Predmet
komentara
PARAGLAIDING KLUB
„CRNI ORAO“
VISOKO, G.Rosulje
br.100, 71300 Visoko
Sadržaj komentara sa obrazloženjem
Propisi zemalja u okruženju ne predviđaju slične uslove za korištenje PPG (panoramsk letovi i sl.).
Korigovati član 3. stav 5. u smislu da se dozvoli PPG prevoz osoba u komercijalne svrhe u skladu sa kapacitetom i
namjenom letjelice a u svrhu samofinansiranja Udruženja.
Clan 3 tacka (5)
Prevoz osoba i roba u komercijalne svrhe (u svrhu naplate usluga) nije dozvoljeno
PARAGLIDING KLUB
''VEKTOR'' ZENICA
Emir Akvic dipl ing. s r
Smatramo da se ova tacka treba u potpunosti izbrisati
Obrazlozenje:
1.
Aero Klub Trebinje
Ul.Sjeverni logor b.b.
89101 Trebinje
Vazduhoplovni savez
Bosne i Hercegovine
(paragliding komisija)
Mirvad Zenuni
član 3. stav 5.
Korisnici mikrolakih zrakoplova (MLZ) su uglavnom neprofitna udruzenja gradjana i/ili pojedinci organizovani u
klubove bez stalnih izvora finansiranja,koji svoju ljubav za letenjem placaju uglavnom iz vlastitih prihoda.
Potpuno je nejasno zasto bi bila zabranjena komercijalna upotreba ovih letjelica u smislu npr tandem letenja u
panoramske i turisticke svrhe,vuca reklama i/ili ispisivanje reklama na krilima tih letjelica,obuka novih pilota kojima
bi se pokrili troskovi obuke itd itd.
Prihvatljivost
komentata
Lice koje dalo
komentar
Komentar djelimično prihvaćen
Red. broj
Komentari dati povodom objavljivanja OPP - Pravilnik o uslovima MLZ, obuku i sticanje
dozvole ili potvrde o obučenosti pilota MLZ
Obrazloženje prihvatljivosti
komentara
Predmet ovog pravilnika je definisan
članom 1. Pravilnika koji glasi:
''Ovim prаvilnikom se propisiju uvjeti
korištenja mikrolakog vazduhoplova (u
daljem tekstu: MLV), uvjeti koje mora
ispunjavati
organizacije
za
osposobljavanje pilotа MLV, uvjeti za
provođenje obuke, način polаgаnje ispitа i
postupаk zа sticаnje dozvole pilotа MLV,
Potvrde o obučenosti vazduhoplovnog
stručnog osoblja – pilot motornog zmaja
(u daljem tekstu: Potvrda o obučenosti),
dodаtnog ovlаštenjа instruktorа letenja
MLV, prаvа imаocа dozvole pilotа MLV,
prava imaoca Potvrde o obučenosti i
instruktorа letenja MLV,
te izgled i
sаdržаj dozvole pilotа MLV i Potvrde o
obučenosti.'' i kao takav nije u mogućnosti
da definiše vrstu operacija.
Ukoliko letjelica ispunjava propisane uslove,pilot ima potrebna ovlastenja zasto bi bila zabranjena i ovakva
upotreba letjelica ciji cilj i ne moze biti sticanje profita nego puko prezivljavanje i pokrivanje troskova. Napominjemo
da ne postoji nijedna zemlja u svijetu koja zabranjuje ovo na ovakav nacin te da je usvim zemljama i EU potpuno
regularno i zakonom dozvoljeno tandem letenje,nosenje reklame itd uz naplatu.
Vrsta
operacija
definisana
je
podzakonskim aktima iz oblasti Operacija
vazduhoplova.
Napominjemo da se ovdje ne radi o uspostavljanju redovnih komercijalnih ili carter linija i da se ne mogu ovakve
letjelice stavljati u isti kos sa velikim letjelicama (preko odredjene sile potiska). Ovdje se radi o ad hoc
komercijalnom letenju koje ima za cilj da finansira postojanje skola i klubova i ovakva potpumo besmislena zabrana
bi imala kao posljedicu lagano gasenje klubova i ovakve vrste letenja sto ne bi trebao biti cilj Direkcije.
Član 3 tacka (5) glasi:
Prevoz osoba i roba u komercijalne svrhe
(u svrhu naplate usluga) će se odobravati
u skladu sa zahtjevima propisanim u
podzakonskim aktima koji definišu radove
iz vazduha i komercijalni prevoz putnika i
roba.
