üretim, esnek süreçlerle birlikte etkileşimli ve
bütünleşik olarak kullanıldığında kalite, müşteri hizmetleri
ve maliyet azaltma gibi konularda önemli adımlar atılabilir.
Bu bütünleşme süreci YALIN ÜRETİM adı verilen bir sistem
ile gerçekleşebilir. Yalın üretim sistemi ya da Toyota üretim
sistemi, üretimdeki kayıpları ez aza indirerek ya da
sıfırlayarak kalite ve maliyet açısından en uygun ürünü en
kısa zamanda üretmeyi amaçlayan sistemler bütünü. Daha
az iş gücü, daha az malzeme, daha az ekipman ve daha az
zaman kullanarak daha fazla değer elde etme ve müşteri
beklentilerini daha fazla karşılamayı hedefler.
Yalın üretim
Yalın üretim, son derece eğitimli personelin üretim
sürecinin her aşamasında söz sahibi olmasına
dayanır. Bu sistem içinde çalışanlar, fireleri
azaltmaya ve kaliteyi geliştirmeye odaklanır.
Yalın üretimin kalbi, makineler değil, çalışanların
katılımıdır. Çalışanlara “yalın” düşünmeleri öğretilir
ve örgütün her noktasındaki fireleri azaltmaya ve
sürekli gelişime odaklanmaları sağlanır.
Yalın üretim
Esnek üretim sistemleri ile esnek iş süreçlerinin
bütünleşmesi sayesinde SERİ (KİTLESEL)
KİŞİSELLEŞTİRME olanakları da artmıştır. Bu sistem
içinde seri üretim yapan işletmeler, belirli ve özel
müşteri beklentilerine karşılık verebilmektedirler.
Bazı önemli otomobil üreticileri “seri
kişiselleştirme” uygulamalarına başlamıştır.
Esnek/Geleneksel üretim
Kişiselleştirilmiş
Birim Üretim
ÜRÜN ESNEKLİĞİ
YENİ
Standart
Seri
Kişiselleştirme
Esnek Üretim
SİSTEMLER
Seri Üretim
Devamlı Süreç
Küçük
ÜRETİM BÜYÜKLÜĞÜ
Sınırsız
ÖZELLİK
SERİ ÜRETİM
ESNEK ÜRETİM
Denetim Alanı
Geniş
Dar
Kademe Sayısı
Çok
Az
Görevler
Rutin
Değişken
Uzmanlaşma
Yüksek
Düşük
Karar Alma
Merkezleşmiş
Merkezleşmemiş
Genel
Bürokratik, mekanik
Kendi kendini
yöneten, organik
YAPI
ÖZELLİK
SERİ ÜRETİM
ESNEK ÜRETİM
Etkileşim
Bireysel
Ekibe dayalı
Eğitim
Dar, az sayıda
Geniş, sık
Uzmanlık
Manuel, teknik
Bilişsel, sosyal
Müşteri Talepleri
İstikrarlı
Değişken
Tedarikçiler
Çok sayıda, iletişim az Az sayıda, sıkı ilişki
İNSAN KAYNAKLARI
ÖRGÜTLER ARASI
İmalat ve Hizmet İşletmeleri
Arasındaki Farklılıklar
Hizmet Teknolojisi
1.Maddi olmayan çıktı
2.Üretim ve tüketimin aynı anda
el değiştirmesi
3.İşgücü ve bilgi yoğun
4.Müşteri etkileşimi genellikle
yüksek
5.İnsan unsuru çok önemli
6.Kaliteyi algılaması ve ölçmesi
zor
7.Genellikle hızlı cevap verme
gereği
8.Tesisin konumu çok önemli
Hizmet-Uçak, otel,
danışmanlık, sağlık, hukuk
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
İmalat Teknolojisi
Maddi çıktı
Ürünler daha sonra
tüketilmek üzere
stoklanabilir.
Sabit sermaye yoğun
Doğrudan müşteri etkileşimi
az
İnsan daha az önemli
Kalite doğrudan ölçülebilir.
Daha uzun cevap verme
zamanı kabul edilebilir.
Tesisin konumu orta
derecede önemli
Ürün ve Hizmet-Fast-food,
Ürün-Alkolsüz içki, çelik,
kozmetik, emlakçılık, borsacı, otomobil, madencilik, besin
perakende satış mağazası
işleme
Yapısal Özellikler ve Düzenleme
Yapı
Hizmet
Ürün
Ayrı kilit roller
Bir kaç
Bir çok
Coğrafi dağılma
Çok
Az
Karar verme
Merkezkaç
Merkezi
Formalleşme
Daha düşük
Daha yüksek
Çalışan beceri düzeyi
Daha yüksek
Daha düşük
Beceri yoğunluğu
Kişiler arası
Teknik
İnsan kaynakları
Kilit roller, teknik yetenek için müşterileri elde tutma ve karmaşaları azaltmak için imalat
işletmelerinde geniş bir şekilde kullanılır.
Hizmet işletmelerinde daha az kullanılır. Çünkü hizmet, soyuttur ve sınır kilitler ile
iletilemez. Öyle ki hizmet müşterileri teknik personelle doğrudan etkileşim kurmalıdır.
Download

Örgütsel Tasarım