TSUNAMİ
Sunum planı
Tsunami nedir?
Marmara'da Tsunami Riski
Tarihte Tsunamiler
Tsunamiden Korunmak İçin Ne
Yapılabilir?
Tsunami nedir?
Okyanus ya da denizlerin tabanında oluşan
deprem, volkan patlaması ve bunlara bağlı taban
çökmesi, zemin kaymaları gibi tektonik olaylar
sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluşan uzun
periyotlu deniz dalgası.
15 Haziran 1896'da Japonya'da,
21000 kişinin hayatını kaybettiği
Büyük Meiji Tsunamisi'nden sonra
girmiştir.
30 metreye kadar tırmanarak çok
şiddetli akıntılar yaratabilen bu dalga;
insanlar için deprem, tayfun, çığ,
yangın ya da sel gibi bir doğal afet
haline gelebilmektedir.
Tsunami ilk oluştuğunda tek bir dalgadır
ancak kısa bir süre içerisinde üç ya da beş
dalgaya dönüşerek çevreye yayılmaya
başlar.
Depremlerden kısa bir
süre sonra kıyılarda
görülen yavaş ama
anormal su düzeyi
değişimi ilk dalganın
geldiğini gösterir.
Marmara'da Tsunami Riski
Marmara'da tsunami oluşma
olasılığı 100 yılda birdir. Herhangi
bir depremde meydana
gelebilecek tsunaminin, Marmara
Denizi'nde doğu-batı doğrultusunu
geçme süresi 50 dakikadır.
1509 İstanbul Depremi ile oluşan
tsunaminin İstanbul surlarını
aşmış ve dalganın tırmanma
yüksekliği 6 m'ye ulaşmıştır.
1894 İstanbul Depremi'nde de
tsunami oluşmuş ve etkili
olmuştur
Deniz 50 m kadar çekilmiş ve
geri dönmüş fakat sahil sınırı
değişmemiştir. Deniz suyu
200 m sahile taşmıştır. Bazı
alanlarda tsunami
gözlenmiştir.
Marmara Denizi'nde,
tsunami üretebilecek bir
depremden sonra; zayıf da
olsa bir risk vardır.
Tarihte Tsunamiler
MS 21 Temmuz 365'te doğu
Akdeniz'de meydana gelen,
Mısır'ın İskenderiye kentinde
binlerce insanı öldüren deniz
depremi dalgası.
1 Kasım 1775'te Portekiz'in
başkenti Büyük Lizbon Depremi
ile yıkıldı.
27 Ağustos 1883: EndonezyaKrakatao Yanardağı patladı, Java
ile Sumatra kıyılarını süpüren
tsunami, 36 bin insanı öldürdü.
15 Haziran 1896: ''Sankriku
Tsunamisi'' Japonya'yı vurdu.
17 Aralık 1896: ABD'de
California-Santa Barbara
Deniz Seddi'ni tsunami yıktı;
ana cadde dalga altında kaldı.
31 Ocak 1906: Büyük
Okyanus'un deprem dalgası,
Kolombiya'da Tumaco kentinin
bir kısmını, Ekvador-Rioverde ile
Kolombiya-Mikay arasında kıyıda
tüm evleri yıktı; 1500 ölü.
1 Nisan 1946: Alaska Kuzey
Burnu Deniz Feneri'ni 5 kişilik
personeliyle yutan tsunami, HiloHawaii'ye yürüyerek 159 insanı
öldürdü.
22 Mayıs 1960: 11 metre
yüksekliğindeki tsunami, Şili'de
1000, Hawaii'de 61 can aldı. Öyle
ki dev dalga Pasifik'in öte
yakalarına yürüyerek Filipinler ve
Japonya-Okinava Adası'nı sarstı.
28 Mart 1964: ABD-Alaska'da
''Paskalya Hayırlı Cuma''
tsunamisi: Üç köy haritadan
silindi; 107 ölü ve Oregon ve
California'da da 15 ölü.
16 Ağustos 1976: Pasifik
tsunamisi Filipinler Moro
Körfezi'nde 5 bin can aldı.
17 Temmuz 1998: PapuaYeni Gine'nin kuzeyinde
yersarsıntısı dalgası 2313
insanı öldürdü, 7 köy yok
olurken binlerce insan evsiz
kaldı.
26 Aralık 2004: Güneydoğu
Asya'yı 6 ülkede vuran 8.9
büyüklüğündeki deprem ve
dev dalgası, 300.000 insanı
öldürdü.
Hatay'da 20 bin kişi,
tsunamiden öldü.
- Güney Asya'da
meydana gelen şiddetli
depremin ardından
Türkiye'deki deprem
tartışmaları yeniden
alevlendi.
Güney Asya depreminde
büyük ihmal, uyarı geç
yapıldı
Depremin yol
açacağı dev
dalgalara ilişkin
zamanında uyarı
yapılsaydı, bölgede
9 ülkeyi vuran dev
dalgalardan çok
sayıda kişinin
kurtulmuş
olabileceğine
dikkat çekiliyor.
Dünyada son 40 yılda meydana
gelen en büyük depremde,
Endonezya'nın Sumatra adasının
kuzeybatısında denizin altında
büyük yer katmanlarının yer
değiştirmesi, milyonlarca ton
suyun kuvvetli ve ani olarak
çıkmasına yol açtı.
Depremin merkez
üssüne yakın
Endonezya köyleri
birkaç dakika içinde
sular altında
kalırken, diğer
yerlerde dalgalar
yayıldı ve karaya
varıncaya kadar hız
ve güç topladı.
Tsunamiden Korunmak İçin Ne
Yapılabilir?
Küçük bir depremde bile
Tsunami olabilir.
Tsunami‘de ikinci dalga ilk
dalgadan daha büyük olabilir.
Su düzeyinin anormal yükselmesi
ya da çökmesiyle kendini belli
eder
Tsunaminin zayıf ilk dalgasını iki ya
da üç kuvvetli dalga takip eder. Bu
durumda kıyıdan uzaklaşmak
gerekir.
KAYNAKLAR :
(ALTINOK, Y,,TMMOB Jeofizik Müh.Od. Marmara'da
Deprem ve Jeofizik ).
(YALÇINER, A.C,, TÜBİTAK Bilim teknik).
(ÖZTİN ve BAYÜLKE, 1991).
(SOYSAL; 1985, KURAN ve YALÇINER; 1993, ALTINOK
ve ERSOY; 1996).
(AMBRASEY; 1962, KARNIK; 1971, ANTONOPOULOS;
1978).
EGINITIS(1894)' MIHALOVIÇ(1927)
(ÖZTİN ve BAYÜLKE; 1991).
(BATUR; 1994).
(www.deprem.gov.tr).
(TÜBİTAK, Bilim Teknik).
26.12.2004
sabah
27.12.2004
Net Haber
27.12.2004
Milliyet
MKE KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Selami KIRBAÇ
Sivil Savunma Uzmanı
2015
Download

tsunami sunu