SPORTSKI KLUB
strana 1 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
„SPORTERO“ MOSTAR
Kneza Višeslava 18
88000 Mostar, BiH
Mario Knezović
(1) MLZ će provoditi aktivnosti jedino sa aerodroma, letilišta ili terena koji posjeduju važeće rješenje za
korišćenje i Potvrdu za operatora aerodorma, letilišta ili terena izdatu od strane BHDCA
Obrazlozenje:
Odredba da ovakve letjelice, posebno PPG ledjnog tipa koriste registrirana letilista je potpuno nerazumljiva i
unistava filozofiju nastanka i upotrebe takvih letjelica koje mogu ,i zaista polijecu sa svake iole vece livade. One su
u stvari i napravljene kao obicni paraglider koji u stvari moze poletjeti sa ravne livade a ne mora ici na brdo da bi
poletio. Mislimo da se za ovu vrstu letjelica treba i moze napraviti izuzetak jer ce se onda u stvari i de facto i de iure
zabraniti upotreba ovakvih letjelica u onim sredinama koje nemaju ni mogucnosti a ni sredstava da registriraju
letilista,a imaju neke livade ,stadione i slicno sa kojih bi mogli entuzijasti polijetati i sigurno letjeti
Član 7
(Aerodromi,
letilišta i tereni)
Generalna primjedba na Pravilnik je ta da su u isti kos strpane potpuno razlicite vrste letjelica sa potpuno
drugacijom filozofijom nastanka i opotrebe a kojima je kao jedini najmanji zajednicki imenitelj stavljen brzina
prevlacenja ili Vmin.
Mislimo da se ne mogu za sve ove letjelice koristiti isti klisei,kao naprimjer onaj koji govori o minimalnoj opremi koji
MLZ mora imati kada leti u kontroliranom zracnom prostoru...pa stoji..da mora imati magnetni kompas i prvu
pomoc(?!)
PPG lednog tipa nema mogucnosti ili u krajnjoj liniji ima,ali mu to otezava letenje, da ugradi i nosi magnetni
kompas,dovoljan mu je instrument koji ima GPS kompas i koji svi piloti nose(variometar,visinomjer,kompas,GPS
sa ground speed-om )
Vezano za npr prvu pomoc,ne vidimo zasto bi letenje u kontroliranom prostoru zahtijevalo nosenje iste a u
nekontroliranom ne,treba u Pravilnik staviti istu odredbu kao i sa protivpozarnim aparatom da MLZ ga treba
imati..ako je prikladno nosenje istog na MLZ
Molimo Vas da jos jednom razmotrite ovu cinjenicu da se ne mogu sve ove letjelice stavljati u isti kos i posmatrati
na isti nacin za sve odredbe.Jasna nam je intencija zakonodavca da jednim pravilnikom obuhvati sto sire podrucje i
rijesi regulativu sto vece vrsta letjelica,ali onda treba biti oprezan i ciniti izuzeca za nesrodna pravila razlicitih vrsta
letjelica
Komentar je djelimično prihvaćen
Paramotor ili pogonjeni paraglider (PPG) je u biti paraglider koji ima dva oblika:Prvi, gdje motor pilot nosi na
ledjima i polijece snagom nogu i drugi, gdje pilot sjedi u posebnoj konstrukciji-trajku i polijece koristeci tockove
trajka.
Klub padobranskog
jedrenja “PARAGOST”
Doboj
Pero Tubić
Mirvad Zenuni
Extreme Sport Club
Sarajevo
Obrazloženje:
Paraglajder sa motorom (varijanta sa
motorom na leđima pilota) ne zahtijeva
provođenje
operacija
ovim
tipom
paraglajdera sa aerodroma, letilišta ili
terena koji posjeduju važeće rješenje za
korišćenje i Potvrdu za operatora
aerodorma, letilišta ili terena izdatu od
strane BHDCA.
Smatramo da se ova odredba ne treba odnositi na PPG
Takođe, Pilot paraglajdera sa motorom
(PPG) i pilot zmaja sa motorom (PHG)
mogu koristi kombinovani uređaj (GPS ili
sličan uređaj) na kome se mogu očitati
vrijednosti
visine,
brzine,
brzine
penjanja/spuštanja i pravca leta.
Član 7. Stav (3) i (5) glasi:
Provođenje letačkih aktivnosti sa MLZ
izvan odobrenih aerodorma, letilišta ili
terena dopušteno je samo paraglajderu
sa motormom (varijanta paraglajdera sa
motorom na leđima pilota) uz obavezu
dostavljanja najave u BHDCA prije
početka planirane letačke aktivnosti.
Provođenje obuke ili organizovanje
manifestacija i takmičenja sa letačkom
aktivnošću
se
vrši
isključivo
sa
aerodroma, letilišta ili terena koji
posjeduju važeće rješenje za korišćenje i
Potvrdu za operatora aerodorma, letilišta
ili terena izdatu od strane BHDCA.
Takoder Vas molimo da pazljivo razmotrite nase primjedbe,posebno onu o zabrani komercijalne upotrebe MLZ koja
bi sasvim sigurno ubila amatersko letenje ultralakih (ili MLZ) letjelica
Opšta zapažanja vezano za prednacrt propisa
2.
