Projekt kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Hrvatska i Bosna i Hercegovina
BOSNA I HERCEGOVINA
Okvir Upravljanja okolišem i društvom
juni 2013. godine
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Lista skraćenica
ASEP
Okolišni program za Jadransko more
ASEPCP
Projekt kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora
BD
Brčko Distrikt
BiH
Bosna i Hercegovina
EA
Procjena okoliša
EHS
Okolišno zdravlje i bezbjednost
EIA
Procjena uticaja na okoliš
EMP
Plan upravljanja okolišem
EP
Okolišna (okolinska) dozvola
EPEEF
Fond za zaštitu okoliša i energetsku efikasnost Republike Hrvatske
ESMF
Okvir upravljanja okolišem i društvom
EU
Evropska Unija
FBiH
Federacija Bosne i Hercegovine
FMOIT
Federalno Ministarstvo okoliša i turizma
GEF
Global Environment Facility
ICZM
Integralno upravljanje obalnom zonom
MVTEO
Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH
MPPGE
Ministarstvo za prostorno planiranje, građevinarstvo i ekologiju RS
NVO
Ne-vladina organizacija
OP
Operatvna politika
ES
Ekvivalent stanovnika
PEIA
Preliminarna procjena uticaja na okoliš
PMU
Jedinica za upravljanje projektom
RS
Republika Srpska
TA
Tehnička pomoć (TP)
PP
Pogon za prečišćavanje/tretman
WB
Svjetska Banka
PPOV
Pogon/postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda
2
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Sadržaj
1
2
POZADINA I INFORMACIJE O PROJEKTU .................................................................. 5
1.1
Uvod ......................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2
Pregled projekta ....................................................................................................... 6
NACIONALNE I WB OKOLIŠNE POLITIKE RELEVANTNE ZA PROJEKT ................... 7
2.1
Relevantne Okolišne i socijalne politike i procedure ................................................. 7
2.1.1 EIA Proces u FBiH i RS ....................................................................................... 7
2.1.2 Procedure Svjetske Banke (WB) .........................................................................12
2.1.3 Razlike između WB legislative i legislative BiH ...................................................15
2.2
Relevantna Okolišna i socijalna legislativa u BiH.................................................... 21
2.2.1 Legislativa u Sektoru otpada ...............................................................................21
2.2.2 Legislativa u Sektoru otpadnih voda ...................................................................22
2.2.3 Ostali okolišni zakoni i dekreti koji mogu biti relevantni za realizaciju specifičnih
pod-projekata ................................................................................................................24
2.2.4 Zakonodavni okvir vezano za socijalna ppitanja..................................................25
2.3
Smjernice WB za Okoliš, Zdravlje i Bezbjednost (EHS) .......................................... 27
3 SAŽETAK TRENUTNOG STATUSA POTENCIJALNIH (POZNATIH) ULAGANJA I
TEHNIČKE POMOĆI (TA) ................................................................................................... 29
4
ODREĐIVANJE OKOLIŠNIH I SOCIJALNIH OBAVEZA ............................................. 30
4.1
Skrining okoliša ...................................................................................................... 31
4.1.1 Procedure skrininga projekta u FBiH i RS ...........................................................31
4.1.2 Kategorizacija predloženih pod-projekata ...........................................................34
4.2
Dokumentacija o okolišnim obavezama.................................................................. 37
4.3
Objavljivanje i konsultacije...................................................................................... 39
4.4
Socijalna/društvena procjena ................................................................................. 42
4.4.1 Okvir društvene procjene ....................................................................................42
4.4.2 Metodologija društvene procjene ........................................................................42
4.5
Retroaktivno finansiranje ........................................................................................ 44
5 PROCES PREGLEDA OKOLIŠA (ULOGE I ODGOVORNOSTI UKLJUČENIH
INSTITUCIJA) ...................................................................................................................... 45
6
5.1
Uloge i odgovornosti tokom pripremanja ulaganja/investicije .................................. 45
5.2
Uloge i odgovornost tokom izgradnje i rada ............................................................ 50
MONITORING OKOLIŠNA USKLAĐENOST ............................................................... 51
7 PLAN UPRAVLJANJA OKOLIŠEM – DEPONIJA MOSTAR POGON ZA TRETMAN
PROCJEDNIH VODA (OTPADNIH VODA) IZ ČVRSTOG OTPADA ................................... 53
8
ANEKSI ........................................................................................................................ 54
3
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.1
Aneks 1 – Uloge i odgovornosti ključnih učesnika .................................................. 55
8.2
Aneks 2 –Glavni elementi šireg procesa za zaštitu okoliša u Bosni i Hercegovini
(Isključujući EIA PROCES) ............................................................................................... 56
8.3
Aneks 3 – Upitnik za TA za PPOV i PP Procjednih voda ........................................ 59
8.4
Aneks 4 – Provizorni sadržaji EIA za Pogone za prečišćavanje otpadnih voda ...... 69
8.5
Aneks 5 – Provizorni sadržaj SEP .......................................................................... 72
8.6
Aneks 6 – Sažetak trenutnog statusa potencijalnih (poznatih) ulaganja i tehničke
pomoći (TA) ...................................................................................................................... 73
8.7
Aneks 7 –Obrazac za Plan upravljanja okolišem (EMP) ......................................... 76
8.7.1 Sadržaj EMP .......................................................................................................76
8.7.2 Tabele za uzorkovanje, ublažavanje i monitoring ................................................77
8.8
Aneks 8 – Plan upravljanja okolišem za Deponiju Mostar za Pogon za tretman
procjednih (otpadnih) voda iz čvrstog otpada .................................................................... 79
4
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
1 POZADINA I INFORMACIJE O PROJEKTU
1.1
Uvod
Bosna i Hercegovina (u daljem tekstu BiH) zajedno sa Republikom Hrvatskom (u daljem tekstu
Hrvatska) prijavila se za Global Environment Facility (GEF) grant da podrži Projekat kontrole
okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I) (u daljem tekstu ASEPCP ili Projekt) koji
Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH (u daljem tekstu MVTEO) planira da
implementira u BiH. Cilj Projekta je smanjenje zagađenja nutrijentima u odabranim vrućim
tačkama /hot-spots Istočnog Jadranskog mora. Hrvatska kroz Fond za zaštitu okoliša i
energetsku efikasnost (u daljem tekstu EPEEF) se prijavila za GEF grant u iznosu od
6.810.000 $ da podrži gore pomenute ciljeve. Navedeni iznos je predviđen za Hrvatsku i BiH.
Predloženi Projekt želi da ubrza implementaciju Mediteranskih SAP-ova (SAP BIO i SAP
MED) usvojenih unutar Konvencije iz Barcelone u Jadranskom, i u Nacionalnim akcionim
planovima Bosne i Hercegovine i Hrvatske, u koherenciji sa pristupnim politikama Evropske
Unije (EU) i Direktivama, u sinergiji sa EU investicionim mehanizmima/facilities, i UNEP MAP
aktivnostima i politikama. Kao takav, to je konstitutivna komponenta šireg Okolišnog programa
za Jadransko more (u daljem tekstu ASEP), čiji je krajnji cilj da se smanje tereti zagađenja na
vrućim tačkama u Jadranskom moru te da se obnovi funkcionisanje ekosistema.
Projekt će promovisati ubrzavanje i povećanje partnerskih investicija Svjetske Banke (u daljem
tekstu WB) i drugih međunarodnih finansijskih institucija (IFI) koje ciljaju da podrže održivi
razvoj i zaštitu Jadranskog mora. Predloženi projekt je konzistentan sa nacionalnim
prioritetima i planovima. Projekt će također olakšati napredovanje BiH ka usklađivanju sa
relevantnim EU Direktivama i politikama. Projekt se u potpunosti drži principa, zahtijeva i
ciljeva Mediteranske strategije za održivi razvoj, usvojene 2005, naročito ciljeva iz prioritetne
oblasti “Promovisanje održivog upravljanja morem i obalnim zonama i preduzimanje hitnih
aktivnosti da se okonča degradacija obalnih zona,” i inicijativa da se uvede Pristup ekosistema
(EcAp) usvojen od strana u Barcelonskoj konvenciji.
Razvojni ciljevi projekta su da se smanji ispuštanje zagađivača sa prekograničnim značajem,
naročito azota/dušika, u odabranim vrućim tačkama Istočnog Jadranskog mora, i da se
poboljša regionalni kapacitet za pripremu projekata i okolišni monitoring osjetljivih područja.
Implementacija Projekta će biti dodijeljena Jedinici za upravljanje projektom (PMU)
uspostavljenoj u MVTEO. Budući da specifične investicije nisu unaprijed poznate, okolišni
skrining, procjena i upravljanje moraju biti inkorporirani u pripremu pod-projekta. Za investicije
koje će biti identifikovane tokom implementacije Projekta, okolišni i socijalni zahtijevi i BiH i
Svjetske Banke koja obezbjeđuje pomoć Vladi BiH za ASEPCP, će se primijeniti. Ovaj
dokument predstavlja Okvir za upravljanje okolišem i društvom (ESMF) za ASEPCP koji služi
kao alat da se izanaliziraju/screen pod-projekti (investicije i tehnička pomoć) i predstavlja
unificiranu politiku i proceduru koje će se slijediti. On odražava okolišne i socijalne regulatorne
zahtijeve BiH, kao i bezbjednosne politike i procedure Svjetske Banke. Dokument je
namijenjen da obezbijedi smjernice za PMU, opštine i opštinska preduzeća vezano za
donošenje odluka, odgovarajuće planiranje i implementaciju monitoringa.
5
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
1.2
Pregled Projekta
Predloženi Projekt bi bio implementiran kao pilot-projekt unutar šireg Okolišnog programa za
Jadransko more, fokusirajući se na podržavanje prioprema i implementacije već identifikovanih
prioritetnih mjera smanjenja zagađenja i jačanja institucionalnog okvira za zaštitu ekološke
ravnoteže u ciljanim vrućim tačkama na istočnoj obali Jadranskog mora. To bi uključilo
implementaciju pod-projekata odabranih demonstrativnih investicija za prioritetnu kontrolu
zagađenja i regionalnu tahničku pomoć (TA), da se razmotre ključna pitanja koja pogađaju
ekološku održivost Jadranskog mora, uključujući: tretman gradskih otpadnih voda i čvrstog
otpada; zaštitu podzemnih voda u krasu; poboljšanje monitoringa obalnih voda, i pripremanje
investicija. Projekt ima dvije glavne komponente:
Komponenta 1
Nabavka opreme da se pospješi kapacitet laboratorije Hrvatskih Voda da prati kvaliet
obalnih voda;
(ii) Postrojenje za treman procjednih voda iz čvrstog otpada na deponiji Dilklo u Zadru
(Hrvatska) da se smanji transfer zagađenja u more kroz karstne sisteme podzemnih
voda; i
(iii) Da se nadogradi laguna za tretman procjednih voda iz čvrstog otpada na deponiji
Uborak u Mostaru (BiH) do visokog opterećenja aktivnog mulja da se smanji transfer
zagađenja u more kroz karstne sisteme podzemnih voda i sliv rijeke Neretve.
(i)
Komponenta 2
(iv)
(v)
(vi)
Procjena ispuštanja nutrijenata u odabranim područjima hrvatske obale (da se
procijene relativni izvori nutrijenata, uključujući koncentrovane/tačkaste i raspršene
izvore, i izradi vart prijedloga za njihovo smanjenja u Sjevernoj Dalmaciji, štp pokriova
cijelu Zadarsku županiju i sjeverni dio Šibensko-Kninske županije, i u području delte
rijeke Neretve, u Dubrovačko-Neretvanskoj županiji i BiH slivu Neretve), kao i da
obezbijedi analizu politike, zakonskih i/ili institucionalnih reformi koje su potrebne da se
razmotre vezani problemi kvaliteta vode, inkorporiranje principa Integrisanog
upravljanja obalnom zonom (ICZM), i doprinošenje nacionalnim planovima za
implementaciju ICZM protokola na Barcelonsku konvenciju i EU Pomorske Okvirne
Direktive /Marine Framework Directive;
Idejni projekti i projektna dokumentacija, uključujući pripremu tenderske dokumentacije
za pristup EU fondovima, za investicije u tretman otpadnih voda i procjednih voda da
se usklade sa zahtijevima EU u Hrvatskoj (radi se o gradovma Zadar i Novigrad u
Zadarskoj županiji, Skradin u Šibeničko-Kninskoj županiji i Ploče u DubrovačkoNeretvanskoj županiji); i
Idejni projekti i projektna dokumentacija, uključujući pripremu tenderske dokumentacije
za pristup EU fondovima, za investicije u tretman otpadnih voda i procjednih voda da
se usklade sa zahtijevima EU u Bosni i Hercegovini (radi se o gradovima Trebinje i
Gacko u Istočnoj Hercegovini, Livno, Glamoč i Posušje u Zapadnoj Hercegovini, i
Neum na Jadranskoj obali).
NAPOMENA: Mada gore navedene komponente uključuju pod-projekte u Hrvatskoj, ovaj
ESMF će se samo baviti investicijama i tehničkom pomoći u BiH. Zaseban ESMF će biti
pripremljen
za
ulaganja
i
tehničku
pomoć
za
Hrvatsku.
6
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
2 NACIONALNE I WB OKOLIŠNE POLITIKE RELEVANTNE
ZA PROJEKT
Ovaj odjeljak daje analizu WB i BiH zahtijeva i procesa za Procjenu uticaja na okoliš (EIA)
uključujući:


Pregled okolišne legislative (naročito bilo kojih propisa o procjeni uticaj ana okoliš)
kantonalnog, entitetskog ili državnog vladinog nivoa u BiH da se uspostave njene
procedures po pitanju skrininga okoliša, zahtijeva EA dokumenta i saržaja, EA
procedura pregleda i odobravanja, i zahtijeva za EA konsultacije i objavljivanje;
Pregled WB bezbjednosnih politika i procedura, naročito OP/BP/GP 4.01 (Procjena
okoliša), i dokumentacije vezano za zahtijeve javne konsultacije i javnog objavljivanja.
Dodatno, odjeljak daje osnovne informacije o glavnim odredbama legislative o otpadu i
otpadnim vodama.
2.1
Relevantne okolišne i socijalne politike i procedure
Razmatrajući njenu konstitutivnu organizaciju, BiH se sastoji od dva entiteta (Federacija BiH i
Republika Srpska) i Brčko Distrikta (BD) kao adminsitrativne jedinice.
Na nivou BiH, MVTEO je odgovoran za implementaciju multilateralnih i bilateralnih
međunarodnih povelja/sporazuma i konvencija o zaštiti okoliša.
Nadležnosti vezano za okolišna pitanja su podijeljene između entiteta i BD. U Federaciji BiH
(FBiH), ovlaštenja u pogledu okolišnih pitanja su podijeljena između Federalnih i Kantonalnih
ministarstava (Federalno ministarstvo okoliša i turizma (FMOIT) i ministarstva prostornog
planiranja i zaštite okoliša u kantonima).
U Republici Srpskoj (RS), razmatrajući njenu organizacionu strukturu, nadležnosti su
podijeljene između entitetskog Ministarstva prostornog planiranja, građevinarstva i ekologije
(MPPGE) i lokalnih jedinica samouprave.
Razmatrajući da se ESMF fokusira na potencijalne lokacje projekta (za fizičke investicije i TA)
uključujući Mostar na rijeci Neretvi, Trebinje i Gacko u Istočnoj Hercegovini, Livno, Glamoč i
Posušje u Zapadnoj Hercegovini, i Neum na Jadranskoj obali koji su locirani izvan BD, propisi
BD neće biti analizirani u dokumentu.
Procjena okoliša (EA) u oba entiteta mora biti implementirana unutar procedure izdavanja
Okolišne dozvole (EP).
2.1.1 EIA Proces u FBiH i RS
Federacija BiH
EIA proces u FBiH je regulisan Zakonom o zaštiti okoliša (Službeni List FBiH, Br. 33/03 i
38/09). Dodatno, ovo pitanje je regulisano u Propisu o Pogonima i postrojenjima koja podliježu
obaveznoj procjeni uticaja na okoliš, i Postrojenjima kojima je dopušteno da budu izgrađena i
puštena u rad samo ako im bude odobrena okolišna dozvola (Službeni List FBiH, Br. 19/04).
Uvažavajući da potencijalne lokacije projekta u FBiH predviđaju Livno, Glamoč, Posušje,
7
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Mostar i Neum, i činjenicu da kantoni u FBiH imaju vlast da regulišu okolišna pitanja, EIA
proces na ovim lokacijama je dodatno regulisan slijedećim zakonima i podzakonskim aktima:



Propis o Pogonima i postrojenjima koja podliježu obaveznoj procjeni uticaja na okoliš, i
Postrojenjima kojima je dopušteno da budu izgrađena i puštena u rad samo ako im
bude odobrena okolišna dozvola Kantona 10 (Službeni List Kantona 10, Br. 7/05 i
12/08),
Propis o Pogonima i postrojenjima koja podliježu obaveznoj procjeni uticaja na okoliš, i
Postrojenjima kojima je dopušteno da budu izgrađena i puštena u rad samo ako im
bude odobrena okolišna dozvola Hercegovačko-Neretvanskog Kantona (Službeni List
Hercegovačko-Neretvanskog Kantona, Br. 1/05), i
Propis o Pogonima i postrojenjima koja podliježu obaveznoj procjeni uticaja na okoliš, i
Postrojenjima kojima je dopušteno da budu izgrađena i puštena u rad samo ako im
bude odobrena okolišna dozvola Zapadno-Hercegovačkog kantona (Službeni List
Zapadno-Hercegovačkog Kantona, Br. 2/06).
Propis o Pogonima i postrojenjima koja podliježu obaveznoj procjeni uticaja na okoliš, i
Postrojenjima kojima je dopušteno da budu izgrađena i puštena u rad samo ako im bude
odobrena okolišna dozvola FBiH1 reguliše pragove verijednosti na postrojenjima koja su u
jurisdikciji FMOIT. Za određene pogone i postrojenja FMOIT određuje na bazi od slučaja do
slučajada lije EIA potrebna ili ne. Ako EIA nije potrebna, FMOIT izdaje EP na osnovu
Zahtijeva/Aplikacije za izdavanje EP. Za pogone i postrojenja za koje nije potrebna EIA, kao i
za pogone i postrojenja ispod pragova vrijednosti regulisanih u propisima FBiH, EP se izdaje
od strane nadležnog kantonalnog ministarstva. Stoga, u FBiH, pogoni za prečišćavanje
otpadnih voda koji tretiraju preko 50 000 ES podliježu EIA i EP izdaje FMOIT. Pogoni za
prečišćavanje otpadnih voda sa kapacitetom od 10.000 do 50.000 ES podliježu euvaluaciji
FMOIT da li je EIA potrebna ili ne. Ako evaluacija pokaže da EIA nije potrebna, EP izdaje
FMOIT na osnovu Zahtijeva/Aplikacije za izdavanje EP. Pogoni za prečišćavanje otpadnih
voda < 10.000 ES podliježu kantonalnim propisima.
Lista investicija u otpadne vode i investicija u deponmije koje zahtijevaju obaveznu EIA prije
izdavanja EP u skladu sa propisom u FBiH, je prezentirana u Tabela 1.
Tabela 1: Lista investicija u otpadne vode i investicija u deponije koje zahtijevaju obaveznu EIA u FBiH
Tip/vrsta projekta
Obavezna EIA
Postrojenja za odlaganje otpada za:
 Spaljivanje otpada
 Hemijski tretman
 Odlaganje opasnog otpada

Opštinska postrojenja za spaljivanje otpada

Postrojenja za biološki i fizičko-hemijski tretman
neopasnog otpada u svrhu daljeg odlaganja sa
kapacitetom većim od 50 t/dnevno

Deponije koje primaju više od 10 t/dnevno ili sa
ukupnim kapacitetom većim od 25.000 t,
iskljlučujući deponije inertnog otpada

1
Službeni List FBiH, Br. 19/04
8
EIA se vrši na
osnovu evaluacije
FMOIT
Izdavanje okolišne
dozvole se vrši od
strane nadležnog
nacionalnog
ministarstva
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Tip/vrsta projekta
Obavezna EIA
Deponije inertnog otpada sa kapacitetom od
3
250.000 m ukupne zapremine ili površinom od
4 ha lii više

PPOV kapaciteta preko 50.000 ES

EIA se vrši na
osnovu evaluacije
FMOIT
Postrojenja za biološki i fizičko-hemijski tretman
neopasnog otpada namijenjenog za dalje
odlaganje sa kapacitetom većim od 10 t/dnevno

Deponije koje primaju više od 5 t/dnevno ili sa
ukupnim kapacitetom većim od 10.000 t,
iskljlučujući deponije inertnog otpada

Deponije inertnog otpada sa kapacitetom od
3
100.000 m ukupne zapremine ili površinom od
2 ha lii više

PPOV kapaciteta preko 10.000 ES

Izdavanje okolišne
dozvole se vrši od
strane nadležnog
nacionalnog
ministarstva
Postrojenja za biološki i fizičko-hemijski tretman
neopasnog otpada namijenjenog za dalje
odlaganje, sa kapacitetom od 2 do10 t/dnevno

Deponije koje primaju manje od 5 t/dnevno ili sa
ukupnim kapacitetom od 2.000 do 10.000 t,
iskljlučujući deponije inertnog otpada

Deponije inertnog otpada sa kapacitetom od
3
10.000 do100.000 m ukupne zapremine ili
površinom od 0,5 do 2 ha

Lokacije za odlaganje šljake sa ukupnim
kapacitetom od 2.000 do 10.000 t

Skladište starog željeza uključujući olupine
automobila sa kapacitetom od 2.000 do 10.000 t
/ godišnje

PPOV kapaciteta 1.000 do 10.000 ES (samo u
HNK; ova odredba ne postoji u legislativi ZHK i
Kantona 10)

NAPOMENA:
U ovoj tabeli, lista investicija (projekata) za koje je obavljena procedura izdavanja okolišne dozvole od strane
nadležnog kantonalnog ministarstva odnosi se samo na odredbe propisane od strane legislative HNK, ZHK i
Kantona 10. Međutim, ove odredbe se mogu neznatno razlikovati u drugim kantonima, stoga, za potencijalne
investicije u drugim kantonima ova lista mora biti ažurirana.
Procedura procjene za pogone i postrojenja koja zahtijevaju obaveznu EIA počinje sa
podnošenjem Zahtijeva (aplikacije/prijave) za Preliminarnu projenu uticaja na okoliš (PEIA).
Na osnovu PEIA, the FMOIT il iizdaje Odluku o EP, ili daje Zaključak o rzvoju Studije uticaja
na okoliš (EIS). EIS mora izvršiti institucija koja posjeduje licencu od FMOIT, koja joj
omogućuje da provede EIS. Nakon podnošenja EIS, FMOIT je čini dostupnom za javnost,
informiše i poziva javnost da diskutuje o EIS, i imenuje ekspertnu komisiju da pregleda
podnesenu EIS. Nakon obavljanja javnog očitovanja i nakon pozitivne evaluacije ekspertne
komisije, FMOIT izdaje Odluku o EP. Zakon o zaštiti okoliša2 propisuje odredbe za koje
slučajeve Odluka o EP neće biti izdana i u takvim slučajevima procedura je prekinuta.
2
Službeni List FBiH, Br. 33/03 and 38/09
9
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Za pogone i postrojenja za koja je EIA izvršena na osnovu evaluacije FMOIT, EA procedura
počinje pripremom i podnošenjem Zahtijeva za EP nadležnom Ministarstvu, i Ministarstvo
podnosi Zahtijev zajedno sa prilozima nadležnim vlastima i zainteresovanim stranama u svrhu
primanja mišljenja i sugestija od javnosti i zainteresovanih strana. Dok pregleda Zahtijev za
EP, ministarstvo uzima u obzir slijedeće kriterije:



Karkakteristike projekta (veličina, akumulacija ostalih struktura, korištenje prirodnih
resursa, stvaranje otpada, emisije zagađenje i interferencije/miješanja, rizik od
akcidenata, itd.)
Lokaciju projekta i okolišnu osjetljivost geografskih područja koja će vjerovatno biti
pogođena projektom (postojeće korištenje zemljišta, dostupnost, kvalitet i regenerativni
kapacitet prirodnih resursa, absorpcijski kapacitet prirodnog okruženja: močvare,
obalne zone, zaštićena područja, itd.)
Karakteristike potencijalnih uticaja (obim uticaja, uticaj prekogranične prirode, veličina i
složenost uticaja, vjerovatnoća uticaja, trajanje, učestalost i reverzibilnost/povratnost).
Ako je određeno da EIS nije potrebna, FMOIT će izdati EP. Inače, FMOIT izdaje Odluku o
neophodnosti provođenja EIS. Razvoj/izrada EIS uključje obavezu da se provede javna
diskusija, i evaluaciju EIS vrši ekspertna komisija koju nominuje ministar.
Procedura izdavanja okolišne dozvole za pogone i postrojenja za koja ne treba EIA, i za koja
FMOIT izdaje EP, počinje sa podnošenjem Zahtijeva za EP FMOIT-u, koje izdaje EP u roku od
120 dana od datuma podnošenja aplikacije/prijave.
Na kantonalnom nivou, pogoni i postrojenja koja će biti izgrađena i puštena u rad moraju
pripremiti Zahtijev za EP na osnovu primjenjivih kantonalnih propisa. Zahtijev je podnesen
nadležnom kantonalnom ministarstvu, koje ima obavezu da objavi Zahtijev na web-stranici
ministarstva, i da dostavi kopije Zahtijeva javnosti i zainteresovanim stranama za komentare i
sugestije.
Republika Srpska
Kao i Zakon FBiH, Zakon o zaštiti okoliša RS (Službeni Glasnik RS, Br. 71/12), i primjenjiva
podzakonska akta – Dekret/propis o instalacijama koje mogu biti izgrađene i puštene u rad
samo ako im je odobrena okolišna dozvola (Službeni Glasnik RS, Br. 70/06), i Smjernice o
sadržaju EIS (Službeni Glasnik RS, Br. 118/05), regulišu obaveznu EIA proceduru i izdavanje
okolišne dozvole za sva postrojenja koja potencijalno ugrožavaju okoliš.
Ova legislativa specificira sadržaj EIA dokumentacije, sadržaj aplikacije za okolišnu dozvolu,
kao i cijelu proceduru uključujući objavljivanje, učešće javnosti i uključenost drugog entiteta ili
susjedne države u slučaju mogućih prekograničnih uticaja. Ključne odredbe ovog Zakona,
uključujući one o EIA, su ekvivalentne odredbama FBiH Zakona. Dekret/propis o projektima
koji podliježu EIA proceduri i kriterijima za skrining i određivanje opsega (Službeni Glasnik RS,
Br. 07/06) i Dekret/propis o pogonima i postrojenjima koja mogu biti izgrađena i puštena u rad
samo ako im bude odobrena okolišna dozvola (Službeni Glasnik RS, Br. 07/06) lista
industrijskih pogona, postrojenja i projekata sa znatnim negativnim uticajima na okoliš koji
podliježu obaveznoj EIA kao dio procedure izdavanja okolišne dozvole.
Kao i u FBiH, postojeća postrojenja i operacije se razmatraju kroz Propis o
aplikacijama/prijavama za izdavanje okolišne dozvole za pogone i postrojenja koja posjeduju
10
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
dozvolu odobrenu prije nego što je na snagu stupio Zakon o zaštiti okoliša (Službeni Glasnik
RS, Br. 24/06), koji reguliše aplikacje/prijave za EP-e.
Ovlašteno ministartvo u RS, koje odobrava i izdaje EP-e je MPPGE. U primjenjivim propisima
u RS, obaveze za pripremu EIA su postavljene na sličan način kako je to regulisano u FBiH.
Projekti za koje je EIA obavezna i za koje MPPGE odlučuje da je EIA neophodna su regulisani
gore pomenutim Dekretom/propisom o projektima koji podliježu EIA proceduri i kriterijima za
skrining i određivanje obuhvata i Dekretom/propisom o pogonima i postrojenjima koja mogu
biti izgrađena i puštena u rad samo ako im bude odobrena okolišna dozvola 3.
Lista investicija u otpadne vode i investicija u deponije koje zahtijevaju obaveznu EIA prije
izdavanja EP u skladu sa propisom u RS, je prezentirana u Tabela 2.
Tabela 2: Lista investicija u otpadne vode i investicija u deponije koje zahtijevaju obaveznu EIA u RS
Tip/vrsta projekta
Obavezna EIA
Postrojenja za odlaganje otpada za:
 Spaljivanje otpada
 Hemijski tretman
 Odlaganje opasnog otpada

Opštinski pogoni/postrojenja za spaljivanje otpada

Postrojenja za biološki i fizičko-hemijski tretman neopasnog otpada
namijenjenog za dalje odlaganje sa kapacitetom većim od 50 t/dnevno

Deponije koje primaju više od 10 t/dnevno ili sa ukupnim kapacitetom
većim od 25.000 t, isključujući deponije inertnog otpada

3
Deponije inertnog otpada sa kapacitetom od 250.000 m ukupne
zapremine ili površinom od 4 ha lii više

PPOV kapaciteta preko 50.000 ES

EIA se vrši na osnovu
evaluacije MPPGE
Postrojenja za biološki i fizičko-hemijski tretman neopasnog otpada
namijenjenog za dalje odlaganje sa kapacitetom većim od 10 t/dnevno

Deponije koje primaju više od 5 t/dnevno ili sa ukupnim kapacitetom
većim od 10.000 t, isključujući deponije inertnog otpada

3
Deponije inertnog otpada sa kapacitetom od 100.000 m ukupne
zapremine ili površinom od 2 ha lii više

PPOV kapaciteta preko 10.000 ES

NOTE:
Za postrojenja ispod pragova vrijednosti navedena u Dekretu/propisu o pogonima i postrojenjima koja mogu biti
izgrađena i puštena u rad samo ako im bude odobrena okolišna dozvola i postrojenjima koja nisu navedena u
Dekretu, EP izdaje tijelo odgovorno za zaštitu okoliša unutar jedinice lokalne samouprave.
Procedura za PEIA počinje podnošenjem zahtijeva MPPGE-u. MPPGE odlučuje o Zahtijevu
za PEIA sa odlukom o razvoju/izradi EIA za projekte navedene u Dekretu/propisu o projektima
za koje treba EIA uzimajući u obzir:



3
Određenu osjetljivost okoliša projekta,
Posebne mjere za zaštitu okoliša za projektno područje ,
Značajan uticaj projekta na okoliš drugog entiteta, Brčko Distrikta i druge države.
Oba Dekreta/propisa - Službeni Glasnik RS, Br. 07/06
11
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
MPPGE odlučuje o obuhvatu procjene uticaja za svaki pojedinačni slučaj, uzimajući u obzir set
kriterija. Također, MPPGE ima obavezu da obezbijedi kopiju Zahtijeva za pregled od strane:


vlasti odgovornih za prostorno planiranje u lokalnom vladinom tijelu, upravnim tijelima i
organizacijama odgovornim za zaštitu elemenata okoliša i
međuentitetskom tijelu, ako je to projekt koji može imati uticaj na okoliš u drugom
entitetu, BD i drugoj državi.
Nakon pregledanja primljenih mišljenja, MPPGE izdaje Odluku definišući obavezu aplikanta da
provede EIA i obezbijedi EIS ili odredi da Procjena i EIS nisu potrebni i da izda EP.
Ako odluka propisuje potrebu da se provede EIA i EIS, druga faza EIA počinje za vlasnika
projekta. Ako je određeno da je lokacija projekta u području pod specifičnim režomom zaštite,
bilo na osnovu Zakona o vodama (vodozaštitna zone), ili Zakona o zaštiti prirode, procjena je
potrebna da se verifikuje usklađenost aktivnosti sa režimima zaštite i potencijalnim uticajima.
Za projekte koji ne zahtijevaju procjenu i EIS, Faza preliminarne procjene je zaključena sa
Odlukom o nepotrebnosti EIA, i vlasnik projekta dalje podnosi zahtijev za izdavanje EP.
Za projekte za koje je potrebna EIA, vlasnik projekta ima obavezu da razvije i podnese EIS u
MPPGE. Opseg i sadržaj EIS su definisani Odlukom Ministarstva, i integralni dio Studije mora
biti mišljenje zainteresovane javnosti, primljeno tokom prve faze (Preliminarna EIA). U procesu
odobravanja EIS, vlasnik projekta obezbjeđuje uvid u EIS za zainteresovanu javnost i
organizuje javnu diskusiju. Nakon ovog koraka i revizije EIS koju vrši ekspertna komisija, koju
nominuje Ministar, MPPCEE će izdati odluku o odobravanju ili odbijanju EIS.
Dekret/propis o pogonima i postrojenjima koja mogu biti izgrađena i puštena u rad samo ako
im je odobrena okolišna dozvola (Službeni Glasnik RS, Br. 07/06) reguliše listu projekata koji
ne dosežu do propisanih pragova vrijednosti, i koji mogu imati značajan uticaj na okoliš i
kojima je dozvoljeno da budu izgrađeni i pušteni u rad samo ako obezbijede EP. Vlasnik
projekta podnosi Zahtijev za EP i Dokument o dokazu na osnovu kojeg MPPGE izdaje EP.
U 2012, RS je usvojila novi Zakon o zaštiti okoliša RS (Službeni Glasnik RS, Br. 71/12), za koji
primjenjiva podzakonska akta tek trebaju biti objavljena. Uzevši činjenicu da RS treba da
objavi nova podzakonska akta u pogledu implementacije Zakona o zaštiti okoliša RS, to ne
mora značiti da će nova podzakonska akta postaviti različite obaveze i standarde u pogledu
izdavanja EP i obaveze koje se odnose na potrebe razvijanja EIA-a. Međutim, razmatrajući
sadržaj novog Zakona o zaštiti okoliša RS, manje je vjerovatno da će tu biti značajnijih
promjena u procesu, zahtijevima i obavezama za razvijanje EIA u dolazećem periodu
relevantnom za implementaciju Projekta.
2.1.2 Procedure Svjetske Banke (WB)
Svi projekti koje finansira WB podliježu bezbjednosnim politikama WB i procedurama, naročito
OP/BP/GP 4.01 EA i dokumentacija vezano za javne konsultacije i zahtijeve javnog
objavljivanja koji opisuju instrumente i procedure za eliminisanje negativnih ekonomskih,
socijalnih i okolišnih pitanja koja se mogu javiti. EA predloženog projekta je proces čija širina,
dubina i tip analize zavise od prirode, veličine i potencijalnih uticaja na okoliš. Ona evaluira
potencijalne okolišne rizike i uticaje projekta; proučava alternative projekta; identifikuje načine
poboljšanja odabira projekta, viđenja, planiranja, dizajna i implementacije sprječavajući,
minimizirajući, ublažavajući ili kompenzirajući negativne uticaje na okoliš; i poboljšavajući
pozitivne uticaje.
12
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
EA razmatra okolišne komponente (npr. zrak, vodu i zemljište), ljudsko zdravlje i bezbjednost,
socijalne aspekte (ponovno naseljavanje stanovništva, domaću populaciju i fizičke kulturne
resurse), prekogranične i globalne okolišne aspekte (klimatske promjene), varijacije u projektu
i uslove u zemlji (npr. ono što su ustanovile okolikšne studije u zemlji; nacionalni okolišni
akcioni planovi; sveukupni okvir politike zemlje; nacionalna legislativa; institucionalne
sposobnosti vezano za okoliš; i relevantni međunarodni sporazumi i dogovori).
WB preduzima skrining svakog predloženog projekta da odredi prikladan obim i tip EA. WB
klasifikuje predloženi projekt u jednu od četiri kategorije, zavisno od tipa, lokacije, osjetljivosti i
veličine projekta; i prirode i magnitude njegovih potencijalnih uticaja na okoliš.
ASEPCP (I) je klasifikovan kao Kategorija B dok su njegovi potencijalni negativni uticaji na
okoliš na ljudske populacije ili područja važna za okoliš, uključujući močvare, šume, travnata
zemljišta i druga prirodna staništa, manje negativni od onih projekata Kategorije A. Ovo uticaji
su specifični za lokaciju sa malo ili nimalo nepovratnih i u većini slučajevamjere ublažavanja
mogu biti dizajnirane spremnije nego za projekte Kategorije A. Opseg EA za projekte
Kategorije B može varirati od projekta do projekta, ali je uži nego za one Kategorije A EIA. EIA
proučava potencijalne negativne i pozitivne uticaje projekta na okoliš i preporučuje bilo koje
mjere potrebne da se spriječe, minimiziraju, ublaže ili kompenziraju negativni uticaji uz
poboljšavanje okolišnih performansi. Plan upravljanja okolišem (EMP) predstavlja esencijalni
dio EA dokumenata za projekte Kategorije B. Za mnoge projekte Kategorije B, samostalni
EMP može biti dovoljan.
Kako je navedeno u paragrafu 8 Operativne politike (OP) 4.01 - EA, WB preduzima skrining
svakog predloženog projekta da odredi prikladan obim i tip EA. Za Kategoriju B, WB
primjenjuje različite instrumente da zadovolji zahtijeve WB za procjenu okoliša: revizija okoliša,
procjena opasnosti i rizika, plan upravljanja okolišem, okvir upravljanja okolišem i društvom.
Pored OP/BP 4.01 Procjena okoliša, ostale WB bezbjednosne politike i procedure koje se
odnose na zaštitu okoliša i socijalne aspekte su date dole:




OP 4.07 Upravljanje vodnim resursima;
OP/BP 4.11 Fizički kulturni resursi;
OP 7.50 Projekti na međunarodnim vodnim putevima;
OP 17.50 Politika objavljivanja
Operativna politika OP 4.07 – Upravljanje vodnim resursima
Uključenost Banke u upravljanje vodnim resursima daje neotuđivu podršku za obezbjeđivanje
pitke vode, projekte vodosnabdijevanja i kanalizacije, kontrolu poplava, i vode za produktivne
aktivnosti na način koji je ekonomski prihvatljiv, okolišno održiv i socijalno/društveno pravedan.
Banka podržava projekte za izbjegavanje gomilanja vode i probleme saliniteta koji idu uz
investicije za navodnjavanje itako što će (i) pratiti vodostaje i impementirati mreže za drenažu
dje je potrebno, i (ii) usvojiti najbolje prakse upravljanja za kontrolu zagađenja vode.
Ona tekođer podržava projekte uspostavljaući jake zanonske i regulatorne okvire da osigura
da su zadovoljeni socijalni interesi, okolišni resursi zaštićeni, i spriječeno monopolističko
formiranje cijena. Banka zahtijeva legislativu ili druge prikladne aranžmane da uspostavi
efektivnu koordinaciju i procedure dodjeljivanja za međudržavne vodne resurse.
Operativna politika OP/BP 4.11 – Fizički kulturni resursi
13
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Ova politika se bavi fizičkim kulturnim resursima, definisanim kao pokretni ili nepokretni
objekti, lokacije, graševina il igrupe građevina, i prirodni fenomeni i pjesaži koji imaju
arheološki, paleontološki, historijski, arhitektonski, religijski, estetski ili drugi kulturni značaj.
Fizički kulturni resursi mogu biti locirani u urbanim ili ruralnim sredinama,i mogu biti iznad ili
ispod zemlje, ili pod vodom. Njihov kulturni interes može biti na lokalnom, provincijskom ili
nacionalnom nivou, ili unutar međunarodne zajednice.
Uticaji na fizičke kulturne resurse koji rezultiraju iz projektnih aktivnosti, uključujući i mjere
ublažavanja, ne smiju biti u suprotnosti sa nacionalnom legislativom korisnika zajma, ii
njegovim obavezama unutar relevantnih međunarodnih okolišnih sporazuma i dogovora.
Korisnik zajma se bavi uticajima na fizičke kulturne resurse u projektima predloženim za
finansiranje od strane WB, kao integralnim dijelom EA procesa.
Ako je EMP pripremljen, Plan upravljanja fizičkim kulturnim resursima je njegov integralni dio i
on uključuje mjere za izbjegavanje ili ublažavanje bilo kakvih negativnih uticaja na fizičke
kulturne resurse, odredbe za mjere upravljanja u slučaju da je fizički kulturni resurs u sukobu
(ugrožen) kroz implementaciju projekta, kao i neophodne mjere da se ojača institucionalni
kapacitet, i monitoring sistem da se prati napredak datih aktivnosti. Ovaj plan upravljanja mora
biti konzistentan sa sveukupnim okvirom politike zemlje i nacionalnom legislativom i uzeti u
obzir institucionalne sposobnosti u pogledu fizičkih kulturnih resursa.
Operativna politika OP 7.50 – Projekti na međunarodnim vodnim putevima
Ova politika se primjenjuje na slijedeće tipove međunarodnih vodnih puteva:



bilo koja rijeka, jezero, kanal, ili slično vodno tijelo koje formira granicu između, ili bilo
koja rijeka ili površinsko vodno tijelo koje protiče kroz, dvije ili više država;
bilo koja pritoka ili drugo površinsko vodno tijelo koje je komponenta bilo kojeg vodnog
puta opisanog u (a) gore; i
bilo koja uvala, zaliv, tjesnac ili kanal koji povezuje dvije ili više država. Ili, ako je unutar
jedne države, koji je priznat kao neophodan kanal komunikacije između otvorenog
mora i drugih država i bilo koja rijeka koja utiče u takve vode.
Ova politika se primjenjuje na slijedeće tipove projekata:


hidro-elektrika,
navodnjavanje,
kontrola
poplava,
plovidba,
odvodnja,
vodosnabdijevanje i kanalizacija, industrijske i slične projekte koji uključuju korištenje ili
potencijalno zagađenje međunarodnih vodnih puteva, i
detaljan projekat i inžinjerske studije projekata pod a) gore.
Banka zahtijeva se međunarodnim aspektom projekta na međunarodnom vodnom putu bavi
čim je prije moguće. Ako je takav projekat predložen, Banka zahtijeva od korisnika da izjavi,
ako to već nije ranije uradio, da formalno obavijesti ostale obalne države o predloženom
projektu i njegovim projektnim detaljima (vidi BP 7.50, para. 3). Ako dati korisnik zajma navede
Banci da on ne želi dati takvu notifikaciju, Banka to normalno sama uradi. Ako korisnik zajma
ima prigovor na takav postupak Banke, Banka prekida obradu projektnog prijedloga.
OP 17.50 Politika objavljivanja
Podržava donošenje odluke korisnika zajma i WB tako što dozvoljava javni pristup
informacijama o okolišnim i socijalnim aspektima projekata ovlaštene sa šest bezbjednosnih
14
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
politika koje imaju specifične zahtijeve za objavljivanje, između ostalog, ovlaštene
Operativnom politikom (OP) 4.01 - EA.
Ograničenja bezbjednosnih politika
Aktivnosti Kategorije A neće biti finansirane kroz projekt. Predloženi pod-projekt je
klasisificiran u ovoj kategoriji, ako je vjerovatno da ima jako značajne, negativne, i/ili
dugoročne negativne uticaje na ljudsko zdravlje i prirodno okruženje čiju je magnitudu teško
odrediti u fazi identifikacje pod-projekta. Ovi uticaji mogu također pogoditi područje šire nego
štosu lokacije pod-projekta. Mjere za ublažavanje takvih okolišnih rizika mogu biti složene i
skupe.
OP/BP 4.12 Nedobrovoljno ponovno naseljavanje. Projekt neće pokrenuti OP 4.12. Stoga,
niko od potencijalnih korisnika ne može učestvovati u projektu ako oni trebaju nabavku
zemljišta za aktivnosti koje će biti podržane u ukviru ovog projekta čak i ako je ono nabavljeno
prije zajma za specifične svrhe zajma. Za rehabilitaciju i rekonstrukciju (koje bi uključile
rušenje onih objekata koji više nisu prikladni i izgradnju novih) postojećih zgrada unutar istog
tlocrta bi se mogla izdati dozvola. Ako bi rekonstrukcij prekoračila tlocrt postojeće strukture na
bilo koji način, PMU i opštine moraju ustanoviti da bilo koje dodatno zemljište koje se koristi
nema tereta (tj. nema bespravnih stanara ili onih koji prisvajaju/zloupotrebljavaju pravo ili ne
zahtijevaju deložaciju bilo koga ko je stanar u tom vlasništvu) i obezbijediti dokaz u formi
fotografija i vlasničkog naziva/lista. Opštine bi trebale verifikovati za svaki pod-projekt status
vlasništva bez tereta prije odobravanja bilo kojeg pod-projekta koji bi mogao pokrenuti takva
pitanja.
2.1.3 Razlike između legislative WB legislative BiH
Zakoni o okolišu FBiH i RS daju adekvatan okvir da se sprovedu okolišne aktivnosti i njih će
općenito biti moguće uskladiti sa zahtijevima WB. Kratak izvještaj o sažetku koji poredi
okolišne zahtijeve BiH i WB za pripadajuća ulaganja za planirane deponije i PPOV-e i TA je
prezentiran u slijedećim odjeljcima kroz:
a) Pripremu investicija: Procedure skrininga projekta, Sadržaj EA Objava dokumentacije,
Procedure konsultacija i dozvola, Institucionalni EA pregled, odobrenje i izdavanje
okolišnih dozvola, i Standadri efluenta/smjernice;
b) Implementaciju investicija: Plan ublažavanja, Monitoring plan, Institucionalne
odgovornosti i aranžmani za upravljanje okolišem (prikupljanje podataka, analiza
podataka, priprema izvještaja i dostavljanje istog, donošenje odluka o upravljanju
okolišem), Dozvole i licenciranje.
BiH E(I)A proces se zasniva na EP, koji je zauzvrat zahtijev za ostale neophodne dozvole (kao
što je urbanistička saglasnost u FBiH ili građevinska dozvola u RS). Koraci potrebni za
pribavljanje EP su sadržani i u kategorizaciji i u skriningu.
Razmatrajući ove specifične okolnosti, opčekuje se da će zahtijevi WB u pogledu specifičnih
komponenti EA procesa biti strožiji u praksi. međutim, ovi strožiji zahtijevi mogu se lako
inkorporirati u sveukupni BiH EIA proces. Korisnik zajma i druge agencije koje implementiraju
projekt su odgovorni za zadovoljavanje ovih specifičnih zahtijeva WB u određenim tačkama.
Može se smatrati da su zahtijevi za EIA u BiH, u velikom obimu slični zahtijevima WB;
međutim, mada postoji mnogo sličnosti između ova dva sistema, postoji također određen broj
različitosti između sistema koji su prezentirani u Tabela 3 dole.
15
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Tabela 3: Poređenje WB i BiH EA zahtijeva
Pitanje
BiH zahtijevi
WB zahtijevi
Skrining
Kategorizacija i skrining su zasnovani na listi
4
instalacija i postrojenja za koje je potrebna EP
pribavljena ili kroz EIA ili bez EIA
Skrining se zasniva na tipu,
lokacji, osjetljivosti, i veličini
predloženog projekta
identifikujući ključna pitanja
uključujući bilo kakve
probleme ponovnog
naseljavanja, domaćih ljudi i
kulturnog vlasništva
Značajni uticaji
Kat I: Installacje i postrojenja koja će biti procijenjena
zbog njihovog uticaja na okoliš koja zahtijevaju punu
EIA. U tom slučaju, EIA je uslov za pribavljanje EP.
EIA studija mora uključiti rezultate PEA. Studija
također mora inkorporirati komentare i sugestije
vladinih i nevladinih organizacija kao i rezultate javnih
konsultacija.
Kategorija A: Projekti koji će
vjerovatno imati značajan
negativan uticaj na okoliš koji
su osjetljivi (nepovratni).
Umjereni uticaji
Kat II: FMOIT /MPPGE vrše skrining projekta i
odlučuju da li je potrebna EIA. Podzakonski akt
definiše postrojenja/instalacije koje podliježu skriningu
i kriterijima za skrining kao što su veličina, kumulativni
uticaj, korištenje prirodnih resursa, osjetljivost, itd.
Kat B: Projekti sa uticajem na
okoliš manje negativnim od
onih iz Kat A.
Kat III: Instalacije i postrenja za koja nije potrebna
puna EIA i za koja je EP izdalo ministarstvo
Nizak uticaj ili bez
uticaja
Kat IV: Sva postrojenja i instalacije za nivoima
pragova vrijednosti ispod praga vrijednosti
regulisanog u primjenjivom podzakonskom aktu. EP
za ovaj tip kategorije je izdata od kantonalnog
ministarstva odgovornog za okolišna pitanja u FBiH ili
odjela za okolišna pitanja jedinica lokalne
samouprave u RS.
Kat C: Projekti sa minimalnim
ili nikakvim negativnim
uticajem.
Ostalo
Nema
Lista aktivnosti koje nisu
podobne za finansiranje od
strane WB.
Specifični zahtijevi za
projekte vezane za
tretman otpadnih voda



