İslam Fiziği
• Fiziğe ilgi Aristoteles’in eserleri ile başladı.
– Aristo’nun hareket kanunları
• Fizikte deneysel yaklaşım
–
• Optik ve Mekanik’te önemli gelişmeler
–
İbni Heysem (965-1039)
• Basra’da doğdu ve Mısır’da eğitim aldı.
• Görmeyi açıklamada nesne-ışın kuramı
– Algı öncesi, esnası ve algı sonrası ispatları
• Deneysel yöntemin başlatıcısı
– Deney bilgi elde etmede bir araç
İbni Sina (980-1035)
• Horasanlı filozof, fizikçi ve hekim
• Batı’da Avicenna olarak bilinir.
• Hareketi tanımlamada Kasri Meyil
– Kasri meyil ağırlıkla doğru orantılı
• Kasri meyil (momentum) süreklidir ve ortam
dirençsiz ise hareket tükenmeyecektir.
İmpuls (İtme Gücü)
Cezeri (1136-1206)
• Cizre’li ve 25 yıl Artuklu Sarayı’nda çalıştı.
• Robotik biliminin babası
• Pnömatik alanında İslam Dünyasında zirve
• Kitab-ı Hiyel (Makine Kitabı)
– Makine Yapımında Yararlı Bilgiler ve Uygulamalar
–
İslam Biyolojisi
• Canlıları görünüşlerine göre sınıflama düşüncesi
• Yaratıcıyı kabul eden evrim düşüncesi
• İlk sufilerde böyle bir şey yoksa da sonrakiler, insanın tekamülle
meydana geldiği inancını gütmüşlerdir. Onlara göre cansızlar,
tekamül ede ede mercana gelmiştir. Mercan katılıkta taş gibidir,
fakat zerre zerredir, denizde biter ürer çoğalır, denizden boy atınca
kurur taş kesilir. Mercan cansızlardan bitkilere bir doğuş yeridir
adeta. Bitki tekamül ede ede hurmaya gelmiştir.Bitkilerle canlılar
arasında da geçit hurmadır. Hurmanın başı kesilirse kurur,
çiftleşmekle ürer. Hayvanlar da tekamül edince insanlar meydana
gelmiştir. [Abdülkadir Gölpınarlı, Yüz Soruda Tasavvuf, s. 71]
• (Reha Çamuroğlu, Tarih, Heteredoksi ve Babailer, s. 129)
Cahiz (781-869)
• Kitab el-Hayavan (Hayvanlar Kitabı),
alanında İslam dünyasının en önemli
eseridir.
– Her hayvanın bir faydası vardır.
• Canlıları sınıflandırma
– Bitkiler
– Hayvanlar
•
• Hayvanların çevre koşullarına uyumu ve
doğal evrim sürecinden de bahsetmiştir.
İslam Tıbbı
• Yunan, Mezopotamya ve Hint Tıbbı sentezi
–
• Hekimlik, cerrahlığa göre daha ön planda
– Cerrahi yerine hastalıkların ilaçla tedavisi
• Zamanla cerrahi de gelişti.
–
Razi (865 - 925)
• İbni Sina öncesi İslam tıbbının en ünlü ismi.
• Hipokrat ekolü
– Cerrahi yerine ilaçla tedavi
• Kimya bilgisini tıpta kullandı.
– Civalı merhemle yaraları mikroptan arındırma
– Kırıklara alçı uygulama
Zehravi (930 - 1013)
• Endülüs’ün Zehra şehrinde doğmuştur.
• İslam dünyasının en ünlü cerrahı
• Cerrahi alanında özgün eser:
– Cerrahi yöntemler ve aletler
– 15-18. yy.’larda defalarca Latinceye çevrildi.
İbni Sina (980-1035)
• Hekimlerin hükümdarı
• Kitapları 19. yy’a kadar Doğu ve Batı
dünyalarında ders kitabı olarak kullanıldı.
Canon ve Sufficienta
İbni Sina (980-1035)
• Tıp ve cerrahiyi iki ayrı disiplin olarak
tanımladı
– Cerrahi son çare
• Karantina uygulaması
• Hastalık teşhisinde sendrom fikri
• Nörolojik hastalıklar ve tanıları
– Halüsinasyon, epilepsi, kriz
İbni Nefis (13. yy)
• Şam ve Kahire’de doktor olarak çalıştı.
• İbni Sina’nın Kanun’unun Anatomi Kısmı için
Açıklama adlı eseri yazdı.
• Küçük kan dolaşımını tanımladı.
İslam Coğrafyası
• Betimsel coğrafya
–
• Batlamyus ve Strabon’un Coğrafya eserleri
Darül Hikme’de Arapça’ya çevrildi.
– Dünya haritaları
İdrisi (1100-1166)
• Kurtuba’da eğitim gördü.
– Avrupa, Kuzey Afrika ve Anadolu’yu gezdi.
• 1145’te Sicilya Kralı Roger’ın hizmetine girdi.
İbni Batuta (1304 – 1368)
• 28 yıl boyunca gezdiği yerlerin betimsel
coğrafyası hakkında bir eser yazdı.
İbni Haldun (1332-1406)
• Tunus’lu ve Endülüs sarayında görev yaptı.
• 7 ciltlik ünlü Kitabül İber (Berberi Tarihi) eseri
– Kitabın giriş kısmı:
İslam Biliminin Gerilemesi
İslam Biliminin Gerilemesi
• 12. yy’dan itibaren Avrupa’da bilim ve felsefeye karşı ilgi artmaya
başladı ve bilimde öncülük Avrupa devletlerine geçmeye başladı.
Download

Orta Çağ İslam Dünya`sında Bilim (8. - 16. YY)