Mujo Mušić,
pilot – CPL(H)
Mujo Mušić, pilot –
CPL(H), PPL(A), FI(H),
TRE
[email protected]
mob. 062 340 872
Postoji velika potreba za ovim pravilnikom i nadam se da će vrlo brzo stupiti na snagu. Smatram da je prilično rigorozan po pitanju
prethodnog naleta/iskustva potrebnog za sticanje ovlaštenja za FI, odnosno ne priznaje pojam „ukupnog naleta“ (izvršio sam poređenje
sa sličnim pravilnicima u R.Hrvatskoj i R.Srbiji). Prethodno iskustvo u našem pravilniku jeste priznato ali samo kod istovrsne kategorije
(npr. avioni i mikrolaki avioni). Međutim, ako pilot sa PPL(A) želi da leti npr.na žiroplanu i postane instruktor na MLG – ne priznaje mu
se prethodno iskustvo. Zato je potrebno priznavati i „ukupni nalet“. Kod ove iste problematike smatram pozitivnim što se kao preduslov
za FI ne traži posjedovanje dozvole MLZ određeni vremenski period (npr.da kandidat za FI posjeduje dozvolu MLZ najmanje 2 godine)
jer je to čista formalnost koja nema veze sa sigurnošću letenja.
Takođe smatram da se na pogrešan način priznaje nalet (kredit) na jednoj vrsti MLZ prilikom sticanja uslova za drugu vrstu MLZ (Član
36 i 37). U potpunosti je zanemaren princip kompleksnosti kojeg se, po ovom pitanju, pridržavaju i JAR-FCL i Part-FCL. Tako se, npr.,
priznaje više naleta sa aviona za sticanje uslova za helikopter, nego što se priznaje naleta sa helikoptera za sticanje uslova za avion,
što je nelogično. Takođe, za sticanje uslova za avion priznaje se više naleta sa zmaja/ paraglajdera sa motorom nego sa helikoptera ili
žiroplana (što je smiješno). Kod ovog pitanja potrebno je samo pratiti logiku iz JAR-FCL i Part-FCL
strana 2 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Komentar:
Stav 1 člana 11 ne dozvoljava samostalno letenje pilota na MLZ ako i RL nije pilot MLZ (situacija kada samo jedan
MLZ leti na letilištu, jer kaže „samostalno ili organizovano letenje“). Takođe, u istom stavu traži se da RL bude
instruktor letenja MLZ kod cjelokupnog procesa osoposobljavanja za pilota MLZ.
Član 11. stav 1
RL kod „običnog“ letenja (samostalno ili organizovano) može biti i lice sa bilo kojom drugom pilotskom dozvolom.
Ako nije tako, onda je nemoguće letjeti MLZ na letilištu/aerodromu ako samo jedan pilot ima dozvolu pilota MLZ (jer
nijedan drugi pilot ne može da bude u ulozi RL na tom letilištu u vrijeme dok tamo leti jedan MLZ). Takođe, prilikom
praktičnog osposobljavanja RL mora biti instruktor letenja na MLZ samo u slučaju samostalnog letenja kandidata
na obuci. U svim drugim slučajevima RL može biti i pilot sa drugom pilotskom dozvolom i bez ovlaštenja instruktora
letenja na MLZ. Organizacija za obučavanje pilota MLZ može raditi i samo sa jednim instruktorom letenja (čak i
rukovoditelj obuke u organizaciji za osposobljavanje, kao najodgovornije lice,ne mora biti instruktor na MLZ).
Komentar prihvaćen
Obrazloženje:
Prijedlog teksta:
Član 11, stav 1: Letenje MLZ radi samostalnog ili organiziranog letenja, osposobljavanja, sportskog takmičenja ili
javnih priredbi će nadzirati rukovoditelj letenja. Rukovoditelj letenja će imati važeću dozvolu/potvrdu o obučenosti
pilota MLZ (ili drugu pilotsku dozvolu), a rukovoditelj letenja prilikom samostalnog letenja učenika kod praktičnog
osposobljavanja i posebno ovlašćenje instruktora letenja MLZ.
Obrazloženje:
Član 14. stav 4
Teorijski dio obuke mogu provoditi i predavači koji nemaju ovlaštenje instruktora letenja.
Prijedlog teksta:
(4) Praktično osposobljavanje kandidata za sticanje dozvole pilota MLZ, ovlašćenja, dodatnih ovlašćenja i Potvrde
o obučenosti provode ovlašćeni instruktor letenja MLZ u ovlašćenim organizacijama za osposobljavanje pilota
MLZ.
Komentar:
Starost za instruktora letenja – 18 godina. Treba podići donju granicu na 21 godinu.
Obrazloženje:
Član 15. stav a
Smatram da je 18 godina starosti za instruktora letenja malo.
