@Ekovitrin_MART_2015 10:EKOVITRIN_
2/27/15
4:41 AM
Page 118
KONUK YAZAR
Canseyit TÜYMEBAYEV
Kazakistan Cumhuriyeti
Ankara Büyükelçisi
Kazakistan ile Türkiye
arasındaki ilişkiler gelişiyor
T
ürkiye, Kazakistan’ın merkezi Asya’daki liderlik
Günümüze kadar 3000’den fazla Kazakistanlı öğrenrolünü kabul etmekte ve bölgedeki önemli ortağı olaci Türk üniversitelerinde öğrenimlerini tamamlamış olup,
rak görmektedir. Özellikle Kazakistan Cumhuriyeti
700’den fazla Kazakistanlı genç ise halen öğrenim görekonomisinin öncelikli alanlarına yatırım çekme humektedir. Bakarsak, iki ülke arasındaki ilişkilerimiz resmi
susunda Kazakistan ve Türkiye arasındaki ticari ve ekomakamlar arasındaki temaslarla sınırlı kalmayıp, çok yönnomik işbirliği alanları gün geçtikçe gelişmektedir.
lü bir biçimde ilerlemektedir. İkili ilişkilerin gelişmesine siKazakistan ve Türkiye’nin ekonomik işbirliği günümüzde,
vil toplum kuruluşları da etkin katılmaktadır. İki ülkenin
enerji, ulaşım, sağlık, çalışma ve sosyal güvenlik, müteahyerel yönetimleri arasındaki ilişkiler güçleniyor.
hitlik ve danışmanlık hizKazakistan’ın 10’dan fazla ili
meti, turizm, spor, tarım,
ve eyalet merkezi Türkiye şeZİRVEDEKİ KARDEŞLİK...
bankacılık, sigortalama,
hirleri ile kardeşlik ilişkileri
ticaret ve diğer alanları
kurdu. Ülkelerimizin birçok
kapsamaktadır.
şehirleri arasında doğrudan
Kazakistan ve Türkiye
uçak seferleri başladı.
arasında askeri ilişki ve
savunma teknolojileri alaHEDEF: 10 MİLYAR
nında işbirliğini geliştirDOLARLIK TİCARET
me konusunda verimli çaHACMİNE ULAŞMAK
lışmalar yürütülmektedir.
Birkaç milyon dolarla başTürk tarafı Kazakistan
layan ticari ilişkilerimiz bugün
Silahlı Kuvvetlerine subay
4 milyar dolar seviyesine ulaşkadrosu yetiştirme ve astı ve artmaya da devam ediyor.
keri personelin bilgi seviDevlet başkanlarımızın da
yesini artırmada büyük
söylediği gibi, bu seviye yeterli
yardım sağlamaktadır.
değil ve 10 milyar dolar banTürkiye’nin savunma sadına çıkması için çalışıyoruz.
nayii alanındaki önde geBu hedefe ulaşacağımızla ilgili
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kazakistan Cumhurbaşkanı
len şirketleri Kazakistan’ın
hiçbir şüphemiz yok. Bizim bu
Nursultan Nazarbayev arasındaki dostluk uzun yıllara dayanıyor.
savunma sanayii tesisini
hedefe ulaşmamızın önündegeliştirmek için çalışmaktadır.
ki en büyük engellerden biri, Kazakistan ve Türkiye araManevi, kültürel ortaklığımız da olağanüstü hızla ilersında lojistik açıdan direkt bağlantı yolu bulunmaması. Bu
leme kaydetmektedir. Türkiye’nin milli lideri Atatürk’ün
sorunun üstesinden gelmek için planlanan alternatif yol ve
görkemli Anıtı Astana’da boy göstermiştir. Bu, Kazakların
fikirler hayata geçirildiğinde ticari ilişkilerimiz daha da geTürk halkının milli liderine olan saygısının göstergesidir.
lişecek. Bu 4 milyar doların 3 milyar dolarlık kısmını
İki ülke arasında kültürel-beşeri alanda işbirliği yüksek bir
Kazakistan'ın Türkiye'ye sattığı petrol, gaz, buğday, çinko,
hızla gelişmektedir. İki tarafın sanatçı grupları arasında gerkurşun, demir-çelik gibi ürünler oluşturuyor.
çekleştirilen değişim, organize edilen kültürel etkinliklere
Ticaretimizi daha da arttırmak için iki stratejik dedüzenli katılımı sağlamıştır.
miryolu hattı var; birincisi Kars-Tiflis-Bakü Demiryolu
118
EKOV‹TR‹N MART 2015
Projesi. Bu proje bittiğinde Astana'ya kadar uzanacak ve
ülkelerimiz arasında direkt bağlantı oluşturacak. İkincisi
de, bitmek üzere olan ve Hazar Denizi'nin güneyinden
Türkiye'ye uzanan demiryolu hattı projesidir. Kazakistan,
Türkmenistan ve İran Devlet Başkanları'nın katılımlarıyla geçtiğimiz Aralık ayında 900 km'lik KazakistanTürkmenistan-İran demiryolu
bağlantısının açılışı gerçekleştirildi.
