Spor türleri
Bireysel sporlar
1.ATLETİZM
1.1 ATMALAR
•CİRİT ATMA
•DİSK ATMA
•GÜLLE ATMA
ÇEKİÇ ATMA
1.2 ATLAMALAR
•SIRIKLA ATLAMA
•UZUN ATLAMA
ÜÇ ADIM ATLAMA
YÜKSEK ATLAMA
1.3.KOŞULAR
• PİSTTE YAPILAN KOŞULAR
• A) SÜRAT KOŞULARI:100 M. 200M.400M.
• B) ORTA MESAFA KOŞULARI:8001500M.
• C) UZUN MESAFA KOŞULARI: 3000M5000M-10000 M.
D)ENGELLİ KOŞULAR
• BAYANLAR 100M-400M.
• ERKEKLER.110M-400M.
• Bayanlar ve erkeklerde
3000m. (Steeplechase)
havuz engelli koşulardır.
• 28 kuru engel
• 7 su engeli olmak üzere
toplam 35 engel vardır.
• E) Bayrak
koşuları
• 4x100 ve 4x
400m.
Bayrak
koşuları.yapıl
maktadır.
Yol Koşuları
• Erkekler ve Bayanlar için standart
mesafeler 15km., 20km., 25km.,
• Maraton (42.195m.), 100km. Yarışlar
düzgün karayollarında asfalt zemin
üzerinde yapılmaktadır.
• Kır Koşuları
Mesafeler yaş gruplarına göre farklılık gösterir.
•
•
•
•
Büyük erkekler 12km.,
genç erkekler 8km.,
büyük bayanlar 6km.,
genç bayanlar 4km.
Yarışlar yerleşim birimlerinden uzaktaki boş arazi,
açık ve yeşil alanlarla çevrili çim veya toprak
zeminlerde yapılmaktadır.
2. ATICILIK
Tüfekle atış yarışmaları
Tabanca ile atış yarışmaları
•
Mesafeler 10m., 25m., 50m., 300m.,
uzaklıktaki sabit hedeflere trap (hareketli
hedefler) 15m. Uzaklıktan bir aletle
fırlatılan hedeflere atış yapılır.
3. CİMNASTİK
•
Artistik (aletli) Cimnastik
•
Bayanlar 4 alet üzerinden yarışmaya katılırlar.
Bunlar atlama beygiri, asimetrik parelel, denge,
yer (12×12m. Minder)
•
Erkekler 6 alet üzerinden yarışmaya katılırlar.
Bunlar kulplu beygir, halka, paralel, barfiks,
atlama beygiri, yer.
•
•
Ritmik Cimnastik
Sadece bayanların yarıştığı bir branştır.
•
Artistik cimnastikte aletler sabittir, ritmik
cimnastikte taşınabilir aletler kullanılır.
•
Bunlar çember, top, kurdele, ip, labuttur. Müzik
eşliğinde, belli bir süre içinde bu aletleri
kullanarak seri hazırlarlar ve yarışmaya katılırlar.
•
•
Genel Cimnastik
Gösteri amaçlı yapılan cimnastikdir.
4.
5.
6.
7.
8.
PARAŞÜT
MODEL UÇAK
PLANÖR
YELKEN KANAT
BALON
Havacılık Sporları
9. KAYAK
10. KIZAK
11. BUZ PATENİ
•Kış Sporları
12.
13.
14.
15.
16.
17.
BOKS
GÜREŞ
SUMO
JUDO
KARATE
TAEKWON-DO
•Mücadele Sporları
18.
19.
20.
21.
MASA TENİSİ
TENİS
BADMİNTON
SQUASH
•Raket Sporları
22.
23.
24.
25.
