ENDOKRİN
HİPERTANSİYON
GÖKSU GÜCÜK
ARALIK 2014
HİPERTANSİYON
PRİMER
HİPERTANSİYON
SEKONDER
HİPERTANSİYON
Nedeni belli olmayan
HİPERTANSİYON
Altta yatan bir nedenin
yol açtığı
HİPERTANSİYON
Hipertansiyonlu kişilerin
%90-%95’İ
OLUŞTURUR
%5 -%10’U
OLUŞTURUR
Sekonder hipertansiyon
• Renal (%3)
Renal parankimal patolojiler (2/3)
Renal vasküler patolojiler (1/3)
• Endokrin
Feokromositoma
Cushing sendromu
Hipertroidi
Hipotiroidi
Hiperparatiroidi
Primer Hiperaldosteronizm
Akromegali
Konjenital Adrenal Hiperplazi
• Kardiyo-vasküler
Aort yetmezliği
Ateroskleroz
Aort koartasyonu
• Santral sinir sistemi
Primer beyin tümörleri
• İlaçlar
Doğum kontrol ilaçları
NSAİ ilaçlar
Kimlerde Sekonder Hipertansiyon
Araştıralım?
• < 20 yaş, > 50 yaş başlayan HT
• Hedef organ hasarı olanlar
• Ataklar şeklinde KB yükselmesi
tanımlayanlar
• Tekrarlayan nefrolitiazis
• Üçlü kombinasyon antihipertansife rağmen
KB yüksek seyredenler (dirençli HT)
• Renal hastalık-operasyon tanımlayanlar
Kimlerde Sekonder Hipertansiyon
Araştıralım?
•
•
•
•
•
Kilo kaybı-hipermetabolik durum
Hipokalemi-HT birlikteliği
Uyku apnesi düşündüren semptomlar
Endokrinolojik hastalık semptom-bulguları
Aile hikayesi: MEN, VHL, Nörofibromatozis,
polikistik böbrek hastalığı
• Menstruasyon düzensizliği-seksüel disfonksiyon
• Erken ateroskleroz hikayesi
AKROMEGALİ
• Büyüme hormonu artışına bağlı
• Hipofiz adenomumakroadenom/mikroadenom
• Epifiz kapanmadan önce: Jigantizm
• Epifiz kapandıktan sonra: Akromegali
Klinik :
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Cilt kalınlaşması
Terleme artışı
Baş ağrısı
Dudak/burun/dil büyümesi
Mandibula büyümesi ile prognatizm
Büyük ayaklar ve eller
Kafatası genişlemesi
Hipertansiyon (%25)
Visseromegali
Karpal tünel sendromu
Glukoz intoleransı / DM (%10)
• Aktif akromegalide KB yükselmeden kalp atım
hacmi yükselir.Hipertansif akromegali
hastalarında , art yükün bir göstergesi olarak
sistol sonu stres azalmıştır. Bu değişiklikler HT
gelişiminde rol alan yüksek kardiyak debiyle
sonuçlanmaktadır.
• Kardiyomiyositler üzerine belirgin şekilde
doğrudan trofik etkiyle sol ventr. kitle artışının
görülmesi akromegalinin çok sık görülen bir
bulgusudur.
Tanı :
•
•
•
•
Glukoz-büyüme hormonu supresyon testi
IGF-1 düzeyi ölçümü
Somatomedin-C düzeyi
Sella MRI :
Kitle varlığı : Akromegali
Kitle yoksa : Ektopik GH
Tedavi :
•
•
•
•
•
Cerrahi
Somatostatin analogları
Pegvisomant
Radyoterapi
HT düzelmezse; antihipertansif tedavi
FEOKROMASİTOMA
Prevalans: % 0.01-0.1/Hipertansif popülasyon
Her yaşta görülebilir, ancak en sık 4. ve 5.
dekatlarda görülür.
kadın = erkek
En sık adrenal medullada yerleşir.
Adrenal dışında yerleşenlere paraganglioma
denir.
Klinik:
Paroksismal hipertansiyon ( En karakteristik
bulgudur.)
HT
sürekli %60
ataklar %30
hipotansiyon %10
Ortostatik hipotansiyon
Baş ağrısı
Terleme
Solukluk, flushing
Tremor
Anksiyete
Retrosternal baskı
Kilo kaybı
• Feokromasitomanın belirti
ve bulguları başlıca artan
katekolamin düzeyi ile
ilgilidir.
