Ekonomi Bülteni
07 Temmuz 2014, Sayı: 27

Yurt Dışı Gelişmeler

Yurt İçi Gelişmeler

Finansal Göstergeler

Makro Ekonomi & Strateji
Enflasyon Verisinden Sonra Merkez Bankası’nın Oyun Planı Değişir mi?
Ekonomik Araştırma ve Strateji
Dr. Saruhan Özel
Ercan Ergüzel
Ezgi Gülbaş
Ali Can Duran
1
07 Temmuz 2014
DenizBank Ekonomi Bülteni
Yurt Dışı Gelişmeler
 ECB bekledi, Draghi gerekirse daha da fazlasına hazırız dedi. ECB geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiği para politikası
toplantısında enflasyon oranının %0.5’de seyretmeye devam
Euro Bölgesi Enflasyon Oranı (%)
etmesine karşın beklendiği gibi faizlerde herhangi bir değişik- 5
liğe gitmedi ve önceki ay tarihi düşük seviyeye indirdiği politiECB Politika Faiz Oranı (%)
ka faizini %0.15’de ilk defa uygulamaya başladığı negatif 4
mevduat faiz oranını da -%0.1’de tuttu. Faiz kararı sonrası 3
konuşan Mario Draghi önceki toplantıda alınan önlemlerin
Hedef %2
para politikası duruşunda daha fazla gevşemeye destek ver- 2
diğini belirtti. Önümüzdeki aylarda devreye girecek olan politi%0.5
1
ka araçlarının bu duruşa destek vermeye devam edeceğini ve
banka kredilerini canlandıracağını söyledi. Önümüzdeki aylar- 0
da enflasyon oranının düşük seviyelerde devam edeceğini
beklediklerini tekrar ederken, tarihi düşük seviyedeki politika -1
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
faizini mevcut enflasyon görünümünde artırmayacaklarının
altını çizdi. Önceki toplantıda açıkladıkları hedefli uzun vadeli refinansman operasyonlarının (TLTRO) boyutunun 1
trilyon €’ya ulaşılabileceğini tahmin ettiklerini söyledi. Ana amacının reel sektöre destek vermesi olan bu programda,
bankaların aldıkları bu ucuz fonlama ile net kredi kullandırıcısı olmadıkları taktirde kredinin geri ödenmesinin talep
edileceğini belirten Draghi, ECB’nin operasyonların asıl amacına hizmet etmesi konusunda kararlı olduğunun sinyalini
verdi. Ek olarak varlığa dayalı menkul kıymet (ABS-Asset backed securities) alımı konusunda çalışmaların daha da
yoğunlaştığını ve özellikle şeffaf olması konusunda titizlik gösterdiklerini vurguladı. Sonuç olarak toplantıdan çıkan
mesaj ECB’nin aldığı önlemlerin etkilerini görmeye başlamadan yeni adımlar atmayacağına işaret ediyor. Benzer şekilde bu toplantıda para politikası toplantılarının 2015 yılından itibaren 4 yerine 6 haftada bir yapılacağının açıklanması, piyasanın her ay yeni bir hamle beklememesi gerektiği mesajını içeriyor.
 ABD’de istihdam verileri beklentilerin oldukça üzerinde. ABD’de tarım dışı istihdam değişimi 215 bin adet olan
beklentilerin oldukça üzerinde 288 bin adet olarak açıklandı. Önceki iki ayın verisi sırasıyla 304 ve 224 bin adete toplamda 29 bin adetlik yukarı yönlü revize edildi. Böylece
ABD Tarım Dışı İstihdam (Çeyreklik Ortalama)
2.çeyrekte aylık ortalama 272 bin adetlik ek istihdam yaratıl- 400K
272K
mış oldu. Yılın ilk yarısındaki aylık ortalama 231 bin adetlik ek
istihdam artışı geçtiğimiz yılık ilk yarısındaki 204 bin adetlik 200K
ortalamanın oldukça üzerinde yer aldı. Tarım dışı istihdam
0K
verisi ile birlikte açıklanan işsizlik oranı, iş gücüne katılım oranının yatay seyretmesine karşın %6.3’den %6.1’e gerileyerek -200K
Eylül 2008’den bu yana en düşük seviyesini gördü. Açıklanan
veriler istihdam piyasasının yılın 2.çeyreğinde oldukça iyi bir -400K
gelişme gösterdiğine işaret etti. Böylece FED’in faiz artışları- -600K
na daha erken başlayabileceği görüşüne destek verdi.