SATRANÇ
BRİÇ
DAMA
TAVLA
•Zeka Sporları
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
KANO
KÜREK
SÖRF
SU KAYAĞI
YELKEN
DALIŞLAR
MONOPALET
YÜZME
ATLAMALAR
Su Sporları
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
DAĞCILIK
BİLARDO
BİSİKLET
BOWLİNG
GOLF
ÇİM KAYAĞI
ESKRİM
HALTER
AVCILIK
TRİATLON
OKÇULUK
MOTOR SPORLARI
TAKIM SPORLARI
1. FUTBOL
2. VOLEYBOL
3. HENTBOL
4. BASKETBOL
5. SUTOPU
6. HOKEY
7. BEYZBOL
8. POLO
9. CİRİT
10. RUGBY
11. SEKRONİZE YÜZME
12. HALK DANSLARI
BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR
BİLİMİ İLE İLGİLİ
TANIMLAR
YARIŞMA
• Belirli kurallarla BİREYSEL yapılan, zaman,
ağırlık, mesafe teknik beceri gibi ölçülerle
sonucu belli olan faaliyetlerdir( Atletizm,
boks, güreş gibi).
• Kısaca, ferdin ferde karşı gerçekleştirdiği
her türlü sportif faaliyetlere yarışma denir.
• Ferdi yapılan faaliyetlere katılan
sporculara yarışmacı adı verilir.
MÜSABAKA
• Belirli kurallarla birden fazla ferdin
yine birden fazla ferde karşı yaptığı
zaman, ağırlık, mesafe ve teknik
beceri gibi ölçüler sonucu belli olan
sportif faaliyetlerin tamamıdır (
Basketbol, voleybol, hentbol, futbol
vb.).
• Takım sporlarıyla uğraşan tüm
sporculara da müsabık adı verilir.
OYUN
İnsanların; günlük uğraşlarının dışında kalan zamanda,
belirli bir amaca yönelik olarak ( eğlence, sağlık, eğitim)
fiziksel ve zihinsel yeteneklerle sınırlandırılmış yer ve zaman
içersinde, kendine özgü kurallarla yapılan, gönüllü katılım
yoluyla grup oluşturan sosyal uyum ve duygusal olgunluğu
geliştiren;
•
•
•
•
yetenek,
zeka,
dikkat,
beceri ve rastlantıya dayanan,
katılanları ve çoğunlukla izleyicileri de etkisi altında tutan,
heyecan duygusunun eşlik ettiği, sonuçta maddi çıkar
sağlamayan zevk veren etkinliklerdir.
AMATÖRLÜK
• Bir sporcunun yarışma ya da
müsabakalara katılmasının
karşılığında, elde edilen hasılattan
veya gelirlerden pay almaması maddi
veya benzeri bir çıkar elde
etmemesidir.
• Uğraştığı spor dalı gereği katıldığı
müsabaka yada yarışmalardan
kazanç sağlamayan sporculara
amatör sporcu adı verilir.
PROFESYONELLİK
• Spor alanında profesyonellik, bir
sporcunun katılmış olduğu
sportif müsabakalardan yada
yarışmalardan, yaptığı sporu
performans olarak sergilemesi
karşılığında bir bedel almasına,
yada toplanan hasılattan pay
almasına denir.
• Sportif faaliyetlere katılan ve
katıldığı bu faaliyetlerde
profesyonellik kavramı içinde
becerileri doğrultusunda ortaya
seyredilecek yada beğenilecek
davranışlar koyarak, bunun
karşılında da bir kazanç elde
eden sporculara da profesyonel
sporcu adı verilir.
• Ancak, ülkemizde basketbol,
voleybol yada bu spor dalları gibi
toplum tarafından izlenilmesinden
büyük zevk alınan bir çok spor dalı
müsabakaları amatör statüde
sürdürülmekte olsa da, bu spor
dallarıyla uğraşan sporcularında
hizmetleri karşılığı bir bedel aldıkları
görülmektedir (yasal bir dayanak
olmamasına rağmen).
• Bu spor dalları için yarı
profesyonel sporlar,
sporcularına da yarı profesyonel
sporcular demek mümkündür.
• Ülkemizdeki tek profesyonel
spor dalı futboldur.
PERFORMANS
• Bir fiziksel aktivite sırasında o
fiziksel aktivitenin gerektirdiği
fizyolojik, biyomekanik ve psikolojik
verime performans denir.
• Yani kişinin uğraştığı spor dalında,
ulaştığı en yüksek başarı seviyesidir.
Performansı etkileyen iç
ve dış faktörler vardır.