Prijedlog teksta:
a) da imа nаvršenih nаjmаnje 21 godinu životа,
Komentar nije prihvaćen
Treba dodati riječ „praktično“ na početku rečenice.
Komentar prihvaćen
Komentar:
Upoređujući standarde dozvola koje važe
u BiH (JAR-FCL/FI) postavlja zhtjev za
minimalnu starosnu dob za FI od 18
godina.
Smatramo da za ovu vrstu vazduhoplova
nije potrebno biti restiktivniji u primjeni.
strana 3 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Komentar:
Za sticanje ovlaštenja FI (MLA), u ukupnom naletu se uopšte ne priznaje iskustvo sa drugih vrsta zrakoplova. To
nije u skladu sa osnovnim principima priznavanja prethodnog iskustva (naleta) prihvaćenim u JAR-FCL i Part-FCL.
Takođe, primjer za to su i pravilnici za MLZ objavljeni u R.Srbiji (iz 2010.g.) i R.Hrvatskoj (iz 2008.godine).
Upoređujući nacrt ovog pravilnika sa gore navedena 4 propisa – proizilazi da ovakav pravilnik ima daleko najveće
zahtjeve po pitanju naleta kao preduslova za sticanje ovlaštenja FI. To nije opravdano. Treba priznati i iskustvo sa
drugih zrakoplova i to izmjenom strukture prethodnog naleta.
Obrazloženje:
I JAR-FCL i Part-FCL priznaju „ukupan nalet“ kao preduslove za sticanje FI(A). Isto tako, u R.Sbiji i u R.Hrvatskoj
za sticanje ovlaštenja FI na MLZ je priznat „ukupan nalet“ ili je smanjen traženi nalet na avionu, kao preduslov za
sticanje FI.
Na primjer (po JAR-FCL i Part-FCL) kandidat za FI(A) treba da ima najmanje CPL(A) i onda nije ograničen
prethodnim ukupnim naletom, a ako ima PPL(A) onda „mora imati minimalno 200 sati... „ itd.
A kod sticanja uslova za CPL(A) pilotu se priznaje i nalet sa helikoptera, TMG i jedrilica – dakle, priznaje se nalet
sa drugih vrsta zrakoplova u tom cijelom procesu do dobijanja ovlaštenja FI.
Stim u vezi, kod određivanja minimalnog ukupnog naleta kao preduslova za sticanje ovlaštenja za FI(MLA) treba
priznati i određeni nalet sa drugih zrakoplova.
Primjer priznavanja ukupnog naleta po JAR-FCL:
JAR–FCL 1.335 FI(A) – Pre-requisite requirements
Preduslovi za CPL(A) su: JAR–FCL 1.155 Experience and crediting, b) (2) Crediting. From the 200 hours of flight
time: (i) 30 hours as pilot-incommand holding a PPL(H) on helicopters; or
Član 16.
(ii) 100 hours as pilot-incommand holding a CPL(H) on helicopters; or
stav 1 i stav 2
(iii) 30 hours as pilot-incommand in touring motor gliders or gliders.
Primjer priznavanja ukupnog naleta po Part-FCL: Part-FCL , Appendix 3, pod E „CPL modular course —
Aeroplanes“, pod 12.):
„(e) Hours as PIC of other categories of aircraft may count towards the 200 hours flight time, in the following
cases:
(i)
30 hours in helicopter, if the applicant holds a PPL(H); or
(ii)
100 hours in helicopters, if the applicant holds a CPL(H); or
(iii)
30 hours in TMGs or sailplanes; or
(iv)
) 30 hours in airships, if the applicant holds a PPL(As); or“
Komentar prihvaćen
at least a CPL(A) or completed at least 200 hours of flight time of which 150 hours as pilot-in-command if holding a
PPL(A).
U pravilniku o MLZ u R.Srbiji iz 2010.godine, za nalet za instruktore, u članu 45 pod 3) kao jedini uslov za nalet,
stoji: „3) има најмање 200 сати укупног налета од чега најмање 100 сати налета на оној врсти ултралаког
ваздухоплова за коју тражи инструкторство;“
U pravilniku o MLZ u R.Hrvatskoj iz 2008.godine, kao jedini uslov za nalet za instruktore, u Članu 27 pod c) stoji:
„c) imati nalet od najmanje 100 sati samostalnog letenja na klasi mikrolakog zrakoplova na kojoj će osposobljavati
kandidate“
Prijedlog teksta:
Član 16, stav(1), pod a) treba da glasi: a) da imа nаjmаnje 200 sati ukupnog nаletа (avion, helikopter, žiroplan,
TMG, jedrilica ili na ovim vrstama zrakoplova u kategoriji MLZ) od čegа nаjmаnje 150 sati nаletа na avionu (ili
MLA) od kojih najmanje 120 sati u ulozi PIC od kojih minimalno 30 sati nаletа nа onoj vrsti mikrolаkog aviona zа
koje će vršiti osposobljavanje i 20 sati VFR cross-country letenja,
Član 16, stav(2), pod a) treba da glasi:
„a) da imа nаjmаnje 250 sati ukupnog nаletа (avion, helikopter/žiroplan, TMG, jedrilica ili na ovim vrstama
zrakoplova u kategoriji MLZ), najmanje 200 sati naleta na helikopteru / žiroplanu od čegа nаjmаnje 180 sati nаletа
u ulozi PIC i 20 sati VFR cross-country letenja u ulozi PIC,“
strana 4 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Član 17.