2015’in Haziran toplantısında faiz artırma beklentisi 7 puan -800K
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
artışla %50’ye yükselirken, piyasanın tepkisi USD’ye değer
kazandırırken ABD tahvil getirilerinin yükselmesine destek verdi.
 Euro Bölgesi’nde ise istihdam toparlanmaktan halen çok uzak. Euro Bölgesi’nde işsizlik oranı %11.7 olan beklentilerin altında %11.6 olarak açıklanırken önceki ayın verisi de
13
İşsizlik Oranı (%)
%11.7’den %11.6’ya revize edildi. 2010 yılında ABD’de tepe
noktasına ulaşan işsizlik oranı ile birlikte sınırlı gerileme gös- 12
ABD
teren Euro Bölgesi işsizlik oranı yeniden yükselişe geçmiş ve 11
10
Euro Bölgesi
geçtiğimiz yıl %12 ile tarihi yüksek seviyesine ulaşmıştı. Eylül
ayından bu yana işsizlik oranı aşağı yönlü bir resim çizmesine 9
karşın Mayıs ayında işsiz sayısının ancak 28 bin kişi azalabil- 8
diği görülüyor. Sağlıklı bir toparlanma için ABD’deki sayılara 7
yakın istihdam artışı yaratılması gerektiği belirtiliyor. Halen 6
ekonomik ve sosyal olarak negatif etki yaratan bu yüksek iş- 5
sizlik oranı Avrupa Komisyonu tahminine göre önümüzdeki yıl 4
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
ancak %11.4’e oldukça yavaş bir oranda gerilemesi bekleniyor.
2
07 Temmuz 2014
DenizBank Ekonomi Bülteni
Yurt Dışı Gelişmeler
 ABD’de makro veriler büyüme adına moral verdi. ABD’de açıklanan bir dizi ekonomik veri 1.çeyrek büyüme oranının aşağı revize edilmesinin ardından 2.çeyrek adına pozitif bir resim çizdi. ISM imalat endeksi beklentilerin altında
kalmasına karşın Haziran ayında 55.3 ile genişlemenin
ABD Toplam Otomobil Satışları (Yıllık, Milyon adet)
devam ettiğine işaret etti. Önümüzdeki döneme ait bir 20
gösterge olan ISM yeni siparişler alt endeksi ise 18
56.9’dan 58.9’a yükselerek genişlemenin devamına
16
yönelik sinyal verdi. Açıklanan bir diğer veri otomobil
satışları son 8 yılın en yüksek seviyesine ulaşarak eko- 14
nomik aktivitenin canlandığına yönelik görüşlere des- 12
tek verdi. Haziran’da yıllık toplam satış adeti 16.9 mil- 10
8
yon ile geçen yılın Haziran ayındaki yıllık satış rakamıEski araç değişim
6
nın yaklaşık %7 üzerinde gerçekleşti. 2.el konutların
teşvik programı.
satışı için hazırlanan kontratların miktarını gösteren
4
bekleyen konut satışları da Mayıs ayında beklentilerin
2
üzerinde %6.1’lik artış kaydetti. Bu veri ile birlikte konut
0
sektörünün de son dönemdeki aşağı yönlü trendden
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
çıkabileceğine yönelik olumlu bir sinyal gelmiş oldu.