• Katekolaminlerin epizodik
salgılanması nedeniyle
belirtiler aniden ortaya
çıkabilir ve diğer
hastalıkları taklit edebilir
TANI :
24 saatlik idrarda ve kanda
•
Metanefrin ve normetanefrin
•
Vanil mandelik asit (VMA)
•
Epinefrin ve norepinefrin düzeyleri
Sürrenal usg
Sürrenal BT ve MR
Sintigrafi
Tedavi :
• Cerrahi
• Hipertansif kriz ortaya çıkmasını önlemek
için operasyondan önce 10-14 gün adrenerjik reseptör antagonistleri ile
tedavi edilmesi gereklidir.
CUSHİNG SENDROMU
ACTH-bağımlı
•
Cushing hastalığı
•
Ektopik cushing
• ACTH- bağımsız
•
iyatrojenik
•
Sürrenal patolojiler (adenom-karsinom)
Klinik :
Santral obezite (% 80)
Pletorik görünüm
Hipertansiyon (%75)
Aydede yüzü (%75)
Alopesi
Bufalo hörgücü
Kas güçsüzlüğü
Ciltte incelme
Hirsutizm-virilizm
Pembe-mor strialar(%45)
Hipokalemi ve alkaloz
Ekimozlar, akne (%50)
Hiperkalsüri ve böbrek taşı
Granülositoz
Ödem(%30)
Glukoz intoleransı- DM
AKNE; PLATORE;AYDEDE
YÜZ
PLATORE;
SUPRAKLAVİKULER
YAĞLANMA;HİRSUTİZM
• Glukokortikoidler KB artırıcı etki
gösterirler. Damar dokusunda alfa
adrenerjik, angII ve vazopressin
reseptörlerinin sayısını arttırır. Ayrıca
AngII üretimini arttırırlar ve anjiyotensin
dönüştürücü enzim varlığını çoğaltıp AngII
oluşumunu hızlandırarak AngII reseptörleri
üzerindeki etkiyi güçlendirirler.
Tanı :
• Plazma ve idrar serbest kortizol düzeylerinin ölçümü
• Deksametazon baskılama testleri ;
Normalde saat 23:00 da 1.0 mg deksametazon
verilir.ertesi gün ölçülen plazma kortizol düzeyleri
normal <1.8 mg/dl
cushing sendromu > 10mg/dl
şüpheli 2-10 mg/dl
Tedavi :
Cerrahi
– HT düzelir: Düzelmezse antihipertansif tedavi
HİPOTİROİDİ
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Halsizlik
Ödemli yüz
Kuru, soluk,soğuk cilt
Soğuğa tahammülsüzlük
Kilo artışı
Konstipasyon
Apatik görünüm
Hafıza sorunları, seksüel disfonksiyon
Bradikardi, kalp sesleri derin
Diyastolik HT
Hipotiroidili hastalarda katekolamin
düzeyleri yüksektir. Özellikle kas sempatik
sinir aktivitesindeki yükselmeyle birlikte
hipertansif hipotiroidili hastalar yüksek
plazma düzeylerine sahiptir.Ayrıca
periferik damar direncindeki artış diastolik
HT açıklar. (Hipertiroidili hastalarda ise
katekolamin düzeyleri normal veya
düşüktür.)
Tanı:
• ST3, ST4 düşük, TSH yüksek: Primer
• ST3, ST4 düşük, TSH N veya düşük:Sekonder
• EKG sinüs bradikardisi, PR uzaması , AV blok
QRS voltaj düşüklüğü , T negatifliği
Tedavi:
• Levotiroksin ile replasman
• Hipotiroidinin düzeltilmesi kan basıncını da
düzletir
– Düzelmezse: HT tedavisi
HİPERTİROİDİ
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Çarpıntı
Tremor
Dispne
Sistolik HT
Anjina
Hiperaktivite
Uykusuzluk
Sıcak intoleransı
Kilo kaybı
Diare
Seksüel disfonksiyon ve emosyonel labilite
Tirotoksikoz veya tiroid hormonlarının
aşırı kullanımı gibi durumlar kardiyak
debi,atım hacmi, kalp hızı ve
kontraktilitede artışa neden olur. Bu durum
aynı zamanda KB nda yükselmeye,
periferik damar direncinde düşmeye ve
nabız basıncında genişlemeye neden
olur.(düşük diyastolik yüksek sistolik KB)
Kardiyak göstergelerde yükselme ve
damar direncinde düşme nedeniyle sistolik
HT baskın hal alır.