Kategorija je dodijeljena na
bazi skrininga. Velikim
projektima sa potencijalno
značajnim uticajima je
dodijeljena Kat A. Manji
projekti i/ili projekti
rehabilitacije ili rekonstrukcije
obično potpadaju pod Kat B.
EA Dokumentacija /
Sadržaj dokumenta
Projekti za koje treba EIA (Kat I):
Faza I: Zahtijev (pismena aplikacija) za PEIA mora
biti podnesen od strane onoga ko razvija projekt
(korisnika zajma) nadležnom ministarstvu kako bi se
odredio opseg EIA studije.
Faza II: Ministarstvo definiše sadržaj i opseg EIA na
osnovu rezultata PEIA.
Kat A: Potreba puna EA,
normalno EIA. EMP je
suštinski dio EA.
Projekti za koje nadležna ministarstva odlučuju da li je
potrebna EIA (Kat II):
Aktivnosti u ovoj kategoriji također podliježu PEIA,
Kat B: Opseg EA uži nego za
projekte Kat. A. Obično je
samo EMP potreban.
PPOV sa kapacitetom koji prelazi 50000 ES
PPOV sa kapacitetom od 10 000 do 50000 ES
PPOV sa kapacitetom ispod 10 000 ES
4
Propis o pogonima i postrojenjima za koja je obavezna procjena uticaja na okoliš i postrojenja za koja je
dozvoljeno da budu izgrađena i puštena u rad samo ako im je odobrena okolišna dozvola (Službeni List FBiH, Br.
19/04); Dekret o instalacijama koje mogu biti izgrađene i puštene u rad samo ako im je odobrena okolišna dozvola
(Službeni Glasnik RS, Br. 70/06) i Dekret o projektima koji podliježu EIA proceduri i kriterijima za skrining i
određivanje obuhvata (Službeni Glasnik RS, Br. 07/06)
16
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Pitanje
BiH zahtijevi
WB zahtijevi
gdje je sadržaj zahtijeva I podnesenog dokumenta
identičan onoma za projekte za koje treba EIA.
Projekti za koje ne treba EIA (Kat III):
Aktivnosti u ovoj kategoriji podnose zahtijev za EP.
Razmatranja o okolišu su ili
inkorporirana u projektne
dokumente ili su uključena u
zaseban izvještaj. Konceptni
pregled odlučuje o opsegu
EMP i da li su potrebni bilo
kakvi dodatni okolišni zahtijevi
/uslovi.
Projekti koji ne zahtijevaju EIA – projekti sa
pragovima vrijednosti ispod praga regulisanog u
entitetskom podzakonskom aktu (Kat IV):
Sadržaj zahtijeva i drugih pratećih dokumenata mora
biti pregledan od strane Kantonalnog ministarstva
odgovornog za okolišna pitanja u FBiH ili odjelu za
okolišna pitanja jedinica lokalne samouprave u RS, za
svaki projekt.
Kategorija C: Nikakva EA nije
potrebna. Izuzev skrininga
nisu potrebne nikakve druge
aktivnosti.
Prekogranični uticaji na
okoliš
Za sve projekte i instalacije/postrojenja koja mogu
imati negativan prekogranični (uključujući
međuentitetsku granicu) uticaj na okoliš slijedeće se
traži od strane entitetskih Zakona o zaštiti okoliša:
- EIA izvještaj mora imati posebno poglavlje koje
sadrži informacije o mogućim prekograničnim
uticajima na okoliš.
- Notifikacija mora biti poslana ostalim relevantnim
entitetskim (RS, FBiH ili BD) ili vlastima strane
države, i mora sadržavati: (i) opis projekta sa
dostupnim informacijama o mogućim prekograničnim
uticajima, (ii) Informacije o mogućoj odluci, (iii) period
unutar kojeg drugi entitet il država mogu definisati
nivo angažovanosti u (P)EIA proces.
Gore navedene mjere moraju se preduzeti samo ako
postoje negativni prekogranični uticaji.
Notifikacija o priobalnim
dijelovima može biti tražena
ako su uključeni međunarodni
vodeni putevi.
Konsultacije
Javne konsultacije su odgovornost nadležnih vlasti.
Kat I: Javne konsultacije se trebaju održati nakon što
bude podnesen nacrt EIA studije. Javne konsultacije
su također potrebne tokom PEIA faze. Ovlašteno
ministarstvo će odlučiti da li su potrebne druge
konsultacije te stoga korisnik zajma treba da se
prethodno konsultuje sa ministarstvom.
Kat II: Zavisno od rezultata skrininga, Kat II se
ponovno kategorizira bilo kao Kat I ili Kat III te će
stoga naslijediti zahtijeve ovih kategorija.
Kat III i Kat IV: Za projekte za koje nije potrebna EIA
konsultacije se provode jednom, tokom procedure
izdavanja EP.
Prekogranični uticaji: U slučaju negativnih
prekograničnih (uključujući međuentitetsku granicu)
uticaja na okoliš, predstavnici i javnost entiteta/strane
države imaju pravo da učestvuju u procesu
konsultacija.
Od korisnika zajma se traži da
se konsultuje sa grupama
pogođenim projektom i
lokalnim NVO o okolišnim
aspektima projekta i da uzme
u obzir njihove poglede.
Za projekte Kategorije A,
korisnik zajma konsultuje ove
grupe najmanje dva puta: (i)
kratko nakon skrininga okoliša
i prije nego što je projektni
zadatak za EA finaliziran; i (ii)
nakon što je pripremljen nacrt
EA izvještaja.
Za projekte Kategorije B
najmanje jednom tokom EA
procesa.
Objavljivanje
Kat I i Kat II: Za projekte za koje je potrebna EIA ili
može biti potrebna na osnovu odluke ovlaštenog
ministarstva, PEIA Izvještaj (koji je rezulta
podnesenog PEIA zahtijeva) je objavljen prije
konsultacija (u ovoj fazi 15 dana je ostavljeno za
komentare u FBiH i 30 dana u RS). Za sve projekte
koji zahtijevaju EIA, i one projekte za koje je
ovlaštemo ministarstvo odlučilo da je potrebna EIS
(nakon PEIA), ministarstvo šalje kopiju EIS
relevantnim vlastima i ostalim zainteresovanim
stranama, ostavljeno je 30 dana za primanje
Kat A: Korisnik zajma
obezbjeđuje za početne
konsultacije sažetak
predloženih ciljeva projekta,
opis, i potencijalne uticaje.
Nakon što je pripremljen nacrt
EA izvještaja, korisnik zajma
daje sažetak zaključaka EA.
Korisnik zajma nacrt EA
izvještaja čini dostupnim ma
javnom mjestu (na lokalnom
17
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Pitanje
BiH zahtijevi
WB zahtijevi
komentara na izvještaj.
Kat III i Kat IV: Za projekte za koje ne treba EIA,
zahtijev za izdavanje EP (i relevantnih dokumenata)
mora biti dostupan javnosti, gdje je 30 dana
ostavljeno za komentare.
jeziku).
Kategorija B: zasebni
izvještaji Kategorije B moraju
biti dostupni lokalnim NVO i
pogođenim grupama (lokalni
jezik).
Proces objavljivanja je
kompletan samo nakon što je
EA izvještaj zvanično primljen
od strane WB.
EA pregled i odobrenje
Zavisno od tipa projekta, ovlašteno entitetsko
/kantonalno ministarstvo pregleda i odobrava EIA
izvještaj i EP zahtijev ili samo EP zahtijev u slučju da
EIA nije potrebna.
Prije formalnog odobravanja
okolišnih aspekata projekta,
WB pregleda rezultate EA
(naročito konsultacije, EMP i
institucionalni kapacitet),
osiguravajući da je EA
izvještaj konzistentan sa ToR.
Licenciranje/ Izdavanje
dozvola
Novi građevinski projekti: Slijedeće dozvole su
potrebne (svaka zahtijeva narednu) za nove
građevinske projekte:
 EP (za instalacije I postrojenja navedene u
entitetskim (i kantonalnim u slučaju FBiH)
podzakonskim aktima);
 Urbanistička saglasnost /Lokacijski uslovi;
 Građevinska dozvola;
 Upotrebna dozvola.
Projekti rekonstrukcije/rehabilitacije: Slijedeće
dozvole su potrebne za projekte
rekonstrukcije/rehabilitacije:
 EP;
 Urbanistička saglasnost /Lokacijski uslolvi;
 Građevinska dozvola;
 Upotrebna dozvola.
Tokom izdavanja okolišnih I urbanstičkih dozvola za
sve kategorije, ostale dozvole mogu biti tražene za
reference od strane relevantnih entitetskih,
kantonalnih ili opštinskih vlasti koje izdaju dozvole
(npr. vodna dozvola, itd.).
Nema
Standardi efluenta /
Smjernice
EP sadrži propisane granične vrijednosti za emisije
zagađivača. Ove vrijednosti su regulisane u
entitetskim podzakonskim aktima.
Za PPOV projekte:
 Dekret o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u
prirodne recipijente i javne kanalizacione sisteme
(Službeni List FBiH, Br. 04/12);
 Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda
u javnu kanalizaciju RS (Official Gazette of RS
No. 44/01);
 Pravilnik o uslolvima za ispuštanje otpadnih voda
u površinske vode RS (Službeni Glasnik RS, Br.
44/01)
Entitetski propis koji se odnosi na okolišne standarde
(sector voda i otpada) je naveden u Poglavlju 2.2.
Nivoi emisija prihvatljivi za
WB su dati u PPAH
Plan ublažavanja
Za projekta koji zahtijevaju EIA, mjere ublažavanja su
propisane u EIS koji je također uključen u EP. Za
ostale kategorije koje zahtijevaju EP, mjere za zaštitu
zraka, vode, tla, flore i faune i mjere za upravljanje
čvrstim otpadom su uključene u samu dozvolu. Ove
Mjere ublažavanja su
uključene u EMP. Obaveza da
se provede EMP i dodatni
uslovi/mjere unutar EMP
moraju biti uključeni u uslove
18
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Pitanje
BiH zahtijevi
WB zahtijevi
mjere se mogu smatrati kao mjere ublažavanja.
zajma.
Monitoring Plan
Ovlašteno ministarstvo može zahtijevati pripremu
monitoring plana tokom pripreme EIA.
Plan za samo-monitoring je uključen u EP. Pored
samo-monitoringa, Zakon o zaštiti okoliša F BIH
navodi da će, monitoring instalacija i postrojenja od
strane ovlaštenih institucija biti provođen svakih 3
godine, kako bi se osiguralo da zahtijevi EP
(monitoring i druga pitanja) budu zadovoljeni. U RS,
periode monitoringa određuje ovlašteno tijelo koje je
izdalo EP. Ostali zakoni o okolišu (npr. Zakon o zaštiti
zraka, Zakon o zaštiti voda, itd.) također specificiraju
tražene monitoring procedure koje će obaviti
ovlaštene institucije.
Monitoring plan je uključen u
EMP.
Dozvole i licenciranje
tokom implementacije
U FBiH i RS, EP se izdaje svakih 5 godina ii ranije
ako se ustanovi da je potrebno od strane ovlaštenog
entitetskog ministarstva.
Nema
U Tabela 4 dole prezentirano je poređenje zahtijeva WB, FBiH i RS vezano za sadržaj EA
dokumenta (imaući u vidu da će samo pod-projekti kategorije B i kategorije C biti smatrani
podobnim za finansiranje, prikazani su samo zahtijevi kategorije B po pitanju EA dokumenta).
Tabela 4: Poređenje zahtijeva WB i BiH po pitanju sadržaja EA dokumenta
WB
Kat B (pod)projekti
Mnogi (pod)projekti
samo EMP sadrže :
 plan ublažavanja
 monitoring plan
 mjere
institucionalnog
jačanja
 raspored
implementacije
 prikaz pratećih
troškova
+ Opcija, kad je
primjenjivo:
 Opis projekta
 Osnovni podaci
 Opis uticaja na
okoliš
FBiH
RS
i) Preliminarna procjena uticaja na okoliš
(PEIA)
i) Preliminarna procjena uticaja na okoliš
(PEIA)
Zahtijev za PEIA sa slijedećim sadržajem
koji će biti podnesen FMOIT:
 Opis (pod)projekta uključujući
informacije o lokaciji, svrsi i veličini
postrojenja
 Opis mjera da se spriječe ili ublaže
mogući negativni uticaji
 Informacija potrebne za identifikaciju i
procjenu osnovnih uticaja na okoliš
 Opis alternativa
 Kopija prostornog plana za lokaciju
 Ne-tehnički sažetak
Zahtijev za PEIA sa slijedećim sadržajem
koji će biti podnesen MPPGE:
 Opis (pod)projekta uključujući
informacije o lokaciji, svrsi i veličini
postrojenja
 Opis potencijalnih uticaja na okoliš
 Opis mjera da se spriječe ili ublaže
mogući negativni uticaji
 Opis alternativa
 Kopija prostornog plana za lokaciju
 Opis
 Ne-tehnički sažetak
Kat C (pod)projekti
ii) EIA
ii) EIA
Nije potrebna nikakva
EA.
Zasnovano na nalazima PEIA, ako se
smatra potrebnim, FMOIT određuje opseg
EIS i specifični sadržaj.
Minimalni sadržaj EIS:
 Opis projekta
 Opis okoliša koji može biti ugrožen
projektom
 Opis potencijalnih značajnih uticaja na
okoliš
Ako se smatra potrebnim, MPPGE
određuje opseg EIS i specifični sadržaj.
Minimalni sadržaj EIS:
 Opis lokacije
 Opis osnovnih okolišnih uslova
 Opis projekta
 Opis potencijalnih uticaja na okoliš
 Opis mjera za ublažavanje uticaja
19
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
WB
FBiH





RS
Opis mjera za ublažavanje uticaja
Opis alternativa
Ne-tehnički sažetak
Opis teškoća koje su se javile tokom
pripreme EIA
Ako je primjenjivo, potencijalni uticaji
na okoliš RS, BD, ostalih zemalja
Zahtijev za EP



















Opis mjera za monitoring uticaja i
aktivnosti
Opis razmatranih alternativa
Opis teškoća koje su se javile kod
prikupljanja podataka
Ne-tehnički sažetak
Ako je primjenjivo, potencijalni uticaji
na okoliš FBiH, BD, ostalih zemalja
Zahtijev za EP
Ime i adresa operatora
Opis lokacije sa kopijom iz dokumenata
o prostornom planiranju
Opis instalacije/postrojenja
Opis primarnih i sekundarnih sirovina,
supstanci i energije koje koristi
instalacija/postrojenje
Izvori emisija
Stanje lokacije projekta
Tipovi i nivoi emisija, ključni uticaji na
okoliš
Predložene mjere i tehnologije za
prevenciju ili smanjenje emisija iz
instalacija, mjere za minimiziranje
otpada
Predložene mjere tokom povlačenja iz
rada i ostale mjere
Predložene mjere za monitoring emisija
i/ili njihovih uticaja
Opis alternativa
Kopije zahtijeva za ostale dozvole
Ne-tehnički sažetak
Plan upravljanja otpadom












Informacije o instalaciji/postrojenju,
odgovornoj osobi i lokaciji
Opis instalacije/postrojenja
Opis primarnih i sekundarnih sirovina,
supstanci i energije koje koristi
instalacija/postrojenje
Izvori emisija
Stanje lokacije projekta
Tipovi i nivoi emisija u svim dijelovima
okoliša (zrak, voda, tlo), ključni uticaji
na okoliš
Predložene mjere i tehnologije za
prevenciju ili smanjenje emisija iz
instalacija
Predložene mjere tokom povlačenja iz
rada i druge mjere
Predložene mjere za monitoring emisija
i/ili njihovih uticaja
Opis alternativa
Plan upravljanja otpadom
Ne-tehnički sažetak
Institucionalno jačanje
Institucionalne odgovornosti i aranžmani su opisani u Poglavljima 5 i 6 ovog ESMF.
Institucionalno jačanje prezentirano u Tabela 5 je predloženo za osoblje PMU i predstavnike
svake opštine/opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća imenovanih za rad na pod-projektu.
Tabela 5: Predloženo institucionalno jačanje
Tip obuke
 Obuka o esencijalnim okolišnim pitanjima od značaja i skrining procedura
 Obuka o nacionalnoj legislativi /standardima i međunarodnim dobrim
praksama
 Obuka o monitoringu okoliša
Polaznici
PMU osoblje i predstavnici svake opštine / opštinskog (javnog komunalnog)
preduzeća imenovani da rade na pod-projektu
Svrha
Podrška za efikasni skrining, upravljanje i monitoring
Trajanje
Dva do četiri segmenta, 2-3 dana svaki
Datumi
Biće određeni. Obuka bi trebala biti obezbijeđena najmanje dva mjeseca prije
20
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
početka/kraja
početka implementacije projekta.
Mjesto održavanja
Zavisi od broja polaznika
Institut
organinzacija koja
će obezbijediti
obuku
Lokalne organizacije i konsultanti sa adekvatnim znanjem o pitanjima EA
Teme koje će biti
pokrivene






Metode obuke
Obuka bi trebala biti organizovana da uključi teoretska predavanja, ali da se
fokusira na aktivno učešće i interakciju polaznika obuke, zajedno sa primjerima
specifičnih projekata. Na ovaj način bi polaznici bili stimulisani da
implementiraju stečeno znanje na ovoj obuci u okruženju grupnog učenja.
Materijal za obuku
Preporučuje se da se pripreme jednostavni priručnici sa materijalom za obuku.
Zahtijevi primjenjive legislative
Važnost zaštite okoliša
Okolišni skrining
Uticaji na okoliš
Mjere zaštite okoliša
Važnost monitoringa i načini da se on vrši
Relevantna okolišna i socijalna legislativa u BiH
2.2
BiH tehničke smjernice za otpadne vode i otpad su opisane u dole navedenoj legislativi.
2.2.1 Legislativa u Sektoru otpada
Federacija BiH
Zakon o Upravljanju otpadom (Službeni List FBiH, Br. 33/03 and 72/09)









Pravilnik o kategorijama otpada sa listama (Službeni List FBiH, Br. 9/05);
Pravilnik o izdavanju dozvola za aktivnosti male privrede u upravljanju otpadom
(Službeni List FBiH, Br. 9/05);
Pravilnik o potrebnim uvjetima za prijenos obaveza upravljanja otpadom sa
proizvođača i prodavača na operatora sistema za prikupljanje otpada (Službeni List
FBiH, Br. 9/05);
Pravilnik koji određuje postupanje sa opasnim otpadom koji se ne nalazi na listi otpada
ili čije je sadržaj nepoznat (Službeni List FBiH, Br. 9/05);
Pravilnik o sadržaju plana prilagođavanja upravljanja otpadom za postojeća postrojenja
za tretman ili odlaganje otpada i aktivnostima koje preduzima nadležni organ (Službeni
List FBiH, Br. 9/05);
Dekret o finansijskim garancijama za osiguravanje prekograničnog transporta otpada
(Službeni List FBiH, Br. 9/05);
Pravilnik o uslovima za rad postrojenje za spaljivanje otpada (Službeni List FBiH, Br.
12/05);
Dekret o obaveznom podnošenju godišnjeg izvještaja o zadovoljavanju uvjeta
postavljenih u dozvoli za upravljanje vodama (Službeni List FBiH, Br. 31/06);
Dekret o selektivnom prikupljanju, pakovanju i označavanju otpada (Službeni List FBiH,
Br. 38/06);
21
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)






Dekret o finansijskim i drugim garancijama za pokrivanje troškova vezanih za rizik od
mogućih šteta, rehabilitaciju i procese nakon zatvaranja deponija (Službeni List FBiH,
Br. 39/06);
Pravilnik o obrascu, sadržaju i postupku obavještavanja o važnim karakteristikama
proizvoda i ambalaže od strane proizvođača (Službeni List FBiH, Br. 6/08);
Pravilnik o upravljanju medicinskim otpadom (Službeni List FBiH, Br. 77/08);
Pravilnik o životinjskom otpadu i drugim neopasnim materijalima prirodnog porijekla koji
se mogu koristiti u poljoprivredne svrhe (Službeni List FBiH, Br. 8/08);
Pravilnik o upravljanju amblažom i ambalažnim otpadom (Službeni List FBiH, Br. 88/11,
28/13);
Pravilnik o upravljanju otpadnom električnom i elektronskom opremom (Službeni List
FBiH, Br. 87/12)
Republika Srpska
Zakon o Upravljanju otpadom (Službeni Glasnik RS, Br. 53/02 i 65/08)












Pravilnik o sadržaju plana prilagođavanja za postojeća postrojenja i uređaje za
djelatnost upravljanja otpadom i aktivnostima koje preuzima nadležni organ (Službeni
Glasnik RS, Br. 39/05);
Pravilnik o vrstama otpada i djelatnostima upravljanja otpadom za koje je potrebna
dozvola (Službeni Glasnik RS, Br. 39/05 i 3/07);
Pravilnik o kategorijama otpada sa katalogom (Službeni Glasnik RS, Br. 39/05);
Pravilnik o kategorijama otpada, karakteristikama koje ga svrstavaju u opasni otpad,
djelatnostima povrata komponenti i odlaganja otpada (Službeni Glasnik RS, Br. 39/05);
Pravilnik o uslovima za rad postrojenja za spaljivanje otpada (Službeni Glasnik RS, Br.
39/05);
Pravilnik o transportu opasnog otpada (Službeni Glasnik RS, Br. 86/05);
Dekret o finansijskim garancijama za osiguravanje prekograničnog transporta otpada
(Službeni Glasnik RS, Br. 86/05);
Pravilnik o finansijskim garancijama za osiguravanje prekograničnog transporta otpada
(Službeni Glasnik RS, Br. 39/05);
Pravilnik o uslovima za prenos obaveza sa proizvođača i prodavača na odgovorno lice
sistema za prikupljanje otpada (Službeni Glasnik RS, Br. 118/05);
Pravilnik o upravljanju medicinskim otpadom (Službeni Glasnik RS, Br. 90/06);
Dekret o upravljanju ambalažom i ambalažnim otpadom (Službeni Glasnik RS, Br.
50/11);
Pravilnik o minimiziranju ambalažnog otpada (Službeni Glasnik RS, Br. 46/12).
2.2.2 Legislativa u Sektoru voda i otpadnih voda
Federacija BiH
Zakon o Vodama (Službeni List FBiH, Br. 70/06)



Dekret o klasifikaciji voda i priobalnih morskih voda Jugoslavije unutar vodnih granica
SR BIH (Službeni List SR BiH, Br. 18/07);
Dekret o kategorizaciji proticaja (Službeni List SR BiH, Br. 42/678);
Dekret o štetnim i opasnim supstancama u vodi (Službeni List FBiH, Br. 43/07);
22
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)


















Pravilnik o načinu obračunavanja, postupku i rokovima za obračunavanje i plaćanje i
kontroli izmirivanja opće vodne naknade i posebnih vodnih naknada (Službeni List
FBiH, Br. 92/07, 46/09, 79/11 i 88/12);
Odluka o granicama riječnih bazena i vodnih područja na teritoriji FBiH (Službeni List
FBiH, Br. 41/07);
Odluka o visini posebnih vodnih naknada (Službeni List FBiH, Br. 46/07);
Pravilnik o sadržaju, obliku i uslovima, načinu izdavanja i čuvanja vodnih akata
(Službeni List FBiH, Br. 6/08, 57/09, 72/09 i 68/12);
Pravilnik o uslovima i kriterijima koje moraju zadovoljiti pravna lica za pripremu
dokumentacije koja služi kao osnova za izdavanje vodnih akata (Službeni List FBiH,
Br. 17/08 i 38/12);
Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja evidencije i dostavljanju podataka o količinama
zahvaćene vode (Službeni List FBiH, Br. 83/08);
Pravilnik o načinu određivanja granice vodnog dobra i o postupku utvrđivanja
pripadnosti zemljišne čestice javnog vodnog dobra (Službeni List FBiH, Br. 26/09);
Pravilnik o načinu i uslovima ograničenog prava korištenja javnog vodnog dobra
(Službeni List FBiH, Br. 26/09);
Pravilnik o postupcima i mjerama u slučajevima akcidenta na vodama i obalnog
vodnog zemljišta (Službeni List FBiH, Br. 71/09);
Pravilnik o određivanju područja podložnih eutrofikaciji i osjetljivih na nitrate (Službeni
List FBiH, Br. 71/09);
Pravilnik o monitoringu u područjima podložnim eutrofikaciji i osjetljivim na nitrate
(Službeni List FBiH, Br. 71/09);
Pravilnik o uspostavi i upravljanju informacionim sistemom voda (Službeni List FBiH,
Br. 77/09);
Dekret o vrstama i sadržaju planova zaštite od štetnih dejstava vode (Službeni List
FBiH, Br. 14/10);
Pravilnik o uslovima i kriterijima koje mora ispunjavati specijalizovano ovlašteno pravno
lice za provođenje mjera otklanjanja ili sprječavanja zagađenja vode u slučaju
iznenadnog zagađenja voda ili opasnosti od iznenadnog zagađenja voda i načinu
davanja ovlaštenja (Službeni List FBiH, Br. 06/11);
Dekret o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u prirodne recipijente i javne
kanalizacione sisteme (Službeni List FBiH, Br. 04/12);
Pravilnik o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta
voda koje se koriste ili planiraju da koriste za piće (Službeni List FBiH, Br. 88/12)
Pravilnik uslovima koje moraju zadovoljavati ovlaštene laboratorije za ispitivanje voda,
sadržžaju i načinu davanja ovlasti (Službeni List FBiH, Br. 14/10 i 14/13);
Pravilnik o određivanju okolišno prihvatljivog proticaja (Službeni List FBiH, Br. 14/13).
Republika Srpska
Zakon o vodama (Službeni Glasnik RS, Br. 50/06, 92/09)



Dekret o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka (Službeni Glasnik RS, Br. 42/01);
Pravilnik o the uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju RS (Službeni
Glasnik RS, Br. 44/01);
Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode RS (Službeni
Glasnik RS, Br. 44/01);
23
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)









Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju vodoprivredne laboratorije kao pravna
lica ili u okviru pravnih lica koja vrše određenu vrstu ispitivanja površinskih, podzemnih
i otpadnih voda (Službeni Glasnik RS, Br. 44/01);
Pravilnik o the tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova I naselja gdje
nema javne kanalizacije (Službeni Glasnik RS, Br. 68/01);
Pravilnik o mjerama zaštite, načinu određivanja i održavanja zona i pojaseva sanitarne
zaštite, područja na kojima se nalaze izvorišta, kao i vodnih objekata i voda
namijenjenih ljudskoj upotrebi RS (Službeni Glasnik RS, Br. 7/03);
Pravilnik o načinu održavanja riječnih korita i vodnog zemljišta (Službeni Glasnik RS,
Br. 34/03 i 22/06);
Odluka o utvrđivanju granica oblasnih riječnih slivova (distrikta) i slivova na teritoriji RS
(Službeni Glasnik RS, Br. 98/06);
Dekret o načinu učešća javnosti u upravljanju vodama (Službeni Glasnik RS, Br.
35/07);
Dekret o stopama posebnih vodnih naknada (Službeni Glasnik RS, Br. 53/11);
Dekret o načinu, postupku i rokovima obračunavanja i plaćanja posebnih vodnih
naknada (Službeni Glasnik RS, Br. 53/11, 16/12, 44/13);
Pravilnik o načinu i metodama određivanja stepena zagađenosti otpadnih voda kao
osnovice za utvrđivanje vodne naknade (Službeni Glasnik RS, Br. 79/11, 25/12 i
36/12);
2.2.3 Ostali okolišni zakoni i dekreti koji mogu biti relevantni za realizaciju specifičnih podprojekata
Federacija BiH
















Zakon o koncesijama (Službeni List FBiH, Br. 40/02 i 61/06);
Zakon o zaštiti zraka (Službeni List FBiH, Br. 33/03 i 4/10);
Zakon o zaštiti prirode (Službeni List FBiH, Br. 33/03);
Zakon o fondu za zaštitu okoliša FBiH (Službeni List FBiH, Br. 33/03);
Zakon o inspekcijama FBiH (Službeni List FBiH, Br. 69/05);
Zakon o ribarenju u slatkim vodama (Službeni Glasnik RS, Br. 64/04);
Zakon o prostornom planiraju i korištenju zemljišta FBiH (Službeni List FBiH, Br. 2/06,
72/07, 32/08, 4/10, 13/10);
Zakon o poljoprivredi (Službeni List FBiH, Br. 88/07, 4/10);
Zakon o poljoprivrednom zemljištu (Službeni List FBiH, Br. 52/09);
Zakon o geološkom istraživanju (Službeni List FBiH, Br. 9/10);
Zakon o Nacionalnom parku Una (Službeni List FBiH, Br. 44/08);
Zakon o rudarstvu (Službeni List FBiH, Br. 26/10);
Zakon o zaštiti od buke (Službeni List FBiH, Br. 110/12);
Dekret o jedinstvenoj metodologiji za pripremu dokumenata koji se odnose na
prostorno planiranje (Službeni List FBiH, Br.63/04);
Dekret o šumama FBiH (Službeni List FBiH, Br. 83/09, 26/10, 38/10);
Dekret o građevinsmkim objektima i intervencijama značajnim za FBiH i o
građevinskim objektima, aktivnostima i intervencijama koje mogu jako uticati na okoliš,
život i zdravlje ljudi u FBiH, za koje je izdata urbanistička dozvola od strane Federalnog
Ministarstva za prostorno planiranje (Službeni List FBiH, Br. 85/07 i 29/08)
Republika Srpska
24
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)

















Zakon o geološkom istraživanju (Službeni Glasnik RS, Br. 51/04 and 75/10);
Zakon o koncesijama (Službeni Glasnik RS, Br. 25/02, 91/06 and 92/09);
Zakon o poljoprivredi (Službeni Glasnik RS, Br. 70/06, 20/07, 86/07, 71/09);
Zakon o poljoprivrednom zemljištu (Službeni Glasnik RS, Br. 93/09, 86/07, 71/09);
Zakon o šumarstvu (Službeni Glasnik RS, Br. 75/08);
Zakon o zaštiti prirode (Službeni Glasnik RS, Br. 113/08);
Zakon o hemikalijama (Službeni Glasnik RS, Br. 25/09);
Zakon o biocidima (Službeni Glasnik RS, Br. 37/09);
Zakon o prostornom planiranju i izgradnji (Službeni Glasnik RS, Br.55/10);
Zakon o nacionalnim parkovima (Službeni Glasnik RS, Br. 75/10);
Zakon o fopndu za zaštitu životne sredine RS (Službeni Glasnik RS, Br. 117/11);
Zakon o zaštiti vazduha (Službeni Glasnik RS, Br. 124/11);
Zakon o ribarenju (Službeni Glasnik RS, Br. 72/12);
Zakon o Nacionalnom parku Kozara (Službeni Glasnik RS, Br. 121/12);
Zakon o Nacionalnom parku Sutjeska (Službeni Glasnik RS, Br. 121/12);
Dekret o šumama (Službeni Glasnik RS, Br. 83/09, 26/10 i 38/10);
Dekret o Crvenoj listi ugroženih vrsta flore i faune RS (Službeni Glasnik RS, Br.
124/12).
2.2.4 Zakonski okvir vezano za socijalna pitanja
Konstititivni /ustavni dokumenti
Ustav BiH
Ustav BiH je dogovoren (potpisan je sporazum) 1995 između strana u Opštem okvirnom
sporazumu za mir u BiH, tj. Dejtonski mirovni sporazum, i on čini njegov Aneks 4. Ustav ima
jaku komponentu ljudskih prava kako se daje u njegovom Članu 2, u skladu sa kojim:



BiH i njeni Entiteti će osigurati najviši nivo međunarodno priznatih ljudskih prava i
fundamentalnih sloboda,
Prava i slobode uspostavljene u Evropskoj konvenciji za zaštitu ljudskih prava i
fundamentalnih sloboda i njeni Protokoli će se direktno primjenjivati u BiH. Ovo će imati
prioritet nad implementacijom nacionalne legislative,
Pravo na vlasništvo je navedeno kao jedno trinaest fundamentalnih ljudskih prava
zaštićenih unutar Ustava.
Ustav FBiH
Ustav FBiH je usvojen 1994 (sa kasnijim amandmanima 1994, 1997, 2002 i 2003). Premda je
više elaboriran od Ustava BiH, Ustav FBiH općenito slijedi onaj od BiH. Njegov Član II A. 2
garantuje građanima FBiiH “najviši nivo međunarodno priznatih prava i sloboda”.
Ustav RS
Ustav RS je usvojen 1992 (sa kasnijim amandmanima 1994, 1996, 2002 i 2009). Ustav RS
također općenito slijedi onaj od BiH. Njegov Član 5 garantuje građanima RS “zaštitu ljudskih
sloboda i prava u skladu sa međunarodnim standardima”.
Član 54 navodi da “Sve forme vlasništva će uživati jednaku zakonsku/pravnu zaštitu”, dok
Član 56, paragraf 1 navodi da “vlasnička prava mogu biti ograničena ili opozvana od strane
zakona, shodno poštenoj kompenzaciji”.
25
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Akvizicija/sticanje zemljišta i ponovno naseljavanje
U BiH, eksproprijacija, tj. nabavka nekretnine u javnom interesu je regulisana na nivou entiteta
i BD.
FBiH i RS zakoni su u velikoj mjeri harmonizirani, naročito u pogledu procedure eksproprijacije
i upravljanja žalbama.
FBiH Zakon o eksproprijaciji
U FBiH, eksproprijacija je regulisana Zakonom o eksproprijaciji FBiH (Službeni List FBiH, Br.
70/07 i 36/10), dok se implementacijom eksproprijacijskih procedura bave opštinske uprave.
Zakon o eksproprijaciji reguliše uslove (uspostavljanje javnog interesa), proceduru za
eksproprijaciju nekretnine za izgradnju postrojenja od javnog interesa i kompenzaciju za
eksproprirano vlasništvo. On se također bavi pitanjima rješavanja žalbi i sporova, i, do
ograničenog obima, podobnošću za kompenzaciju.
RS Zakon o eksproprijaciji
Trenutni Zakon o eksproprijaciji RS je na snazi od 2006 (Službeni Glasnik RS, Br. 112/06,
37/07 i 110/08).
Ovaj Zakon reguliše uslove (uspostavljanje javnog interesa), proceduru za eksproprijaciju
nekretnine za izgradnju postrojenja i obavljanje poslova od javnog interesa i kompenzaciju za
eksproprirano vlasništvo. On se također bavi pitanjima rješavanja žalbi i sporova, i, do
ograničenog obima, podobnošću za kompenzaciju.
Ostali propisi relevantni za Projekt
Zakon o Odnosima pravnog vlasništva FBiH
Zakon o Odnosima pravnog vlasništva usvojen 1998 (Službeni List FBiH, Br. 6/98) i
nadopunjen 2003, reguliše uslove i način nabavljanja/sticanja, korištenja, zaštite i prekida
vlasničkih prava, prava na uživanje, prava zadržavanja, posjedovanja I prava vlasništva
stranih državljana u Federaciji BiH. Zakon naglašava da vlasnička prava mogu samo biti
ograničena ili oduzeta u javnom interesu, navodeći da vlasnik ima pravo na punu
kompenzaciju u takvim slučajevima (Član 6).
Najznačajnije odredbe ovog Zakona koje se tiču eksproprijacije su članovi koji dozvoljavaju
legalizaciju većine “ilegalno uspravljenih/izgrađenih” objekata sve dok su ispunjeni uslovi
uspostavljeni zakonom.
Zakon o stvarnim vlasničkim pravima RS
Zakon o stvarnim vlasničkim pravima u RS je usvojen 2008 (Službeni Glasnik RS, Br. 124/
08). On reguliše nabavku vlasništva, korištenje, raspolaganje, zaštitu i prekid vlasničkih prava,
i ostalih stvarnih vlasničkih prava.
Najznačajnije odredbe ovog Zakona koje se tiču eksproprijacije su članovi koji dozvoljavaju
legalizaciju većine “ilegalno uspravljenih/izgrađenih” objekata sve dok su ispunjeni uslovi
uspostavljeni zakonom, što bi trebao biti slučaj za mnogo takvih objekata.
Zakon o Građevinskom zemljištu FBiH
26
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Zakon o građevinskom zemljištu FBiH je usvojen 2005 (objavljen u Službenom Listu FBiH, Br.
67/05).
Član 61 dozvoljava legalizaiju nelegalno izgrađenih objekata na građevinskom zemljištu u
državnom vlasništvu na kojem je objekat izgrađen. Ovaj član omogućuje nakon toga izdavanje
dozvole za gradnju od strane Opštinskog vijeća u skladu sa Zakonom o prostornom planiraju i
korištenju zemljišta u FBiH.
Član 16 dozvoljava Opštinskom vijeću eksproprijaciju gradskog građevinskog zemljišta u
privatnom vlasništvu u procesu eksproprijacije; prava prethodnog vlasnika su regulisana
detaljno Članom 20.
Zakon o Građevinskom zemljištu RS
Zakon o građevinskom zemljištu RS je usvojen 2006 (Službeni Glasnik RS, Br. 112/06). Zakon
dozvoljava eksproprijaciju građevinskog zemljišta u skladu sa Zakonom o eksproprijaciji RS i
Zakonom o prenosu stvarnog vlasništva RS.
Zakon o poljoprivrednom zemljištu FBiH
Zakon o poljoprivrednom zemljištu FBiH je usvojen 2009 (Službeni List FBiH, Br. 52/09). U
skladu sa Zakonom, poljoprivredno zemljište u državnom vlasništvu ne može biti prodano već
samo dato u najam, koncesiju i zamjenu, isključivo za uspostavljanje primarne poljoprivredne
proizvodnje.
Zakon o poljoprivrednom zemljištu RS
Zakon o poljoprivrednom zemljištu RS je usvojen 2006 (Službeni Glasnik RS, Br. 93/06, 86/07
i 14/10). Premda zakon zabranjuje korištenje poljoprivrednog zemljišta u ne-poljoprivredne
svrhe, on posebno dozvoljava eksproprijaciju takvog zemljišta ako je uspostavljen javni interes
za izgradnju postrojenja u definisanim područjima (uključujući komunalnu infrastrukturu).
Poljoprivredno zemljište u vlasništvu RS može se učiniti dostupnim pravnim licima i
pojedincima u formi najma, poslovne koncesije na poljoprivredno zemljište za pravna lica,
isključivo za uspostavljanje primarne poljoprivredne proizvodnje.
Propisi za legalizaciju nelegalne gradnje
U FBiH, legalizacija nelegalno izgrađenih zgrada je obično regulisana dekrisima na
kantonalnom nivou, i implementirana na opštinskom nivou. Ovi propisi navode uslove i
procedure primjenjive za legalizaciju nelegalno izgrađenih građevina.
U RS, legalizacija je regulisana Entitetskim propisima (Propis o legalizaciji nelegalno
izgrađenih objekata).
Gore navedeni propisi regulišu proces, zahtijeve i metodu legalizacije nelegalno izgrađenih
objekata i nelegalnih poslova, kao i rješavanje zakonskog statusa privremenih objekata.
2.3
Smjernice WB o okolišu, zdravlju i bezbjednosti (EHS)
Grupa Svjetske Banke, koja uključuje IBRD i IFC je razvila Smjernice za okoliš, zdravlje i
bezbjednost (EHS). EHS Smjernice su tehnički referentni dokument sa opštim i za-industrijuspecifičnim primjerima Dobre međunarodne industrijske prakse (GIIP). One sadrže nivo
izvršenja i mjere koje su normalno prihvatljive za Grupu, i za koje se općenito smatra da se
mogu postići u novim postrojenjima po razumnim troškovima sa postojećom tehnologijom.
27
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Primjena EHS Smjernica na postojeća postrojenja može uključiti uspostavljanje za-lokacijuspecifičnih ciljeva sa prikladnim vremenskim rasporedom za njihovo postizanje. Proces
procjene okoliša može preporučiti alternativne (više ili niže) nivoe mjera, koje, ako budu
prihvatljive za Banku, postaju projektni ili za-lokaciju-specifični zahtijevi.
Specifično za ASEPC projekt slijedeće smjernice trebaju se koristiti kada i ako je primjenjivo:






Opšte EHS smjernice
Okolišne
o Otpadne vode i kvalitet ambijentalnih voda
o Očuvanje voda
o Upravljanje vodama
o Buka
Profesionalno zdravlje i bezbjednost
o Opšti projekat postrojenja i rad
o Komunikacija i obuka
o Oprema za ličnu zaštitu (HTZ/PPE)
o Monitoring
Zdravlje i bezbjednost zajednice
o Kvalitet i dostupnost vode
o Bezbjednost saobraćaja
o Pripremljenost i odgovori u hitnim situacijama
Izgradnja i povlačenje iz rada
o Okoliš
o Profesionalno zdravlje i bezbjednost
o Zdravlje i bezbjednost zajednice
Smjernice za industrijski sektor
o Uređaji/potrojenja za upravljanje otpadom
o Voda i sanitacija
28
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
3 SAŽETAK TRENUTNOG STATUSA POTENCIJALNIH
(POZNATIH) ULAGANJA I TP
Idejni projekti i projektna dokumentacija, uključujući pripremu tenderske dokumentacije za
pristup EU fondovima, za ulaganja u treman otpadnih voda i procjednih voda kako bi se
uskladili sa zahtijevima EU u BiH biće pripremljeni za:


U FBiH: Mostar u Hercegovačko-neretvanskom Kantonu, Livno i Glamoč u Kantonu 10,
Posušje u Zapadno-hercegovačkom Kantonu, i Neum na jadranskoj obali (također
Hercegovačko-neretvanski Kanton);
U RS: Trebinje i Gacko u Istočnoj Hercegovini.
Ovu su tentativna ulaganja i njihovo učešće u projektu će biti potvrđeno tokom pregovora o
projektu. Dodatno na TP projekat će finansirati demonstrativno ulaganje (pogon za tretman
procjednih voda) na novom dijelu deponije Mostar.
Trenutni status pripremljenosti ovih projekata je pokazan u formi tabele u Aneksu 6.
29
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
4 ODREĐIVANJE OKOLIŠNIH I SOCIJALNIH OBAVEZA
Svi pod projekti koji će biti finansirani unutar ASEPCP (I) trebali bi biti podložniod strane PMU
procesu okolišnog pregleda koji se sastoji od procedura opisanih u ovom EMSF. PMU i
opštinska preduzeća trebaju koristiti ove procedure u pregledanju i procjenjivanju podprojekata, i da informiše opštine ili opštinska preduzeća o okolišnim zahtijevima za
procjenjivanje pod-projekata, tako da pod-projekti mogu biti implementirani na okolišno zdrav
način. Ove procedure i zahtijevi inkorporiraju okolišnu i socijalnu legislativu, kao i građevinske
zakone i podzakonska akta FBiH i RS, i bezbjednosne politike WB5.
ASEPCP (I) će finansirati dva tipa pod-projekata: a) pod-projekte tehničke pomoći i b)
investicione pod-projekte. Projekt će isključivo finansirati dvije direktne demonstracijske
investicije zbog prilično malog iznosa GEF granta. Jedan će biti u Bosni i Hercegovini a drugi u
Hrvatskoj.
U ovoj fazi pripreme projekta neki od pod-projekata su već poznati a neki su provizorni. Lista
dole pokazuje pod-projekte koji će biti uključeni u projekt.
Tabela 6: Lista specifičnih pod-projekata koji će biti finansirani unutar Projekta
Pod-projekt
Opis pod-projekta / vrsta intervencije
Komponenta 1 – Demonstrativne investicije
Oprema za laboratoriju HV za monitoring
Različite kopnene ili laboratorije na moru
mora (Hrvatska)
(istraživački brodovi)
Postrojenje za tretman procjednih voda iz
Novo: Deponija Diklo u Zadru
čvrstog otpada u Hrvatskoj
Postrojenje za tretman procjednih voda iz
Nadogradnja: Novi dio deponije Mostar
čvrstog otpada u BiH
Komponenta 2 – Tehnička pomoć
Procjena ispuštanja nutrijenata (u
Različit tip studija
Hrvatskoj)
Nadzor postrojenja za tretman procjednih
voda iz čvrstog otpada u BiH (deponija
Mostar)
Monitoring kvaliteta vode prije i nakon
instalacije postrojenja za tretman
procjednih voda iz čvrstog otpada u BiH
(deponija Mostar)
Tehnička dokumentacija (EU finansira) i
podržavanje studija za tretman otpadnih
voda i procjednih voda iz čvrstog otpada
u Hrvatskoj
Tehnička dokumentacija (EU finansira) i
podržavanje studija za tretman otpadnih
voda i procjednih voda iz čvrstog otpada
u BiH
Izvjesnost lokacje
pod-projekta
Potvrđeno
Potvrđeno
Potvrđeno
Djelimično
potvrđeno, otvoreno
za nove aplikacije
Nadzor građevinskih radova
Potvrđeno
Instalacija 2 dodatna piezzometra i
monitoring kvaliteta vode prije i nakon
puštanja u rad novog dijela deponije
Mostar
Nadogradnje: Ploče, Novigrad, Skradin
Pogoni za tretman otpadnih voda i sistemi
za tretman procjednih voda: Livno,
Glamoč, Posušje and Neum u FBiH i
Trebinje i Gacko u RS
5
Potvrđeno
Djelimično
potvrđeno,
otvoreno za nove
aplikacije
Djelimično
potvrđeno,
otvoreno za nove
aplikacije
Bezbjednosne politike Svjetske Banke - Okolišne politike, Socijalne politike, Pravne politike i Bankina politika
objavljivanja; www.worldbank.org/safeguards
30
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Procedure se u suštini sastoje od procesa skrininga okoliša, pripreme EA dokumenta i
konsultacija, planiranja upravljanja okolišem (EMP) i monitoringa usklađenosti sa planovima
aktivnosti preporučenih za kontrolisanje i ublažavanje rizika za okoliš.
1) Skrining okoliša će obaviti PMU u ranoj fazi u pregledu pod-projekta kako bi odlučili o
prikladnim obaveznim okolišnim dokumentima potrebnim za predložene pod projekte.
Na osnovu ishoda skriniga, biće određen opseg EA za pod-projekte.
2) Opštine / opštinska (ili javna komunalna) preduzeća će biti odgovorna za pripremanje
tražene EA da su bilo kakva odobrenja potrebna za predložene pod-projekta
pribavljena od nadležnih vlasti kako je propisano relevantnom nacionalnom
legislativom i da je to na liniji sa procedurama Svjetske Banke kako je opisano u ovom
dokumentu. Opštine / opštinska (ili javna komunalna) preduzeća će se prvo uskladiti sa
nacionalnom legislativom i onda na osnovu analize onoga što nedostaje ažurirati
dokumente da se usklade sa bezbjednosnim procedurama WB opisanim u ovom
ESMF. Kada jednom EA bude provedena, javne konsultacije obavljene i preporuke
inkorporirane u pod-projekt, PMU će procijeniti paket predloženog pod-projekta i
dozvoliti njegovo finansiranje.
3) EMP-i će biti implementirani od strane izvođeče radova a nadzorovaće ih direktno
nadzorni inženjer opštine / opštinskih (ili javnih komunalnih) preduzeća. Implementacija
EMP-a će također biti praćena od strane PMU koja će biti zadužena za pregled,
odobrenje, i proces nadzora.
Opseg EIA, gdje je potrebno, je propisan Zakonima o zaštiti okoliša FBiH6 i RS7 i relevantnim
kantonalnim Zakonima (u FBiH). Opseg EIA bi bio nadopunjen sa EMP. EMP bi trebao biti
pripremljen u skladu sa bezbjednosnom politikom WB OP 4.01 (vidi Aneks 7).
Sveukupne okolišne procedure primijenjene na ciklus pod-projekta i odgovornosti ključnih
strana su opisane detaljno dole.
4.1
Skrining okoliša
Skrining okoliša je prvi korak u obaveznom okolišnom procesu pregledanje aplikacija podprojekta. Njegova svrha je da odredi da li je pod-projekt podoban za podršku unutar projekata
Svjetske Banke. Posebice, on određuje okolišni rizik koji prati predloženi pod-projekt i
idetifikuje tip obavezne okolišne dokumentacije koja je potrebna za implementaciju projekta.
Pod-projekti koji nisu prihvatljivi zbog prirode predloženih akltivnosti će biti odbačeni.
4.1.1 Procedure skrininga projekta u FBiH i RS
U FBiH, investicije koje zahtijevaju EIA su identifikovane Propisu o pogonima i postrojenjima
koja podliježu obaveznoj procjeni uticaja na okoliš i postrojenja kojima je dozvoljeno da budu
izgrađena i puštena u rad samo ako im bude odobrena okolišna dozvola8. Propis daje listu
aktivnosti i industrijskih postrojenja koja podliježu obaveznoj EIA i procedure izdavanja
dozvola na nivou FBiH, kao i aktivnosti i postrojenja koja podliježu individualnoj evaluaciji
vezano za zahtijeve EIA. Ako takva individualna evaluacija pokaže da nikakva EIA nije
6
Službeni List FBiH, Br. 33/03, 38/09
Službeni Glasnik RS, Br. 71/12
8
Službeni List FBiH, Br. 19/04
7
31
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
potrebna, FMOIT izdaje EP na osnovu dokumenata već podnesnih, ukoliko data aktivnost ili
postrojenje nisu u potpunosti izuzeti od izdavanja okolišne dozvole. Kada evaluira zahtijev
EIA, FMOIT uzima u obzir individualne karakteristike projekta (veličinu industrijskog pogona
/postrojenja, stvaranje otpada, zagađenje, itd.), lokaciju projekta i osjetljivost okoliša, kao i
karakteristike potencijalnih uticaja (obim uticaja, vjerovatnost, itd.).
Neki kantoni također imaju svoje vlastite okolišne zakone i podzakonska akta, tj. propise za
implementaciju o aktivnostima i postrojenjima koja mogu raditi samo sa validnom EP. Za
aktivnosti ili postrojenja sa parametrima ispod pragova vrijednosti definisanih od strane FBiH
Propisa o pogonima i postrojenjima koja podliježu obaveznoj procjeni uticaja na okoliš i
postrojenja kojima je dozvoljeno da budu izgrađena i puštena u rad samo ako im bude
odobrena okolišna dozvola 9, ukoliko se ne smatra izuzetim, EP izdaje nadležno Kantonalno
ministarstvo okoliša. Međutim, nikakva EIA procedura se ne provodi na kantonalnom nivou l 10,
tj. postrojenja i aktivnosti su podložna direktnom izdavanju dozvole na osnovu evaluacije
osnovnih informacija obezbjeđenih uz aplikacije za dozvolu. U svim drugim aspektima,
okolišna legislativa kantona liči na legislativu FBiH.
U RS, investicije koje zahtijevaju EIA su identifikovane u Dekretu/propisu o instalacijama koje
mogu biti izgrađene i puštene u rad samo ako im je odobrena okolišna dozvola (Službeni
Glasnik RS, Br. 70/06). Dekret/propis o projektima koji podliježu EIA proceduri i kriterijima za
skrining i određivanje obuhvata (Službeni Glasnik RS, Br. 07/06) liste industrijskih pogona,
postrojenja i projekata sa znatnim negativnim uticajem na okoliš koji podliježu obaveznoj EIA
kao dio procedure izdavanja okolišne dozvole. Međutim, budući da je novi Zakon o zaštiti
okoliša RS11 usvojen 2012, ovi Dekreti/propisi će morati biti zamijenjeni novima u narednom
periodu.
ASEPCP (I) je klasifikovan kao Kategorioja B. Bilo koji projekt koji potpada pod Kategoriju A
(mada nije predviđen) bio bi isključen iz finansiranja. Ovo bi bili projekti koji bi imali visoko
značajne, negativne, i/ili dugoročne negativne uticaje na ljudsko zdravlje i prirodno okruženje
čiju je magnitudu teško odrediti u fazi identifikacije pod-projekta. Ovi uticaji također mogu
pogoditi jedno šire područje nego što su lokacije pod-projekta. Kako projekt planira da podrži
isklučivo nadogradnje postojećih pogona za tretman otpadnih voda ili deponija, projekti
kategorije A nisu predviđeni.
Tabela 7 identifikuje najčešće vrste investicija i tehničke pomoći (TA) planirane unutar projekta
(PPOV-i i deponije) koje bi mogle doći u aplikaciju pod-projekta. Za takve tipove investicija,
identifikovane su WB okolišne kategorije i kategorije nacionalnih okolišnih obaveza. Sve te
investicije specificirane u legislativi FBiH ili RS koje zahtijevaju EIA, smatraju se kao projekti
Kategorije A. Većina investicija identifikovanih u Tabela 7 predstavljaju klasifikaciju Kategorije
B. One su obično rehabilitacije ili nadogradnja postojećih postrojenja. Ako bilo koji od
projekata definsanih u Tabela 7 bude lociran u prirodno zaštićeno područje ili direktno utiče na
takvo područje, projekt će biti klasifikovan kao Kategorija A.
Tabela 7: Matrica okolišnog skrininga
9
Službeni List FBiH, Br. 19/04
Sa izuzetkom Hercegovačko-Neretvanskog Kantona, čija legislativa dozvoljava da Kantonalno MO odluči da li će
biti urađena EIA za određene tipove aktivnosti i postrojenja, kao preduslov za izdavanje okolišne dozvole.
11
Službeni Glasnik RS, Br. 71/12
10
32
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Vrsta investicije
PPOV
rehabilitacija
a) PPOV
kapaciteta
> 50,000 ES
Institucija