 Çin’de ufak teşvik paketleri meyvesini verdi. Çin’de
ekonominin beklenenden daha fazla yavaşlayacağı
endişeleri nedeniyle üzerinde baskı oluşan hükümet
altyapı yatırımları içeren ufak teşvik paketleri açıklamıştı. Bu paketlerin olumlu etkilerinin Haziran ayı üretim endeksleri üzerinde etkisi görülmeye başlandı. Öncü veride 6 ay sonra ilk defa daralma ile genişlemeyi
ayıran 50 seviyesinin üzerine yükselerek genişlemeye
işaret eden üretim PMI endeksi 50.7’lik nihai değeri ile
genişlemeyi teyit etti. Resmi üretim PMI endeksi de 51
ile yılın en yüksek değerine yükseldi. ABD ISM verisinde olduğu gibi üretim PMI endeksinin alt kalemi olan
siparişler endeksi yükselerek 51.8 ile son 15 ayın en
yüksek seviyesine ulaştı. Hem iç talep hem de dış talebin göstergesi olarak yeni siparişler endeksindeki yükseliş, Çin’de ekonomik aktivitenin yeniden normale dönebileceğine işaret ediyor.
 Euro Bölgesi’nde perakende satışlardaki toparlanma hız kesti. Euro Bölgesi’nde Mayıs ayı perakende
satışları %0.3’lük artış beklentilerine karşın bir önceki
aya göre değişim göstermedi. Nisan ayı %0.4’lük artış
verisi %0.2’lik gerileme olarak revize edildi. Bir süredir
tüketici güven endekslerindeki toparlanmaya paralel
perakende satışların önceki yıla göre önemli ölçüde
toparlanmaya başlamıştı. Fakat Nisan verisinin aşağı
revize edilmesi ve Mayıs’ta değişim göstermemesi yüksek işsizlik oranının yaşandığı bölgede iç talebin toparlanma trendini desteklemek adına kırılgan olduğunun
göstergesi oldu. Halen yukarı yönlü bir trend içinde
olan tüketici güven endeksi perakende satışların yükselmeye devam edebileceğine işaret etmesine karşın
toparlanmanın kademeli ve yavaş olması beklenmeli.
Perakende Satışlar Yıllık Değişim (%, 3 aylık ort.)
3
0
Tüketici Güven Endeksi (Sağ Eksen)
2
-10
1
0
-20
-1
-2
-30
-3
-4
-40
2007
3
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
07 Temmuz 2014
DenizBank Ekonomi Bülteni
Yurt İçi Gelişmeler
Enflasyon, Haziran 2014
Haziran ayında TÜFE aylık bazda %0.3 ile %0’a yakın değişim bekleyen piyasa beklentisinin üzerinde artış kaydetti. Yıllık TÜFE %9.66’dan %9.16’ya geriledi ve %9’un altına inmesi beklentileri gerçekleşmedi.
Haziran ayında TÜFE Merkez Bankası’nın beklediği şiddette bir düzeltme hareketi göstermezken, gıda fiyatlarında gözlemlenen artış ve ulaştırma kalemine yansıyan toplu ulaşım zamları nedeniyle enflasyon beklentinin üzerinde gerçekleşti.
Mevsimsel etkilerden dolayı giyim grubunda beklenen gerileme %1.2 civarında gerçekleşerek, manşet enflasyonun üzerinde 0.1 puanlık aşağı yönlü etkisi oldu. Gıda fiyatları Mayıs’ta görülen gerilemenin ve beklentinin aksine bir önceki aya
göre %0.4 artış kaydetti. Bu artış manşet enflasyonun 0.1 puan artmasına neden oldu. Ramazan etkisinin Temmuz ayı
enflasyonu üzerinde daha etkili olabileceği ve gıda fiyatlarındaki yaz dönemi düzeltmelerinin erteleneceği görülüyor. Nisan ve Mayıs ayında manşet enflasyonun toplamda 0.2 puan gerilemesine destek veren ulaştırma kaleminin Haziran
ayında %0.5’lik artış ile TÜFE’yi 0.1 puan yukarı çektiği gözlemleniyor.
