Soru kağıdı

Soru kağıdı (questionnaire) cevaplayıcılardan bilgi elde
etmek için hazırlanmış yapılandırılmış bir dizi soru.
Soru kağıdı hazırlanırken:
 İhtiyaç duyulan bilginin katılımcıların
cevaplayabileceği sorulara dönüştürmeli
 Katılımcıları, cesaretlendirmeli, motive
etmeli, mülakata katılımını, işbirliği
yapmasını ve tamamlamasını sağlamalı
 Cevaplamada ortaya çıkabilecek olan hata
(response error) en aza indirilmeli
Soru Kağıdı (Anket) Oluşturma Süreci
İhtiyaç duyulan bilgiyi tanımla
Görüşme tipini belirle
Bireysel soruların içeriğini belirle
Soru kağıdını oluştur (cevaplamak istemeyecekleri ya da
cevaplayamayacakları soruları ele)
Soru yapılarını oluştur
Soru kelimelerini belirle
Soruları uygun şekilde sırala
Soru Kağıdı (Anket) Oluşturma Süreci
(devam)
Son şeklini ver
Ön-test yaparak yanlışları gider
ANKET

Anket; bir amaç dahilinde insanlardan duyguları, düşünceleri,
tutumları…hakkında sistematik bir veri toplama yöntemidir.
Araştırma amacına yönelik veri toplamak için hazırlanmış ve
standardize edilmiş sorulardan ve yönergelerden oluşan soru
formudur.

Anket Yönteminin Tercih Edilme Sebepleri:






Veri girişi ve analizini kolaylaştırır.
Verilerin sayısal olarak analiz edilmesini sağlar.
Farklı istatistiki analiz yöntemleri kullanmaya imkan verecek veriyi
toplar.
Bazı durumlarda başka yöntemlerle veri toplanmasının zor ya da
mümkün olmaması.
Diğer yöntemlere göre daha hızlı, daha kolay ya da daha ucuz olduğu
durumlar.



Anket Formları:Yapısal Formlar: Önceden belirlenmiş cevap
seçenekleri bulunur. Kapalı uçlu sorulardan oluşur.
Yapısal Olmayan Formlar: Açık uçlu sorulardan oluşur.
Bilgilendirme Bölümü:







Anketi yapanın kimliğinin açıklanması,
Çalışmanın amacı,
Cevaplayıcıların seçim şekli,
Cevaplayıcıların katılımlarının istenmesi ve teşvik edilmesi,
Anketin ortalama cevaplanma süresi,
Cevaplayıcıları süzme / eleme,
Bilgilerin gizliliğine ilişkin bilgi bulunur.
Anket Tasarımı
 Anket tasarımcısı araştırmanın konusunu ve amacını
çok iyi bilmeli, cevaplayıcının psikolojisini bilmeli ya da
tahmin etmeli, anketin düzenlendiği dile hakim olmalı
ve her soruyu amacına uygun kısa ve öz bir şekilde
ifade etmelidir.
 Anket Tasarım Süreci:
 Bilgi ihtiyacının belirlenmesi,
 Anket yönteminin belirlenmesi,
 Katılımcıların cevaplayacağı şekilde soruların
sorulması,
 Anket yapısının belirlenmesi,
 Soruların ifadelendirilmesi şeklindedir.
ANKET İÇERİĞİ
Sorulan soru gerekli mi?
 Bir sorudan elde edilecek veri tatmin edici şekilde
kullanılmayacak ise o soru çıkarılabilir.
ANKET İÇERİĞİ
Bir soru yerine birkaç soru mu sorulmalı?

Bazı durumlarda birden fazla soru sorulması gerekebilir. Ör:

“Coca-Cola’nın lezzetli ve serinletici bir içecek olduğunu
düşünüyor musunuz?
(Yanlış)
Bu tür sorulara çift-kaynaklı soru denir çünkü iki ya da
daha fazla soru bir soru içinde birleştirilmiştir. Gerekli ve
doğru bilgiyi elde etmek için iki ayrı soru olarak sorulmalıdır.


