ÖZEL EĞİTİM
BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM

Özel gereksinimli öğrencinin zihinsel,
duygusal, sosyal, dil ve iletişim alanlarında
yapabildiklerini dikkate alarak,
kazandırılacak davranışların neler olduğu,
bu davranışların nerede, nasıl, kimler
tarafından, hangi yöntemlerle ve ne kadar
sürede kazandırılacağını belirten, gerekli
destek eğitim hizmetlerini içeren, içinde
ailenin de yer aldığı bir ekip tarafından
hazırlanan yazılı bir programdır.
Bireyselleştirilmiş eğitim programı
hangi öğrenciler için hazırlanır?
 Gönderme öncesi, gönderme ve ayrıntılı
değerlendirme süreçleri sonunda özel
eğitim hizmetlerinden yararlanması uygun
görülen öğrenciler için hazırlanır.

Gönderme Öncesi:
 Farklı eğitim gereksinimi olan öğrenciler
öğretmenleri tarafından belirlenir. Bu
öğrencilerin kaynaştırma öğrencisi
olabilmeleri için rehberlik Araştırma
merkezine gönderilmeleri gerekir. Ancak
bu öğrencileri RAM’ne göndermeden önce
genel eğitim sınıflarında eğitim almaları
konusunda çaba sarf edilmelidir.

Gönderme Süreci:
 Bu süreç öğrencinin genel eğitim sınıfında
tüm uyarlamalara rağmen başarısız olması
durumunda başlatılır. Bu süreci sınıf
öğretmeni okul rehberlik servisi ile birlikte
başlatır ve yapılan tüm çalışmalar yazılı
rapor haline getirilir.

Ayrıntılı değerlendirme Süreci:
 Bu, öğrencinin daha fazla desteğe/özel
eğitime gereksinimi olup olmadığının
belirlenmesi için RAM’de bir ekip
tarafından gerçekleştirilen, çok yönlü bir
değerlendirme sürecidir.


Öğrencinin özel eğitim hizmetlerine
uygunluğuna karar verilirken öğrencinin
NEREDE(kaynaştırma, özel sınıf veya
özel okul), NASIL( BEP hazırlama ve
öğrencinin desteklenebileceği alanların
neler olduğunu belirleme), ve HANGİ
destek hizmetlerle(kaynak oda, sınıf içi
yardım veya okul dışı destek özel eğitimi)
eğitim alacağına karar verilir.
Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı
Kimler Tarafından hazırlanır?









Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Birimi
Okul ya da kurum müdürü veya görevli müdür yardımcısı
Bir gezerek eğitim yapan bir öğretmen
Bir rehber öğretmen
Eğitim programları yapmakla görevlendirilen bir
öğretmen
Öğrencinin sınıf öğretmeni
Öğrenciye ders veren ilgili alan öğretmenleri
Öğrencinin velisi
Öğrenci








Bireyselleştirilmiş Eğitim Programının İçeriğinde
Neler var?
Öğrencinin mevcut eğitsel performansı
Yıllık hedefler
Kısa dönemli hedefler
Kullanılacak olan öğretim yöntemleri ve materyaller
Kısa dönemli hedeflere ulaşmada gerekli olan zamanın
başlama ve bitiş tarihleri
Değerlendirme yöntemleri ve ölçütleri
Öğrenciye sağlanacak ek özel eğitim hizmetlerinin
nerede, ne zaman, kimler tarafından ve ne kadar süreyle
verileceğinin belirlenmesi.




Öğrencinin mevcut eğitsel performansı
Değerlendirme verilerine göre oluşturulmalı
Öğrencinin yapamadıkları ile birlikte
yapabildikleri de belirtilmeli
Performans düzeyi ölçülebilir ve gözlenebilir
şekilde ifade edilmelidir. Örn; oturduğu evin
yerini bilir yerine, evinin adresini söyler veya
yazar ya da okuldan evine kendi başına gider
gibi.




