YENİ MEDYANIN “YENİ”LİKLERİ
Araş. Gör. Elif Eşiyok Sönmez
Atılım Üniversitesi, İşletme Fakültesi
Son zamanlarda oldukça sık duyulan kavramlardan birisi olan yeni medya, içerisinde
geçen “yeni” kelimesinin ne derecede ve nasıl bir yeniliğe vurgu yaptığının tam olarak
bilinmemesinden dolayı tartışılan bir kavramdır. Günümüzde yeni medya kavramındaki
“yeni”, teknoloji ile dağıtılan sosyal gelişmelere vurgu yapar ve interaktif olması sebebiyle
internet, dijital televizyon ya da bloglar gibi interaktif araçlar yeni medya kullanımının bir
parçası (Özgen, 2011) olarak görülür. Başka bir tanıma göre ise yeni medya, bütün bilinen
farklı ortamları bir araya getirme yetisine sahip bir özelliktir (Vural ve Bat, 2010), yani çoklu
ortam (multi-media) özelliği vardır. Video, fotoğraf, ses, yazı veya grafik gibi farklı ögeler tek
bir alanda bir araya gelmiştir. Günümüzde yeni medya denildiği zaman akla gelecek anahtar
kelimeler teknoloji, dijital ortamlar ve interaktif olarak sıralanabilir. Burada belirtilen
interaktiflik yeni medyanın karşılıklı etkileşim yoluyla iletişim kurmaya verdiği imkandan
kaynaklanır. Bu özelliklerinin toplamı sonucunda yeni medya, kullanıcılarına hızlı iletişim ve
bilgi alışverişi yapabilme imkanı sunmaktadır.
Yeni medya kavramı, geleneksel medya kavramını da akla getirmektedir. Yeni medya
internet aracılığıyla yapılan iletişimi temsil ederken, geleneksel medya televizyon, radyo ve
sinema gibi medya araçlarını temsil etmektedir. Geleneksel medyanın en önemli özelliği,
mesaj iletiminde "kanal" seçiminin önemli olması, ancak kaynak ve alıcının doğrudan karşı
karşıya gelmemesidir. Yazı işleri müdürü, genel yayın koordinatörü, sayfa editörü, yönetmen,
redaktör... gibi "kaynak" konumunda bulunan kişiler genellikle iletilecek olan mesajı kontrol
ederler (Özerkan, 2001: 38). Bu tip araçlarda izleyici aktif olarak kendisini ifade edemez, bir
gönderici tarafından iletilen mesajları alırlar. Dolayısıyla tek yönlülük vardır. Günümüzde
çoğu televizyon programı, özellikle canlı yayınlanan programlar her ne kadar twitter,
facebook hesapları veya e-posta adresleri üzerinden izleyicilerine yorum yapma hakkı sunsa
da, içeriğe izleyici tarafından herhangi bir müdahele yapılması söz konusu olamaz, dolayısıyla
burada katılım sadece geri bildirim olarak değerlendirebilinir.
Yeni ve geleneksel medya arasındaki temel farka vurgu yapan Pavlik (1998), medya
tüketicisi için yeni medyada daha fazla kontrol ve seçim olanakları bulunduğunu belirtmiştir.
(akt. Vural ve Bat, 2010). Özellikle sosyal ağlarda (twitter, facebook gibi veya blog) aktif
olan kişiler içerikleri kendileri hazırlar ve herkesin katılımına açık bir ortamda düşüncelerini
ifade ederler. Bu gibi ortamlarda, bireyler istedikleri sayfayı takip etme ve yorum yapma
özgürlüğüne sahiptir.
Yeni ve geleneksel medyanın temel farklılıkları aşağıdaki tabloda (Tablo 2)
gösterilmiştir,
Tablo 1: Geleneksel Medya ve Yeni Medya Özellikleri
Geleneksel/ Geleneksel Medya
Yeni Medya