“Coca-Cola’nın lezzetli bir içecek olduğunu düşünüyor
musunuz?”
“Coca-Cola’nın serinletici bir içecek olduğunu düşünüyor
musunuz?”
(Doğru)
CEVAP VEREMEME
Cevap verememe durumunun üstesinden gelmek için-I;
 Filtre soru sorulması: bazı durumlarda cevap alamama
durumunu ortadan kaldırmak için filtre/süzgeç soru
sorulması gerekir.
 Ör: Günde kaç adet sigara içiyorsunuz?
 sorusundan önce ,
 “sigara içiyor musunuz?”
 sorusunun sorulması
 “Bilmiyorum” seçeneğinin konulması
Cevap verememe durumunun üstesinden gelmek için-II;
 Hatırlamasına yardımcı olunmalı
 Ör: Son dört haftada kaç kutu soğuk içecek
tükettiniz. (Yanlış)
 Bir haftada ne sıklıkla soğuk içecek
tüketirsiniz. (Doğru)
___ 1’den az
___ 1 ile 3 arasında
___ 4 ile 6 arasında
___ 7 ya da daha fazla
Cevap verememe durumunun üstesinden gelmek içinIII;
 Cevaplayıcıları düşüncelerini ifade etme
konusunda yardımcı olmak: ipuçları
vermek,
 Ör; resimler, haritalar vs.
 Ör: Mağazanın genel atmosferini tanımlayın.
(çok genel)
Cevap vermek istememe durumunun üstesinden
gelmek için-IV
 Cevaplanması fazla çaba gerektiren soruları daha kolay
cevaplanacak hale getirmek.

Departmanlı bir mağazada en fazla alışveriş yaptığınız bölümleri
sıralayın.
(yanlış/cevaplanması zor)

Departmanlı bir mağazada en fazla alışveriş yaptığınız bölümleri
işaretleyin.
1. Kadın giyim
2. Erkek giyim
3. Çocuk giyim
4. Kozmetik
.
.
.
16. Mücevher
17. Diğer (lütfen belirtiniz)
____
____
____
____
____
____
(Doğru)
Cevap vermek istememe durumunun üstesinden
gelmek için-V
 Hassas soruların sona yazılması.
 Üçüncü kişi tekniği kullanarak soru sorulması
 Sizce “X” bu durumda ne yapar? gibi.
 Cevaplanması zor olan soruların diğer sorular
arasında sorulması.
 Açık uçlu sorular sormak yerine cevaplayıcılar için
sınıf aralıklarının belirlenmesi
 ÖR: Gelir
CEVAP VERMEK İSTEMEME
Hangi durumlarda Cevap vermek istemeyebilirler?
Bağlam
 Verilen bağlama uygun olmayan sorular
sorulduğunda
Meşru amaç
 Çalışmanın neden yapıldığı ve veriye neden ihtiyaç
duyulduğu bilgisinin verilmediği.
Hassas Bilgi
 Cevap verenlerin prestij ya da benlik-imajlarını
tehdit edebilecek derecede hassas sorular
sorulduğunda.
SORU ÇEŞİTLERİ
Sorular
(Yapılandırılmamış)
(Çoktan seçmeli)
Yapılandırılmış
(iki-seçenekli)
(ölçek)
 Yapılandırılmamış Sorular, açık uçlu sorulardır.
Cevaplayıcılar kendi cümleleriyle yanıt verirler.
 ÖR: Önümüzdeki 6 ay içinde yeni bir araba
almayı düşünüyor musunuz? ________
 Yapılandırılmış sorular cevap alternatiflerinin bir
formatta sunulmasıdır. Çoktan seçmeli, iki seçenekli
ya da ölçek tipinde olabilirler.
Yapılandırılmış sorular
 Çoktan seçmeli sorularda, alternatif seçenekler
sunulur, bir ya da daha fazla alternatifin seçilmesi
istenir.


Önümüzdeki 6 ay içinde yeni bir araba almayı
düşünüyor musunuz?
____
Kesinlikle almayacağım
____
____
____
____
____
almayabilirim
Kararsızım
Alabilirim
Kesinlikle alacağım
Diğer
Yapılandırılmış sorular
 İki seçenekli sorularda iki alternatif sunulur: evethayır; katılıyorum-katılmıyorum.
 Bazı durumlarda orta bir alternatif de sunulabilir.
ÖR: “fikrim yok,” “bilmiyorum,” “her ikisi de” or
“hiçbiri.”
Önümüzdeki 6 ay içinde yeni bir araba almayı
düşünüyor musunuz?
_____ Evet
_____ Hayır
_____ Bilmiyorum
Yapılandırılmış sorular
 Ölçekler:
Ör: Önümüzdeki 6 ay içinde yeni bir araba almayı düşünüyor
musunuz? 5’li ya da 7’li likert
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek_I
 Sorunun, kim, ne, ne zaman, nerede, nasıl
[who, what, when, where, why, and way (the
six Ws).] ifadeleriyle net biçimde belirlenmesi
 Hangi marka şampuanı kullanırsınız?
(Yanlış)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek
The W's
Soruyu tanımlama
Who/kim
Kim için cevaplanacak
Kişi kendisi için mi hane halkı için
mi cevap verecek?
What/Ne
Şampuan Markası
Birden fazla şampuan kullanıyor
ise?
When/ Ne Zaman
Belirsiz
Geçen sene mi, sabahları mı?
Zaman belirli değil
Where/ Nerde
Evde, spor salonunda, tatilde
Geçen ay süresince, hangi şampuan
marka ya da markalarını evde
bireysel olarak kullandınız?
(Doğru)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek_II