Organizacije koje obavljaju osposobljavanje pilota MLZ, obučavaju pilote MLZ za sticanje Dozvole ili Potvrde o
osposobljenosti pilota MLZ, odnosno, ovlašćenja koja se u tu dozvolu ili potvrdu upisuju moraju da posjeduju
odobrenje za rad izdato od BHDCA.
Član 29. stav 4
Komentar:
Treba dodati riječ „praktično“ na početku rečenice.
Obrazloženje:
Bez ove izmjene, teorijsko osposobljavanje bi mogli vršiti samo FI na MLZ (nastavnici teorijske obuke ne moraju
biti FI).
Prijedlog teksta:
4) Praktično osposobljavanje kandidata za sticanje dozvole/potvrde o obučenosti i/ili ovlašćenja mogu obavljati
samo imaoci važećih dozvola/potvrda o obučenosti MLZ s važećim ovlašćenjem instruktora primjereno vrsti
osposobljavanja kandidata. „
Član 30. stav 2
Komentar:
Traži se da: „2) Rukovoditelj letenja mora imati važeću dozvolu pilota MLZ i ovlašćenje instruktora letenja MLZ.“
Nema potrebe da RL ima dozvolu pilota MLZ i ovlaštenje FI za MLZ, osim u slučaju samostalnog letenja učenika
tokom osposobljavanja. Dovoljno je da ima neku drugu pilotsku dozvolu.
Obrazloženje:
Odobrena organizacija za osposobljavanje može postojati i sigurno funkcionisati i sa samo jednim FI za MLZ. Ni
sam Rukovoditelj obuke, kao najodgovornija osoba u toj organizaciji, ne mora imati dozvolu pilota MLZ. Ako stav 2
u Članu 30 ostane nepromijenjen – onda organizacija mora imati najmanje dva FI na MLZ da bi, dok jedan FI leti,
drugi mogao biti Rukovoditelj letenja. To je apsolutno nepotrebno. Rukovoditelj letenja treba biti FI samo tokom
samostalnog letenja učenika u toku osposobljavanja.
Prijedlog teksta:
Komentar prihvaćen
Komentar
prihvaćen
stav 2 pod c
Komentar prihvaćen
Član 16.
Komentar prihvaćen
stav 1 pod c
Komentar prihvaćen
Član 16.
Komentar:
Traži se Instrumentalno letenje: „c) da je obučen u letenju po instrumentima u trajanju od 10 sati“.
Obrazloženje:
Shodno JAR-FCL i Part-FCL, kod obuke za PPL(A) ili PPL(H) traži se određeni nalet po instrumentima (za avion
nije precizirano, a za helikopter je minimalno 5 sati). Zbog toga se i kao preduslov za obuku za FI(A) i FI(H)
zahtijeva i minimalno 10 sata letenja po instrumentima. Za obuku za pilota MZL ne zahtijeva se letenje po
instrumentima, a ogromna većina MZL nije ni opremljena minimumom instrumenata za letenje po instrumentima. U
minimalnoj opremi za MLZ ne zahtjeva se vještački horizont niti pokazivač skretanja i klizanja, a bez ovih
instrumenta iluzorno je i razmišljati o instrumentalnom letenju. Dakle, ako ostane i ovaj uslov (da se traži 10 sati po
instrumentima) onda bi se kandidati za FI na MLZ morali obučavati na drugim vrstama/kategorijama letjelica samo
da bi ispunili ovaj uslov. To je nelogično.
Prijedlog teksta:
Brisati sve pod c).
Komentar:
Traži se Instrumentalno letenje: „c) da je obučen u letenju po instrumentima u trajanju od 10 sati“.
Obrazloženje:
Isto kao i u prethodnom obrazloženju.
Prijedlog teksta:
Brisati sve pod c).
Komentar:
Greška u pisanju. Nedostaje riječ „moraju“.
Obrazloženje:
nema
Prijedlog teksta:
2) Rukovoditelj letenja mora imati važeću dozvolu pilota MLZ i ovlašćenje instruktora letenja MLZ prilikom
samostalnog letenja učenika tokom osposobljavanja. U svim drugim situacijama Rukovoditelj letenja može biti i lice
koje podjeduje neku drugu pilotsku dozvolu sa važećim ovlaštenjem.
strana 5 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Član 30.