Tanı:
• ST3, ST4 yüksek, TSH düşüktür.
Tedavi:
• Antitiroid ilaçlar
• Ötiroidinin sağlanması HT’u düzeltir
• RAI tedavisi
• Cerrahi
HİPERPARATİROİDİ
• PRİMER
Adenom (en sık), hiperplazi, karsinom
Ca yüksek, fosfor düşük, PTH yüksek
serum ALP , idrarda hidroksiprolin artmıştır.
(kemik turnoverının arttığını gösterir.)
EKG de QT kısalması
Genellikle asemptomatiktir.
Hipertansiyon tek prezantasyon olabilir
Kas güçsüzlüğü ve miyopati
Halsizlik, iştahsızlık
Baş ağrısı
Bulantı kusma kabızlık
Yakın hafıza kaybı
Depresyon
Artrit
Böbrek taşı ve ranal kolik
Bant keratopatisi (özgün bulgusu)
Hiperkalsemi damar düz kas
kontraktilitesini artırarak HT neden
olmaktadır.Bunun aksine bazı çalışmalar
hiperkalseminin hipertansif etkilerinin
olduğunu desteklememektedir.
Hipokalsemi de HT ile ilişkili
bulunmuş ve birçok çalışmada esansiyel
HT nda Ca takviyesinin yararlı etkileri
olduğu bildirilmiştir.
• PTH ve HT ;
Psödohipoparatiroidizmli (yüksek PTH düşük
Ca) hastalarda pri hiperparatiroidizmli
hastalardaki insidansa yakın oranda HT
rastlanması yalnız başına yüksek PTH nın da
HT ndan sorumlu olabieceğini akla
getirmektedir.
Bir çalışmada normotansif hastalarda PTH
enfüzyonu adrenokortikotropin hormonla
uyarılmış kortizol ve aldosteron salgılanmasına
bağlı olarak HT a neden olmuştur. Bunun aksine
başka çalışmalarda yüksek PTH nın
vazodilatasyona ve hipotansiyona neden olduğu
bildirilmiştir.
GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ
Paratiroid usg
Paratiroid sintigrafisi
TEDAVİ
Cerrahi
Hiperkalsemi tedavisi
HT düzelmezse ilaçlarla tedavi
PRİMER HİPERALDOSTERONİZM
• Aldosteron üreten adenom , karsinom
(daha nadir) = Conn Sendromu
• Konjenital adrenal hiperplazi
11- beta hidroksilaz eksikliği
17-alfa hidroksilaz eksikliği
• HT , hipokalemi ,metabolik alkaloz tipik
prezantasyon
• Ancak normokalemik olgular da olabilir.
Noktüri poliüri polidipsi
Halsizlik
Güçsüzlük
Parestezi
Kramplar
Postüral hipotansiyon , refleks taşikardi
görülmez.(Ciddi hipokalemi sebebiyle barores
körleşmesine bağlı)
Ne zaman PHA araştıralım?
• Hipertansiyon ve hipokalemi
• Dirençli hipertansiyon
• Adrenal insidentaloma
• Sekonder hipertansiyon şüphesi
TANI :
• Plazma renin düzeyi (düşüktür ; sek
hiperaldosteronizmden ayrımı sağlar)
• 24 saatlik idrarda ve plazmada aldosteron
(yüksek)
• Aldosteron / renin > 30
• Ayakta durma testi : renin (ayakta
durmakla renin artmaz )
• Tuz infüzyon testi
•
•
•
•
•
•
Görüntüleme yöntemler
Sürrenal usg
Sürrenal BT
Manyetik Rezonans
Sintigrafi (I131-iodokolesterol)
Selektif venöz örnekleme
Tedavi :
• Adenom: Cerrahi
• Hiperplazi: Medikal tedavi
(spironolakton)
• Cerrahi sonrası KB düşmezse medikal
tedavi
Download

ENDOKRİN HİPERTANSİYON