WB
b) PPOV
kapaciteta 10,00050,000 ES
c) PPOV
kapaciteta
< 10,000 ES
Kategorija / zahtijev
Entitet
FBiH
Kanton
Za a) Kategorija A
/ E(I)A
Za b) i c)
Kategorija B / EA
sadži samo EMP
Za a) i b)
AP&EP (ako nije
prethodno izdata
okolišna dozvola)
Za c)
AP & EP u HNK,
inače EA sa EMP
AP&EP (ako nije
prethodno izdata
okolišna dozvola)
RS
Izgradnja
novog
PPOV
a) PPOV
kapaciteta
> 50,000 ES

WB
b) PPOV
kapaciteta 10,00050,000 ES
Entitet
c) PPOV
kapaciteta
< 10,000 ES
FBiH
Kanton
RS
Deponije
a) Deponije koje
primaju više od 10
t/dnevno ili sa
kapacitetom
većim od 25,000 t,
isključujući
deponije inertnog
otpada
b) Deponije koje
primaju više od 5
t/dnevno ili sa
kapacitetom
WB
FBiH
Entitet
Kanton
RS
Za a) Kategorija A
/ E(I)A
 Za b) i c)
Kategorija B / EA
 Za a) EIA
 Za b) FMOIT će
odrediti na bazi
od slučaja do
slučaja da li je
EIA potrebna, ako
ne -EA sa EMP
Za c)
 Neki kantoni u
FBiH - EA Sa
EMP
 HNK – EA sa
EMP za PPOV-e
kapaciteta 1,000 10,000 ES
 PPOV-i nisu
regulisani unutar
kantonalnih
propisa ZHK i
Kantona 10
 Za a) EIA
 Za b) MPPGE će
odrediti na bazi
od slučaja do
slučaja da li je
EIA potrebna, ako
ne EA sa EMP
 Za a) Kategorija A
/ E(I)A
 Za b) i c)
Kategorija B / EA
 Za a) EIA
 Za b) FMOIT će
odrediti na bazi
od slučaja do
slučaja da li je
EIA potrebna, ako
ne -EA sa EMP
Za c) EA sa EMP
 Za a) EIA
33
Harmonizacija - ishod
Za a)
EIA
Za b)
Ako rad PPOV bude ponovno
pokrenut nakon investicije /
ako ne bude prethodno izdata
okolišna dozvola, AP + EP u
skladu sa FBiH/RS
zahtijevimat, ažuriranim od
strane EMP
Za c)
Ako rad PPOV bude ponovno
pokrenut nakon investicije /
ako ne bude prethodno izdata
okolišna dozvola, AP + EP
samo za investicije u HNK,
ažurirane od strane EMP,
inače EA sa EMP
Za a)
EIA
Za b)
Nadležno ministarstvo će
odrediti na bazi od slučaja do
slučaja da li je EIA potrebna,
ako ne EA sa EMP
Za c)
EA sa EMP
Za a)
EIA
Za b)
Nadležno ministarstvo će
odrediti na bazi od slučaja do
slučaja da li je EIA potrebna,
ako ne EA sa EMP
Za c)
EA sa EMP
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Vrsta investicije
Institucija
Kategorija / zahtijev
većim od 10,000 t,
isključujući
deponije inertnog
otpada

c) Deponije koje
primaju manje od
5 t/dnevno ili sa
kapacitetom od
2,000 do 10,000 t,
isključujući
deponije inertnog
otpada
Harmonizacija - ishod
Za b) MPPGE će
odrediti na bazi
od slučaja do
slučaja da li je
EIA potrebna, ako
ne EA sa EMP
Legenda:
AP – Plan prilagođavanja, tj. plan aktivnosti za prilagođavanje najboljim praksama, zasnovan na međunarodnim
najboljim dostupnim tehnikama (BAT); ovoje preduslov da se pribavi okolišna dozvola za nastavak rada. Plan
prilagođavanja sadrži informacije uporedive sa onima iz EIA; međutim, on se fokusira na poboljšanja u
postojećim postrojenjima da se zadovolje prihvatljivi ekološki standardi
EA – Procjena okoliša /Environmental Assessment
EIA – Procjena uticaja na okoliš /Environmental Impact Assessment
EMP – Plan upravljanja okolišem /Environmental Management Plan
EP – Izdavanje ekološke dozvole/izdavanje dozvole /Environmental Permit/Permitting
FMOIT – Federalno ministarstvo okoliša i turizma
HNK – Hercegovačko-neretvanski Kanton
MPPGE – Ministarstvo prostornog planiranja, građevinarstva i ekologije RS
ES – teret zagađenja vode izražen kao "Ekvivalent stanovnika “
WB – Svjetska banka /World Bank
ZHK – Zapadno-hercegovački Kanton
PPOV – Pogon/postrojenje za tretman (prečišćavanje) otpadnih voda
4.1.2 Kategorizaija predloženih pod-projekata
PMU će blisko raditi sa opštinama i opštinskim preduzećima na obaveznim ekološkim
dokumentima i obezbijediti sugestije / savjete u skladu s tim. Da li je potrebna puna EIA ili
pojednostavljena EA (EIA, EMP, EMP ček-lista) odrediće PMU ili nadležno ministarstvo na
osnovu procesa skrininga. WB će obezbijediti traženu podršku PMU za svaki pod-projekt,
zbog malog broja podržanih pod-projekata.
PMU će prvo odrediti kategoriju pod-projekta i okolišnu kategoriju pod-projekta. Predloženi
pod-projekt bi trebao biti klasificiran zavisno od tipa/vrste, lokacije, osjetljivosti, i veličine podprojekta i prirode i magnitude njegovih potencijalnih uticaja na okoliš.
Tabela 8: Predložena kategorizacija pod-projekata
PodKomponenta projekta i Podprojekt
projekt
Br.:
Komponenta 1 – Demonstrativne investicije
Pogon za tretman procjednih
voda iz čvrstog otpada u BiH
(Deponija Mostar)
Komponenta 2 – Tehnička pomoć
Okolišna
kategorija
1
2
Nadzor pogona za tretman
procjednih voda iz čvrstog
Opis
Kategorija B
Izgradnja PPOV na novom dijleu
deponije Mostar koji još nije pušten
u rad
Kategorija C
Nadzor građevinskih radova
34
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Podprojekt
Br.:
Komponenta projekta i Podprojekt
Okolišna
kategorija
Opis
otpada u BiH (Deponija Mostar)
3
Monitoring kvaliteta vode prije i
nakon instalacije pogona za
tretman procjednih voda iz
čvrstog otpada u BiH (Deponija
Mostar)
Tehnička dokumentacija (EU
finansira) i studije podrške za
investicije u otpadne vode i
tretman procjednih voda iz
čvrstog otpada u BiH
4
Kategorija C
Instalacija 2 dodatna piezzometra i
monitoring kvaliteta vode prije i
nakon puštanja u rad novog dijela
Deponije Mostar
Kategorija B
Tehnička dokumentacija (studije
izvodivosti, idejni projekti i projektna
dokumentacija, E(I)A, dozvole) za
specifično finansiranje investicionih
projekata za pogone za tretman
otpadnih voda i pogone za tretman
procjedne vode iz čvrstog otpada
Prateća dokumentacja koja
uključuje različite preglede
postojeće dokumentacije, ažuriranje
planova, itd.
Kategorija C
Pod-projekt Br.1 – Tretman procjednih voda iz čvrstog otpada
Ne više od dva predložerna pod-projekta koja se odnose na tretman procjednih voda iz
čvrstog otpada (Mostar u BiH i Zadar u Hrvatskoj) biće finansirani unutar ASEPCP (I). Oni
potpadaju u Kategoriju B, jer se očekuje da će uticaji biti od koristi za okoliš. Negativni uticaji
su specifični za lokaciju a nepovratni uticaji se ne očekuju. U većini slučajeva se lako mogu
izraditi mjere ublažavanja. Pod-projekti će samo finansirati izgradnju pogona za tretman
procjednih voda, rehabilitaciju ili nadogradnju postojećih deponija, tako minimizirajući uticaj
cijele deponije na okoliš.
Zakon o zaštiti okoliša FBiH12 definiše značajne promjene u pšostojećim pogonima i
instalacijama za koje je potrebna EIA:


Povećanje za više od 25% u proizvodnji, korištenju energije, korištenju vode, korištenju
zemljišta, emisijama i stvaranju otpada;
Povećanje za više od 25% u zadnjih deset godina u proizvodnji, korištenju energije,
korištenju vode, korištenju zemljišta, emisijama i stvaranju otpada.
Za pod-projekt Br.1 – Pogon za tretman procjednih voda iz čvrstog otpada u BiH predviđeni su
slijedeći koraci:
1) Javno komunalno preduzeće treba tražiti mišljenje od nadležnog ministarstva da lije za
ovu nadogradnju deponije potrebna EIA potrebna ili ne (JKP “Deponija” Uborak-Mostar
pribavilo je EP (Br. UP-I/05-23-94-4/07 SN) izdano od FMOIT 08. juna 2009. EP vrijedi
5 godina; međutim, JKP Deponija” mora pojasniti da li će izgradnja PPOV rezultirati
povećanjem za više od 25% u instalaciji za koju je odobrena EP);
2) Ako nadležno ministarstvo zahtijeva EIA, JKP mora angažovati usluge licenciranog
konsultanta da pripremi EIA u skladu sa procedurama FBiH i/ili Hercegovačko-
12
Službeni List FBiH, Br. 33/03, 38/09
35
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Neretvanskog Kantona (HNK). Javno komunalno preduzeće će dijeliti ToR za EIA, koji
će biti ažuriran da se uskladi sa OP 4.01. tj. da uključi EMP.
3) Ako EIA ne zahtijeva nadležno ministartvo, JKP mora pripremiti EA sa EMP u skladu
sa procedurama Svjetske Banke (WB).
Ako nadležno ministarstvo potvrdi da je EIA potrebna, ToR za EIA će biti ažuriran da uključi
EMP. Razvoj/izradu EIS će finansirati ovaj projekt unutar komponente tehničke pomoći.
Demonstracioni nacrt EMP za Mostar biće pripremljen sa ovim ESMF na osnovu dostupnih
informacija; međutim EMP će biti ažuriran u procesu pripremanja EIS; ako je EIA potrebna.
Pod-projekt Br.2 – Nadzor pogona za tretman procjednih voda iz čvrstog otpada u BiH
(Deponija Mostar)
Ovaj projekat predviđa nadzor građevinskih radova tokom izgradnje pogona za tretman
procjednih voda iz čvrstog otpada na deponiji Mostar. Sam projekt potpada u Kategoriju C,
budući da se očekuje da uticaji na okoliš budu zanemarivi. Međutim, nadzor izgradnje će
doprinijeti da aktivnosti izgradnje i instalacije pogona za tretman procjednih voda iz čvrstog
otpada budu izvršene na okolišno zdrav način i da potencijalni štetni uticaji na okoliš budu
izbjegnuti ili minimizirani. PMU će učestvovati u pripremi ToR dok će specijalist za okoliš iz
WB uraditi prethodni pregled i u skladu sa tim dati savjete.
Pod-projekt Br.3 - Monitoring kvaliteta vode prije i nakon instalacije pogona za tretman
procjednih voda iz čvrstog otpada u BiH (Deponija Mostar)
Ovaj pod-projekt uključuje instalaciju 2 dodatna piezzometra (2 piezzometra već postoje u
širem području deponije) i monitoring kvaliteta vode prije i nakon puštanja u rad novog dijela
deponije Mostar. Tip analize predviđen ovim pod-projektom bi uključio provođenje monitoringa
kvaliteta vode kako bi se uspostavile osnove (osnovne činjenice) prije puštanja deponije u rad.
Nakon puštanja u rad, predviđen je redovni monitoring kvaliteta vode. Ovaj projekt bi spadao u
Kategoriju C. PMU će učestvovati u pripremi ToR dok će specijalist za okoliš iz WB uraditi
prethodni pregled i u skladu sa tim dati savjete.
Pod-projekt Br.4 – Tehnička dokumentacija (EU finansiranje) i studije podrške za
investicije u otpadne vode i tretman procjednih voda iz čvrstog otpada
Projekat bi finansirao tehničku dokumentaciju i prateće dokumente za investicije u otpadne
vode i pogone za tretman procjednih voda iz čvrstog otpada. Ova dokumentacija bi bila
pripremljena zajedno sa aplikacijom za finansiranje od strane EU. Unutar ovog pod-projekta
očekuju se projekti Kategorije B i Kategorije C:

Kategorija B projekti bi uključili pripremu tehničke dokumentacije (studije izvodivosti,
idejne projekte i projektnu dokumentaciju, E(I)A, dozvole) za specifične investicije koje
se odnose na pogone za tretman otpadnih voda i pogone za tretman procjednih voda
iz čvrstog otpada. Za ovo pod-projekte predviđeni su slijedeći koraci:
1) Opština ili opštinsko (javno komunalno) preduzeće moraju obezbijediti
informacije o predloženom projektu prezentirane u Upitniku za TA-e (vidi Aneks
3) za PMU;
2) Ako nije izričito regulisano u legislativi na entitetskom ili kantonalnom nivou,
opština ili opštinsko (javno komunalno) preduzeće moraju tražiti mišljenje od
nadležnog ministarstva da li je za pripremanje ove investicije potrebna EIA;
36
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
3) Ako je potrebna EIA, opština ili opštinsko (javno komunalno) preduzeće moraju
angažovati usluge licenciranog konsultanta da pripremi EIA u skladu sa
relevantnim procedurama u FBiH ili RS. Opština i/ili opštinsko (javno
komunalno) preduzeće će dijeliti ToR za EIA, koji će biti ažuriran da se uskladi
sa OP 4.01. tj. da uključi EMP.
4) Ako EIA ne zahtijeva nadležno ministartvo, opština ili opštinsko (javno
komunalno) preduzeće mora pripremiti EA sa EMP u skladu sa procedurama
Svjetske Banke (WB)

4.2
Kategorija C projekti bi uključili prateću dokumentaciju koja sadrži različite preglede
postojeće dokumentacije, planove ažuriranja, moguću pripremu strateške procjene
okoliša, itd. U tom slučaju, PMU mora biti sigurna da će projeka imati jak naglasak na
poboljšanju kvaliteta okoliša i održivosti zadatka. PMU će učestvovati u pripremi ToRova dok će specijalist za okoliš iz WB uraditi prethodni pregled i dati savjete u skladu
sa tim.
Obavezna okolišna dokumentacija
Na osnovu procesa skrininga slijedeća dokumentacija se očekuje za komponente Projekta:
Tabela 9: Okolišne obaveze potrebna za Projekt
PodKomponenta projekta i Podprojekt
projekt
Br.:
Komponenta 1 – Demonstrativne investicije
Okolišna
kategorija
1
Pogon za tretman procjednih
voda iz čvrstog otpada u BiH
(Deponija Mostar)
Kategorija B
Obavezna dokumentacija
1) Notifikacija nadležnog
ministarsva da li je EIA
potrebna ili ne
2) Ako je EIA potrebna, EIA
pripremljena u skladu sa
procedurama FBiH i/ili NK a
EMP u skladu sa
bezbjednosnim procedurama
WB
3) Ako EIA nije potrebna, EA i
EMP pripremljeni isključivo u
skladu sa bezbjednosnim
procedurama WB
Komponenta 2 – Tehnička pomoć
2
3
4
Nadzor pogona za tretman
procjednih voda iz čvrstog
otpada u BiH (Deponija Mostar)
Monitoring kvaliteta vode prije i
nakon instalacije pogona za
tretman procjednih voda iz
čvrstog otpada u BiH (Deponija
Mostar)
Tehnička dokumentacija (EU
finansira) i studije podrške za
investicije u otpadne vode i
tretman procjednih voda iz
čvrstog otpada u BiH
Kategorija C
Nisu potrebni nikakvi obavezni
dokumenti
Kategorija C
Nisu potrebni nikakvi obavezni
dokumenti
Kategorija B
37
1) Ako nije izričito regulisano u
legislativi na entitetskom ili
kantonalnom nivou - notifikacija
nadležnog ministarsva da li je
EIA potrebna ili ne
2) Ako je EIA potrebna, EIA
pripremljena u skladu sa
procedurama FBiH (i/ili kantona)
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Podprojekt
Br.:
Komponenta projekta i Podprojekt
Okolišna
kategorija
Kategorija C
Obavezna dokumentacija
ili RS legislativom, EMP u
skladu sa bezbjednosnim
procedurama WB
3) Ako EIA nije potrebna, EA i
EMP pripremljeni isključivo u
skladu sa bezbjednosnim
procedurama WB
Nisu potrebni nikakvi obavezni
dokumenti
EA je proces čija širina, dubina i tip analize zavise od prirode, veličine i potencijalnih uticaja na
okoliš predloženog pod-projekta. EA identifikuje i evaluira potencijalne okolišne rizike i uticaje
projekta u njegovom području uticaja; proučava alternative projekta; identifikuje načine
poboljšanja odabira projekta, viđenja, planiranja, dizajna i implementacije sprječavajući,
minimizirajući, ublažavajući ili kompenzirajući negativne uticaje na okoliš; i poboljšavajući
pozitivne uticaje i uključuje proces ublažavanja i upravljanja negativnim uticajima na okoliš
tokom cijele implementacije projekta.
EA se inicira što je ranije moguće u obradi projekta i integrisana je blisko sa ekonomskim,
finansijskim, institucionalnim, socijalnim, i tehničkim analizama predloženog projekta. Svrha
EA je da preporzna okolišne uticaje/posljedice rano u procesu pripreme pod-projekta, tako da
oni mogu biti inkorporirani u dizajn pod-projekta.
Opseg E(I)A može široko varirati zavisno od prirode i lokacije pod-projekta; stoga, teško je dati
jasnu smjernicu o dužini vremena potrebnog za EIA ili pripadajuće troškove. Razvoj i
finansiranje E(I)A je ogovornost opštine / opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća i
općenito je blisko povezano sa razvoje studije izvodivosti za predložene aktivnosti.
Tokom EA procesa, opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće moraju konsultovati
grupe pogođene projektom i lokalne nevladine organizacije (NVO) o okolišnim aspektima podprojekta i potrebama da se njihovi pogledi uzmu uobzir. Takve konsultacije moraju biti inicirane
što je ranije moguće.
E(I)A treba biti prezentirana u formi izvještaja; međutim, njen sadržaj i opseg će zavisiti od
skrining procesa za svaki pod-projekt. Zavisno od odluke nadležnog ministarstva, opseg i
potreba za obaveznim dokumentima biće definisani.
Ako nadležno ministarstvo odluči da je EIA potrebna, pod-projekt će nastaviti sa pripremom
EIA u skladu sa procedurama FBiH (i/ili kantona) ili RS, obogaćujući dokument sa EMP.
Međutim, ako nadležno ministarstvo odluči da EIA nije potrebna, pod-projekt će nastaviti sa
pripremama EA i EMP u skladu sa procedurama WB. Aneks 4 predlaže sadržaj EIA za
pogone za tretman otpadnih voda / sistem tretmana procjednih voda iz čvrstog otpada.
Sadržaj je provizoran i može se mijenjati u skladu sa specifičnim karakteristikama lokacije i
tretmana.
Opseg i obrazac EMP su prezentirani u Aneksu 7.
Plan angažovanja zainteresovanih strana: Plan angažovanja zainteresovanih strana (SEP)
će biti razvijen za svaki pod-projektu svrhu informisanja i angažovanja zainteresovanih strana
u Projektu, tj. jasno proslijediti svim zainteresovanim stranama program anagažovanja
38
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
zainteresovanih strana koji će se primjenjivati kroz cijeli ciklus projekta. Dodatno na
obezbjeđivanje jasnih i razumljivih informacija svim stranama zainteresovanim za Projekt,
projektne aktivnosti i njegove potencijalne uticaje, cilj takvih Planova je da obezbjede priliku
svim zainteresovanim stranama da izraze svoje mišljenje ili brige, što se mora uzeti u obzir i
blagovremeno odgovoriti na to.
Plan za ponovno naseljavanje i plan kompenzacije: Premda su predložene investicije
predviđene da budu izgrađene u potpunosti unutar postojećih postrojenja (stoga se ne očekuje
nikakv uticaj na pripojene posjede, ponovno naslejavanje ili nabavka zemljišta), u slučaju
potrebe za nabavkom zemljišta ili da dođe do neočekivanog ponovnog naseljavanja tokom
implementacije Projekta, biće razvijen Plan za ponovno naseljavanje i plan kompenzacije kako
bi se osigurala usklađenost sa specifičnim zahtijevima WB za ponovno naseljavanje kao i
lokalne legislative koja se odnosi na to pitanje.
4.3
Objavljivanje i konsultacije
ESMF, zajedno sa EMP za deponiju Mostar, biće javno objavljen na web-stranici PMU
(MVTEO) na engleskom i na lokalnim jezicima (bosanski/hrvatski/srpski), dok će štampane
kopije biti dostupne u prostorijama PMU (MVTEO), najmanje 2 sedmice prije zakazanog
sastanka za javne konsultacije sa relevantnim zainteresovanim stranama. Paralelno s tim,
Projektni dokumenti biće objavljeni u WB InfoShop-u u Washington-u D.C.
U isto vrijeme, najava za sastanak za javne konsultacije biće objavljena, uključujući datum i
mjesto planiranog sastanka, kroz slijedeće kanale:
 na web-stranici PMU (MVTEO),
 na oglasnim pločama u Uredima lokalne zajednice i području Projekta,
 preko direktne pošte poslane identifikovanim zainteresovanim stranama.
Dodatno, najava će uključiti poziv za pismene komentare/sugestije i obezbijediće i poštanske i
elektronske adrese za slanje istih.
Svi komentari i sugestije do kojih dođe tokom procesa javnih konsultacija biće uzeti u obzir,
razmotreni i rezimnirani u formi liste (sa odgovorima na postavljena pitanja) i priloženi uz
EMSF kao aneks, zajedno sa zapisnicima sa sastanaka održanih sa javnošću.
Okolišni i socijalni obavezni dokumenti definisani ovim EMSF biće objavljeni na način propisan
od strane SEP koji će biti pripremljen za svaki pod-projekt. Provizorni sadržaj SEP je
prezentiran u Aneksu 5. Međutim, slijedeća tabela daje jedan pregled zahtjeva za objavljivanje
za Projekt. Svi dokumenti biće pripremljeni i objavljeni na lokalnom jeziku
(bosanski/hrvatski/srpski). ToR-i, EMP-i i EIA izvršni ne-tehnički sažeci biće pripremljeni na
engleskom jeziku također.
Tabela 10: zahtijevi za objavljivanje za Projekat
Podprojekt
Br.
Projektna
komnponenta i
Pod-projekt
Okolišna
kategorija
Obavezna
dokumentacija
Komponenta 1 – Demonstrativno ulaganje
39
Zahtijevi za objavljivanje
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Podprojekt
Br.
Projektna
komnponenta i
Pod-projekt
Okolišna
kategorija
1
Pogon za
tretman
procjednih
voda iz čvrstog
otpada u BiH
(Mostar
Deponija)
Kategorija B
Obavezna
dokumentacija
Notifikacija
nadležnog
ministarstva da li
je EIA potrebna ili
ne
Ako je EIA
potrebna, EIA
pripremljena u
skladu sa
procedurama
FBiH i/ili HNK i
EMP u skladu sa
bezbjednostim
procedurama WB
Ako EIA nije
potrebna, EA i
EMP pripremljene
iskuljučivo u
skladu sa
bezbjednosnim
procedurama WB
40
Zahtijevi za objavljivanje
 Notifikacija objavljena na webstranici PMU-a kao i u štampanoj
formi na info-boardu javnog
komunalnog preduzeća najmanje u
trajanju od dvije sedmice
 E-mail i poštanska adresa
obezbijeđeni za slanje komentara
 ToR za EIA objavljen na webstranici PMU-a kao i u štampanoj
formi na info-boardu javnog
komunalnog preduzeća najmanje u
trajanju od dvije sedmice
 E-mail i poštanska adresa
obezbijeđeni za slanje komentara
na ToR
 Nacrt EIS i EMP objavljeni na webstranici nadležnog ministarstva i
PMU kao i u štampanoj formi na
info-boardu javnog komunalnog
preduzeća u trajanju od 30 dana
 E-mail i poštanska adresa
obezbijeđeni za slanje komentara
na nacrt EIS i EMP
 Nakon najmanje dvije sedmice od
objavljivanja, javne konsultacije o
EIS trebaju biti održane
 Revidirani EIS koji uključuje
adresirane komentare javnosti,
zapisnike sa javnih konsultacija i
mišljenje nadležnog ministarstva
objavljen na web-stranici PMU-a
kao i u štampanoj formi na infoboardu javnog komunalnog
preduzeća
 ToR za EIA objavljen na webstranici PMU-a kao i u štampanoj
formi na info-boardu javnog
komunalnog preduzeća najmanje u
trajanju od dvije sedmice
 E-mail i poštanska adresa
obezbijeđeni za slanje komentara
na ToR
 Nacrt EA i EMP objavljen na webstranici PMU-a kao i u štampanoj
formi na info-boardu javnog
komunalnog preduzeća najmanje u
trajanju od dvije sedmice
 E-mail i poštanska adresa
obezbijeđeni za slanje komentara
na EIA i EMP
 Nakon najmanje dvije sedmice od
objavljivanja, javne konsultacije o
EA trebaju biti održane
 Revidirana EA koji uključuje
adresirane komentare javnosti,
zapisnike sa javnih konsultacija i
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Podprojekt
Br.
Projektna
komnponenta i
Pod-projekt
Okolišna
kategorija
Obavezna
dokumentacija
Zahtijevi za objavljivanje
mišljenje nadležnog ministarstva
objavljen na web-stranici PMU-a
kao i u štampanoj formi na infoboardu javnog komunalnog
preduzeća
Komponenta 2 – Tehnička pomoć
2
3
4
Nadzor pogona
za tretman
procjednih
voda iz čvrstog
otpada u BiH
(Mostar
Deponija)
Monitoring
kvaliteta vode
prije i nakon
instaliranja
pogona za
tretman
procjednih
voda iz čvrstog
otpada u BiH
(Mostar
Deponija)
Tehnička
dokumentacija
(EU
finansiranje) i
studije podrške
za investicije u
otpadne vode i
tretman
procjednih
voda iz čvrstog
otpada u BiH
Kategorija C
Nikakvi obavezni
dokumenti nisu
potrebni
Nema objavljivanja
Kategorija C
Nikakvi obavezni
dokumenti nisu
potrebni
Nema objavljivanja
Kategorija B
Ako je EIA
potrebna
EIA objavljena u skladu sa
procedurama FBiH(i/ili kantona) ili RS
legislative, i u skladu sa WB politikom
objavljivanja (nabrojano u Tabela 3)
Ako EIA nije
potrebna
EA i EMP pripremljeni isključivo u
skladu sa bezbjednosnim
procedurama WB
Nema objavljivanja ukoliko projekt ne
finansira pripremu EIA, SEA ili drugih
dokumenata za okolišnu procjenu
Ako pod-projekt finansira pripremu
EIA, SEA ili drugih dokumenata za
okolišnu procjenu:
 ToR će biti objavljen na webstranici MVTEO (PMU) u trajanju
od najmanje dvije sedmice a od
javnosti će se tražiti komentari;
 E-mail i poštanska adresa će biti
obezbijeđene za slanje
komentzara;
 Priprema specifičnioh
dokumenata će slijediti proceduru
opisanu pod Kategorijom B podprojekta Br. 4
Kategorija C
Nikakvi obavezni
dokumenti nisu
potrebni
41
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
4.4
Socijalna procjena
4.4.1 Okvir socijalne procjene
Okvir socijalne procjene obezbjeđuje procedure koje će se koristiti tokom pripreme i
implementacije Projekta kako bi se verifikovalo da li Projekt ima socijalne uticaje i rizike, i
analizirao potencijalni uticaj i socijalna pitanja. Bilo koji potencijalni negativni socijalni uticaji
trebali bi biti blagovremeno identifikovani i aktivnosti moraju biti preduzete da se izbjegnu ili
ublaže takvi uticaji. U takvim slučajevima, specifične javne konsultacije i procedure
objavljivanja moraju biti na mjestu (kroz razvoj specifičnih Planova angažovanja
zainteresovanih strana), uključujući diferencirane mjere u konsultacijama sa pogođenim
ljudima da se osigura da potencijalni socijalni uticaji na i rizici za njih budu izbjegnuti ili
ublaženi.
Procjena socijalnog uticaja biće započeta u ranoj fazi procesa planiranja kroz inicijalni socijalni
skrining, tako da svi potencijalni uticaji budu identifikovani i nivo učešća lokalnog stanovništva
bude povećan na maksimum.
Ciljevi socijalne procjene su:


da se odrede osnovni socijalni uslovi na lokacijama projekta kroz prikupljanje socioekonomskih podataka, tj. procijene socio-ekonomske karakteristike stanovništva na
lokacijama pod-projekta, i identifikuju relevantne zaintersirane strane;
da se identifikuju i analiziraju uticaji Projekta na lokalno stanovništvo.
Specifično, procedure socijalne procjene će biti implementirane kroz:
1. pregledanje predloženih pod-projekata i određivanje potencijalnih socio-ekonomskih
pitanja, uključujući potencijalnu potrebu za nabavkom zemljišta i/ili ponovnim
naseljavanjem;
2. identifikovanje svih ljudi pogođenih Projektom (lokalne zajednice, lokalni biznisi, lokalne
NVO);
3. prikupljanje reprezentativnih podataka o ljudima pogođenim Projektom, uključujući
faktore kao što su karakteristike domaćinstava, korištenje zemljišta, etnicitet, zavisnost
od jedinstvenih prirodnih resursa, pomoću instrumenata za socijelnu anketu;
4. identifikovanje obima i složenosti potencijalnih socijalnih uticaja Projekta.
4.4.2 Metodologija socijalne procjene
Socijalna procjena se vrši u tri koraka:
Korak 1. Pregled postojećih podataka i priprema instrumenata
Ovaj korak uključuje pregled socio-ekonomskog konteksta kroz:
42
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)



pregled i analizu dostupnih izvora informacija o socio-kulturnom, historijskom,
institucionalnom i političkom kontekstu Projekta, usmjerenom na procjenjivanje socioekonomskih karakteristika ljudi koji su pogođeni Projektom;
pregled dostupne dokumetacije, studija i izvještaja relevantnih za Projekt;
identifikaciju zainteresovanih strana i potencijalnih socijalnih pitanja /rizika u pogledu
Projekta.
Puna koordinacija sa relevantnim institucijama je neophoda da se pribave podaci o populaciji
na svim lokacijama pod-projekta.
Korak 2. Prikupljanje podataka kroz kvalitativno i kvantitativno istraživanje
Ovaj korak je usmjeren na identifikovanje representativnog uzorka pogođenih zajednica i
provođenje intervjua, anketa fokusnih grupa i domaćinstava kad je potrebno, kao i sastanaka
sa predstavnicima ključnih institucija.
Kvalitativno istraživanje zahtijeva prikupljanje podataka putem sastanaka fokusnih grupa i
intervjua.
Intervjui/sastanci fokusnih grupa se održavaju sa pogođenom popuacijom, predstavnicima
industrije, lokalnim NVO-ima i predstavnicima lokalnih zajednica. Ova metoda je usmjerena na
slijedeće:







Identifikaciju relevantnih zainteresiranih strana (lokalne zajednice, lokalni poduzetnici,
vladini predstavnici i druge zainteresirane grupe);
Prikupljanje podataka o strukturama/objektima (komercijalnim i stambenim) pogođenim
Projektom, zemljištu koje okružuje područje Projekta (privatno/javno zemljište,
tipovi/vrste korištenja zemljišta) i lokacijama kulturnog naslijeđa, historijskog naslijeđa I
područja očuvane prirode;
Identifikaciju bilo koje javne infrastrukture i socijalnih usluga/servisa;
Procjenu da li će biti bilo kakvih zahtijeva za akvizicijom/nabavkom zemljišta i/ili
ponovnog naseljavanja (ako da, identifikacija takvih slučajeva, uključujući način na koji
će oni biti pogođeni);
Identifikaciju očekivanja stanovništa koja mogu biti korištena koa pokazatelji;
Identifikaciju glavnih socijalnih pitanja i rizika u pogledu Projekta;
Procjenu uloga i kapaciteta ključnih (formalnih i neformalnih) institucija koje će biti
uključene u implementaciju mjera ublažavanja.
Kvantitativno istraživanje se provodi pomoću socio-ekonomske ankete direktno pogođenih
ljudi (domaćinstava i biznisa), ako se javi potreba za detaljnijim podacima. Koristi se da se
prikupe podaci o pogođenoj populaciji (karakteristike domaćinstava pogođenih ljudi, izvori
prihoda i nivoi prihoda, vlasništvo nad zemljištem i korištenje, ranjivost, očekivanja pogođene
populacije u pogledu Projekta, itd.). Anketa se provodi koristeći dizajniran i odobren upitnik, na
uzorku o kome će se odlučiti na bazi od-slučaja-do-slučaja, tj. zavisno od karakteristika svakog
pod-projekta13.
13
Dok može biti dovoljno da se provede socio-ekonomska anketa određenog procenta pogođenih
domaćinstava/biznisa za neke pod-projekte, moglo bi biti potrebno da se intervjuišu sva dostupna direktno
pogođena domaćinstva/biznisi za ostale pod-projekte.
43
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Konačno, rezultati ankete se unesu, obrade i analiziraju pomoću profesionalnih softverskih
paketa, kao što je SPSS.
Korak 3. Analiza podataka i identifikacija socijalnih uticaja
Podaci prikupljeni kroz gore opisane metode istraživanja biće analizirani u svrhu
identifikovanja svih potencijalnih socijalnih uticaja i rizika u pogledu Projekta, uključujući i
negativne i pozitivne uticaje, kao i direktne i indirektne uticaje.
Zakonska analiza biće provedena u ovoj fazi u vezi sa identifikovanim socijalnim uticajima, sa
fokusom na korištenje zemljišta i zahtijeve za ponovno naseljavanje /akviziciju zemljišta.
Posebna pažnja će se dati zahtijevima za institucionalne aranžmane uključujući mehanizme i
odgovornosti za skrining socijalnih uticaja i pregled rezultata socijalne procjene.
Na osnovu rezultata procjene socijalnih uticaja i identifikovanih socijalnih uticaja, izrađene su
mjere ublažavanja za ove uticaje kao dio Plana ublažavanja i Monitoring plana unutar EMP za
svaki pod-projekt. Plan ublažavanja obezbjeđuje mjere ublažavanja koje se odnose na
sprječavanje ili smanjenje vjerovatnih socijalnih uticaja. Monitoring plan obezbjeđuje plan
iozvodvih aktivnosti da se prati implementacija mjera ublažavanja i socijalni uticaji projekta.
4.5
Retroaktivno finansiranje
U mnogim instancama projekti Svjetske Banke (WB)b uključili podršku pod-projektima koji su
već u fazi pripreme.
U ovom slučaju, dobra praksa bi bila da se pregledaju obavezni okolišni dokumenti, identifikuju
praznine (ono što nedostaje) sa EMSF i predlože ažuriranja postojećih dokumenata i
procedura da se uklope sa smjernicama postavljenim u ovom EMSF.
44
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
5 PROCES PREGLEDA OKOLIŠA (ULOGE I
ODGOVORNOSTI UKLJUČENIH INSTITUCIJA)
5.1
Uloge i odgovornosti tokom pripreme investicija
PMU koja je uspostavljena u MVTEO je odgovorna za sveukupnu implementaciju Projekta,
uključujući nabavku i upravljanje finansijama. PMU pomaže opštinama / opštinskim (javnim
komunalnim) preduzećima u pripremi obaveznih okoliših dokumenata prije procjene podprojekata te nakon toga nastavka zahtijeva. PMU je odgovorna za donošenje odluka u skladu
sa ESMF tokom pripreme i implementacije investicija.
Opštine / opštinska (javna komunalna) preduzeća su odgovorna za pribavljanje EP za podprojekte koji mogu imati uticaj na okoliš. U svrhu skrininga, opštine / opštinska (javna
komunalna) preduzeća, sa vodstvom PMU, trebaju da pripreme inicijalni koncept pod-projekta
/ minimum zahtijevanih informacija o pod-projektu što će omogućiti adekvatnu kategorizaciju.
PMU će imati ključnu ulogu tokom skrininga, i učestvovaće u kategorizaciji investicija/podprojekata u skladu sa zahtijevima BiH legislative i procedurama WB.
Informacije u ovom dokumentu maju namjenu da vode i PMU i opštine / opštinska (javna
komunalna) preduzeća, u definisanju različitih zahtijeva i BiH i WB. Rezultati skrininga i
kategorijzacije trebaju biti pregledani i odobreni od strane WB. WB bi trebala obezbijediti
pomoć tokom skrining procesa, naročito u pogledu bezbjednosti. PMU će biti odgovorna za
sveukupni kvalitet obaveznih okolišnih dokumenata i njihovu usklađenost sa bezbjednosnim
politikama WB. Štaviše, PMU će savjetovati opštine / opštinska (javna komunalna) preduzeća
o EA zahtijevima Svjetske Banke (sadržaj EA izvještaja i/ili EMP format, konsultacije,
objavljivanje i procedure odobravanja), i ostalim esencijalnim informacijama. PMU će također
pomoći opštinama / opštinskim (javnim komunalnim) preduzećima u konsultacijama sa
nadležnim ministarstvima, vezano za zahtijeve, procedure i EIA sadržaj za projekte za koje
trebaju EP-e.
PMU je odgovorna za nadgledanje odabira i ugovaranja Konsultanata koji će biti angažuvani u
pripremi E(I)A izvještaja ili EMP kao i za nadzor tokom priprema. E(I)A izvještaji ili ostali
zasebni izvještajui (kao što je EMP) biće podneseni od strane korisnika zajma preko PMU do
Banke za pregled i odobrenje.
Javne konsultacije će biti organizovane na liniji sa relevantnom nacionalnom legislativom. U
slučaju da javne konsultacije nisu potrebne od strane nacionalnih politika, opštine / opštinska
(javna komunalna) preduzeća će biti odgovorna za obavljanje konsultacija, u dogovoru sa
PMU i informišući nadležno ministarstvo /vlasti. Opštine / opštinska (javna komunalna)
preduzeća će poslati kopiju evidencije sa konsultacija za PMU. U slučaju da su identifikovana
značajna pitanja tokom konsultacija, opštine / opštinska (javna komunalna) preduzeća će
informisati WB preko PMU u skladu s tim.
Općenito, svi pod-projekti će slijediti proces pregleda okoliša prezetiran sistematično dole.
KORAK 1 Opština / opštinsko (javno komunalno)preduzeće predlaže koncept podprojekta
45
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće priprema inicijalni koncept pod-projekta,
nakon neformalne diskusije sa PMU, u kojoj PMU hitno izvještava opštinu / opštinsko (javno
komunalno) preduzeće o svojim zahtijevima ze procjenu okoliša.
U slučaju nominacije pod-projekta, tj. procesa aplikacije, slijedeće informacije i dokumenti
trebaju biti prikupljeni i pregledani od strane PMU. PMU će biti odgovorna za skrining svakog
pod-projekta kandidata koji će biti finansiran unutar Projektne Komponente 1 ili 2 kao
preduslov za dalje razmatranje:
a) Opis pod-projekta, ili kratka informacija o operacijama koje trenutna aktivnost
obuhvata;
b) Informacije o lokaciji postojeće ili planirane operacije ili aktivnosti, koja će pomoći u
identifikovanju karakteristika okoliša u okruženju. Ovo bi trebalo uključiti informacije o
bilo kojim obližnjim izvorima pitke vode, prirodnim zaštićenim područjima, lokacijama
kulturnog naslijeđa, itd.;
c) Sve pripadajuće dozvole, odobrenja ili sporazume pribavljene do sada za postojeća ili
planirana postrojenja (objekte koje podržava Projekt, uključujući vlasništvo nad
zemljištem ili dokumente o zakupu i vodoprivredne ili urbanističke/građevinske dozvole,
EP, dozvolu za upravljanje otpadom, vodoprivredne ili ostale pripadajuće dokumente;
d) Do mogućeg obima, informacije moraju biti obezbijeđene o bilo kojim prethodnim
žalbama/prigovorima vezano za prethodne aktivnosti kandidata ili tekuće aktivnosti.
Odgovornost je opština da obezbijede neophodne informacije za PMU, kao i odgovarajuće
dozvole i licence do sada pribavljene.
KORAK 2 PMU određuje okolišnu kategoriju i daje zadatak za okolišne obavezne
izvještaje
PMU će prvo odrediti kategoriju pod-projekta i okolišnu kategoriju pod-projekta. Predloženi
pod-projekt bi trebao biti klasifikovan zavisno od tipa, lokacije, osjetljivosti i veličine podprojekta i prirode i magnitude njegovih potencijalnih uticaja na okoliš.
U to vrijeme, to je odgovornost opštine/opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća da inicira
diskusije sa nadležnim entitetskim ili kantonalnim ministarstvom kako bi se ispunili bilo koji
zahtijevi lokalnog i nacionalnog okolišnog pregleda (kao što je mišljenje o EIA proceduri i/ili
ostalim zvaničnim odobrenjima/dozvolama). Odgovor nadležnog entitetskog il kantonalnog
ministarstva treba biti poslan u PMU. Odgovornost je opštine/ opštinskog (javnog komunalnog)
preduzeća da pribavi odgovarajuće dozvole i licence kako zahtijeva nacionalni zakon kako bi
se olakšao proces odobravanja sa nadležnim entitetskim ili kantonalnim ministarstvom.
Nakon inicijalnog pregleda tražene dokumentacije i na osnovu notifikacije od nadležnog
entitetskog ili kantonalnog ministarstva, PMU će odgovoriti opštini/opštinskom (javnom
komunalnom) preduzeću vezano za sadžaj dokumenta ili informisati da će se naknadno trebati
dogovoriti o kategoriji sa WB (ako se javi dvosmislenost). Ako bude bilo kakvih razlika između
nacionalne i WB kategorizacije, PMU informiše opštine/ opštinska (javna komunalna)
preduzeća o obavezama.
PMU pomaže opštinama u pripremi obaveznih ekoloških dokumenata prije procjene podprojekta i nakon toga zahtijeva koji slijede.
46
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
KORAK3 Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće priprema dokumente i
neophodne dozvole
Na osnovu kategorizacije i ulaznih informacija iz nadležnog entitetskog ili kantonalnog
ministarstva opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće priprema tražene dokumente.
Ako je potrebno, opštini / opštinskom (javnom komunalnom) preduzeću mogu da pomažu
specijalisti / konsultanti. Čak i ako nacionalni zakoni ne traže nikakvu akciju, opština /
opštinsko (javno komunalno) preduzeće je odgovorno za sljedeće WB EA zahtijeve.
KORAK 4 Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće podnosi zahtijev za
Okolišnu dozvolu / Preliminarnu procjenu uticaja na okoliš
U slučaju da je EP potrebna, opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće podnose
Zahtijev (aplikaciju) za PEIA nadležnom entitetskom ministarstvu (ako je EIA potrebna), ili
Zahtijev za EP nadležnom entitetskom ili kantonalnom ministarstvu (ako EIA nije potrebna).
Tabela 4 definiše zahtijeve dokumenta E(I)A zasnovane na zasebnoj kategorizaciji /skriningu
BiH i WB sistema.
Za bilo koje potrebne obavezne okolišne zvještaje, PMU će izvršiti inspekciju izvještaja,
uključujući prezehtirane podatke, i konsultovati se sa ekspertima i drugim odgovarajućim
tijelima, ako je potrebno. PMU će pregledati obavezne izvještaje Kategorije B prije javnih
konsultacija.
KORAK 5 Konsultacije i objavljivanje
U slučaju da je EIA potrebna, nadležna vlast (u Koraku 4) činmi dokumente dostupnima
zainteresovanim stranama za komentare i (samo ako se ustanovi da je potrebno) ugovori
javne konsultacije što je bliže moguće navedenoj lokaciji.
U slučaju da EIA nije potrebna, Zahtijev za EP mora biti dostupan javnosti.
KORAK 6 Pregled i odobrenje EA
Nakon javnih konsultacija, finalni dokument će biti odobren i poslan u WB. Nakon pregledanja
od strane PMU biće donesena odluka, napismeno, koja preporučuje odobrenje ili odbijanje EA
pod-projekta, sa argumentacijom(ma). Finalno odobrenje pod-projekata koji zahtijevaju
izdavanje okolišne dozvole će biti izvršeno nakon odobrenja nadležnog ministarstva.
PMU će također proslijediti odluku u WB, uključujući Izvršni sažetak i EMP, napisan na
engleskom. Oni će potvrditi Banki da su se slijedile primjenjive okolišne procedure, i podnijeće
dokumentacju na pregled. PMU će prvo tražiti od Banke pred-odobrenje Projekata Kategorije
B. Za projekte Kategorije C, PMU će informisati Banku o opravdanosti ovog rejtinga/rangiranja
(nikakva dodatna dokumentacija nije potrebna za pod-projekte u ovoj kategoriji).
WB će pregledati obezbijeđene informacije i, ako smatra da su procjena i EMP prikladni i
zadovoljavajući, obezbijediće ‘nema prigovora’ što može rezultirati nastavkom pod-projekta do
završetka dizajna (projekta). Alternativno, ona će predložiti područja gdje je potrebno jačanje
prije nego što gore pomenuti proces bude mogao da se završi. Ostali EMP-i će biti naknadno
pregledani (nakon toga).
47
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Bilo za nova ili postojeća postrojenja/aktivnosti, BiH institucije koje su nadležne (nadležna
entitetska ili kantonalna ministarstva) obično formiraju interne komisije za okolišni pregled koje
se sastoje od internog osoblja Odjela za izdavanje ekoloških dozvola i eksternih/spoljnjih
stručnjaka koji rade po ugovoru kako (i kad) je potrebno. BiH procedura pregleda, odobrenja i
izdavanja dozvole (uključujući aktivnosti PMU) obuhvata slijedeće korake:
Proces pregleda i odobrenja u FBiH






U slučaju da EIA nije potrebna, i u slučaju da nema komentara od zainteresovanih
strana, nadležno entitetsko ili kantonalno ministarstvo izdaje EP na osnovu
Zahtijeva/Aplikacije za izdavanje EP. EP se onda koristi za pribavljanje ostalih dozvola
(Urbanistička saglasnost, Građevinska dozvola i Upotrebna dozvola). U slučaju
direktnog izdavanja dozvole (bez zahtijeva za PEIA/EIA), odobravanje EP će se izvršiti
u roku od 120 dana od primitka Zahtijeva/Aplikacije;
U slučaju da je EIA potrebna, i nakon skrininga i PEIA, pod-projekti će ili primiti EP od
nadležnog ministarstva ili će se od njih zahtijevati da pripreme EIS. Ako nadležno
ministarstvo odluči da nikakva dalja EIS nije potrebna, Zahtijev za PEIA se automatski
smatra zahtijevom/aplikacijom za EP. Ako se od pod-projekta traži da pripremi EIS, u
roku od 30 dana od podnošenja Zahtijeva za PEIA i na osnovu onoga što ustanovi
PEIA, nadležno ministarstvo odlučuje o opsegu i sadržaju EIS u Zaključku o EIS.
Odluka o tome da li je EIA potrebna ili ne zasniva se na osnovi od-slučaja-do-slučaja,
uzimjući u obzir ostale slične projekte/aktivnosti u području i osjetljivost lokacije/okoliša;
Od opštine / opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća se traži da kontaktira
instituciju/preduzeće koje će pripremiti EIS, na osnovu ToR odobrenog od strane PMU.
Liste institucija / preduzeća ovlaštenih za pripremu EIA izvještaja su dostupne u
nadležnom ministarstvu. Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće podnosi
nacrt EIS za pregled i odobrenje (na lokalnom jeziku) nadležnom ministarstvu i (na
engleskom jeziku) PMU / WB za odobrenje. PMU treba osigurati da je EIA izvještaj
konzistentan sa ToR;
Nadležno ministarstvo šalje kopiju nacrta EIS relevantnim vlastima i ostalim
zainteresovanim stranam, ostavljajući 30 dana za primanje komentara na izvještaj.
Dodatno, EIA izvještaj na engleskom jeziku treba biti poslan od strane opštine /
opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća preko PMU do WB za objavljivanje na
Infoshop-u;
Nadležno ministarstvo organizuje javnu raspravu što je bliže moguće lokaciji podprojekta, i poziva javnost na konsultacije putem štampanih (ili elektronskih)
medija/radija/TV. Javnost treba biti informisana o javnim konsultacijama najmanje 15
dana prije javnog očitovanja. Komentari i sugestije na EIA moraju biti primljeni u roku
od 30 dana počevši od dana poziva na javne konsultacije. Opština / opštinsko (javno
komunalno) preduzeće treba pomoći nadležnom ministarstvu tokom procesa
konsultacija;
Nakon što je EIS revidirana i inkorporirana u sve relevantne dokumente primljene od
zainteresovanih strana, i na osnovu evaluacije EIS, nadležno ministarstvo izdaje
Odluku od EP (u roku od 30 dana nakon prijema evaluacije EIS). EP neće biti izdata u
slučaju da pod-projekt: (i) može imati značajne uticaje na okoliš, (ii) nije na liniji sa
Federalnom strategijom o zaštiti okoliša i entitetskim ili međuentitetskim okolišnim
akcionim planom ili (iii) nije na liniji sa međunarodnim okolišnim obavezama BiH.
Sveukupno, nadležno ministarstvo izdaje EP u roku od 60 dana od prijema EIS.
48
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Proces pregleda i odobrenja u RS






