KURS 5
İNSAN BEYNİ VE SİNİR SİSTEMİNDE UYARTILMIŞ POTANSİYELLER VE
KLİNİK KULLANIM UYGULAMALARI
( TEORİK + UYGULAMALI )
Eğiticiler
: Prof. Dr. Hakan Ekmekçi, Selçuk Üniv. Tıp Fak. Nöroloji ABD
Tarih
: 30 Nisan 2015
Saat
: 10:00 – 13:00
Kontenjan
: 12 kişi
Süre
: 4 saat
Amacı ve Öğrenme Hedefleri :
İnsanda görme, işitme, duyu ve seksüel işlevlerinde sinir sisteminin periferden omurilik ve beyne
doğru aldığı taşıyıcı yolakların elektrofizyolojik olarak incelenmesi ve klinik uygulaması,
Hedef Kitle:
Beyin ve sinir bilimle ilgili, tüm, medikal, biyomedikal, mühendislik, elektrofizyoloji alanlarında
uğraşan ve eğitim alan yüksek lisans ve doktora öğrencisi, uzman, doktora sonrası araştırmacı,
öğretim üyesi araştırmacı, klinik araştırmacılardan oluşan kişiler.Katılımcı kişilerin kısa ve temel
düzeyde “uyartılmış potansiyeller” hakkında teorik bilgiler kazandırıldıktan sonra bu bilgilerin
uygulamasına daha geniş bir zaman ayırılarak yerinde değerlendirme sağlanacaktır.
Özet :
Uyartılmış potansiyel (up), kabaca tanımlanacak olursa; bir dış uyarana beyinde ilgili alanda
oluşan elektriksel aktivitesinde ortaya çıkan ve kayıtlanabilen değişim olarak tanımlanabilir.
Beyin, sürekli aktif ve dış uyaranlara açık ve uyarıyı farklı modalitelerle algılamaktadır. Bu
algılama ana hatları ile duyu sistemleri ile olmaktadır. Dışarıdan verilen uyaranlarla mekânsal
olarak küçük bir uyarım, hücresel ve nöronal yolaklarla zamansal ilişki içinde periferik organdan
sinirler aracılığı ile omurilik üzerinden beyne doğru yol alır. Oluşan ve uyandırılan bu temel
aktivite farklı içerikle farklı ileti yolakları sayesinde beyinde karşılık bulur. Işık göz kapalı dahi
iken gözden algılanır ve beyinde “görme” olarak karşılık bulur. İşitme, beyinsapı üzerinden yol
alır. Bu yolağı inceleyen yöntem de yaşam – ölüm arasında günümüz koşullarına son durak
kabul edilen beyin sapının sağlam olup olmadığını anlar. Bir başka değişle “beyin ölümü”
ölçülebilir. “yine dokunma yolakları”, “çenede ve yüzde ilgili sinirler”, “idrar yapma”, “ereksiyon”
ve “seksüel uyarılmadaki duyu yolakları” beyine doğru olan yolculuğunda incelenebilir. Beyin
dalga kayıtlamasının yapıldığı eeg’nin ilgili duyu yolaklarının uyarılması ise elde olunan
mikrodalgalar incelenir. Ve mühendislik, biyofizik metotları sayesinde bu uyarılardan elde olunan
yanıtlar kayıtlanır. Up’ler vizuel olabilir; gözden algılanan uyarının beyin içinde kat ettiği ve
görme merkezine yaptığı yolculuğu gup, işitsel uyarıların eldesine beyinsapı işitsel up, duyu
yolaklarına sup, genitouriner yolaklara ait olanlara pudental up, yüz ve çene bölgesindekine ise
kortikal sup adı verilir. Elde edilen potansiyellerin uyarana olan zamansal uzaklığı (latans,
gecikme) ve yapısal büyüklüğü (amplitüd, yüksekliği) sinir sisteminin farklı yapılarından
kaynaklanan potansiyeller arasındaki latans ve amplitüd farkları ölçülür. Bu değerlerin normal
birey gruplarından elde edilenlere oranla belirgin farklılık göstermesi ya da aynı kişinin sağ ve
sol tarafları arasında anlamlı derecede farklı oluşu beyinde söz konusu uyaranı taşıyan yollarda
iletimin aksadığını gösterir.Laboratuvar koşullarında, günlük poliklinik akışı içinde etik çerçevede
olgular üzerinde duyu sinir sisteminin işlevi konusunda yapılan bu teorik ve uygulamalı kurs
pratikte çok önemli bir yere sahiptir.
Süre :
Kurs formatı; Teorik eğitim ve ardından uygulamalı deneyim esasına dayanır.
Eğitim yöntemi öncelikle “uyartılmış potansiyellerin” ne anlama geldiği ve ne işe yaradığını
anlatan toplam 1 saat içerikli ders anlatılacaktır. Ardından laboratuvar ortamında teorik olarak
anlatılan bu bilgiler elektrofizyoloji laboratuvarında kayıtlama ve tıbbi verileri mühendislik
yöntemleri ile işleme eğitimi ve uygulaması yapılacaktır.
Temel bilgi sunumundan sonra kursiyerlerin tümü 2 ayrı üniteden oluşan laboratuvarda klinik
tanıları ile refere edilmiş olgularının incelenmesi için 4 saatlik bir maraton başlayacaktır.
Deneyimli ve sertifikası olan doktor ve teknisyenler eşliğinde öncelikle kullanılacak aygıtlar,
yazılımları ve probları tanıtılacaktır. Ardından;
1.Saatte ışıklı uyarılarının standartları, olgulara yapılacak işlemlerin tanımlanması ve uyarıların
verilerek beynin ilgili odağı olan görme alanından beyin elektriksel aktivitesinin kayıtlanması
yöntemi uygulamalı olarak yapılacaktır.
2.Saatte yine işitsel uyarım metodları ve beyinden sese karşı elde olunan uyarılmış durum
verilerinin kayıtlaması yapılacaktır. Elde olunan verilerin uygulamalı olarak işlenmesi ve olgu ile
ilgili raporun tamalanması sağlanacaktır.
3.Saatte, bir insanda duyu yolaklarının üzerinden beyine olan uyarıtılmış aktivitenin
kayıtlanması uygulamalı olarak değerlendirilmesi sağlanacaktır.
4.Saatte, olgunun yüzünden beyine doğru olan veri akışının kayıtlaması uygulamalı olarak elde
olunacaktır.
Ardından elektrofizyoloji laboratuvarında önce gönüllü kursiyerler üzerinde görme, işitme,
dokunma gibi duyunun dış uyaranla başlayıp beyinde kayıtlandığında nasıl bir sonuç verdiği
incelenecektir. Onam belgesi alınmış hastalarda klinik tanıya yönelik istenen “up” incelemeleri
2 saat boyunca kursiyerlerin katılım eşliğinde uygulamalı olarak yapılacaktır
Download

kurs 5 insan beyni ve sinir sisteminde uyartılmış potansiyeller ve