• İç Faktörler:
• Dış Faktörler:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Antrenman düzeyi
Yaş
Cinsiyet
Fiziksel uygunluk
Irksal faktörler
Stres düzeyi
Motivasyon durumu
Beslenme
Sağlık durumu
İlaç kullanımı
İrtifa
Nem
Sıcaklık
Zeminin durumu
ANTRENMAN
• Alıştırmalar yardımı ile sporcuların
fiziksel, teknik, taktik, zihinsel,
psikolojik ve motorsal hazırlığıdır.
• Tıp açısından antrenman,
organizmada fonksiyonel ve
morfolojik değişmeler sağlayan ve
sporcuda verimin yükseltilmesi
amacıyla belirli zaman aralıkları ile
uygulanan yüklenmelerin tümüdür.
S. Muratlı antrenmanı,
• “Sporcunun kendi en yüksek
verimine ulaşabilmesi için,
planlı biçimde yaptığı bedensel
ve ruhsal çalışmaların tümüdür.”
Şeklinde tanımlamıştır.
• Antrenman kavramı çok yönlü
ve birçok özelliği içermektedir.
Bu özellikler:
• Kuvvet, dayanıklılık, sürat, hareketlilik ve
beceri gibi kondisyonel özelliklerin
düzeltilmesi ve geliştirilmesi,
• Teknik, taktik ve oyun anlayışı gibi
özelliklerin düzeltilmesi ve geliştirilmesi,
• Kişilik gelişimi ve eğitimi,
• Sosyal özelliklerin ve davranışların
gelişimi,
• Psikolojik hazırlık ve zihinsel gelişim.
Görsel Antrenman:
• Bir başkası tarafından icra
edilen bir alıştırmanın planlı ve
hedefli olarak gözlenmesi
yoluyla yapılan antrenman
türüdür.
Zihinsel Antrenman:
• Yapılacak olan hareketin uygulama
olmaksızın yoğun bir şekilde
zihinde canlandırılmasıdır.
• Vücut bilinçli hareketlerinin
tamamında beyninin verdiği
emirlere uymak durumundadır.
• Bu yüzden zihinsel antrenman, fiziksel antrenman
ile birlikte düşünülmeli ve antrenman programları
kapsamında yer almalıdır.
• Bir hareketin zihinde canlandırılması sırasında ilgili
kaslarda, o hareketin uygulamalı olarak yapıldığı
zaman olduğu gibi elektrik akımlarının oluştuğu
tespit edilmiştir.
• Bu yüzden sporcuların kendi spor dallarında
öğrenmek veya geliştirmek istedikleri becerileri
doğru şekliyle zihinde canlandırmaları, daha çok
tekrar yapmalarını sağlayacağı için yararlıdır.
Sürantrenman:
Organizmanın fizyolojik ve psikolojik kapasitelerini aşan ve
zorlayan yüklenme ile oluşan bir süreç olarak
tanımlanmıştır.
Antrenman sonrası
• aşırı yorgunluk,
• uyuyamama hali,
• günlük yaşam biçiminde değişmeler,
• konsantrasyon yeteneğinde bozukluk,
• iştah azalması,
• sindirim bozuklukları,
• vücut sıcaklığında artış,
• kas ve eklem ağrıları,
• duygusal değişim,
• kolay terleme,
• baş ağrısı,
• hareketlerde koordinasyon eksikliği,
• yarışma ve antrenman yapma arzusunda azalmalar
görülür.
TEDAVİ İÇİN,
• Antrenman temposu düşürülmeli, sporcuya
aktif dinlenme yaptırılmalıdır.
• Çevre koşulları ve arkadaşları ile ilişkileri
araştırılarak varsa problemlerinin
çözülmesine yardımcı olunur,
• İleri derecede sürantrene olmuş ise
psikoterapi de yaptırılabilir.
TEMEL MOTORİK
ÖZELLİKLER
• Tüm spor dallarında temel motorik özelliklerin
geliştirilmesi antrenmanların vazgeçilmez bir
parçasıdır.
• Bu motorik özellikler; kısmen bağımsız özelliklerdir.
Yani bu özellikler kişinin yaşamında hiçbir şekilde
antrenman yapılmasa da tamamen doğal bir
değişme sürecinde gelişir.
