APATIN
TURISTIČKA ORGANIZACIJA “APATIN”
APATIN DANAS
Opština Apatin je locirana, u okviru prostora
Vojvodine, na krajnjem Zapadu, odnosno
na području zapadne
Bačke i nalazi se na 45
40 severne geografske
širine i 18 59 istočne
geografske dužine. Na
osnovu veličine svoje
teritorije koja iznosi 333
kvadratnih kilometara
može se svrstati u grupu
srednje velikih pokrajinskih opština.
Izuzetno povoljan geografski položaj, neposredno uz levu obalu Dunava, tzv. plave evropske magistrale predstavlja dodatni potencijal cele opštine a posebno samog Apatina. Pored ove prirodne, zapadne granice, opština Apatin se na severu i severoistoku
graniči sa teritorijom opštine Sombor, a na jugu i jugoistoku sa opštinom Odžaci. Uz
grad Apatin koji predstavlja administrativni, privredni, prosvetni i kulturni centar, na
području apatinske opštine nalazi se još četiri naselja seoskog karaktera: Svilojevo, Kupusina, Prigrevica i Sonta.
Apatin je opština koja po popisu iz 2002. godine ima 32.813 stanovnika. Od ukupnog
broja stanovnika najviše je Srba i to 20.216 ili nešto više od 61 odsto. Približno isti
broj je upisanih Mađara i Hrvata: 3.785 stanovnika apatinske opštine izjasnilo se kao
Mađari, a 3.766 se izjasnilo da je hrvatske nacionalnosti.
Stanovništvo apatinske opštine čine još: Rumuni, Crnogorci, Jugosloveni, Albanci,
Bošnjaci, Bugari, Bunjevci, Goranci, Muslimani, Nemci, Romi, Rusi, Rusini, Slovaci,
Slovenci, Ukrajinci a ima i 1.893 neopredeljenih.
U samom Apatinu živi 19.289 stanovnika, u Kupusini 2.370, Prigrevici 4.786, u Svilojevu
1.354, a u Sonti 4.994 stanovnika.
Apatin je danas jedan od retkih manjih gradova u Srbiji i Vojvodini koji je skoro u potpunosti rešio pitanje svoje komunalne infrastrukture. Asfaltirane su ulice, uređena
glavna ulica, izgrađena kanalizacija, gasifikacija, postavljeni kablovi za KDS a u toku je i
izmena azbestno-cementnih vodovodnih cevi a do kraja godine biće završena i druga
faza Fabrike vode, a sačinjeni su i idejni projekti za Fabriku otpadnih voda.
3
DANAS
APATIN
Noćni život grada uglavnom se odvija u glavnoj apatinskoj ulici
u mnogobrojnim kafićima
Uz žubor vode u fontani i boravak u kafićima je prijatniji
Fontana u ulici Srpskih vladara
Fontana u ulici Srpskih vladara
Dunavom plovi sve više brodova
Fontana u ulici Branka Radičevića
Kapija grada u glavnoj apatinskoj ulici
DANAS
APATIN
^i~ovi
Sombor
Bukovac
Sonta
Prigrevica
Kupusina
Svilojevo
Kurja~ica
Junakovi}
Apatin
4
2
3
Pumpa
Gornje
Podunavlje
Veliki
sala{
Romsko
naselje
5
Motel
1
1
8
Har~a{
Gornje
Podunavlje
6
2
Kopa~ki rit
Lava~
7
Vagoni
SO Apatin
Hram “Sabor Sv. Apostola” XX vek, Apatin
3
1
Lova~ka ku}a “Lava~”
2
Riblji restoran “[aran”
Pivara
Pla`a “Motel”
3
^arda “Zlatna kruna”
1
Crkva “Uznesenje Marijino” XVIII vek, Apatin
4
Pansion “Kraljevski vrt”
5
Restoran “Plava ru`a”
Pla`a “Har~a{”
2
Crkva “Srce Isusovo” XX vek, Apatin
Crkva “Sv. Ane” XIX vek, Kupusina
Pla`a “Vagoni”
3
6
^arda “Har~a{”
Staze za sport i rekreaciju
Crkva “Sv. Lovre” XIX vek, Sonta
Crkva “Sv. Stefana” XX vek, Svilojevo
7
^arda “Vagoni”
8
^arda “Smu|”
Tura brodom Apatin - Lava~
PRENO]IŠTA I RESTORANI
Banja “Junakovi}”
