PERTEK (TUNCELİ) DOĞUSUNDAKİ VOLKANİTLERİN JEOLOJİSİ VE
JEOKİMYASI
Geology and Geochemistry of the Volcanics from the Eastern Part of Pertek (Tunceli)
Alican AKTAĞ1, Ayten ÖZTÜFEKÇİ-ÖNAL1
1
Tunceli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Tunceli ([email protected])
ÖZ: Çalışma sahası Pertek doğusunda yer almaktadır ve Solhan Volkanitleri’nin bir parçası
niteliğindedir. Çalışmanın asıl konusunu oluşturan lav akıntılarının, petrografik ve jeokimyasal
değerlendirmeler sonucunda, tümü ile bazaltlardan oluştukları belirlenmiştir. Bazaltlar,
plajiyoklaz, olivin, klinopiroksen ve nefelin gibi ana mineraller ile opak ve ikincil kalsit ve
serpantin minerallerinden oluşmaktadırlar. Bazaltların çoğunluğu alkalen, daha azı subalkalen
karakterdedir. Subalkalen örnekler ise kalkalkalen-toleyitik geçiş özelliği göstermektedirler.
Tümü ile aynı köken özellikleri gösteren alkalen ve subalkalen bazaltların, spinel lerzolitik bir
kaynaktan yaklaşık %5-35 arasında bir kısmi ergime ile oluştukları düşünülmektedir.
Volkanitlerin levha içi bazalt özelliğinde olduğu jeotektonik sınıflama diagramları kullanılarak
ortaya çıkarılmıştır. Söz konusu volkanitler Doğu Anadolu Sıkışma Bölgesi içerisinde yer
almaktadır. Bu bölgede doğrultu atımlı faylar önemli miktarda deformasyonu üzerinde
toplamıştır. Bu fayların denetiminde, bölgede lokal gerilme alanları oluşmuştur. Çalışılan
volkanitlerin bu lokal gerilme alanları içerisinde yer alan derin kırık sistemleri boyunca,
muhtemelen Üst Miyosen-Pliyosen aralığında, yüzeye çıktıkları düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Levha içi bazalt, petrografi, jeokimya, Tunceli.
ABSTRACT: The study area, a part of the Solhan Volcanics, is located in the eastern part of
Pertek. The lava flows, which are the main subject of this study, in basaltic composition based on
the petrographical and geochemical studies. The essential minerals of the basalts are
plagioclase, olivine, clinopyroxene and nepheline. Beside these, opaque and secondary minerals
such as calcite and serpentine are observed in minor amount. Although the most of basalts show
alkaline character, small amount of them plots into sub-alkaline area. The sub-alkaline samples
demonstrate transition from tholeiitic to calc-alkaline suite. It is thought that, the alkaline and
sub-alkaline basalts, which have same origin, were generated by approximately %5-35 of the
partial melting of a spinel lherzolithic source. Within plate basalt character was determined for
the volcanic rocks by using geotectonic discrimination diagrams. The studied volcanic rocks are
located in East Anatolian Compressional Region where strike slip faults caused substantially
deformation. The local tension regions occurred under the control of these faults. The studied
volcanic rocks, highly possible, came to the surface along the deep fracture systems in the local
tension regions during the late Miocene-Pliocene.
Key Words: Within plate basalt, petrography, geochemistry, Tunceli.
Download

PERTEK (TUNCELİ) DOĞUSUNDAKİ