Komentar
prihvaćen
Član 36. stav 4
Komentar:
Priznati nalet (kredit) sa drugih MLZ je pogrešno određen. Uvijek se treba priznati više naleta (dati veći kredit) sa
letjelica koje su složenije. Priznavanje više naleta sa paragladera nego sa helikoptera ili žiroplana je apsurdno.
Obrazloženje:
Treba pratiti logiku priznavanja naleta iz JAR-FCL i Part-FCL.
Prijedlog teksta:
„(4) Od nаletа propisаnog u stavu (2) člana 35. ovog prаvilnikа, imatelju ovlašćenja zа letenje helikopterom,
mikrolаkim helikopterom ili žiroplаnom priznаje se nаjviše 10 sati letenjа nа ovim zrakoplovimа, а imatelju
ovlašćenja zа letenje jedrilicom, mikrolаkom jedrilicom, zmаjem sa motorom ili paraglajderom sa motorom nаjviše 5
sati letenjа nа ovim zrakoplovimа. „
Komentar djelimično
prihvaćen
Član 37. stav 4
Komentar:
Isto kao i u prethodnom komentaru.
Obrazloženje:
Treba pratiti logiku priznavanja naleta kao u JAR-FCL i Part-FCL.
Prijedlog teksta:
„(4) Od nаletа propisаnog u stavu (3) člana 35. ovog prаvilnikа imatelju ovlašćenja zа letenje avionom, mikrolаkim
аvionom ili žiroplаnom priznаje se nаjviše 6 sati letenjа nа ovim zrakoplovimа, а imatelju ovlašćenja zа letenje
mikrolаkom jedrilicom, zmаjem sa motorom ili paraglajderom sa motorom nаjviše 3 sata letenjа nа ovim
zrakoplovimа.“
Komentar prihvaćen
stav 2, 3, 4 i 6
Komentar prihvaćen
Član 35. stav 5
Komentar:
Stav 5 je pogrešno označen kao poseban stav, a u stvari predstavlja dio stava 4. Treba ga brisati, a njegovu
odredbu ugraditi u stav 4.
Obrazloženje:
Prijedlog teksta:
Komentar:
U uslovima za polaganje ispita su, za sve vrste MLZ, navedeni i cross-country letovi sa najmanje jednim letom sa
određenom udaljenosti (150, 100 ili 50 km). Mislim da udaljenosti nisu dobro određene za pojedine vrste MLZ.
Obrazloženje:
Upitna je i sama potreba da se ova udaljenost određuje za sve vrste MLZ, posebno za mikrolake jedrilice i
paraglajder sa motorom (poređenja radi, u sličnim pravilnicima u Srbiji i Hrvatskoj ove udaljenosti uopšte nisu
propisane), ali ako su već određene – onda ih treba bolje odrediti, u skladu sa prosječnim performansama
određenih vrsta MLZ. Prije svega treba imati u vidu sljedeće činjenice:
MLA su najbrži, relativno mala potrošnja goriva;
MLH (ali i MLG) su malo sporiji, uglavnom teži od MLA, uglavnom sa većom potrošnjom goriva (MLH sa
izrazito većom potrošnjom), MLH imaju i manju korisnu nosivost zbog veće osnovne težine;
MLS su puno lakše od „normalnih“ jedrilica, puno osjetljivije na turbulenciju, a zbog manjih brzina i na
vjetar (posebno čeoni – za dolet), obično imaju manju finesu od normalnih jedrilica; sa njima je realno
teže ostvarivati isti dolet pri preletu kao i sa školskim jedrilicama iz normalne kategorije;
PPG ima izrazito manju brzinu u odnosu na ostale MLZ, a zbog svoje konstrukcije puno je osjetljiviji na
turbulenciju i vjetar od ostalih vrsta MLZ.
Zato je potrebno sve ovo uzeti u obzir prilikom određivanja minimalne dužine cross-country leta. Nelogično je da
ova udaljenost bude ista za MLS i jedrilice u normalnoj kategoriji. Takođe je nelogično da udaljenosti budu iste za
PHG i PPG (krstareće brzine se razlikuje za 2-3 puta).
Prijedlog teksta:
Predlažem da se odrede sljedeće udaljenosti za cross- country letove, i shodno tome, izvrše izmjene u
pripadajućim stavovima u Članu 35:
za MLA 150 km (80 NM);
za MLH i MLG 110 km (60 NM);
za MLS da se uopšte ne određuje ili 37 km (20 NM) solo ili 65 km (35 NM) na duploj;
za PHG 85 km (45 NM) solo ili 140 km (75 NM) na duploj;
za PPG da se uopšte ne određuje ili 37 km (20 NM) solo ili 55 km (30 NM) na duploj.