Yazılan performans düzeyi uzun veya kısa
dönemli hedefler oluşturmaya olanak vermelidir.
Performans düzeyi ifadeleri öğrencinin şimdiki
durumunu yansıtmalıdır.
Performans düzeyi ifadelerinde değerlendirilen
beceri ya da alandaki ustalık derecesi ya da
güçlük derecesi de belirtilmelidir. Örn; top
resminin %50’sini dışına taşırmadan boyar veya
top resminin içini, bir iki kez karalayarak boyar
gibi.
Performans düzeyi ifadelerinde grubun ortalama
başarısı belirtilmelidir.







Yıllık hedefler
Örn; öğrenciye yılsonunda mevsimlerin özelliklerini
yazabilme becerisi kazandırmak.
Uzun dönemli hedef belirlenirken öncelikle öğrencinin
var olan performans düzeyine bakılır.
Yetersizliğin/engelin derecesi hedef belirlemede
önemlidir.
Destek eğitim hizmetleri de önemli bir unsurdur.
Öğrencinin geçmişteki öğrenme yaşantıları ve hızı.
Öğrencinin içinde yaşadığı çevre ve ailenin özelliklerine
göre hedefler farklılık gösterebilir




Sınıf öğretmenine sağlanan destek hizmetler
Uzun dönemli hedefler birey için öncelikli olduğu
düşünülen hedefler olmalıdır.
Örn; Sınıfta oturmayan, sınıf kurallarına
uymayan ve aynı zamanda okuma yazma
bilmeyen bir öğrenci için öncelikli hedef sınıf
kurallarına uymak olmalıdır.
Belirlenen hedeflerin öğrencinin genel eğitim
sınıflarında başarılı olmasına yardımcı olacak
hedefler olmasına dikkat edilmelidir.
Kısa dönemli hedefler
 Kısa dönemli hedefler bireyin var olan
performans düzeyi ile uzun dönemli
hedefler arasındaki ölçülebilir ara
basamaklardır.



ÖĞRETİMİN BİREYSELLEŞTİRİLMESİ
Öğretmenlerin bir sınıfta bulunan tüm öğrenciler
için hedeflenen davranışları kazandırmalarında
ne tür uyarlamalar yapabileceklerini gösteren
planlamadır. Tahtaya kalkma, ödev yapma, sınıf
arkadaşları ile birlikte çalışma ve sınava girme
gibi sınıftaki tüm öğrencilerin yaptıkları etkinlikler
ve sınıf rutinine özel gereksinimli öğrencinin
katılım göstermesi kaynaştırma eğitimi için çok
önemlidir.

Öğretimde uyarlama, akranlarından farklı
eğitim gereksinimleri olan öğrencilerin
kendi hızlarında öğrenebilmeleri ve sınıf
içinde gerçekleştirilen etkinliklere katılım
göstermeleri için çeşitli düzenlemelerin ve
değişikliklerin yapılması sürecidir.


Öğretimin Bireyselleştirilmesi Neden
Gereklidir?
Yapılan araştırmalar öğrencilerin yaklaşık %50%80’ninin sınıfın gereklerini karşılayabildiğini;
geri kalan öğrencilerin(Tanılansın veya
tanılanmasın) sınıf gereklerini karşılamada
güçlük çektiğini göstermektedir. Öğrencilerin
yaşadıkları bu güçlük, öğretmenlerin tüm
öğrencilerin gereksinimlerini karşılayacak
uyarlamalar yapmalarını zorunlu kılmaktadır.
Öğretmenler öğrencilerine ne öğretecekleri değil
nasıl öğretecekleri üzerinde düşünmek
zorundadırlar.
Öğretimin Bireyselleştirilmesi Neleri
İçerir?
 Öğretimin bireyselleştirilmesi öğrenmeyi
etkileyen tüm etmenlerin öğrencinin
özelliklerine göre düzenlenmesidir.