Enflasyon oranı beklentilerin üzerinde gerçekleşmesine karşın, çekirdek enflasyon göstergelerindeki bozulma son buldu. H tanımlı özel kapsamlı TÜFE
(Gıda, Enerji, Alkollü içecekler, Tütün ürünleri, ve Altın hariç TÜFE) bir önceki aya göre %0.4, I tanımlı çekirdek enflasyon göstergesi (Gıda, Enerji, Alkollü ve Alkolsüz içecekler, Tütün ürünleri, ve Altın hariç TÜFE) ise %
0.3 arttı. Yıllık H tanımlı çekirdek enflasyon göstergesi %10.2’de yatay seyrederken, I tanımlı çekirdek enflasyon ise %9.7’ye geriledi. Üretici fiyatları
ise Haziran ayında aylık bazda %0.06 ile sınırlı bir artış gerçekleştirirken,
yıllık ÜFE’deki gerileme devam etti ve %11.3’ten %9.8’e geriledi.
14%
Manşet ve Çekirdek TÜFE
Manşet
12%
9.65%
10%
9.16%
8%
6%
4%
2%
2005
Çekirdek I
2007
2009
2011
2013
Dış Ticaret Dengesi, Mayıs 2014
Mayıs ayında dış ticaret açığı beklentilere paralel 7.1 milyar $ olarak açıklandı. Nisan ayında,
ithalat bir önceki yılın aynı ayına göre %10 gerileyerek 20.9 milyar $ olurken, ihracat ise bir
önceki yıla göre %4 artışla 13.8 milyar $’a yükseldi. 12 aylık birikimli dış ticaret açığı ise bir
önceki yıla göre %1 azalarak 89 milyar $’a oldu.
İhracatın ithalatı karşılama oranı Mart 2013’den
bu yana en yüksek seviyesi olan %64 seviyesine yükseldi.
Milyar $
İhracat
İthalat
Yatırım Malları
Ara Malı
Tüketim Malları
Dış Tic. Dengesi
Aylık
12 Ay Toplam
Yıllık
May.13 May.14 % Değ. May.13 May.14
13.3
13.8
4%
154
156
23.2
20.9
-10%
244
246
3.3
3.2
-6%
35
37
17.1
15.1
-11%
181
179
2.7
2.5
-8%
28
30
-10.0
-7.1
-29%
-90
-89
Yıllık
% Değ.
2%
1%
6%
-1%
6%
-1%
Dış talep koşullarındaki iyileşmenin sayesinde ihracatta artış eğilimi yavaşlayarak da olsa devam ederken, ihracat ilk 5
ayda önceki yılın aynı dönemine göre %7.4 oranında arttı. Şubat ve Mart aylarında görülen yüklü altın ihracatının son 2
aydır normal seviyelerde olduğu görülüyor (393 milyon $). Geniş ekonomik gruplara göre baktığımızda, ihracatta en büyük paya sahip hammadde (ara malı) ihracatının Nisan ayındaki yavaşlamanın ardından Mayıs ayında önceki yıla göre
%2.1 gerilediği dikkat çekerken, bu gerilemeyi %8’lik artış gösteren tüketim malları ve %13.5 artış ile yatırım malları ihracatının telafi ettiği görülüyor. Dış ticaret dengesindeki toparlanmanın en büyük nedeni olan iç talepteki yavaşlamaya paralel, ithalat Mayıs ayı ile birlikte son 4 aydır gerileme kaydetmiş oldu. Altın ihracatında olduğu gibi altın ithalatındaki normalleşmenin devam ediyor olması da ithalattaki gerilemeye destek veriyor. Enerji ithalatındaki gerilemenin de devam ettiği ve Nisan ayındaki %3’lük gerilemenin ardında Mayıs’da da %11 oranında güçlü bir oranda gerilediği görüldü. Geniş
ekonomik gruplar bazında baktığımızda, ara malı (bir önceki yıla göre -%11.5) ve tüketim malı (bir önceki yıla göre -%
7.6) ithalatında gerilemenin sürdüğünü görüyoruz. Ara malı ithalatında güçlü düşüşün devam ediyor olması, ara malı ihracatının da önümüzdeki aylarda gerilemeye devam edebileceğine işaret ediyor.