025 772 311, 772 477 FAX 772 043
^arda “Zlatna kruna” 025 776 429
Pansion “Kraljevski vrt” 025 779 666
Pansion “Vila Duda” 025 776 307
Pansion “Natalija” 025 775 656
Restoran “Plava ru`a” 025 773 600
^arda “Har~aš” 063 11 25 632
Restoran “Šaran” 025 774 113
^arda “Smu|” Kupusina
063 8352928
NO]NI @IVOT U GRADU
Kafe «DAMIT» 025 781 750
Kafe «ART» 025 773 476
LOV
Lova~ki dom “Mesarske livade”
025 773 322
Šumsko gazdinstvo 025 773 322
“Pagos” 025 773 705
RIBOLOV
Udru`enje ribolovaca “BUCOV”
025 773 984
Udru`enje ribolovaca “Smu|”
063 8352928
TENIS, SAUNA, PLIVANJE
Banja Junakovi} 025 772 311
BANKE
Vojvo|anska banka 025 773 722
Continental banka 025 772 110
Meridijan banka 025 772 521
Banka Intesa 025 773 625
Komercijalna banka 025 772 505
CRKVE
Srpskopravoslavna parohija
025 772 379
Rimokatoli~ki `upni ured
025 772 986
APATIN
APATIN KROZ ISTORIJU
Izuzetno povoljan geografski položaj, blizina reke i prirodna bogatstva ovog kraja
(plodno zemljište, šume pored reke, obilje ribe po ritovima i rukavcima i divljač u šumama) oduvek su privlačili ljude da se ovde naseljavaju, pa se tako još u praistoriji
smenjuju kulture Sarmata, Kelta, Gota i drugih naroda.
U I veku, za vreme rimskih osvajanja, naselje je pretvoreno u vojni šanac sa utvrđenjima
i imalo je značajnu ulogu u odbrani provincije Panonije. Ostaci vojnih šančeva još uvek
se pronalaze a deo iskopanih predmeta nalazi se u Gradskom muzeju u Somboru. U VI
veku dolaze Sloveni, a 896. Mađari i na ovom prostoru osnivaju svoju državu u kojoj su
Sloveni ipak činili većinu stanovništva.
Apatin se prvi put spominje u pisanim dokumentima 1011. godine, a ime je dobio po
opatiji Kaločke biskupije.
U XIV i XV veku na ovim prostorima su feudalna imanja, čiji su gospodari podigli dvorce
oko kojih se naseljavaju ribari, lovci, lađari i vodeničari. Apatin se 1417. spominje kao
posed Stefana Lazarevića. Pod tursku vlast pao je 1541. godine i pod njom je bio punih
140 godina.
Deo izbeglica iz velike seobe pod Arsenijem Čarnojevićem 1690. godine, naseljava
se u Apatinu, Somboru i Prigrevici. 1748. u Apatin dolaze nemački kolonisti, a seoska
naselja su raseljena, uglavnom u Stapar. Kolonisti su došli iz raznih krajeva koji su se
skupljali u sabirnom centru u Ulmu, u Nemačkoj a odatle su Dunavom prevoženi do
Apatina u tzv. Ulmskoj kutiji. Apatin je postao glavna baza nemačke ekspanzije u Vojvodini, dobijajući pritom posebnu podršku u razvoju. Ubrzo se podižu javne zgrade,
škole, ribarske stanice, zanatske radionice i stambene zgrade. Dvorska komora podiže
privredne objekte: 1756. pivaru i pecaru, a 1764. jednu od najvećih tekstilnih radionica
u Bačkoj.
Tokom XVII i prve polovine XIX veka Apatin je doživeo snažan ekonomski uspon
zahvaljujući zanatstvu, trgovini i brodogradnji. Prve banke i štedionice osnovane su
1869. godine a to je još više pokrenulo razvoj. Radilo je 36 ciglana koje su uz ciglu
proizvodile i crep a njima su građeni i pokriveni mnogi objekti u Beču, a još više u
Pešti.
Nakon rata, prema planu kolonizacije, novembra 1945. u Apatin su stigle prve boračke
porodice iz Like i promenjen je nacionalni sastav grada.