Öğretimsel Düzenlemeler
Öğretim yöntemlerinin uyarlanması ve öğrenci
gruplarının oluşturulmasıdır.
Öğretim yöntemlerinin uyarlanması öğrencilerin
hedeflenen bilgi ve becerileri kazanabilmeleri
için öğretmenin öğrencilerin gereksinimlerine ve
öğretilecek konunun özelliğine göre farklı
öğretim yöntemlerini kullanabilmesi ve hangi
öğretim yönteminin hangi konular için etkili
olacağına karar vermesidir

Doğrudan Öğretim Yöntemi: Konuları küçük
basamaklarla sunan ve öğrencilerin
sunumlardan ne kadar yararlandıklarını
belirlemek için sürekli değerlendirme yapmayı
öngören bir yöntemdir. Bu yöntem öğretmen
tarafından yönlendirilen ve öğrencinin üst
düzeyde katılım göstererek ustalaşmasını
amaçlayan bir yöntemdir. Bu yöntem ayrıca
öğrencinin giderek daha fazla
bağımsızlaşmasını da amaçlamaktadır.

İşbirliğine Dayalı Öğrenme: Özel
gereksinimli öğrencilerle sınıftaki diğer
öğrencilerin birlikte akademik ve sosyal
performanslarını geliştirmeyi amaçladıkları
bir yöntemdir. Sınıfta öğrenciler birbirleri
ile yarışmak yerine ortak bir akademik
amaç için birlikte çalışırlar. Gruptaki her
birey kendi kapasitesi doğrultusunda
amaçlara katkıda bulunur.
Keşif Yoluyla Öğrenme: Öğrencilerin
aktif öğrenenler olarak karşılaştıkları
problemleri kendi gelişim düzeylerine
uygun yollarla çözeceklerini ileri süren bir
yöntemdir.
 Bu yöntemde öğretmenin rolü öğrenciye
kendi keşfini yapabilmesi için yol
gösterme, öğrenmeyi kolaylaştırma ve
rehberlik etmektir.








Öğrenci Gruplarının Oluşturulması
Bir sınıftaki öğrenciler farklı şekillerde
gruplandırılabilir. Bu gruplar öğrencilerin
Eğitimsel düzeylerine
Öğrenme yeteneklerine
Öğrenme hızlarına
Öğrenme biçimlerine
Sınıf içinde kullanılan öğrenme yöntemlerine
göre oluşturulabilir.
Öğretmen öğrenci gruplarını öğrenci
gereksinimlerine ve amacına göre
oluşturur. Gruplar büyük, küçük ve bireysel
öğretim olarak ayrılır.
 Büyük grup eğitimi, öğrencilerin
tamamıyla aynı hedefleri gerçekleştirmek
için yapılan yöntemdir ve yaygın olarak
kullanılır.


Küçük grup eğitimi belirlenen program
hedeflerine akranlarıyla aynı zamanda
ulaşmada güçlük çeken özel gereksinimli
öğrenciler için uygun bir yöntemdir.
Öğrenci sayısı 2-6 arasında değişir.


Aynı beceri düzeyinde olan öğrencilerden oluşan
küçük grup öğretiminde, daha fazla tekrara ve
desteğe gereksinim duyan öğrenciler belirlenir.
Küçük gruplar her zaman özel gereksinimli
öğrencilerden oluşmaz. Çeşitli nedenlerle sınıfın
geneli ile aynı hızda öğrenemeyen öğrencilerle
de küçük gruplar oluşturulabilir.
Küçük grup eğitimi sürekli olmamalı, yalnızca bir
ya da birkaç davranış için tercih edilmelidir.

Farklı düzeylerden oluşan küçük grup
öğretiminde öğretmen, bir konuyu
kavramada daha fazla desteğe
gereksinimi olan öğrenci ile o konuda
değişik düzeylerde başarılı olan 5-6
öğrenciden bir grup oluşturulur. Bu
yöntemin üstünlüğü ileri beceri
düzeyindeki öğrencilerin diğerlerine model
olmasıdır.

