Council
of Europe
Conseil
de l´Europe
Projekat
Project
Obrazovanja
Education of
Romske
Roma Children
Dece
u
inEvropi
Europe
Roma
ROMI | Istorija
History
OPŠTI
Uvod
ROMI | Istorija
Informativna brošura o istoriji roma:
Opšti Uvod
Činjenice o istoriji Roma: struktura sadržaja | Brošura sa podacima o Romima | Literatura, Priznanja,
Tim istorijskih podataka
Ove informativne brošure se tiču istorije Roma, evropske nacije indijskog porekla. Indijsko poreklo i
srodstvo Roma je najočiglednije lingvistički gledano, preko jezika koji se i dalje govori od strane mnogih
članova ovog heterogenetske etničke pripadnosti i predstavljaju različite grupe, koje nose različite
etnonime- samooznačavajuće kao i spoljnih naziva: Arlije, Calé, Gurbet, Kaale, Kalderaš, Lovara,
Manuš, Sepečidi, Sinti, Ursari, itd. Mnoge grupe koriste i samooznaćavajući naziv, Romi. Obično sve
se ove grupe stavljaju pod jedan naživ – nekad zajedno sa društvenim grupama koje nisu indijskog
porekla- pogrdnim nazivom ‚Cigani’ , koji se iz deskriptivnih razloga i bez negativnih konotacijanekada koristi čak i u istraživanjima.
Mišljenja izražena u ovom radu su odgovornost autora i ne prikazuju
obavezno službenu politiku Saveta Evrope
Sva prava zadržana. Nijedan deo ove publikacije ne može se prevesti, reprodukovati ili prenositi na bilo koji način ili bilo kojim sredstvima,
elektronskim (CD-Rom, Internet, itd.) ili mehaničkim, uključujući fotokopiranje, snimanje ili čuvanje bilo koje informacije ili sistema učitavanja,
bez prethodne pismene dozvole od strane Odseka za izdavanje, Direkcije za Komunikacije (F-67075, Strasbourg cedex or [email protected]).
Činjenice o istoriji Roma: struktura sadržaja
Brošura sa podacima o Romima
Literatura, Priznanja, Tim istorijskih podataka
S obzirom da su Romi bili, i još uvek su potisnuti u društvu, istorija Roma je još uvek potisnuta u
stranu opšte istorije. Poznato je i dokazano da je od osamnaestog veka, Romani, jezik Roma, novo-indijskoarijevskog porekla i da su njegovi govornici indijskog porekla. U svakom slučaju, javno znanje o istoriji i
kulturi ove nacije, koja je po broju najveća manjina u Evropi, još uvek je marginalno ili nepostojeće među
činjenice o istoriji roma: struktura sadržaja
Tabela istorije Roma u sedam faza Ill. 1
Pre-evropska istorija: „prva migracija“ iz centralne Indije u Vizantiju | 250 P.N.E - 1400 N.E
250 P.N.E
0 P.N.E
250 N.E
Nemoguće je pokriti sve aspekte romske istorije, ispravno, jednim potezom i nadoknaditi sve što je propušteno
u prošlosti. Iako činjenice pokrivaju najvažnije faze i
događaje romske istorije, treba ih sagledati kao prvi korak
koji ce biti propraćen daljim poboljšanjima. Kako bi se dozvolilo postepeno ispunjenje, odabran je otvoreni pristup za
1
Carstvu i u Centralnoj Evropi, ropstvo u Vlaškoj i Moldaviji, marginalizacija i proganjanje u Zapadnoj Evropi.
asimilacija zakona u Austrougarskom carstvu; metodi koji su
nasuprot tretmanu- kao u principu- jednaki građani sa punim
ljudskim pravima u Ruskom Carstvu.
“DRUGA MIGRACIJA ” I POJAčANA DISKRIMINACIJA
U drugoj polovini XIX veka, odigrao se drugi migracioni pokret: grupe Roma iz Centralne i Jugoistočne Evrope selile su se
nata i „opipljivih činjenica“ kao i važnosti porekla u bilo kom
procesu emancipacije, ovo je polje za diskusiju u rasponu od
naučno osnovanih činjenica do čudnih špekulacija.