9
SPECIJALNI REZERVAT PRIRODE
“GORNJE PODUNAVLJE”
Područje Apatinskog rita predstavlja područje veličine preko 5.000 hektara koji se prostiru duž
leve obale Dunava, nastavljajući se na Monoštorski rit, u šumsko-močvarnom pojasu nastalom
radom reke Dunav, od Apatina do mosta kod Bogojeva. Zajedno sa Monoštorskim ritom čini
celinu Specijalnog rezervata prirode “Gornje Podunavlje”, danas tek dela nekada mnogo veće
poplavne doline Dunava. Apatinski rit se svojim većim delom i danas nalazi u poplavnoj zoni,
što ga čini jednim od retkih preostalih celovitih područja na kojima vladaju gotovo neizmenjeni hidrološki uslovi koji su i učinili ovo područje tako biološki raznoliko. Izlivajući se i povlačeći
svake godine, Dunav nanosi plodni mulj iz koga se iznova rađa više nego bogat živi svet ovog
područja. Čitavih 3.500 hektara Apatinskog rita pod direktnim je uticajem vodnog režima
druge najveće evropske reke, bivajući periodično, najčešće u proleće, poplavljeno, noseći sa
sobom velike količine otopljenog snega sa planina. Zbog zadržane izvornosti vodnog režima,
na ovom području su se zadržala karakteristična ritska obeležja, kao što su poslednji veliki
fragmenti prirodnih ritskih šuma, sastavljeni od vrba, topola i hrastova, kao i brojni rukavci,
mrtvaje i bare, koji ovaj rit svrstavaju u red najznačajnijih mrestilišta na području čitavog toka
Dunava. Nalazeći se upravo naspram Kopačkog rita, odnosno ušća Drave u Dunav, predstavlja
jedinstvenu i neraskidivu ekološku celinu značajnu za opstanak mnogih vrsta vezanih za vlažna
staništa, ponajviše ptica kao što su: crna roda, orao belorepan i brojne čaplje, ali i mrestilište za
veliki broj rečnih riba.
Poplavna šuma
11
SPECIJALNI REZERVAT PRIRODE
Divlje patke
Divlja guska
Zbog velikog broja ptica “Gornje Podunavlje” privlači lovce, a sve više i one kojima je miliji “foto safari”
“GORNJE PODUNAVLJE”
Divlja svinja
Bara
Ritski jelen
КУЛТУРНА ПОНУДА
LOV I RIBOLOV
LOV I RIBOLOV
Motivi iz apatinskih lovišta
Pecanje je posebna atrakcija za mnoge posetioce
Kapitalni ulovi somova, šarana, štuke, smuđa, ili neke
druge ribe nisu retkost na Dunavu kod Apatina
Dobrim gospodarenjem omogućeno je da se i u ovom delu Specijalnog rezervata
prirode “Gornje Podunavlje” organizuje lov i ribolov kako za domaće stanovništvo
tako i za mnogobrojne goste uz stručnu pomoć zaposlenih u Šumskoj upravi “Vojvodinašuma” u Apatinu. Lovcima je na raspolaganju i objekat u kojem mogu prenoćiti a
reč je o Dvorcu koji je nalazi u šumi. Ribiolovcima je na raspolaganju Dom sportova na
vodi gde se nalazi USR “Bucov” gde mogu dobiti sve informacije o ribolovu.
Lovačka kuća “Mesarske livade”
Prostorije dvorca uređene su po meri i najizbirljivijih gostiju
15
APATIN
BANJA JUNAKOVIĆ
APATIN
U neposrednoj blizini Apatina, u šumi
“Junaković”, zaštićrenom prirodnom dobru,
nalazi se banja “Junaković” koja je sa radom
počela 1983. godine, iako su termalni izvori
otkriveni na ovom prostoru i počeli da se
koriste još 1943. godine. Analiza vode je pokazala da ove vode spadaju u isti red sa vodom u Karlovim Varima, Harkanju i Lipiku.
Banja raspolaže sa 270 ležajeva i nudi
usluge medicinske rehabilitacije i hotelskog smeštaja.
Bazeni koji tokom letnjih dana prime i po nekoliko hiljada kupača
КУЛТУРНА
ПОНУДА
BANJA JUNAKOVIĆ
Medicinske terapije obuhvataju lečenje raznih vrsta reumatizma, traumatoloških oboljenja,
ginekoloških oboljenja i steriliteta i nespecifičnih oboljenja respiratornog aparata. Uz veliku
stručnost medicinskog osoblja obavljaju se hidroterapije, elektroterapije, inhalacije, parafinoterapije, kineziterapija, radna terapija i ručna masaža.