Bireysel öğretim, öğrenciyle tek başına
yapılan öğretimdir. Bu yöntemde öğrenci
ya öğretmenle ya da yardımcı öğretmenle
çalışır. Öğrencinin güçlük çektiği konu ya
da beceri üzerine yoğunlaşılması bu
yöntemin üstünlüğüdür.
İşleyişe İlişkin Düzenlemeler
 Öğretmenlerin ve yöneticilerin
sorumluluklarının belirlenmesi
 Zamanın düzenlenmesi
 Ev ödevlerinin uyarlanması
 Sınavlarda yapılacak uyarlamalar


TABLO1
 Fiziksel
Düzenlemeler
Öğretmenin öğrenme için uygun
ortam yaratmasında etkili olan
düzenlemelerdir.
 Ortamın genel fiziksel yapısı: sınıfın
ısısı, ışık miktarı, rengi, gürültü
düzeyi, büyüklüğü
 Sınıfta uyaranlar çok önemlidir.
Öğretim materyalleri öğrenciler için
ilgi çekici ve farklı duyulara hitap edici
olmalıdır.

Araç-gereçlerin düzenlenmesi: Sınıf
içindeki tüm eşya ve materyallerin
öğrencilerin durumları göz önüne alınarak
yerleştirilmesi çok önemlidir. Öğrencilerin
sınıf içindeki oturma düzenlerinde de bir
takım şeylere özen göstermek gerekir.

Davranış bozukluğu olan öğrencilerin öne
oturtulması, dikkat problemi olan
öğrencilerin görsel olarak dikkat dağıtıcı
nesnelerden uzağa oturtulması, işitme
görme engelli öğrencilerin öğretmeni daha
iyi duyabilecekleri yerlere oturtulması,
klasik sıra düzeninin dışında bir oturma
alternatifi bulunması gibi.
Ulaşılabilirlik
 Yetersizliği olan öğrencinin sınıfı diğer
akranları gibi kullanabilmesini ve fiziksel
çevreye ait her türlü engelin ortadan
kaldırılmasıdır. Ulaşılabilirlik sadece sınıfla
sınırlı kalmamalı tüm okulda bir takım
değişiklikler yapılmalıdır.

SÜRECE İLİŞKİN DÜZENLEMELER
 Bunlar sınıfın işleyişine ilişkin
düzenlemelerdir. Bu daha çok okulun ve
öğrencilerin birbirlerinden neler
beklediklerini belirlemeye yöneliktir.
Sürece ilişkin düzenlemeler;
 Genel ilkelerin belirlenmesi
 Sınıfta uyulacak kuralların tanımlanması



Genel ilkeler sınıfta bir okul gününde öğrenci,
öğretmen ve yöneticiden beklenen davranış
modelleridir. Adil olmak, saygı göstermek,
sorumluluklarını yerine getirmek gibi.
Sınıf kuralları öğrenciden beklenen
davranışlardır. Bu kurallar öğrencilerin öğrenme
hakkını, öğretmenlerin ise öğretim hakkını
korumak için oluşturulur. Sınıf kuralları
oluşturulurken bir takım ilkelere göre belirlenir.










Kural sayısı yediden fazla olmamalı
Kurallar öğrencilerle birlikte belirlenmeli
Kurallar kısa ve açık bir şekilde yazılmalı
Uyulmaması durumunda uygulanacak olan yaptırım
açıklanmalı
Kurallar olumlu ifadelerle belirtilmeli
Öğrencilerin kolayca göreceği bir yere asılmalı
Kurallar model olma yöntemi ile öğretilmeli
Hangi durumlarda kuralın dışına çıkılacağı tartışılmalı
Yeni öğrenci geldiğinde kurallar tekrar gözden geçirilmeli
Kurallar zaman zaman öğrencilere hatırlatılmalı
Sınıf İklimi
 Sınıf iklimi sınıfın psikolojik ve sosyal
özelliklerini oluşturur. Öğretmenin tüm
öğrencileri kabul edici ve destekleyici
tavırlar sergilemesi öğrenci davranışlarını
olumlu yönde etkiler. Sınıf ikliminin
oluşturulmasında öğrencilerin ev yaşamı,
kültürel özellikleri, mizaçları ve kişiler arası
ilişkiler önemlidir. Bu unsurların öğretmen
tarafından dikkate alınması gerekir.
Öğretmenin sergilediği olumlu davranışlar,
sınıf içinde zamanla diğer öğrencilerin de
benzer davranışları göstermesi için model
oluşturur.

Download

Bireyselleştirilmiş eğitim programı hangi öğrenciler için hazırlanır?