• Örneğin; kuvvet, antrenman söz konusu olmadan
vücudun gelişimine paralel olarak 25-30 yaşına
kadar gelişir.
• Dayanıklılık, sürat, hareketlilik ve
beceri gibi motorik özellikler,
insanda olmadığı taktirde insanın
kendi kendine yaşaması mümkün
değildir.
• Temel motorik özellikleri önem
sırasına göre beş bölüme ayırabiliriz.
Bunlardan baştan üç tanesi ana,
diğer ikisi tamamlayıcı özelliklerdir.
•
•
•
•
•
Kuvvet
Dayanıklılık
Sürat
Hareketlilik
Beceri( Koordinasyon)
Kuvvet:
• İçsel ve dışsal direnmeyi aşmayı sağlayan
sinir ve kas yeteneğidir.
• Hareket sırasında uygulanan kuvvete
dinamik,
• Sabit cisimlere karşı uygulanan kuvvete de
statik kuvvet denir.
• Yani kısaca, bir direnci yenebilme
yeteneğine kuvvet adı verilir.
• Bir dirençle karşı karşıya kalan kasların
kasılabilme ya da bu direnç karşısında
belirli bir ölçüde dayanabilme yeteneğidir.
• Spor uygulamalarını direkt olarak
kapsayan bir tanımda “Kuvvet insanın
temel özelliği olup, bunun yardımıyla bir
kütleyi hareket ettirir( kendi vücut
ağırlığını ya da bir spor aracının), bir
direnci aşar ya da ona kas gücü ile karşı
koyar.
Dayanıklılık:
• Yorgunluğa karşı direnme niteliği ya
da yorgunluğa dayanabilme gücü
olarak değerlendirilir.
• Çalışmanın kalitesini düşürmeksizin
durağan yada dinamik bir yüklenmeyi
olabildiğince uzun süre yapabilme
yeteneğidir.
Sürat:
• Sinir sisteminin hareketlilik temeline bağlı
olarak kas sisteminin hareketleri en kısa
zaman içinde yapabilme yeteneğidir.
• Sürat, kuvvet ile direkt bağlantılı bir
özelliktir. Kuvvet olmaksızın sürati
geliştirmek olası değildir.
• Sporcunun sürati geliştirilmek isteniyorsa,
kuvvetin geliştirilmesi gerekir.
Sürat, sporcunun kendisini en
yüksek hızda bir yerden bir yere
hareket ettirebilme yeteneği ya
da hareketlerin mümkün olduğu
kadar yüksek bir hızla
uygulanması yeteneği olarak da
tanımlanabilir.
Hareketlilik:
• İnsanın hareketleri açısal değer
olarak büyük bir genişlik içersinde
yapabilme yeteneği hareketlilik
olarak adlandırılır.
• Sporcunun hareketlerini eklemlerin
müsaade ettiği oranda, geniş bir
açıda ve değişik yönlere
uygulayabilme yeteneğidir.
• Hareketlilik belirli yaşlara göre farklılık gösterir.
Örneğin;
• 3-7 yaş arasında hareketlilik çok iyi,
• 7-10 yaşları arası iyi,
• 10-13 yaşları arası iyi,
• 12-15 yaşlarında kötü,
• 15-19 yaşlarında iyidir.
• Öyleyse hareketlilik çalışmaları günlüktür, küçük
yaşlardan başlayıp, yaşam boyu sürer.
BECERİ(KOORDİNASYON):
• Amaca yönelik bir harekette iskelet
kasları ile merkezi sinir sisteminin
uyum içinde çalışması, etkileşimidir.
• Koordinasyonu, hareketin
öğrenilmesi ve tam yapılması olarak
da tanımlamak mümkündür.
• Beceri, kısa sürede zor hareketleri
öğrenebilme ve değişik durumlarda amaca
uygun çabuk bir şekilde tepki
gösterebilme, her hareketin birbirini doğru
olarak izlemesine ve istenilen kuvvetle
meydana gelmesine bağlıdır.
• Becerili hareket, kasılması gereken
kaslara merkezi sinir sisteminden gelen
uyaranların zamanında gelmesiyle olur.