Za rekreaciju gostima i
pacijentima na raspolaganju stoji kompleks
spoljnih bazena, sportski
tereni za mali fudbal, odbojku, košarku, bič volej,
četiri teniska terena, dve
saune, velnes program i
dva restorana.
19
APATIN
КУЛТУРНА
ПОНУДА
ZNAMENITOSTI
GRADA
Crkva Uznesenje Marijino
Katolička crkva Uznesenje Marijino nalazi se u glavnoj apatinskoj ulici i izgrađena je 1798.
godine. Crkva je građena u stilu tzv. dunavskog baroka. U ovu bogato ukrašenu crkvu u stilu
poznog baroka iz stare crkve preneta je Crna Bogorodica, jedna od tri koliko je poznato da postoje u svetu, sv. Trojstvo i Amanov križni put. Na glavnom oltaru je slika Uznesenja Marijinog
nepoznatog autora. Crkvu je oslikao apatinski slikar Rudolf Udvary.
Crkva poseduje izuzetnu biblioteku a među knjigama je oko 500 bibliografskih rariteta. Ova
biblioteka sa arhivom čine riznicu baštine nemačkog naroda koji je na ovim prostorima živeo.
Špajzerov spomenik
Katolička crkva u glavnoj apatinskoj ulici, a pored crkve je župni dvor
Unutrašnjost katoličke crkve Uznesenje Marijino
Slika na glavnom oltaru, koja prikazuje uznesenje Marijino, je rad nepoznatog autora
Crna Bogorodica koju su doneli prvi doseljenici Nemci
21
ZNAMENITOSTI GRADA
APATIN
Unutrašnjost hrama čije oslikavanje je još u toku
Pravoslavni hram Sabor svetih apostola
Parohijski dom
APATIN
КУЛТУРНА
ПОНУДА
ZNAMENITOSTI
GRADA
Crkva Srca Isusovog
Lep arhitektonski spomenik u Apatinu je i crkva Srca Isusovog, impozantno delo arhitekte Bruna Buhvizera. Crkva, koja nikada nije dovršena dosta je ruinirana, međutim, sredstvima donatora, nekadašnjih Apatinaca koji žive u Nemačkoj počela je adaptacija.
Sabor Svetih apostola
Ono što pleni svakoga ko dolazi u Apatin je pravoslavni hram Sabor Svetih apostola na obali
Dunava. Reprezentativnost objekta izgrađenog u srpskovizantinskom stilu dopunjavaju freske
na portalu hrama i u njegovoj unutrašnjosti gde je oslikavanje još uvek u toku.
Pravoslavni hram je projektovao beogradski arhitekta Peđa Ristić.
Ulica Srpskih vladara
Jevrejska sinagoga
U Apatinu postoji i jevrejska sinagoga, lep primer starog tipa sinagoge. Ova građevina je jednostavnih oblika izgrađena u stilu neogotske arhitekture po uzoru na Staru-Novu sinagogu u
Pragu.
Gradska kuća
Svakako najvrednije arhitektonsko delo u gradu nalazi se u glavnoj apatinskoj ulici. Zgrada je
podignuta u periodu od 1907. do 1909. godine a projektant je bio Apatinac Franc Rajhl. To je
ugaona jednospratna građevina sa tornjem na uglu. Iako je građena u stilu eklekticizma na
građevini dominiraju elementi mađarske secesije po kojoj je i sam Rajhl bio poznat. Raznovrsni
secesijski detalji se vide na bogatoj rezbariji svečane sale. Ono što dominira u sali su i velike
zidne slike koje je, u socrealističkom stilu, izradio apatinski slikar Rudolf Udvari koji je oslikao i
veliku salu Doma kulture u Apatinu.
Apatinska pivara
25
APATIN
КУЛТУРНА
ПОНУДА
OSTALI SADRŽAJI
Sakralni spomenici
Na tzv. Donjem groblju nalazi se porodična kapela porodice Fernbah od Apatina. Kapela sv.
Antuna izgrađena je 1875. godine i danas je ona oštećena a kripta u kojoj su sahranjeni članovi
porodice Fernbah je uništena. Na groblju postoji i kapela porodice Hermansdorf. Na ovom groblju sahranjeni su znameniti Apatinci : Hans Jung, istoričar, Ignjac Wahl ornitolog itd.
