“Beraberliğimizin ne kadar süreceğini
bilmediğimizin farkına vararak,
birbirimizin değerini bilelim.”
- Joshua Loth Liebman
YAS SÜREÇLERİ
NİLÜFER ARDA
ÖMER PAMUK
 Önemli bir kayıp yaşayan kişi, hayatını yeniden
düzenleyip kurmadan önce, daha düne kadar
hayatında çok önemli yer tutan ama şimdi
kaybolan önemli bir şeyi kabullenmek,
 Hayatın ağırlığı karşısında yeniden soluklanmak
ve kimi zaman çok zor olan gerçekleri
sindirmek için yas tutmaya, bu sürece dahil
olmaya ihtiyaç duyar.
 Sevdiğimiz kişilerin veya sevdiğimiz bir şeyi
kaybetmenin ardından hissettiğimiz ve
gösterdiğimiz duygusal ve fizyolojik duruma
yas süreci diyoruz.
Yas sürecinin görüldüğü durumlar
nelerdir?
– Yaygın olarak yasın görüldüğü durumlar:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
İlişkinin bitmesi/Boşanma
Sağlığın kaybedilmesi
İş Kaybı
Maddi durumda kötülük
Çocuk düşürme
Sevdiğimiz hayvanımızın ölmesi
Çok umut ettiğimiz ve beklediğimiz bir şeyin gerçekleşmemesi
Sevdiğimiz birinin çok ciddi bir hastalık geçirmesi
Arkadaşlığı/dostluğu kaybetme
Taşınmak
Emeklilik
Yas süreci hakkındaki yanlış kanılar
nelerdir?
• Yanlış kanı : Eğer düşünmezsem acım daha
çabuk geçer.
Acıyı yas ile bastırmak, görmemezliğe gelmek
uzun süreçte daha da kötüleştirebilir. Gerçek bir
iyileşme için acı ile yüzleşmek, kaçmamak,
uğraşmak en sağlıklı yöntemdir.
Yanlış Kanılar
• Yanlış Kanı : Kayıp karşısında güçlü olmak
önemlidir.
Üzgün, korkmuş ve yalnız hissetmek kayba
karşı en doğal davranıştır. Ağlamak bir
zayıflık değildir. Aileyi veya yakınları
korumak için üzgün olmayan güçlü bir profil
çizmek kişiyi daha da zor bir sürece
sürükler. Gerçek duyguları göstermek ve
paylaşmak çevredeki yakınlara yardım
olduğu kadar kişinin kendisine de yardımdır.
Yanlış Kanılar
• Yanlış Kanı : Yas bir sene de biter.
Bu süreç ile ilgili doğru yanlış bir zaman
sınırlaması yoktur. Ne kadar süreceği kişiden
kişiye değişir. Ancak ilk bayram, ilk yeni yıl, ilk
doğum günü, yıl dönümleri daha ileri ki
yıllardakinden yoğun bir duygulanım durumu
içinde geçebilir.
Yas Sürecinde Görülen Evreler
 Yas sürecinin evreleri;
İNKAR
DEPRESYON
ÖFKE
PAZARLIK
KABULLENME
İNKAR
Kayıptan hemen sonra donuklaşma,
gerçekten bunun olduğuna
inanmama veya bu gerçeği inkâr
etme sürecidir. Yüzleşmek ve
kabullenmek için gerekli olan
zamanı, gücü ve cesareti toplamak
adına önemlidir.
Bu benim başıma gelmiş olamaz!
ÖFKE
PAZARLIK
Bir erteleme ya da geri alma
çabasıdır... Çoğunlukla sessiz bir
suçluluk duygusu ile el ele gider. Bu
aşamada temel düşünce :
“Evet, başıma gelenleri kabul edeceğim
ama bazı şartlarım olacak.”
Artık kayıp kabul edilmeye ve kayıp
sonrası yeni hayatın koşulları gözden
geçirilmeye başlanmıştır.
DEPRESYON
Kişinin söyledikleri veya söyleyemedikleri
veya yaptıkları ve yapamadıkları için kişi
kendini yargılama ve sorgulama sürecine
girebilir:
 Şunu da yapsaydım, yapabilirdim,
yapacaktım, ama yapmadım gibi düşünceler
söz konusudur. Cesaret verme ya da güven
tazeleme gibi teselliler değil, acıya saygı ve
sosyal destek yardımcı olur.
KABULLENME
“Başıma ne geldiyse kabulüm.”
Bu süreç uyum sürecidir. Bir anlam arayışı
vardır. Kişi yaşadığı kaybı, bunun
zamanlamasını ve doğasının anlamını
anlamaya çalışır. Bu bir unutma değil bir
alışma ve yaşamı yeniden düzenleme
sürecidir ve ardından güçlenme gelir.
Çocuk ve Kayıp
 Çocuklarla ölüm üzerinde konuşulurken
söylenecekler çocuğun yaşına ve geçmiş
yaşam deneyimine bağlıdır.
 Açıklamalar yapılırken çocuk hazır
olduğunda iletişim kurma isteğine cevap
verilmeli, iletişim çabaları
engellenmemeli, dürüst kısa basit
açıklamalar yapılmalı, çok küçük olduğu
söylenerek sorularını ertelenmemelidir.
Ergenlikte YAS
•
•
•
•
•
•
Okuldaki başarıda değişimler
Anksiyete ve fobiler
Alkol ve uyuşturucu bağımlılığı
Problem çözmede zorluklar
Physifiziksel şikayetler
Duygusal tepkilerde eksiklik
Yas süreci yolunda
gitmiyorsa.…
Terapi, yas sürecinin bahsettiğimiz
evrelerini tanımak hastalara ve aile
üyelerine kayıpla baş etme
konusunda yardım için atılacak ilk
adımdır. Hangi süreçten geçtiklerini
anlayarak yas yaşantısı içinde olan
kimseleri, daha iyi destekleyebilir ve
özel ihtiyaçlarını belirleyebilir.
İlaç kullanımı
 Yas süreci doktorların vermiş
olduğu depresyon ilaçlarıyla
geçmiyor maalesef.. Bu dönemde
acıyı hafifletmek adına alınan
ilaçlar, acıyı ertelemekten başka
hiçbir işe yaramıyor.
Yas sürecindeki insanlara
yardımcı olmak için...
 İyi bir dinleyici olun.
 Duygularını sorun.
 Sadece yanında olup bu duyguları
paylaşın.
 Acısını onaylayın.
 Mutsuzluklarını yaşamalarına izin
verin ve daima yanında olduğunuzu
hissettirin.
“Hoşçakal” diyebilmek...
Bir şeye nasıl başladığımız, nasıl
“merhaba” dediğimiz kadar, bir
şeyden nasıl ayrıldığımız, nasıl
“hoşça kal” dediğimiz de önemli
ve anlamlıdır. Baş etmesi zor
acılar, ayrılıklar ve kayıplar
gelişim için bir araçtır aynı
zamanda...
Download

Yanlış Kanılar