2014 yılında ihracatımızda payı yüksek olan AB ülkelerindeki toparlanmaya paralel olarak bu ülkelere olan ihracatımızın
arttığını görüyoruz. 2012 yılında %39, geçtiğimiz sene ise %41.5’lik payı olan AB ülkelerine yapılan ihracatın ilk 5 ayda
payının 43’e yükseldiği gözlemleniyor. Türkiye’nin ihracatı içinde en fazla paya sahip olan Avrupa ülkelerindeki toparlanmanın devam etmesini ve buna paralel ihracattaki artış eğiliminin devam etmesini bekliyoruz. Son aylarda görülen net
altın ihracatındaki normalleşmenin de dış ticaret açığına olumlu etki yapmasını beklentimizi koruyoruz. İç talep koşullarındaki sıkılaşmanın devam etmesini ithalattaki gerileme trendine katkısının devam etmesini, bu nedenle 2014 yılsonunda
dış ticaret açığının 90 milyar $ seviyesinin hafif altında gerçekleşmesini bekliyoruz.
4
07 Temmuz 2014
DenizBank Ekonomi Bülteni
Haftalık ve Aylık Getiri
Finansal Göstergeler
Para Piyasaları
Geçtiğimiz hafta risk iştahı son dönemlerin aksine pozitifti
H. Senedi Piyasaları
Eur Libor faizlerindeki gerileme yerini yatay bir seyre bıraktı
Genel olarak primli olan hisse senedi piyasalarında BIST negatif ayrışanlar arasında yer aldı
Not: Tüm veriler raporun çıktığı Cuma günü saat 12:00 itibarı ile güncellenmiştir.
5
07 Temmuz 2014
DenizBank Ekonomi Bülteni
Tahvil Piyasaları
Finansal Göstergeler
Döviz Piyasaları
Gösterge tahvil getirisi hafif artışla %8.4’e kadar yükseldi
Emtia Piyasaları
Tarım dışı istihdam verisi sonrası USD değer kazandı
Tarım endeksindeki gerileme hız kazanarak devam ediyor
Not: Tüm veriler raporun çıktığı Cuma günü saat 12:00 itibarı ile güncellenmiştir.
6
07 Temmuz 2014
DenizBank Ekonomi Bülteni
Makro Ekonomi & Strateji
Enflasyon Verisinden Sonra Merkez Bankası’nın Oyun Planı Değişir mi?
Haziran enflasyonu Merkez Bankası ve piyasa beklentilerinin üzerinde kaldı ve yıllık enflasyon %9.2 oldu. Beklentilerin
üzerinden gelen değerde gıda ve ulaşım fiyatlarındaki artışlar etkiliydi. %5’lik hedefin 4.2; %7’lik hedef üst bandın 2.2
puan üzerindeki enflasyon verisi ile birlikte Merkez Bankası’nın (MB) 17 Temmuz’da yapacağı toplantıda faiz indirimleri
ile ilgili kararı daha da önemli oldu. Biz aşağıdaki nedenlerle MB’nın faiz indirimlerine devam edebileceğini ve yıl sonuna
kadar faizlerde toplamda 100-125 baz puanlık (bps) ek indirim yapabileceğini düşünüyoruz.
Birincisi, gelecek aylara ilişkin enflasyonun seyrine ilişkin ipuçları verebilecek indikatörler gerilemeye devam ediyor. Üretici fiyatları Nisan’dan %11.9’dan Haziran’da %8.7’ye kadar gerilemiş durumda. Benzer şekilde Mayıs’ta %10.1’le 2004
yılından bugüne en yüksek değerine ulaşmış olan çekirdek (I) enflasyon Haziran’da %9.65’e indi. Enflasyon değerleri
açısından çok belirleyici olan kur verilerinde de Mart ayının sonundan bugüne 2.07-2.15 arasında yatay bir seyir hakim.
İkincisi, iç talep koşulları çok güçlü değil. Haziran PMI verisi 48.8’le 2011 yılından bugüne en düşük seviyesine geriledi.