Tek yönlü

Katılımcı

İtme yönlü

Çok yönlü

Kesintili iletişim

Kullanıcı güçlü, kullanıcı seçimli

Marka yönlü
Sonuç: Bir monologdur.
Sonuç: Bir diyalogdur.
Kaynak: Akar (2011: 11) Sosyal Medya Pazarlaması
Tablo’da görüldüğü gibi geleneksel medyada bilgi tek yönlüdür. Kaynaktan izleyiciye
doğru gider. Buradaki kesintili iletişim, iletişimdeki süreksizliğine vurgu yapar. Marka yönlü
olması da kurumlardan veya kanallardan izleyiciye daha önceden belirlenen bir akışın
iletilmesini belirtir. Tek taraflı bir iletişim olduğu için sonuç bir monologdur. Ancak yeni
medya görece katılımcı bir ortama sahiptir, ve etkileşim temelli olması açısından tek yönlü
değil, birden fazla yöne sahiptir, çünkü kullanıcılar iletilere yorum yapabilir, o yorumlara
başka kullanıcılar da yorum yapabilir ve sonucunda bir sarmal ortaya çıkar. Bu noktada
monolog değil geleneksel medya ile kıyaslandığı zaman, nispeten diyaloğa dayalı bir iletişim
ortamı yarattığı söylenebilir.
Önceden de belirtildiği gibi etkileşime dayalı iletişim kurmak yeni medyanın en
önemli özelliğidir. Bu ana kavrama ek olarak hız ve zaman mekan ayrımı olmaksızın bilgilere
erişim kolaylığı da yeni medyanın sunduğu avantajlardan birisidir. Bireyin bulunduğu ülke
içinde ya da ülke dışında bir olay olduğu zaman eskiden öğrenmenin tek yolu ertesi günün
gazeteleri veya ulusal yayın yapan radyo-televizyon kanalları iken, artık internet üzerinden
anlık olarak dünyanın farklı yerlerinde yaşanan olaylara hızlı bir şekilde erişilebilmektedir.
Geleneksel medyada belirli bir şekilde göz önünde olan mülkiyet ilişkileri yeni
medyada görece az bulunmaktadır. Geleneksel medyadaki mülkiyet ilişkilerinde medya
kanalının sahiplik yapısı önemlidir. Medya kuruluşunun yayın ilkelerinde bazı durumlarda
sahiplik yapısı etkili olarabilir. Ancak yeni medyada, geleneksel medyada olduğu gibi bir
mecradan seslenmek için çok zengin olmaya gerek yoktur. Yeni medyada herkes blog, kişisel
web sayfası yaratabilir veya sosyal ağlar üzerinden kendilerini takip eden veya takip ettikleri
kişiler ile iletişim kurabilirler. Fakat bu kısıtlı özgürlükte yine geleneksel medyanın uzantısı
olan sosyal ağlar veya internet sayfaları kadar ziyaretçi sayısına sahip olamayabilirler.
Sonuç olarak yeni medya geleneksel medyaya oranla daha fazla diyaloğa dayalı bir
iletişime zemin hazırlamasının yanı sıra, tek yönlü olmaması ve zaman mekan ayrımı
olmaksızın daha az maliyetle iletişim kurmaya sağladığı olanaklar bakımından bir takım
yenilikler getirmiştir. Özellikle son dönemlerde ülkelerde yaşanan toplumsal hareketlerde
yeni medyanın kullanımının önemi görülmüştür. Kitleler yeni medya üzerinden tepkilerini
dile getirmiş ve belirli konularda organize olmak için yeni medyayı kullanmışlardır. Fakat
her yeni kendisiyle beraber bir takım yeni sorunlarıda doğurur. Yeni medya ile herşeyin sanal
ortamda olması kimlik tespitinin zorlaşmasına neden olmuştur. Bu da haber veya bilgi
kaynaklarına güvensizliği beraberinde getirmiştir. Ayrıca şu da unutulmamalıdır ki geleneksel
medyaya erişim toplumun çoğunluğu için daha kolayken, yeni medya herkese eşit oranda
ulaşmamaktadır ve herkes kendisini eşit oranda yeni medyada dile getirememektedir. Yeni
medya kullanımının belirli ön koşulları vardır, en temelde bilgisayar, internet bağlantısına
sahip olmak ve sonrasında ise bu araçları nasıl kullanılacağını bilmek bunlardan bazıları
olarak sıralanabilir. Tüm bunlardan hareketle yeni gelenin eskiyi öldürmediği söylenebilir.
Televizyon bulundu diye radyo, veya televizyon bulundu diye sinema nasıl önemini
kaybetmediyse, yeni medya da geleneksel medyanın önemini azaltmayacaktır, ancak sunduğu
özgürlükler sayesinde kişilere kendilerini daha rahat ifade ettiği bir mecra olarak önemini
sürdürecek, geleneksel medya ve yeni medya birbiri içerisinde var olmaya devam edecektir.
Yararlanılan Kaynaklar:
AKAR, E. (2011). Sosyal Medya Pazarlaması, İkinci Basım, Ankara: Efil Yayınevi.
ALİKILIÇ, A. Ö. (2011) Halkla İlişkiler 2.0: Sosyal Medyada Yeni Paydaşlar, Yeni
Teknikler. Ankara: Efil Yayınevi
ÖZERKAN, Ş. A.(2001). Medya, Dil ve İletişim, İstanbul: Martı Yayınları
ÖZGEN, E. (2011). “Halkla İlişkiler ve Yeni Medyanın İşaret Ettiği Sorunlar Üzerine Bir
Tartışma”, Global Media Journal, Bahar 2011.
VURAL, B. ve BAT, M. (2010). “Yeni Bir İletişim Ortamı Olarak Sosyal Medya: Ege
Üniversitesi İletişim Fakültesine Yönelik Bir Araştırma”, Journal of Yasar
University, 20(5).
Download

“YEN”LKLER - Atılım Üniversitesi Açık Erişim Sistemi