Na Gornjem groblju koje spada među najuređenija groblja u bližoj ali i široj okolini i na kojem je
sahranjeno više od 20.000 lica najreprezentativniji spomenik je mauzolej porodice Ferdinanda
Špajzera. On spada u red najlepših mauzoleja u Evropi a izgrađen je tridesetih godina dvadesetog veka. Od znamenitih Apatinaca na ovom groblju sahranjeni su Kašpar Fišer graditelj orgulja, Rudolf Udvari, slikar, Ivan Rakin kipar i arhitekte Ferdinand Fišer i Jožef Šmaus.
Zgrada Osnovne muzičke škole “Stevan Hristić”
Zdanje u kojoj danas radi Osnovna muzička škola delo je apatinskog arhitekte Juliusa Punzmana Parztoša koje je podignuto 1875. godine za potrebe građanske škole.
Marina
Apatin će uskoro dobiti moderno uređenu međunarodnu marinu koja će moći da snabde sve
brodove i njihovu posadu sa svim što je potrebno od goriva i popravki do prehrambenih artikala. Osim vezova predviđeno je i veliko parkiralište za automobile.
Pristan
Apatin će uskoro dobiti i pristan na obali Dunava na koji će moći pristajati putnički brodovi.
U neposrednoj blizini pristana i marine nalaze se i sve potrebne službe od carine i granične
policije do blizine grada.
Kompozitor Abraham Pal
Abraham Pal je najmarkantnija ličnost koja je rođena u Apatinu 1892. godine gde je završio
građansku školu, a muzičku akademiju završio je u Budimpešti. Živeo je i radio u Nemačkoj
koju je napustio 1933. godine i odlazi u Ameriku a 1960. godine je sahranjen u aleji velikana na
groblju u Hamburgu.
Napisao je 13 opereta i mjuzikala i muziku za više od trideset filmova i stekao svetsku slavu.
ZANIMLJIVOST
Drvo iz Svete zemlje
Pored crkve Uznesenje Marijino nalazi se drvo koje je posađeno 15. avgusta 1795. godine kada
su osvešteni temelji crkve. Ovo drvo je doneto sa hodočašća u Svetoj zemlji i predanje kaže da
je ono drvo kojim je Hrist krunisan, što potvrđuju i duge bodlje na granama ovog drveta.
Iako je poslednjih godina počelo da se suši ponovo je oživelo i nastavlja svoj viševekovni
život.
26
27
APATIN
КУЛТУРНА
ПОНУДА
OSTALI SADRŽAJI
Robnotransportni centar
U neposrednoj blizini Apatina, na oko 160 hektara površine na kojoj treba da se izgradi Robnotransportni centar sa bescarinskom zonom i pristanište za teretne brodove. U toku je komunalno opremanje zemljišta kao i izgradnja zaobilaznice i ostale putne infrastrukture.
Restoran “Plava ruža”
Na mestu nekadašnjeg Motela, omiljenog okupljališta Apatinaca pogotovo u letnjim mesecima, naš proslavljeni košarkaš Željko Rebrača, rođen u Prigrevici, izgradio je restoran “Plava ruža”.
Uz restoran uređena je i Gradska plaža sa svim sadržajima koji interesuju kupače pogotovo za
one sportski nastrojene.
Čarda “Zlatna kruna”
Kupalište kod restorana “Plava ruža”
Čarda “Zlatna kruna”
Na obali Dunava nalazi se čarda “Zlatna kruna” koja po izgledu liči na zdanje koje je pre više
od veka postojalo na ovom mestu. Sa terase ove čarde posetioci kažu najlepši je pogled na
Dunav.
Čarda “Zlatna kruna”
29
APATIN
Na području apatinske opštine deluje više kulturno-umetničkih društava koji neguju bogatu baštinu naroda
ovog ali i šireg područja
Gradska hala
Gradski stadion
Gradski stadion
Harčaš čarda, najstarija čarda u Apatinu
Izdavač:
Urednik:
Fotografije:
Tekst:
Štampa:
Turistička organizacija “Apatin”
Mile Đukić
Života Ćirić, Jovan Lakatoš
Mile Đukić
Birograf, Apatin
BOGATSTVO RAZLIČITOSTI
KUD “DUNAV” Apatin
Koka - legenda romske muzike
Karakteristična narodna nošnja iz Kupusine
TURISTIČKA ORGANIZACIJA „APATIN”
Petefi Šandora 2/A
25260 Apatin, Republika Srbija
Telefon/fax: +381 25 772 555
E-mail: [email protected]
www.soapatin.org
Download

Gornje Podunavlje - Turistička Organizacija Apatin