Obrazloženje:
Imatelju
ovlašćenja
zа
letenje
helikopterom, mikrolаkim helikopterom ili
žiroplаnom priznаje se nаjviše 7 sati
letenjа jer sagledavajući strukturu naleta
za sticanje ovlašćenja za letenje na MLA
predstavlja 30% ukupno potrebnog
naleta.
strana 6 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Pod b)
Komentar:
Traži se minimalno 50 sati PIC nakon dobijanja dozvole za prevoz putnika – prijatelja, člana porodice i sl.
Obrazloženje:
Nije logično tražiti tako mnogo sati PIC-naleta nakon dobijanja dozvole za prevoz putnika – prijatelja, člana
porodice i sl. Prevedeno, znači nakon dobijanja dozvole pilot treba još oko 2 godine da bi na let poveo prijatelja ili
člana porodice.
Prijedlog teksta:
Član 56.
Pod d)
d) prevozi putnike ali ne u komercijalne svrhe (u svrhu naplate usluga), ako ima minimalno 10 sati naleta u ulozi
PIC poslije sticanja dozvole pilota ili potvrde o obučenosti pilotа MLZ ili ovlašćenja.
Komentar djelimično
prihvaćen
Član 56.
Obrazloženje:
BHDCA procjenjuje da pilot MLZ koji
posjeduje letačko iskustvo ispod 100 sati
ukupnog naleta nije prihvatljiv da uzme
učešće u letačkom dijelu manifestacije u
toku koje će se vršiti demonstracija letnih
karakteristika MLZ.
Komentar nije prihvaćen
Komentar:
Previše je tražiti 100 sati naleta da bi se pilot samo pojavio na nekoj izložbi letjelica u BiH (i to je zrakoplovna
priredba).
Obrazloženje:
Za FI se traži da ima najmanje 30 sati PIC naleta na konkretnoj kategoriji MLZ, a za učešće na vazduhoplovnoj
proredbi se traži 100 sati naleta na MLZ. Mislim da je to previše
Prijedlog teksta:
b) učestvuje nа zrakoplovnim priredbаmа i tаkmičenjimа, аko imа nаjmаnje 50 sаti ukupnog nаletа nа MLZ zа koji
imа vаžeće ovlašćenje (ili na istoj vrsti zrakoplova u normalnoj kategoriji),
Obrazloženje:
BHDCA procjenjuje da pilot MLZ koji
posjeduje letačko iskustvo ispod 50 sati
naleta u ulozi PIC-a nakon sticanja
dozvole ili ovlašćenja MLZ nije dovoljan
po pitanju sigurnosti provođenja letačkih
operacija MLZ-om pri prevoženju drugih
lica.
Postovani,
Obracam Vam se ispred organizacije SBA COMMUNICATIONS - u daljem tekstu SBA, kao jedinog vlasnika plovidbenog mikro lakog
zrakoplova tipa "ziroplan" - u daljem tekstu MLG.
Prije svega cestitam na ozbiljnom materijalu koji je sveobuhvatan i pokriva sve vazne aspekte vezano za MLZ.
U toku obuke za pilota i instruktora ovog MLZ, stekao sam znacajno znanje o specificnostima u radu i exploataciji istog.
Ove specificnosti predstavljaju znacajne prednosti u odnosu na ostale zrakoplove, ali isto tako i opasnosti u slucaju da im se ne posveti
duzna paznja. Ovom prilikom stavljam na znanje cinjenicu, da je vecina dosadasnjih nesreca na MLG nastala u slucajevima kada su
upravljali piloti sa vecim ili manjim iskustvom na drugim vrstama zrakoplova. Na zalost, mnoge od tih nesreca su zavrsile fatalnim
ishodom.
Jedna od misija SBA jeste da pomogne u stvaranju bezbjednog okruzenja za buduce pilote MLG, kao i ostale ucesnike u zracnom
prometu. Imajuci to u vidu, u nastavku su prijedlozi za doradu Pravilnika:
3.
SBA
COMMUNICATIONS
Haris Hadžić
Generalni komentar
MLG je zrakoplov koji je specifican po nacinu exploatacije, principu letenja i komandama, te kao takav mora biti posmatran odvojeno od
drugih MLZ. Stoga smatram da u pravilniku treba biti potpuno odvojen i od MLH, jer moze biti zbunjujuce i kao takvo opasno.
a)
Cl.16/(2)
Predlazem:
"Da ima najmanje 250 sati ukupnog naleta na MLG, od cega najmanje 50 sati na mjestu instruktora, od cega
najmanje 10 sati na mjestu instruktora u prisustvu ovlastenog instruktora"
Ovo je jako bitno, jer u pojedinim MLG, upravljanje sa mjesta instruktora zahtjeva posebne sposobosti i adekvatan
trening.
Dodatno, u drugim zemljama je obaveza da se dozvola pilota MLG posjeduje najmanje 2 godine prije pristupanja
ispitu za instruktora.