Bankacılık sektörü kredileri açısından da durum aynı. Son haftalarda biraz kıpırdanma olsa da son 13 haftalık verilere
göre olan trend kredi yıllık artışının (nominal, kur etkisi ayıklanmış) %15 düzeyinde olduğunu gösteriyor. Kaldı ki yaz aylarıyla beraber kredi artış oranı mevsimsel faktörlere bağlı olarak
Enflasyon ve Enflasyon Beklentisi (12 Ay sonrası)
yavaşlamaya başlayacak. Dahası son 2 ayda politika faizi 125 bps
12%
MB
indirilmiş olsa bile regülatörler makro-ihtiyati önlemlerde hiçbir gevBeklenti
Anketi
şeme yapmadı. Bu şartlar altında enflasyona talep taraflı bir baskı
gelmesi çok mümkün gözükmüyor.
9.2%
Üçüncüsü, MB enflasyon gerçekleşmesinden daha çok enflasyon
beklentisine önem veriyor. Yandaki grafikte görülebileceği gibi
Mart’ta %7.31’e kadar yükselmiş olan 12 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi Haziran’da %7.19’a kadar geriledi. Bu anlamda beklentilerde bozulma olmadığı; tam tersine biraz yavaş da olsa iyileşmenin devam ettiği görülüyor.
8%
7.2%
Actual
2008
2009
2010
2011
2012
2013
4%
2014
Dördüncüsü, global risk iştahı ve gelişmiş ülkelerin politika faizlerinin muhtemel seyri GOÜ’lere gevşeme için fırsat yaratıyor. Mart sonrasında volatilitenin gerilemesi ile Macaristan ve Meksika’dan gevşeme hamleleri geldi (sırasıyla 30 ve 50
bps’lik indirimler Türkiye ile karşılaştırıldığında düşük görünebilir fakat MB’nin sadece Ocak ayında politika faizini 300 bps
arttırdığını hatırlamak gerekiyor). Geçen ay ECB bankaların kendine tuttuğu mevduatın faizini eksiye çekerek bir ilke imza attı (daha önce sadece İsveç ve Danimarka gibi ufak çaplı merPolitika Faiz Beklentileri (%)
kez bankaları bunu denemişti). Eylül’den itibaren de 1 trilyon €’ya
2.5%
FED
ulaşabilecek yeni LTRO başlayacak ve mevcut gidişat bunu yeni
1.92%
LTRO’ların ya da ABD tarzı parasal gevşemelerin izleyeceğini gös- 2.0%
ECB
1.71%
teriyor. FED tarafında Yellen faizleri arttırmak için bir sebep görme1.44%
diğini belirtti. Piyasa fiyatlamaları da bu doğrultuda (yandaki grafik) 1.5%
1.16%
Bu fiyatlamalara göre 2016 sonunda bile FED’in politika faizi %1’in
0.91%
altında kalacak ki FED’in uzun vadeli politika faiz oranı ortalaması- 1.0%
0.67%
0.60%
0.51%
0.50%
nın %4 olduğunu belirtmek gerek. Yani Mayıs’ta Bernanke’nin ko0.42%
0.33%
0.32%
0.5%
nuşması sonrasında başlayan faizler bu noktadan sonra artmaya
0.18%0.09%0.14%0.16%0.24%
başlayacak endişesi büyük oranda ortadan kalktı. Dün açıklanan
0.0%
tarım dışı istihdam gibi veriler sonrasında kısa dönemli volatiliteler
2014
2015
2016
2017
yaşanması uzun vadeli resmi değiştirebilecek nitelikte değil.
Beşincisi, daha önce 2011’de yaptığı gibi politika faizini indirse bile politika faizinin üst koridorunu %12’de tutmaya devam
ediyor. Bu sayede herhangi bir nedenle ihtiyaç olduğunda ağırlıklı ortalama faizini yeniden %12’ye yaklaştırarak finansal
istikrarı –en azından kısa vadeler için- koruyabilecek.
Özetle, beklentilerin üzerinde kalan Haziran enflasyon verisi tek başına ve şu an itibarı ile MB’nın faiz indirim planını etkileyebilecek nitelikte değil. Global ve yerel gelişmeler MB’nın 17 Temmuz’da faiz indirimlerine devam edebileceğini; yıl
sonuna kadar da ek faiz indirimlerinin devam edebileceğini gösteriyor.
7
Download

Yurt Dışı Gelişmeler DenizBank Ekonomi Bülteni 07