DRŽAVNE POLITIKE: INTEGRACIJA, NASILNA ASIMILACIJA I DEPORTOVANJE
U XVIII veku, u ‚Periodu Prosvećenosti’ za evropsku istoriju, Romi su podvrgnuti ‚novim metodima’ diskriminacije:
stavljanje privatne svojine u ruke vlasti u Španiji i nasilna
4
prezentaciju: format jednostrukih činjenica i sadržajna organizacija otvorenih lista, u koje se lako uključuju buduća
proširenja. Ova otvorena sadržajna organizacija utiče na
brojni sistem činjenica što istovremeno probno organizuje
romsku istoriju u sedam faza:
RANA EVROPSKA ISTORIJA I PRVA DISKRIMINACIJA
Ovaj drugi period Romske istorije pokriva period od ‚Dolaska u Evropu’ u XV veku i stanja Roma u raznim evropskim
regijama u XVI i XVII veku“ njihovo stanje u Otomanskom
3
750 N.E
PRE-EVROPSKA ISTORIJA: „pRVA MIGRACIJA“ IZ CENTRALNE INDIJE U VIZANTIJU
Indijsko poreklo i „put u Evropu“ preko Persije, Jermenije i
Male Azije kao deo Vizantijskog carstva su neosporni, prvenstveno zbog lingvističkog dokaza. Zbog nedostatka dokume-
2
500 N.E
1
u druge evropske regije, a neke od njih i preko mora. Politički
procesi i promene tokom promene veka (XIX /XX) takođe su
Savet Evrope
ROMI | Istorija
Projekat Obrazovanja Romske Dece u Evropi
OPŠTI
Uvod
običnim ljudima. Sa druge strane, vlade država i međunarodne organizacije pokušavaju da prevaziđu
segregaciju, obeležavanje i marginalizaciju Roma i pokušavaju da ih potpuno integrišu u društvo. Jedan od
ključeva za integraciju Roma je obrazovanje, kako Roma tako i ne-Roma. Činjenice o istoriji Roma imaju za
cilj da podrže ovaj proces integracije putem obrazovanja.
“Treća migracija ” i proces emancipacije | 1960-te - [danas]
Produžena diskriminacija i borba za ljudska prava | 1945 - [danas]
Proganjanje, otimanje privatne svojine, genocid-holokaust | 1938 - 1945
“Druga migracija ” i pojačana diskriminacija | 1850 - 1930-te
Državne politike: integracija, nasilna asimilacija i deportovanje | 1700 - 1850
Rana evropska istorija i prva diskriminacija | 1200 - 1700
1000 N.E
1250 N.E
uticali na Rome. Ove promene su iskazane pojačanom diskriminacijom u bivšoj Austrougarskoj regiji i tretman prema
5
5
4
3
2
1500 N.E
1750 N.E
2000 N.E
Romima kao odvojenom narodu ali integralnom delu društva
u ranom Sovjetskom savezu.
toga ne –Romi treba da budu svesni ove faze istorije Roma,
takođe. Možda ovo poglavlje najbolje pokazuje preliminarni i otvoreni karakter činjenica. Iako ovaj naslov zauzima
najveći deo individualnih činjenica, i dalje ostaje mnogo
toga da se napiše.
PRODUŽENA DISKRIMINACIJA I BORBA ZA LJUDSKA PRAVA
Nakon Drugog Svetskog Rata preživelim Romima iz
koncentracionih logora, odbijano je pružanje pomoći i za
mnoge od njih priznanje da su žrtve došlo je veoma kasno.
Stigmatizacija i diskriminacija nisu privedene kraju nakon
7
6
PROGANJANJE, OTIMANJE PRIVATNE SVOJINE, GENOCID-HOLOKAUST
Nacistički genocid predstavlja cezuru u skorijoj istoriji
Roma. Vekovima je postojala negativna klima diskriminacije, stigmatizacije i proganjanja. Mnoge grupe nisu prevazišle
holokaust do dana današnjeg. Holokaust se ne može tretirati
kao prošlost, i dalje je integralni deo života Roma i zbog
6
7
holokausta. Romi su uvek bili i dalje su marginizirani u evropskom društvu. Ova situacija konačno je dovela do samoorganizacije za emancipaciju i borbu za ljudska prava na
međunarodnom nivou.
“TREĆA MIGRACIJA ” I PROCES EMANCIPACIJE
Skorija istočno-zapadna migracija Roma počela je sa radnim
migracijama iz jugoistočne Evrope i pojačana je sa raspadom Sovjetskog Saveza i njegovih članica kao i sa raspadom
Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Procesi
koji su rezultirali oružanim konfliktima, kojima su Romi
pogođeni, povećavaju se daju za rezultat: žrtve rata, marginalizovanu etničku grupu i etiketiranje kao ‚jedine‘ ekonomske
izbeglice u ciljnim zemljama, itd.