Obrazloženje:
U članu 46. stav (4) izvršeno je
definisanje postupka izdavanja dodatnog
ovlašćenja instruktora letenja MLZ, koje
glasi:
‘’Uz zahtjev za izdavanje dodatnog
ovlašćenja instruktora letenja MLZ,
kandidat prilaže izvještaj o procjeni,
važeće ljekarsko uvjerenje klase 2 i
potvrdu
o
uspješno
završenom
osposobljavanju
dva
kandidata
(stažiranje) za sticanje dozvole/potvrde o
obučenosti
pilota
MLZ.
Praktično
osposobljavanje kandidata mora se
obavljati pod nadzorom instruktora letenja
strana 7 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Cl.29/(2)
...rukovoditelj prakticne obuke moze da bude lice koje je ima dozvolu instruktora za tip MLG za koji se vodi obuka.
Komentar
prihvaćen
Cl.36/(2)
5 sati umjesto 3 sata, da bi bilo kozistentno sa (3)
Komentar
nije prihvaćen
Obrazloženje:
Nije jasno obrazložena referenca na koju
je dat komentar
Cl.41/(2)
Ispit za MLG treba da sadrzi pitanja koja se odnose na specificnosti MLG
Komentar
nije prihvaćen
Obrazloženje:
U postupku provođenja teorijskog dijela
ispita, član 40. stav (b) definiše
specifičnosti za datu vrstu MLZ.
Cl.45/(1)
Potrebno je definisati na koji nacin ce biti ovlasten prvi instruktor, te kako zadovoljiti ovaj clan dok se ne ovlasti
drugi instruktor.
Komentar
nije prihvaćen
MLZ - mentora kog za ovu svrhu prihvata
BHDCA.
Kandidat
za
ovlašćenje
instruktora letenja MLZ može predložiti
određenog instruktora letenja MLZ mentora. Maksimalan rok za stažiranje je
24 mjeseci od datuma položene procjene
kandidata
za
sticanje
dodatnog
ovlašćenja instruktora letenja MLZ.’’
Obrazloženje:
Dodatno precizirano u stavu (4) istog
člana.
Obrazloženje:
U postupku provođenja praktičnog dijela
ispita, član 42. stav (4) i (5) definišu
imenovanje lica za provođenje datog
ispita.
Predlazem da se primjeni procedura kao u Srbiji, gdje je DCA pozvala externog ovlastenog examinera, koji je
izvrsio provjeru znanja za prvog instruktora.
Link
u
zirokopter/#.UjrDzhZ_fBw
prilogu http://letenje.rs/od-danas-srbija-ima-i-svog-prvog-instruktora-za-letelice-tipa-
Dodatna napomena:
Kao i ostali zrakoplovi, MLG imaju razlicitih izvedbi, te je potrebno definisati za koji model je pilot obucen. Ove je
posebno vazno jer je kod nekih modela sjedenje "jedan iza drugog" PIC u centru - centralizovano i simetricno, dok
je kod drugih "jedan do drugog" - gdje je raspored tezine decentralizovan i asimetrican.
strana 8 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Smatramo da je doticni pravni akt u ovoj fazi trebao da bude nazvan PREDNACRT, i da nam budu dostupne
informacije o akterima dokumenta odnosno da li ga je izradila strucna radna grupa i na osnovu kojih referenci je
ista odabrana kao predlagac pravnog dokumenta.
4.
Aeroklub "TREBEVIC"
,Istocno Sarajevo
Vidojevic Miroslav,
predstavnik,
pilot paraglejdera .
PRIMJEDBA na
objavljeni nacrt
pravilnika
o
uslovima
za
koristenje
mikrolakih
zrakoplova.....
Predlozeni dokument smo pomno proucili i dosli do zakljucka da ne moze biti primijenjen na vazduhoplove tipa
"paraglajder sa motorom" zbog specificnosti vazduhoplova i pogleda na iskustvo razvijenih zemalja gdje je
ovakav tip vazduhoplovstva regulisan pravilnikom o upotrbi paraglajdera , koji u BiH postoji.
Ovom primjedbom se pozivamo kao zainteresovana strana, u cilju angazovanja na usvajanju najpovoljnijeg
pravnog akta .
Obrazloženje:
Sadržaj
teksta
''komentar''
nema
elemente komentara na predloženi OPP Pravilnik o uslovima MLZ, obuku i sticanje
dozvole ili potvrde o obučenosti pilota
MLZ niti je data konkretna primjedba na
bilo koji član predloženog OPP-a.
&nb sp;
s postovanjem !
strana 9 od 9
komentari dati povodom objavljivanja opp - pravilnik o uslovima mlz, obuku i sticanje dozvole ili potvrde o obučenosti pilota mlz
Download

Komentari i odgovori BHDCA na komentare na prednacrt Pravilnika