Sıradan Kelimeler Kullanmak: Herkesin
anlayabileceği şekilde ifade etmek
“Soğuk içeceklerin dağıtımı sizce yeterli
mi?
(Yanlış)
“Satın almak istediğinizde soğuk içecekleri
rahatlıkla bulabiliyor musunuz?
(Doğru)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek_III

Anlamı açık kelimelerle ifade etmek
Bir ayda, ne kadar sıklıkla sinemaya gidersiniz?
_____ Asla
_____ Nadiren
_____ Bazen
_____ Sıklıkla
_____ Sürekli
(Yanlış)
Bir ayda, ne kadar sıklıkla sinemaya gidersiniz?
_____ Hiç
_____ 1 ya da 2
_____ 3 ya da 4
_____ 4 den fazla
(Doğru)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek -IV
 Yönlendirici ya da Yanlı sorulardan kaçınmak

Yönlendirici sorular, cevabın ne olması gerektiği konusunda
cevaplayıcıya ipuçları veren sorulardır.
 Vatansever Türk tüketiciler, işgücünü olumsuz etkilediği
halde, ithal otomobilleri satın almalı mıdır?
_____ Evet
_____ Hayır
_____ Bilmiyorum
(Yanlış)
 Türk tüketiciler, ithal otomobilleri satın almalı
mıdır?
_____ Evet
_____ Hayır
_____ Bilmiyorum
(Doğru)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek -V

Üstü Örtülü Alternatiflerden kaçınmak: Tam olarak
açıklanmayan alternatiflere örtülü alternatifler denir.
1. Kısa mesafe yolculuklarda uçmayı tercih eder
misiniz?
(Yanlış)
2. Kısa mesafe yolculuklarda uçmayı, otomobille
yolculuk etmeye tercih eder misiniz?
(Doğru)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek -VI
 Örtülü Varsayımlardan Kaçınmak : Tam olarak
sorunun ne ifade ettiği anlaşılmıyor ise, cevap neler
olabileceği hakkında yapılan tahmine göre verilir.
1. Denk bütçenin iyi bir şey olduğunu düşünüyor
musunuz?
(Yanlış)
2. Gelir vergisinde artışla sonuçlansa bile denk
bütçenin iyi bir şey olduğunu düşünüyor musunuz?
(Doğru)
Soruların Yazılış Tarzını Belirlemek-VII
 Genellemelerden ve Tahminlerden Kaçınmak

“kişi başına düşen yıllık ortalama mutfak harcamanız
nedir? (Yanlış)



Kişi başı?
Yıllık?
“Ev halkının haftalık mutfak harcaması ne kadardır?
ve

“Evinizde kaç kişi yaşıyor?”
(Doğru)
Soruların sıralanması
Açılış soruları
 Açılış sorularının, basit, ilginç olmalı, tehditkar
algılanmamalı
Bilgi Düzeyi
 Genel sıralamada, önce basit soruların daha sonra
ayrıntılı bilgiler sorulmalıdır. ation.
Zor Sorular
 Daha hassa, karmaşık ya da cevaplanması zor sorular
daha gerilerde sorulmalı.
Demografik Sorular
 Ankette sona konulmalı
Anket Formunun Şekli ve Düzeni
 Form parçalara bölünmeli.
 Her bir soruya numara verilmeli.
 Anket formları numaralandırılmalı.
Anket Formunun Denenmesi
Ön-Test
Ön-test: Problemli olan soruların elenebilmesi ya da
düzeltilmesi için küçük örneklem grupları seçilerek
hazırlanan soru kağıdının test edilmesidir.





Soru kağıdı öntest yapılmadan kullanılmamalıdır.
Soru kağıdı birçok açıdan test edilmelidir: Soru içeriği,
soruların anlaşılabilirliği, sıralaması, zorluk derecesi gibi.
Ön-test yapılacak grubun gerçek çalışmadaki
populasyondan seçilmesi.
Ön-testler telefon ya da mail gibi yöntemler yerine kişisel
görüşmelere ile yapılması daha doğrudur. Katılımcıların
tepkileri ve tutumları doğrudan ölçülebilir.
Ön-test yapılacak kişi sayısı 15 ile 30 arasında olabilir.
Download

İsle336_7. Hafta