Ali, zadnja tačka liste demonstrira organizaciju sadržaja
kao otvorenu listu. Sastoji se od jednog članka koji ističe
skorije istočno-zapadne migracije i pruža mogućnost
uključivanja pod-članaka koji se bave detaljima ovog globalnog razvoja.
Savet Evrope
ROMI | Istorija
Projekat Obrazovanja Romske Dece u Evropi
OPŠTI
Uvod
Činjenice imaju za ciljnu grupu učitelje, učenike, donosioce odluka, eksperte koji rade sa ili o Romima
i svim ljudima koji su zainteresovani za romsku istoriju. Iako je zasnovano na najboljoj dostupnoj naučnoj
ekspertizi, činjenice ne ciljaju da budu celokupna naučna i istorijska deskripcija istorije Roma; ovaj Opis
treba da se napiše od strane odgovarajućih autora. Činjenice imaju za cilj da pruže osnovne podatke o
istoriji Roma za širu publiku, koja se može koristiti u svim obrazovnim kontekstima.
BROŠURA SA PODACIMA O ROMIMA
Brošura sa podacima o istoriji Roma su deo serije
brošura sa podacima o Romima koje se prilagođavaju
otvorenim listama organizacije ranije objašnjene. Sem
prvog prikupljanja brošura sa podacima finalni proizvod
će takođe sadržati brošure sa kulturnim podacima o
etnokulturi, jeziku, literaturi, muzici, plesu i umetnosti.
Kao što je to slučaj sa dostupnim podacima, informacije
koje su date o kulturi Roma trebaju se sagledati i kao
uvodni korak. Iako će najvažnije činjenice o kulturi Roma
biti pokrivene ovim podacima na najbolji mogući način,
trebaju se sagledati kao prvi korak koji ce biti propraćen
daljim poboljšanjima. Finalni cilj svih podataka koji će
se proizvesti u okvirnom zapisu ovog projekta i šire je da
se proizvede razumljiv i, multi-funkcionalan materijal o
istoriji Roma i kulturi u obrazovne svrhe kao i za javno
mnjenje.
Literatura
Fraser, Angus (1992) The Gypsies. Oxford/Cambrigde: Blackwell.
Tcherenkov, Lev / Laederich, Stéphane (2004) The Rroma. Vol 1: History, Language and Groups. Bâle: Schwabe.
priznanja
Zadužili su nas svi autori koji su doprineli aktivno podacima ali i pasivni doprinosioci su navedeni kao izvori. Posebno se zahvaljujemo Univerzitetu Hertfordsajr Pres, Romskom Centru za istraživanje, Editorial Presencia Gitana, Picus Verlag, Böhlau Verlag
Wien Köln Weimar, Schwabe Verlag Basel, SPIEGEL-Verlag. Zahvalni smo sto smo se mogli osloniti na ekspertizu i podršku Možes
F. Heinschink, koji je omogućio Projekat Romani na Univerzitetu u Gracu– i kao posledicu toga i brošure sa podacima- i koji je
bio, a i dalje je od velike pomoći u svim aktivnostima koje su u vezi sa temom. Isto tako nas je zadužila pokojna Hübschmannová,
čiji su članci, napisani za RomBase,* bila vazna osnova za istorijske podatke.
*RomBase je internet stranica koja pruža didaktički uređene podatke o Romima (http://romani.uni-graz.at/rombase/) i korišćena je kao pozadina za podatke.
tim istorijskih podataka
Uređivanje: Michael Vog u saradnji sa Uli Pavlata i Koni Vaidenhofer
Raspored i grafika: Marcus Wiesner
Koordinacija: Projekat Romani na Univerzitetu u Gracu u bliskoj saradnji sa projektom Saveta Evrope
„Obrazovanje dece Roma u Evropi“
Council
of Europe
Conseil
de l´Europe
© Savet Evrope. Sva prava zadržana. Nijedan deo ove publikacije ne može
se prevesti, reprodukovati ili prenositi na bilo koji način ili bilo kojim sredstvima, elektronskim (CD-Rom, Internet, itd.) ili mehaničkim, uključujući fotokopiranje, snimanje ili čuvanje bilo koje informacije ili sistema učitavanja,
bez prethodne pismene dozvole od strane Odseka za izdavanje, Direkcije
za Komunikacije (F-67075, Strasbourg cedex or [email protected]).
Projekat Obrazovanja
Romske Dece u Evropi
http://www.coe.int/education/roma
http://romani.uni-graz.at/romani
Download

ROMI | ISTORIJA