Beceri iki ana bölüme
ayrılır:
• Genel beceri: Her spor dalı için
geçerli olan genel anlamdaki vücut
kompozisyonudur.
• Özel beceri: Uygulanan, yapılan spor
dalına yönelik, o spor dalının
özelliklerini içeren teknik-taktik ve
benzeri hareketlerin
koordinasyonudur.
AEROBİK – ANAEROBİK
ÇALIŞMA
• Aktivite anında ihtiyaç duyulan
enerjinin oksijen kullanılarak
üretilmesi durumuna aerobik
çalışma denir.
• Aktivite anında ihtiyaç duyulan
enerjinin oksijen kullanmadan
üretilmesi durumunu da anaerobik
çalışma denir.
ANTRENÖR
Sporcularına iyi huy ve doğru davranışları
kazandırması yanında başarılı olabilmeleri
için,
• müsabaka anında oluşan strese,
• rakibin baskılı oyununa,
• dar alandaki yüksek reaksiyon ve hareket
çabukluğuna
uyumunu sağlaması yanında antrenman
formlarını uygulama anında, yeterli dinlenme
molalarını da yerli yerine koyan kişidir.
TEKNİK
• Belirli bir hareketin gerçekleştirilmesine
yönelik olarak geliştirilmiş mantıklı
hareket şeklidir.
• Genel anlamda herhangi bir spor dalında
belirli bir sportif hareketin istenilen amaca
uygun ve en ekonomik şekilde
uygulanabilmesidir.
• Sporda öngörülen hareket görevlerini
yerine getirmek için oluşturulan hareket ve
hareket parçalarının bütünüdür.
• Teknik hareketler her spor dalı için kendine özgü
farklılık gösterir.
• Temel tekniğini iyi oluşturamayan bir sporcunun
uzun süre üst düzeyde spor yapabilmesi
kısıtlanabilir.
• Erken yaşta ve doğru öğretim yöntemleriyle
öğrenilmiş teknik eğitim üst düzeyde başarılı bir
performans ortaya koymanın temel ilkesidir.
• Bu nedenle teknik eğitim her spor dalında öncelik
taşır.
TAKTİK
• Müsabaka veya yarışı etkileyen faktörlerin
analiziyle sporcunun yapacağı mücadeleyi en uygun
ve verimli şartlar altında sürdürebilmesi için alınan
tedbirlerdir.
• Bireysel spor dallarında, mevcut kondisyonel ve
koordinatif yeteneklerin dikkate alınarak yarışılan
dalda başarılı olmak için yapılan planlı davranışların
tamamıdır.
• Takım sporlarında ise, takımın kondisyon
seviyesine göre, hücum ve savunma bloklarındaki
güçlü ve zayıf yönleri dikkate alarak galibiyet için
en uygun sistemin oluşturulmasıdır.
MOTİV ve MOTİVASYON
• Kişiyi bir harekette bulunmaya
veya bir çok hareket
alternatifinden birini tercih
etmeye iten nispeten de
süreklilik gösteren faktörlerdir.
Motiv,
• bireyin içinde yaşadığı biyolojik
ve sosyal ortamda varlığını
sürdürmeye yönelik
davranışların nedenidir.
Motivasyon,
• Biyolojik ve sosyal motivasyon olarak ikiye ayrılabilir.
•
Bireyin organik varlığını sürdürmeye yönelik
davranışlarının nedeni biyolojik dürtü ve içgüdüler,
biyolojik motivasyondur.
• Örneğin; yemek yemek, içmek, uyumak. Sosyal
motivasyonlar, öğrenilen koşullu motivasyonlardır. Bütün
bunlar toplumda bazı kişileri sanat gibi, spor, politika gibi
biyolojik ve sosyal varlığı sürdürmek ile direkt bağlantısı
olmayan alanlara niçin yöneldiğini açıklamaktadır. Yani
sadece varlığını sürdürmek kişiye yeterli değildir.
• Motivasyonu performansı olumlu yönde etkileyecek
şekilde kullanabilmek için antrenörün sporcularını
yakından tanıması, onların ilgi ve gereksinimleri
konusunda doğru bilgilere sahip olması gerekmektedir.