U slučaju da EIA nije potrebna, i u slučaju da nema komentara od zainteresovanih
strana, nadležno entitetsko ministarstvo izdaje EP na osnovu zahtijeva za izdavanje
EP. EP se onda koristi za pribavljanje ostalih dozvola (Građevinska dozvola i
Upotrebna dozvola).;
U slučaju da je EIA potrebna, i nakon skrininga i PEIA, pod-projekti će ili primiti EP od
nadležnog ministarstva ili će se od njih zahtijevati da pripreme EIS. Ako se od podprojekta traži da pripremi EIS, u roku od 60 dana od podnošenja Zahtijeva za PEIA i na
osnovu onoga što ustanovi PEIA, nadležno ministarstvo odlučuje o opsegu i sadržaju
EIS u Odluci o EIS;
Od opštine / opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća se traži da kontaktira
instituciju/preduzeće koje će pripremiti EIS, na osnovu ToR odobrenog od strane PMU.
Liste institucija / preduzeća ovlaštenih za pripremu EIA izvještaja su dostupne u
nadležnom ministarstvu. Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće podnosi
nacrt EIS za pregled i odobrenje (na lokalnom jeziku) nadležnom ministarstvu i (na
engleskom jeziku) PMU / WB za odobrenje. PMU treba osigurati da je EIA izvještaj
konzistentan sa ToR;
Nadležno ministarstvo šalje kopiju nacrta EIS relevantnim vlastima i ostalim
zainteresovanim stranam, ostavljajući 30 dana za primanje komentara na izvještaj.
Dodatno, EIA izvještaj na engleskom jeziku treba biti poslan od strane opštine /
opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća preko PMU do WB za objavljivanje na
Infoshop-u;
Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće organizuje javnu raspravu u jedinici
lokalne samouprave gdje se nalazi lokacija pod-projekta i poziva javnost na
konsultacije putem štampanih (ili elektronskih) medija/radija/TV. Javnost treba biti
informisana o javnim konsultacijama najmanje 15 dana prije javnog očitovanja.
Predstavnik nadležnog ministarstva učestvuje u javnim konsultacijama i vodi proces
konsultacija. Zainteresovane strane moraju podnijeti komentare i mišljenja o nacrtu EIA
u roku od 30 dana od datuma javnog očitovanja;
Nakon što je EIS revidirana i inkorporirana u sve relevantne dokumente primljene od
zainteresovanih strana nadležno ministarstvo izdaje Odluku o odobravanju EIS (u roku
od 60 dana nakon prijema konačne EIA). Odluka o odbijanju EIS se izdaje u slučaju da
pod-projekt: (i) može imati značajne uticaje na okoliš, (ii) nije na liniji sa entitetskim ili
međuentitetskim okolišnim akcionim planom ili (iii) nije na liniji sa međunarodnim
okolišnim obavezama BiH. Odluka o odobravanju EIS će isteći ako opština / opštinsko
(javno komunalno) preduzeće ne pribavi EP ili Građevinsku dozvolu (ili drugu odluku u
skladu sa posebnim propisima) u roku od dvije godine od datuma prijema odluke.
I u FBiH i RS, Agencije na entitetskom nivou za zaštitu kulturnog naslijeđa su uključene u
procese procjene uticaja na okoliš i izdavanje urbanističkih saglasnosti.
EP-e su odobrene za period od 5 godine i pos isteku se moraju obnoviti.
KORAK 7 Finalizacija paketa pod-projekta
Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće inkorporiraju preporuke EA u dizajn
(projektovanje) pod-projekta i plan implementacije, uključujući prateće procijenjene troškove.
49
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće finaliziraju paket pod-projekta, uključujući
relevantnu okolišnu dokumentaciju i podnose ga PMU za njihovu procjenu.
5.2
Uloge i odgovornosti tokom izgradnje i rada
Okolišni skrining, procjena i procedure odobravanja dole opisane su dio procedurea odabira i
odobravanja pod-projekata.
Tokom obje faze, izgradnje i rada, opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće će
provesti rutinski monitoring da osigura zahtijeve ublažavanja specificirane u EMP i bilo koje
druge okolišne zahtijeve speficirane u EP (ovo je posebno važno tamo gdje su izvođači radova
angažovani za građevinske poslove). EMP format i ostali relevantni EA dokumenti (Obrazac
procjene okoliša) moraju biti uključeni u paket zajma. Zakoni o zaštiti okoliša 14 u BiH
zahtijevaju da korisnik zajma (opština / opštinsko (javno komunalno) preduzeće) izvještava
nadležne vlasti (koje su izdale dozvolu) o rezultatima monitoringa emisija, akcidentima, i
drugim informacijama koje traži dozvola(e), tokom početne i zadnje faze izgradnje, rada i
povlačenja iz rada.
Stoga, opštine / opštinska (javna komunalna) preduzeća u kojima su implementirani podprojekti trebala bi osigurati efikasnu implementaciju mjera za ublažavanje uticaja i monitoring
određujući jednu osobu za redovne provjere monitoringa tokom faze izgradnje; i gdje je
primjenjivo, za povremene provjere monitoringa, koje provode operatori postrojenja. Evidenciju
svih monitoring podataka treba da čuva strana odgovorna za monitoring.
14
Službeni Glasnik RS, Br. 71/12
50
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
6 MONITORING OKOLIŠNA USKLAĐENOST
U toku implementacije pod-projekta opštine/ opštinska (javna komunalna) preduzeća su
odgovorna za obavljanje njihovih dnevnih aktivnosti u skladu sa preporukama EA izvještaja i
za primjenu mjera ublažavanja kao je propisano EMP-ima. Od opština se očekuje da prate
usklađenost pod-projekata sa EMP-ima i da izvijeste PMU o izvršenju okolišnih obaveza kao
integralnom dijelu njihovog redovnog izvještavanja o statusu projekata.
Kada to traže nacionalne politike, i ako PMU utvrdi da je potrebno (zbog nedostatka opreme ili
kapaciteta), specijalizovane institucije /kompanije će izvršiti traženi monitoring i prikupljanje
podataka.
Implementaciju mjera ublažavanja specificiranih u EMP i EP mora nadzoriti PMU na redovnoj
osnovi. Izvještaji o mjerama ublažavanja i rezultatima monitoringa se podnose od strane
opština / opštinskog (javnog komunalnog) preduzeća PMU kvartalno. PMU je odgovorna za
pregledanje i analiziranje izvještaja primljenih od opštine / opštinskog (javnog komunalnog)
preduzeća i može tražiti dodatni monitoring kako bi osigurala da sve okolišne smjernice i
zahtijevi za dozvole budu zadovoljeni. Preporučeno je da PMU periodično vrši posjete mimo
rasporeda na lokacije implemetacije pod-projekata da se osigura da izvještavanje opština /
opštinskih (javnih komunalnih) preduzeća o usklađenosti sa EMP-ima realistično odražava
situaciju na terenu. Pregled evaluacija će osigurati da: posao bude zadovoljavajućeg kvaliteta,
zajednica učestvuje kad je to prikladno, da budu date prikladne preporuke, da se sva
dokumentacija prikladno arhivira i evidentira, i da uslovi za odobravanje od strane nadležnih
ministarstava budu zadovoljeni.
PMU će informisati WB o okolišnim obavezama primijenjenim kroz opšte izvještavanje o
napredovanju projekta. Izvještaji o okolišnoj usklađenosti biće priloženi godišnje uz finansijske
izvještaje podnesene od strane PMU za WB. WB će pratiti izvršavanje okolišnih obaveza PMU
i opština redovnim pregledom njihovih izvještaja kao i nadzorom sveukupnog skrining procesa
i implementacije okolišnih preporuka za odabrane pod-projekte, uključujući nasumične posjete
lokacijama pod-projekata. Stoga, opštine /opštinska (javna komunalna) preduzeća će
prikladno čuvati svu dokumentaciju od pod-projekata u registratorima i učiniti je dostupnom za
PMU i WB kako bude potrebno.
Tabela 11: Institucionalni aranžmani tokom implementacije
Mjere ublažavanja
Monitoring
PMU
Godišnji izvještaji
za WB o
usklađenosti sa
mjerama
ublažavanja
Općina /
Implementacija
Pregleda izvještaje
vezano za
implementaciju
monitoring plana
Analiza podataka i
pregled;
Izvještaji za WB
(zajedno sa
ublažavanjem);
Ako je potrebno
zahtijeva se dodatni
monitoring
Implementacija samo-
Institucija
WB
51
Izdavanje dozvola
Pregled
Pregleda
izvještaje
primljene od PMU
Pomoć u
pribavljanju
neophodnih
dozvola
Zahtijev za
Pregleda
kvartalne
izvještaje poslane
od strane općine /
općinskog (javnog
komunalnog)
preduzeća
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Institucija
općinsko
(javno
komunalno)
preduzeće
Nadležno
ministarstvo
Institucije
ovlaštene za
monitoring
Mjere ublažavanja
mjera
ublažavanja;
Kvartalno šalje
izvještaje u PMU
o mjerama
ublažavanja
rezultatima
monitoringa
Kroz inspekciju
osigurava da
mjere predložene
u EP budu
implementirane
Monitoring
Izdavanje dozvola
monitoringa u skladu
sa zahtijevima EP
obnovljeni EP
svakih 5 godina ili
nova dozvola ako
postoje veće
izmjene u
projektu/pogonu
Inspekcija i monitoring
prema zahtijevima EP
Izdaje novu ili
obnovljenu
dozvolu
(ministarstvo
nadležno za
okoliš);
Izdaje
urbanističke ili
građevinske
dozvole
(ministarstvo
nadležno za
prostorno
planiranje)
Periodični monitoring
tokom rada pogona
52
Pregled
Pregleda
izvještaje poslane
od strane
institucija
ovlaštenih za
monitoring /
inspekciju
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
7 PLAN UPRAVLJANJA OKOLIŠEM – DEPONIJA MOSTAR
POGON ZA TRETMAN PROCJEDNIH VODA (OTPADNIH
VODA) IZ ČVRSTOG OTPADA
Plan upravljanja okolišem za Pogon za tretman procjednih (otpadnih) voda iz čvrstog orpada
za Deponiju Mostar je pripremljen na osnovu dostupnih informacija i prezantiran je u Aneksu
8. Ako bude bilo potrebno da se pripremi zasebna EIA za pogon za tretman procjednih voda
tokom trajanja projekta, EMP će biti ažuriran, ponovno objavljen i provešće se kosultacije sa
javnošću.
53
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8 ANEKSI
54
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.1
Aneks 1 – Uloge i odgovornosti ključnih učesnika
Učesnik
Opština / opštinsko
(javno komunalno)
preduzeće
PMU
WB
Aktivnost
Prateća dokumentacija
 Podnošenje koncepta podprojekta PMU
 Aranžman i finansiranje EA i/ili
EMP
 Pribaviti odobrenje od nadležnog
ministarstva / kantonalne/lokalne
vlasti ako je potrebno
 Pribaviti tražene dozvole / licence
 Implementiranje i finansiranje EA
 Priprema formulara za inicijalni
okolišni skrining
 Finalizirati formular za okolišni
skrining
 Pregled aplikacionog paketa za
pod-zajam za traženu okolišnu
dokumentaciju i licence/dozvole
od nadležnih vlasti
 Predlaganje okolišne kategorije
 Održavati kompletne dosjee
okolišne dokumentacije za
pregled od strane WB
 Monitoring usklađenost sa
planovima ublažavanja (ako je
potrebno)
 Su-odobravanje EA kategorije
 Osiguravanje da obavezni
ekološki dokumenti budu u skladu
sa zahtijevima WB
 Objavljivanje EA dokumenata
 Organizacija obuke za osoblje
PMU vezano za procedure
okolišnog pregleda
 Pregledi izvještaja vezano za
implementaciju monitoring plana
 Identifikacja problema / pitanja i
prijedlog rješenja
 Kopije dozvola, licenci
 Izjava o odobrenju
 Kvartalni izvještaji za PMU o
mjerama ublažavanja i
rezultatima monitoringa
 Izvještaj o završetku pod-projekta
 Zaključak/Odluka o potrebi za
E(I)A od nadležnog ministarstva
55
 Uključiti okolišne informacije u
pod-projekte
 Uključiti okolišnu kategoriju i EA
status u normalne periodične
aktivnosti izvještavanja
 Godišnji izvještaji za WB o
usklađenosti sa mjerama
ublažavanja
 Polu-godišnji izvještaji o
monitoringu (ako je potrebno)
 Dokumentovati status
implementacije projekta u
Izvještajima o statusu
implementacije i rezultatima i
misiji Aide-Memoires
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Aneks 2 –Glavni elementi šireg procesa za zaštitu okoliša u Bosni i Hercegovini
(isključujući EIA PROCES)
8.2
Prostorno planiranje
Ulazna tačka za regulatorni sistem u BiH su entitetski zakoni koji definišu područje prostornog
(fizičkog) planiranja. Zakon o prostornom planiranju i korištenju zemljišta FBiH (Službeni List
FBiH, Br. 2/06, 72/07, 32/08, 4/10, 13/10), Dekret o građevinskim objektima i intervencijama
važnim za FBiH i o građevinskim objektima, aktivnostima i intervencijama koje mogu jako
uticati na okoliš, život i zdravlje ljudi u FBiH, za koje je urbanističku dozvolu izdalo Federalno
ministarstvo prostornog planiranja (Službeni List FBiH, Br. 85/07 i 29/08) i Zakon o prostornom
planiranju i izgradnji u RS (Službeni Glasnik RS, Br.55/10) obezbjeđuju zakonsku osnovu za
planiranje i izdavanje dozvola.
Prostorni planovi identifikuju prikladna korištenja zemljišta i dopuštene lokacije za određene
tipove postrojenja. Na najvišem nivou, Prostorni plan FBiH i Prostorni plan RS uspostavljaju
dugoročne ciljeve i mjere prostornog razvoja na liniji sa sveukupnim ekonomskim, socijalnim i
historijskim razvojem od značaja za FBiH i RS. Prostorni planovi sadrže politike korištenja
zemljišta, i usmjeravaju razvoj funkcija i aktivnosti na teritoriji FBiH i RS. Proces pripremanja
prostornog plana uključuje istraživanje, analizu i konsultacije usmjerene na, između ostalog,
osiguravanje da različiti tipovi razvoja budu locirani u prikladnim okolišnim uslovima (npr.
postrojenja za odlaganje otpada ne smiju biti blizu osjetljivih vodnih tijela ili na propusnom tlu,
trase puta trebaju izbjeći zaštićena područja, itd.).
FBiH još nije usvojila svoj Prostorni plan. Nacrt prostornog plana za FBiH za period 2008-2028
je trenutno u proceduri javnih konsultacija i očekuje se da bude usvojen u narednom periodu.
U FBiH, kantoni razvijaju svoje vlastite prostorne planove koji moraju biti na liniji sa
dokumentima o prostornom planiranju na federalnom nivou. Prostorni plan HNK je trenutno
razvijen, Nacrt prostornog plana ZHK postoji i očekuje se da bude usvojen u narednom
periodu, a Prostorni plan Kantona 10 tek treba da se razvije.
RS je usvojila svoj prostorni plan za period do 2015 u 2008-oj godini. Prostorni plan RS, kao
dokument strateškog razvoja za period do 2015, definiše politiku korištenja zemljišta kao
sveobuhvatnu brigu o prirodnom i izgrađenom području kao cjelini.
Izdavanje dozvola
Glavni instrumenti za implementiranje prostornih planova su dozvole koje postavljaju ekolišne i
druge zahtijeve i standarde koji se moraju zadovoljiti tokom izgradnje i rada (npr. u pogledu
emisija u zrak, efluenta, buke, sigurnosti radnika i javnosti, itd.).
Općenito, postoje tri faze uključene u proces odobravanja novog projekta:



Pribavljanje urbanističke saglasnosti u FBiH / lokacijske dozvole u RS
Pribavljanje građevinske dozvole
Pribavljanje upotrebne dozvole
56
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Tačna procedura za pribavljanje tri potrebne dozvole i odobrenja uvelike zavisi od
adminstrativne jurisdikcije budućeg gradilišta, budući da se procedure rukovode zakonima i
propisima na svakom administrativnom nivou: entitet, BD, kantonalni i opštinski.
Procedura i dokumenti koji se podnose sa aplikacijom zavise od nekoliko faktora:




Lokacije gradilišta (u kojem entitetu, kantonu ili opštini);
Da li su građevinske aktivnosti unuitar granica jedne opštine ili prelaze granice i ulaze u
drugu opštinu;
Planskih dokumenata koji regulišu određeno područje (prostorni, urbanistički, itd.);
Vrste građevinskih radova (novogradnja, obnova, tipska, itd.).
Ove razlike su diktirane administrativnom strukturom zemlje. Međutim, građevinski propisi
imaju zajedničke korijene (zakoni bivše Jugoslavije) i vrlo su sličnmi.
Urbanistička saglasnost (Lokacijska dozvola u RS) određuje lokaciju postrojenja i određuje
postojeće tačke (ovo se može promijeniti ako se dogodi promjena u infrastrukturi) priključka na
gradsku infrastrukturu, tj. električna anergija, voda, telefon, itd., kao i sve urbanističke i
tehničke uslove.
Građevinska dozvola se izdaje na osnovu urbanističke saglasnosti (Lokacijske dozvole) i
predstavlja ovlaštenje za započinjanje radova. Zasniva se na detaljnim planovima i ostaloj
dokumentaciji koja definiše strukturu, materijale, građevinske tehnike, različite faze izgradnje i
usklađenost sa više od 140 potencijalno primjenjivih zakona.
Upotrebna dozvola se izdaje na bazi građevinske dozvole i ona verifikuje da je izgradnja
obavljena na liniji sa svim relevantnim propisima i da je prikladna za rezidencijalnu upotrebu i
da može biti unesena u zemljišni registar.
Zakon o vodama (Službeni List Federacije BiH, Br. 70/06) i Zakon o vodama (Službeni Glasnik
Republike Srpske, Br. 50/06, 92/09) specificiraju odredbe vezano za vodoprivredna pitanja.
Na liniji sa entitetskim Zakonima o zaštiti okoliša, EP za pogone i postrojenja koja podliježu
obaveznoj procjeni uticaja na okoliš je izdata na osnovu Pretodne vodne saglasnosti za
postrojenja koja podliježu obaveznom izdavanju prethodne vodne saglasnosti kako je
određeno entitetskim Zakonima o vodama. Prethodna vodna saglasnost se pribavlja u
procedure izdavanja EP, urbanističke saglasnosti za postrojenja i aktivnosti za koje nije
potrebna EP i u procesu izdavanja koncesija na vode i bunare.
Za postrojenja ili aktivnosti za koja je pribavljena prethodna vodna saglasnost, zahtijev za
izdavanje Vodne saglasnosti mora biti podnesen unutar perioda od 3 godine, u protivnom,
važenje prethodne vodne saglasnosti će prestati. Građevinska dozvola za gradnju novih
postrojenja ili rekonstrukciju postojećih, u pogledu propisa o prostornom planiranju, se izdaje
na osnovu vodne saglasnosti za postrojenja koja podliježu obaveznom izdavanju vodne
saglasnosti kako je određeno entitetskim Zakonima o vodama. Po izdavanju vodne
saglasnosti, investitor je obavezan da pribavi građevinsku dozvolu i započne sa radovima
unutar vremenskog roka/ograničenja od dvije godine.
Po završetku radova, Investitor podnosi zahtijev za izdavanje Vodne dozvole. U pogledu
propisa o prostornom planiranju, vodna dozvola je neophodna da bi se dobila upotrebna
dozvola. Vodna dozvola se izdaje za specifičan vremenski period, i ne na duže od 15 godina.
57
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
U FBiH, Zakon o vodama (Službeni list FBiH, Br. 70/06) definiše listu aktivnosti koje su
potrebne da se pribavi vodna dozvola (Član 109) i aktivnosti koje su izuzete od izdavanja
vodnih dozvola (Član 110). U RS, Zakon o vodama (Službeni glasnik RS, Br. 50/06, 92/09)
također definiše listu aktivnosti koje su potrebne da se pribavi vodna dozvola (Član 121) i
aktivnosti koje su izuzete od izdavanja vodnih dozvola (Član 122).
58
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.3
Aneks 3 – Upitnik za TA/TP za PPOV i PP za procjedne vode
Treba popuniti krajnji korisnik
Instrukcije za ispunjavanje upitnika
Upitnik će ispuniti visoko rangirani predstavnik vaše kompanije, koji podnosi upitnik, zajedno sa
ostalim traženim dokumentima, za procjenu od strane PMU. Upitnik će biti potpisan od strane osobe
ovlaštene da predstavlja kompaniju. Molimo, kad god je to moguće, da date potpun odgovor na sva
pitanja.
Upitnik je podijeljen u odjeljke kako slijedi:
Odjeljak 1: Glavni podaci
Odjeljak 2: Opšte
Odjeljak 3: Lokacija mjesta
Odjeljak 4: Tehnička dokumentacija / Dozvole / stanje okoliša
U slučaju bilo kakvih nedoumica, ili ukolko bude potreban pomoć dok se ispunjava upitnik, budite
slobodni da kontaktirate PMU-e __________________________ Jovanka Aleksić
Telefon:
______________________________________
____________________________________
ODJELJAK I: GLAVNI PODACI O APLIKANTU (molimo pišite velikim štampanim
slovima)
Ime aplikanta (zanat-djelatnost /kompanija):
Adresa (ulica i broj, poštanski broj i grad):
Telefon i Fax:
E-mail:
Glavna aktivnost/djelatnost kompanije / korisnika (opis aktivnosti/djelatnosti):
Ime i prezime odgovorne osobe koja je ispunila upitnik:
59
e-mail:
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Potpis:
Datum završetka upitnika:
60
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
ODJELJAK II: OPŠTE
II. Priroda pod-projekta
Naziv pod-projekta
Svrha pod-projekta:
Pogon za tretman otpadnih voda
Pogon za tretman procjednih voda iz deponije
Ostalo,
molimo
specificirajte________________________________________________________
M olimo obezbijedite opis trenutne situacije na lokaciji/gradilištu (postojeće strukture/objekti) (u daljem
tekstu matični projekt). Obezbijedite kratki opis tehničkog procesa matičnog projekta.
61
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Obezbijedite kratki tehnički opis predloženog pod-projekta i kako bi se on uklopio u trenutnu situaciju
na gradilištu, tj. povežite ga sa matičnim projektom.
62
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
ODJELJAK III: LOKACIJA GRADILIŠTA
III. a. Planirane aktivnosti na gradilištu
Da li su matični projekt ili planirani pod-projekt locirani u, ili utiču na
15
zaštićeno područje?
Da
Ne
Da
Ne
Da
Neo
Da
Ne
Zaštićena područja: nacionalni park, park prirode, rezervat prirode,
spomenik prirode i hortikulturalni spomenik, važan pejsaž,
zaštićeno šumsko zemljište
Da li su matični projekt ili planirani pod-projekt locirani u, ili utiču na
16
kulturnu lokaciju?
(potencijalno arheološki značajna lokacija/ u blizini historijske
lokacije)
Da li je bilo ikakvih žalbi/pritužbi javnosti protiv vaših trenutnih ili
planiranih aktivnosti?
Ako DA, molimo opišite navedene žalbe/pritužbe.
Da li su matični projekt ili planirani pod-projekt locirani u šunskom
području I da li bi kao takvi mogli uzrokovati štetu za šumu ili sječu
šume?
Ako DA, molimo opišite uticaj.
15
Podaci o zaštićenim područjima mogu se download-ovati sa web-stranice FMOIT:
http://www.fmoit.gov.ba/ba/page/27/zascarontieni-dijelovi-prirode i web-stranice Republičkog instituta za zaštitu
kulturnog, historijskog i prirodnog naslijeđa RS:
http://nasljedje.org/index.php?option=com_content&view=article&id=64&Itemid=62&lang=sr_RS
16
Podaci o kuturnim zaštićenim nacionalnim spomenicima mogu biti download-ovani sa web-stranice Komisije za
očuvanje nacionalnih spomenika BiH: http://kons.gov.ba/ ; podaci o kulturnim zaštićenim područjima u RS mogu
biti download-ovani sa web-stranice Republičkog instituta za zaštitu kulturnog, historijskog i prirodnog naslijeđa RS:
http://nasljedje.org/index.php?option=com_content&view=article&id=229&Itemid=75&lang=sr_RS a za FBiH mogu
se pribaviti putem kontakta sa Institutom za očuvanje FBiH
63
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Da li će pod-projekt uzrokovati promjene u kvantitetu ili kvalitetu
međunarodnog vodnog puta ili njegove pritoke?
Da
Ne
Da
Ne
Ako DA, molimo opišite kako.
2.1.7. Da li će projekt izgraditi bilo koju vrstu brane ili uključiti
rehabilitaciju brane?
Ako DA, molimo opišite kako.
III. b. Profila lokacije
Molimo navedite prirodu lokacije vašeg gradilišta za matični projekt i pod-projekt
(u skladu sa prostornim planom):
Industrijsko područje /poslovna zona
Razvijeni dio građevinskog područja
Urbano područje
Poljoprivredno područje
Zaštićeno prirodno područje
Obalno pdručje
Ostalo (molimo specificirajte):
___________________________________________________
Molimo da ukratko opištete prirodu gradilišta (vlasništvo nad zemljištem, udaljenost od domaćinstava,
udaljenost od poljoprivrednog zemljišta koje se koristi, itd.) Ako je moguće, obezbijedite kartu područja:
64
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Ko je trenutni vlasnik parcele / nekretnine, na kojoj se planira provesti projekt?
Molimo obezbijedite broj katastarske parcele (čestice) i gruntovni izvadak za parcelu, navedite
katastarsku opštinu, broj predmeta zemljišno-knjižnog registra i ime vlasnika (adresa, kontakt osoba i
broj telefona ako vlasnik nije investitor)
Molimo podnesite kopiju zemljišno-knjižnog izvatka.
Da li je posjed korišten od strane bilo koje druge osobe osim
vlasnika, tj. da li bilo koja druga osoba (osim vlasnika) prima prihod
od korištenja zemljišta / lokacije / parcele?
Da
Ne
Da
Ne
(Najam, ugovor, koncesija, zaštićeni nosilac najma itd.)
Postoje li bilo kakvinelegalni korisnici zemljišta / posjeda?
Ako DA, molimo obezbijedite detalje.
65
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
ODJELJAK IV: TEHNIČKA DOKUMENTACIJA, DOZVOLE, STANJE OKOLIŠA
IV. a. Matični projekt (trenutno stanje)
Da li je matični projekat predviđen/zabilježen u prostornom planu?
Da
Ne
Molimo obezbijedite detalje / objasnite.
Da li ste pribavili dole nabrojane dozvole za već izgrađene objekte/pogone (matični projekt)? Molimo
navedite one koje ste pribavili:
Okolišna (okolinska) dozvola
Urbanistička saglasnost
Građevinska dozvola
Upotrebna dozvola
Vodna dozvola
Molimo, priložite kopije svih dozvola uz upitnik.
Ako ne, molimo navedite razloge za svaku individualnu/pojedinačnu dozvolu:
66
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
IV. b. Predloženi pod-projekt
Da li ste pribavili dole navedene dozvole za pogone koje planirate izgraditi? Molimo navedite one koje
ste pribavili:
Okolišna (okolinska) dozvola
Urbanistička saglasnost
Građevinska dozvola
Potvrda glavnog projekta
Odluka o građevinskim zahtijevima
Molimo, priložite kopije svih dozvola uz upitnik.
Molimo navedite projektne dokumente koji su već pripremljeni:
Studija izvodivosti
EIA (Procjena uticaja na okoliš)
Konceptualni dizajn /projekt
Idejni projekt
Glavni projekt
Konačni projekt
Ostalo (molimo specificirajte):
___________________________________________________
Molimo obezbijedite osnovne podatke o:
a) kompaniji koje ih je pripremila,
b) datum odobrenja / pripreme
67
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
IV. c. Okolišne obaveze za planirani pod-projekt
Da li je neophodno provesti proceduru procjene uticaja na okoliš u
skladu sa nacionalnom legislativom u pogledu vašeg projekta?
Da li je, za vaš projekt, neophodno provesti proceduru
uspostavljanja potrebe da se procijeni uticaj na okoliš?
Ako je procedura “uspostavljanja” provedena, da li su “”Zaključak”
ili “Odlluka” o potrebi da se procijeni uticaj na okoliš već pribavljeni?
Da
Ne
Da
Ne
Da
Ne
Molimo, priložite kopiju “”Zaključka” ili “Odluke” uz ovaj upitnik.
Instrukcije za ispunjavanje ovog upitnika
Upitnik treba popuniti onaj koji je predložio pod-projekt (opština ili opštinsko (javno komunalno)
preduzeće). Upitnik mora biti potpisan od strane ovlaštene osobe.
U slučaju mogućih nedoumica i za pomoć kod ispunjavanja ovog upitnika, molimo kontaktirajte
__________________________________________________________________________________
________
68
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.4
Aneks 4 – Provizorni sadržaj EIA za Pogone za prečišćavanje (tretman) otpadnih
voda
IZVRŠNI SAŽETAK
1.
2.
UVOD
1.1.
Opis komponenata projekta
1.2.
Projektni zadatak za pripremu studije procjene uticaja na okoliš (EIA)
OPIS PROJEKTA
2.1.
Opis operacija
2.1.1.
2.1.2.
2.1.3.
2.2.
Opis pogona
2.2.1.
2.2.2.
2.2.3.
2.2.4.
2.2.5.
3.
4.
5.
6.
Standardi efluenta
Hidrauličko opterećenje
Opterećenje otpadnim materijama
Lokacija i korištenje zemljišta (uklj. podatke iz dokumenata o prostornom
planiranju)
Proces tretmana (Preliminarni tretman, Primarni tretman, Uređaji za
Sekundarni tretman, uređaji za Tretman muilja, itd.)
Podaci o emisijama (emisije u vodu, zrak, tlo, stvaranje otpada, emisije
buke, vibracija, itd.)
Potrošnja energije
Tretman i konačno odlaganje otpada
PROCJENA TROŠKOVA IZGRADNJE I OPERATIVNIH TROŠKOVA
3.1.
Troškovi izgradnje
3.2.
Operativni troškovi
3.3.
Godišnji operativni troškovi/rashodi
PREGLED RELEVANTNE LEGISLATIVE I INSTITUCIONALNI OKVIR
4.1.
Relevantna legislativa
4.2.
Institucionalni okvir
ANALIZA ALTERNATIVA
5.1.
Različita/razna rješenja za projekt
5.2.
Elaboracija razloga za odabir određene varijante projekta
5.3.
Analiza ostalih projekata (designs)
OSNOVNI PODACI
6.1.
Meteorološki i klimatski uslovi (temperature, padavine i karakteristike oticaja,
relativna vlažnost zraka, cirkulacija zraka, brzina i smjer vjetrova)
69
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
6.2.
Geologija i karakteristike tla
6.3.
Seizmologiaj
6.4.
Hidro-geologija
6.5.
Hidrologija
6.6.
Klasifikacija vodotoka
6.7.
Trenutne osnove (stanja) okoliša
6.7.1.
6.7.2.
6.7.3.
6.8.
Flora i fauna, rijetke ili ugrožene vrste
6.8.1.
6.8.2.
6.8.3.
7.
Stanje voda
Kvalitet voda
Kvalitet zraka
Flora (Vegetacija, Vrste od značaja za proučavano područje, itd.)
Fauna
Zaštićene zone
6.9.
Pejsaž i osjetljiva staništa
6.10.
Zdravlje – statistički podaci
6.11.
Podaci o naseljima i infrastrukturi
6.12.
Podaci o zaštićenom prirodnom i kulturnom naslijeđu
OKOLIŠNI I SOCIJALNI UTICAJI PROJEKTA
7.1.
Uticaji tokom izgradnje
7.1.1.
7.1.2.
7.1.3.
7.1.4.
7.1.5.
7.1.6.
7.1.7.
7.1.8.
7.1.9.
7.2.
Uticaji na kvalitet površinskih i podzemnih voda
Uticaji na kvalitet tla
Uticaji na kvalitet zraka
Uticaji na ekologiju i biotičke resurse
Uticaji od buke i vribracija
Uticaji na korištenje zemljišta
Uticaji na lokalno stanovništvu/populaciju
Uticaji na ponovno naseljavanje
Uticaji na saobraćajnu infrastrukturu
Uticaji tokom rada/operacija
7.2.1.
7.2.2.
7.2.3.
7.2.4.
7.2.5.
7.2.6.
7.2.7.
Uticaji na kvalitet površinskih i podzemnih voda (Potencijalna infiltracija
otpadnih voda)
Uticaji na kvalitet tla (upravljanje muljem)
Uticaji na kvalitet zraka (emisije aeroslola, emisije stakleničkih
gasova/GHG, pojave insekata, itd.)
Uticaji na ekologiju i biotičke resurse
Uticaji na korištenje zemljišta (opadanje vrijednosti građevinskog
zemljišta)
Uticaji na lokalno stanovništvo (smrad, emisije buke, vibracije)
Uticaji tokom odlaganja otpadnih materija
70
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.
7.3.
Uticaji koji idu uz zatvaranje i povlačenje iz rada (neprofesionalno održavanje,
kvarovi opreme, kvarovi napajanja, itd).
7.4.
Uticaji u slučaju ekoloških nesreća (uslovi okoliša, u slučaju ekoloških neserća
uzrokovanih “višom silom” (razorni zemljotresi, razbuktavanje rata i slično))
7.5.
Sažetak uticaja vezano za izgradnju i rad PPOV – poređenje pozitivnih i negativnih
uticaja
OKOLIŠNE MJERE UBLAŽAVANJA I MONITORING PLAN SA EMP
8.1.
Okolišni plan ublažavanja/Environmental Mitigation Plan (EMP)
8.1.1.
8.1.2.
8.1.3.
8.1.4.
8.1.5.
8.2.
Okolišni Monitoring Plan
8.2.1.
8.2.2.
8.2.3.
9.
Mjere ublažavanja tokom projektovanja
Mjere ublažavanja tokom izgradnje
Mjere ublažavanja tokom rada
Prevencija i ublažavanje posljedica potencijalnih nesreća
Mjere ublažavanja tokom povlačenja iz rada i nakon korištenja
Monitoring program tokom izgradnje (monitoring kvaliteta površinskih i
podzemnih voda, monitoring kvaliteta zraka, monitoring kvaliteta tla,
monitoring nivoa buke, stvaranje otpada i upravljanje, saobraćajna
bezbjednost, prekidi i zagušenja u saobraćaju, bezbjednost zajednice)
Monitoring program tokom rada/operacija (monitoring kvaliteta
površinskih i podzemnih voda, upravljanje muljem, monitoring kvaliteta
zraka, monitoring flore i faune, stvaranje otpada i upravljanje, curenja i
prosipanja opasnih supstanci, usklađenost sa zakonskim propisima i
interne procedure za bezbjedno rukovanje materijalom)
Monitoring program tokom povlačenja iz rada i nakon korištenja
(monitoring kvaliteta zraka, monitoring kvaliteta vode, monitoring nivoa
buke, prekidi i zagušenja u saobraćaju, curenja i prosipanja opasnih
supstanci, itd.)
GLAVNI ZAKLJUČCI I KOMENTARI DATI TOKOM JAVNIH KONSULTACIJA
10. ANEKSI (Izvori podataka (studije i projekti, knjige, radovi i druga literatura); Lista
zakona/akata i ostalih propisa; Kopije dozvola, itd.)
71
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.5
1.
2.
3.
Aneks 5 – Provizorni sadržaj SEP-a
UVOD
1.1.
Sažetak projekta
1.2.
Opseg dokumenta
ZAKONI I PROPISI
2.1.
Lokalna legislativa
2.2.
Statutarne konsultacije
2.3.
Primjenjiva WB politika
PRETHODNI ANGAŽMAN ZAINTERESOVANIH STRANA
3.1.
Javna očitovanja
3.2.
Cenzus projekta i Socio-ekonomska anketa
4.
ZAINTERESOVANE STRANE U PROJEKTU
5.
PROGRAM ANGAŽOVANJA ZAINTERESOVANIH STRANA
5.1.
Dostupne informacije i komunikacijski alati
5.2.
Konsultacije
5.3.
Vremenski raspored
5.4.
Formalni zahtijev za informacije
6.
ODGOVORNOSTI IMPLEMENTACIJE
7.
MEHANIZAM ŽALBI
8.
MONITORING I IZVJEŠTAVANJE
ANEKS. FORMULAR JAVNIH ŽALBI
72
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.6
Aneks 6 – Sažetak trenutnog statusa potencijalnih (poznatih) ulaganja/investicija i TP(TA)
Opština
Mostar
Naziv projekta
Pogon za
tretman
procjednih
voda iz otpada
za sanitarnu
deponiju
“Uborak”
Vrijedost
projekta (EUR)
Još nije
određena
(zavisiće od tipa
PPOV koji bude
odabran)
Tip projekta
Pogon za
prečišćavanje
otpadnih
voda za
procjedne
vode
Projektna dokumentacija







Plan aktivnosti sa mjerama i krajnjim
rokovima za postepeno smanjenje
emisija i usklađivanje sa BAT-ma –
Deponija Uborak, Mostar
(“HERCEGOVINA”, d.o.o., Mostar,
2009)
Idejni projekat – Amandman Glavnog
projekta za deponiju za čvrsti otpad
Uborak (IPSA, d.o.o., Sarajevo, 2012)
Glavni projekat - Amandman Glavnog
projekta za deponiju za čvrsti otpad
Uborak: Knjige 1-8 (IPSA, d.o.o.,
Sarajevo, 2012)
Preliminarna vodna saglasnost (Br.
UP/40-1/25-2-3-31/13) izdana 18.
marta 2013 od strane Agencije za
vodno područje Jadranskog mora,
vrijedi do 18.03.2016
Zahtijev za izdavanje Urbanističke
saglasnosti (datiran 18.02.2013) od
strane Grada Mostara sa
Objašnjenjem zahtijeva koje sadrži
neophodne podatke za određivanje
urbanih, tehničkih i ostalih uslova za
deponiju za čvrsti otpad “Uborak”
Mostar
Zahtijev za pojašnjenje (UPI/03-23-25-54/13 ID) izdan od Federalnog
ministarstva okoliša i turizma
Okolišna dozvola za JKP “Deponija”
Uborak-Mostar (Br. UP-I/05-23-944/07 SN) izdana od Federalnog
73
Status projekta
Napreduje.
Opštini trenutno
nedostaju fondovi za
izgradnju PPOV za
procjedne vode.
Komentar
Projekat nije lociran u
bilo kakvom
zaštićenom području
prirodnog, šumskog ili
kulturnog naslijeđa.
Zemljište gdje se
nalazi deponija je u
vlasništvu Opštine.
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Opština
Naziv projekta
Vrijedost
projekta (EUR)
Tip projekta
Projektna dokumentacija
Status projekta
Komentar
Regionalni kanalizacioni sistem
Neuma: Glavni projekat – Knjiga 1 i
Knjiga 2 (ZAVOD ZA
VODOPRIVREDU d.o.o. MOSTAR) –
investitor Federalno Ministarstvo
okoliša i turizma
Regionalni sistem za kanalizaciju i
upravljanje otpadom –Projekat
otpadne vode: Idejni projekat
(Građevinski Fakultet Mostarski
Univerzitet i Dvokut Pro Sarajevo,
2005)
U toku
Opštini nedostaju
fondovi za izgradnju
glavnog
kanalizacionog
kolektora sve do
granice sa Hrvatskom
kako bi bila priključena
na regionalni sistem.
Projektna dokumentacija za PPOV od
5000 ES (1985)
Idejni projekat kanalizacionog sistema
za Općinu Posušje (1998)
Glavni projekat glavnog kolektora za
kanalizacioni sisterm (1998)
Procjena uticaja na okoliš za
kanalizacioni sistem (1998)
Posušje Studija izvodivosti za projekat
vode i otpadne vode (JE Jacobs,
2008) finansirali EIB i EC
Opštini nedostaju
fondovi za
implementaciju ovog
projekta.
Idejni projekat za PPOV
(„HIGRACON“Sarajevo, 2012)
Tender za odabir
izvršioca Glavnog
projekta je u toku.
Očekuje se da će
Glavni projekat biti
Ovaj projekat je
sadržan u
dokumentaciji
urbanističkog
planiranja Opštine.
Zemljište gdje će
projekat biti lociran je
u vlasništvu Općine
Neum.
Projekat nije lociran u
bilo kakvom
zaštićenom području
prirodnog, šumskog ili
kulturnog naslijeđa
Ovaj projekat je
sadržan u
dokumentaciji
urbanističkog
planiranja Opštine –
Prostorni plan za koji
se očekuje da će biti
usvojen do kraja 2013.
Projekat nije lociran u
bilo kakvom
zaštićenom području
prirodnog, šumskog ili
kulturnog naslijeđa
Ovaj projekat je
sadržan u
dokumentaciji
urbanističkog
planiranja Opštine –
ministarstva okoliša i turizma dana 08.
juna 2009 (vrijedi 5 godina)
Neum
Regionalni
kanalizacioni
sistem Neum
2.721.517,00
Pogon za
prečišćavanje
otpadnih
voda za
sanitarne
vode


Posušje
Tretman
sanitarnih
otpadnih voda
Pribl.
1.500.000,00
Pogon za
prečišćavanje
otpadnih
voda za
sanitarne
vode





Livno
Pogon za
prečišćaanje
otpadnih voda
za sanitarne
vode grada
Trenutno
nepoznato
Pogon za
prečišćavanje
otpadnih
voda za
sanitarne

74
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Opština
Vrijedost
projekta (EUR)
Naziv projekta
Livna
Tip projekta
Projektna dokumentacija
Status projekta
završen do oktobra
2013
vode
Glamoč
Pogon za
prečišćavanje
otpadnih voda
za sanitarne
vode Glamoča
Trenutno
nepoznato
Pogon za
prečišćavanje
otpadnih
voda za
sanitarne
vode
Nikakva dokumentacija koja se odnosi na
projekat još nije izrađena u formi nacrta,
ali ovaj projekat je naveden kao prioritetan
u Lokalnom okolišnom akcionom planu
(LEAP) Opštine Glamoč 2012-2017
Nije započeo
Gacko
-
-
-
-
-
Trebinje
-
-
-
-
Kontakt osoba iz
Opštine je izjavila da
ovoga puta Opština ne
planira da
implementira bilo
kakav projekat koji se
uklapa u Cilj ovog
projekta
75
Komentar
Urbanistički plan
”Livno 2000” (1987).
Zemljište gdje će
projekat biti lociran je
u vlasništvu Općine
Livno.
Projekat nije lociran u
bilo kakvom
zaštićenom području
prirodnog, šumskog ili
kulturnog naslijeđa
U Akcionom Planu
sadržanom u LEAP-u
Opštine Glamoč,
krajnji rok za izgradnju
adekvatnog
kanalizacionog
sistema i PPOV je
2017
Nikakve informacije
nisu primljene od
zvaničnika Opštine
-
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Aneks 7 –Obrazac/uzorak za Plan upravljanja okolišem (EMP)
8.7
8.7.1 Sadržaj EMP
EMP projekta sastoji se od seta mjera za ublažavanje, monitoring, i institucionalnih mjera
koje će se preduzeti tokom implementacije i rada da se eliminišu negativni okolišni i socijalni
uticaji, da ih se poništi, ili da se smanje na prihvatljive nivoe. Plan također uključuje aktivnosti
potrebne da se implementiraju ove mjere.
Planovi upravljanja su esencijalni elementi EA izvještaja za projekte Kategorijae A; za mnoge
projekte Kategorije B, EA može rezultirati samo planom upravljanja. Da se pripremi plan
upravljanja, korisnik zajma (zajmoprimac) i njegov EA tim za izradu projekta (a) identifikuju
set odgovora na potencijalno negativne uticaje; (b) određuju zahtijeve da se osigura da ti
odgovori budu učinjeni efektivnima i blagovremeno; i (c) opisuju sredstva za zadovoljavanje
tih zahtijeva.
Specifičnije, EMP uključuje slijedeće komponente:
Ublažavanje
EMP identifikuje izvodive i troškovno efikasne mjere koje mogu smanjiti potencijalno
značajne negativne okolišne uticaje na prihvatljive nivoe. Plan uključuje kompenzacijske
mjere ako mjere ublažavanja nisu izvodive, troškovno efikasne ili dovoljne. Specifično, EMP:




identifikuje i sumira sve očekivane značajne negativne okolišne uticaje (uključujući
one koje angažuju domaće ljude ili nenamjerno ponovno naseljavanje);
opisuje sa tehničkim detaljima svaku mjeru ublažavanja, uključujući tip uticaja za koji
se ona veže i uslove unutar kojih je ona potrebna (npr., kontinuirano ili u slučaju
nepredviđenih izdataka), zajedno sa projektima, opisima opreme, i operativnim
procedurama, kako je prikladno;
procjenjuje bilo koje potencijalne uticaje ovih mjera na okoliš; i
obezbjeđuje povezanost sa bilo kojim drugim planovima ublažavanja (npr., za
nenamjerno ponovno naseljavanje, domaće ljude, ili kulturno vlasništvo) potrebno za
projekt.
Monitoring
Monitoring okoliša tokom implementacije projekta obezbjeđuje informacije o ključnim
okolišnim aspektima projekta, naročito uticajima projekta na okoliš i efektivnost mjera
oblažavanja. Takve informacije omogućuju korisniku zajma i Banci da evaluiraju uspjeh
ublažavanja kao dio nadzora nad projektom, i dozvoljavaju da budu preduzete korektivne
aktivnosti kada to bude potrebno. Stoga, EMP identifikuje ciljeve monitoringa i specificira tip
monitoringa, sa povezivanjem na uticaje procijenjene u EA izvještaju i mjerama ublažavanja
opisanim u EMP. Specifično, odjaljak koji se odnosi na monitoring u EMP obezbjeđuje (a)
specifičan opis, i tehničke detalje, mjera monitoringa, uključujući parametre koji će se mjeriti,
metode koje će se koristiti, lokacije uzorkovanja, učestalost mjerenja, granice detekcije (gdje
je prikladno), i definiciju pragova vrijednosti koji će signalizirati za potrebu za korektivnim
aktivnostima; i (b) monitoring i procedure izvještavanja da se (i) osigura rana detekcija uslova
koji čine potrebnima naročito mjere ublažavanja, i (ii) obezbijede informacije o napredovanju i
rezultatima ublažavanja.
76
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Razvijanje kapaciteta i obuka/trening
Da se podrži blagovremena i efektivna implementacija okolišnih komponenti projekta i mjera
ublažavanja, EMP skreće pažnju na procjenu EA o postojanju, ulozi i sposobnosti okolišnih
jedinica na terenu ili u agenciji i na ministarskom nivou. Ako je potrebno, EMP preporučuje
uspostavljanje ili proširenje takvih jedinica, i obuku osoblja, da se omogući implementacija
preporuka EA. Specifično, EMP obezbjeđuje specifičan opis institucionalnih aranžmana – ko
je odgovoran za provođenje mjera ublažavanja i monitoringa (npr., za rad, nadzor,
sprovođenje, monitoring implementacije, popravne aktivnosti, finansiranje, izvještavanje, i
obuku osoblja). Da se ojača sposobnost upravljanja okolišem u agencijama odgovornim za
implementaciju, većina EMP-a pokriva jednu ili više od slijedećih dodatnih tema: (a)
programe tehničke pomoći, (b) nabavku opreme i zaliha, i (c) organizacione promjene.
Raspored implementacije i Procjene troškova
Za sva tri aspekta (ublažavanje, monitoring, i razvijanje kapaciteta), EMP obezbjeđuje:


raspored implementacije za mjere koje se moraju provesti kao dio projekta,
pokazujući podjelu na faze i koordinaciju sa sveukupnim planovima implementacije
projekta; i
procjene kapitalnih i povratnih/periodičnih troškova i izvore finansiranja za
implementiranje EMP-a.
Ove brojke su također integrisane u tabele ukupnih troškova projekta.
8.7.2 Uzorak tabela za ublažavanje i monitoring
Plan (mjera) ublažavanja
Aktivnost
Očekivani uticaj
na okoliš
Predložena
mjera za
ublažavanje
Odgovornost za
implementaciju
mjere
ublažavanja
Faza izgradnje
1.
2.
...
Operativna faza
1.
2.
…
77
Period
implementiranja
mjere
ublažavanja
Troškovi za
implementaciju
mjere
ublažavanja
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
Monitoring Plan
KOJI
parametar
će se
pratiti?
GDJE
je
parameter
koji će se
pratiti?
KAKO
će se
parametar
pratiti
(šta treba
mjeriti i kako)?
KADA
će se parametar
pratiti
(vrijeme/timing i
učestalost)?
Faza izgradnje
1.
2.
3.
…
Operativna faza
1.
2.
3.
…
78
OD STRANE
KOGA će se
parametar pratiti–
(odgovornost)?
KOLIKI
je trošak za
implementaciju
monitoringa?
Okvir Upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog zagađenja Jadranskog mora (I)
8.8
Aneks 8 – Plan Upravljanja okolišem za Deponiju Mostar za Pogon za tretman
procjednih voda (otpadnih voda) iz čvrstog otpada
79
Download

Okvir upravljanja okolišem i društvom za Projekat kontrole okolišnog