STRES
• Organizmanın ruhsal ve bedensel, zihinsel, psikolojik ve
davranışsal rahatsızlıklar şeklinde ortaya çıkan durum
stres olarak adlandırılır.
•
Her insan belirli durumlarda kaygı duyar. Bu normaldir ve
kişinin kendini koruması yada başarıya ulaşması için
gereklidir.
•
Ancak kaygı uzun süreli ve yoğun yaşandığında strese
dönüşür.
•
Sporcu müsabakalarda hem bedensel hem ruhsal olarak
yoğun yüklemeler altındadır. İstenen performansı
sergileyebilmek için, uzun süreli antrenmanlara
katlanmak zorundadır.
• Özel yaşamı dahil her hareketi kontrol altında
tutulan sporcudan tek istenen şey kazanmasıdır.
• Her yarışma sporcu için sosyal ve ekonomik açıdan
büyük önem taşır.
• Böylesi bir ortamda sporcunun fiziksel özellikleri ne
kadar mükemmel ve geçirdiği antrenman süreci ne
kadar kusursuz olursa olsun başarıya ulaşması
stresle başa çıkabilme yeteneğine bağlıdır.
• Sporcunun kişilik özelliklerini iyi bilen bir antrenör,
sporcunun bu durumunu hemen tespit edebilir ve
stresle başa çıkabilmesi için yardımcı olabilir.
KİTLE SPORU
• Her yaş kesimindeki insan tarafından
yeterli organizasyon malzeme ve uygun
çevre ortamı yaratılarak yapılan sportif
faaliyetlerdir.
• Yarışma ve verimlilik söz konusu değildir.
• Oyun zevki ve diğer insanlarla spor yapma
sevinci ve deşarj olma amacı esastır.
DOPİNG
• Sporcunun performansını arttırmak amacıyla,
vücuda verilmesi gereken maddelerin çeşitli
yollarla vücuda verilmesine doping adı verilir.
• Burada genelde sentetik malzemeler kullanılır.
• Bunlar doğal besin kaynaklarından alınamayan ve
organizmanın üretemediği maddelerdir.
• Bu maddeler organizmada çeşitli uyarılara yol
açmakta ve sporcunun rakiplerine karşı çeşitli
avantajlar sağlamaktadır.
FAİRPLAY(SPORTMENLİK)
• Kendisine ve dolayısıyla diğerlerine
(rakibine, takım arkadaşlarına, hakemlere,
izleyicilere, kamuoyuna) saygıya dayanan
bir hayat görüşüdür.
• Bu görüş her ne pahasına olursa olsun
kazanmayı, başarılı olmayı reddetmektedir.
• Özünde fairplay olgusu ahlak felsefesi
üzerine kurulmuştur.
REKREASYON
• İnsanın özbenliğine uygun ve yapmaktan zevk aldığı
toplumsal, kültürel ve sportif etkinliklere katılarak,
günlük yaşamın sıcaklığından kurtulması ve başka
insanlarla etkileşerek toplumsal kişilik kazanması
olarak açıklanan rekreasyon ayrıca özünde ödül
niteliği taşıyan ancak kazanç amacı gütmeyen,
doğası gereği toplum dışı da olmayan etkinlikler
olarak tanımlanmaktadır.
• Rekreasyon etkinlikleri toplumdan topluma ve
bireylerin gereksinimlerine göreli olarak sürekli bir
değişim içerisindedir.
Gunter(1987) araştırmasında
rekreasyon deneyimlerine ilişkin sekiz
özellik belirlemiştir.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Günlük yaşamdan bir anlamda ayrılma ya da kopma,
Etkinlikleri kişinin özgürce seçiyor olması,
Zevk alma
Kendiliğinden oluşu,
Zamanın varlığı,
Yaratıcı hayal kurma,
Macera ve keşfetme,
Kendini gerçekleştirme .
Rekreasyon etkinliklerine katılım, bireysel
tercihlere bağlı olduğundan cinsiyet, yaş grupları,
gelir durumu, uğraşı biçimleri, kırsal ve kentsel
niteliklere göre farklılaşırlar.
• TEŞEKKÜRLER….
Download

antrenman