İran ve Türkiye arasındaki bağlantı bittiği gün, TürkiyeKazakistan arasında direkt demiryolu hattı bağlantısı olacak. Bu
projeler hem ülkelerimize hem de
bölgeye ekonomik ve ticari anlamda büyük ve önemli bir katkı
sağlayacak. Sadece ikili değil, çok
taraflı ilişkilerde de birbirimizi
destekledik ve desteklemeye devam ediyoruz.
Ülkelerimiz arasındaki ticareti
ve ekonomik işbirliğini arttırmak
için “Yeni Sinerji” Ortak Ekonomi
Programı oluşturuldu ve Eylem
Planına imzalar atılşmıştı. 2011 yılında da Türkiye Ekonomi Bakanı
ile Kazakistan Sanayi Bakanı arasında “Kazakistan ile
Türkiye’de Ortak Sanayi Bölgelerin Kurulmasına Dair
Memorandum” imzalanmıştı. Bu doğrultuda Kazakistan’da
Kazak-Türk Organize Sanayi Bölgelerin kurulması ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Bu vesile ile Türk yatırımcıları bu Sanayi bölgelerinde yer almak için davet etmek
istiyoruz.
TÜRK İNŞAATÇILARI KAZAKİSTAN'DA
20 MİLYAR DOLARLIK İŞ YAPIYOR
Yeni başkentimizin inşasında Türkiye’nin birçok müteahhitlik şirketleri şehrin önemli ve büyük yapılarını inşa ederek büyük katkılar sağladı. Sadece Türk inşaatçıların Kazakistan'da yaptıkları işin hacmi 20 milyar dolar civarındadır. İnşaat dışında Anadolu
Efes Grubu'nun faaliyetleri (Efes
ve Coca-Cola fabrikaları) ve Ülker
Holding'in yatırımları da ülkemize
büyük faydalar sağlıyor. Devam
eden yatırımlar arasında “Abdi
İbrahim” İlaç Sanayi A.Ş. Almaty
ilimizde ilaç fabrikasını da gösterebiliriz.
Geçen yıl hizmete giren ve
yüksek teknoloji gece görüş optik
malzemeler üreten “KazakistanAselsan- Engineering” fabrikanın
açılışı da askeri alanda atılmış
önemli bir adımdır. Bunların dışında sayamayacağım kadar büyükküçük projeler mevcut.
Birçok alanda olduğu gibi turizm alanında da ülkelerimiz arasındak iilişkiler yıldan yıla artış göstermektedir. Geçtiğimiz
yıl sonu itibariyle yaklaşık 400 bine yakın vatandaşımız turistik amaçla Türkiye’yi ziyaret etmiştir. Bu 17 milyonluk
nüfusumuz olduğunu gözönünde tuttuğumuzda ciddi bir
rakamdır. Gelen turistlerimiz yaklaşık 1 milyar dolar da para bırakıyorlar türkiye’de. Bu da Kazakistan’ın dolaylı
Türkiye’ye yatırımıdır bir bakıma.
EKOV‹TR‹N MART 2015
119
@Ekovitrin_MART_2015 10:EKOVITRIN_
2/27/15
4:41 AM
Page 120
KONUK YAZAR / CANSEYİT TÜYMEBAYEV
Türkiye’den de Kazakistan’a daha fazla turistin gelmesini bekliyoruz. Türkiye’deki Kazak yatırımcılara gelecek olursak, madencilik alanında, özellikle Denizli civarında
Kazak iş adamlarının yatırımları var. İstanbul'da
Intercontinental, Belek'te Green Max, Beldibi'nde Rixos
ve Bodrum'da Kempinski otelleri Kazak yatırımıdır.
Ayrıca, Kemer ilçesi ve İzmir'de yine turizm alanında Kazak
yatırımları mevcut. Kazak yatırımcılar Bodrum'un Milas ilçesinde 5 bin dönüm arazi üzerine kurulacak olan otel ve
villa inşaatlarına başladı. Yabancıların mülk edinmesinin
önünü açan yasanın çıkarılmasından sonra Kazak iş adamları özellikle gayrimenkul piyasasına büyük yatırımlar
yaptılar.
Bugün Kazakistan'da bin 500 civarında Türk şirketi iş
yapmaktadır. Eğer iş ortamı zorlu ve istikrarsız olsaydı bu
kadar çok Türk yatırımcı Kazakistan'da iş yapmayı tercih
etmezdi. Kazakistan'da üretilen mallar vergiden muaf
oluyor; gümrük ve diğer vergiler konusunda kolaylıklar sağlanıyor. Sanayi için gaz, elektrik fiyatları çok ucuz ve işcilik maliyetleri de düşük. Bunları bütün olarak ele alırsanız,
Kazakistan'da yatırım yapmanın ne kadar avantajlı olduğunu göreceksiniz. Geçtiğimiz haziran ayında yabancı yatırımcılara daha büyük kolaylıklar sağlanması için yeni bir
yasa kabul edildi. Kazakistan'da üretim yapan firma ve yatırımcılara ihalelerde de öncelik sağlanıyor. Ülkemizde yurt
dışı yatırımcıları teşviki için kabulen edilen yeni yasalara göre yatırımın %30 iade, vergi teşviki v.s. gibi epey cazip kolaylıklar sağlanmaktadır.
Kazakistan'da Devlet Başkanımızın liderlik ettiği
Yabancı Yatırımcılar Konseyi de var. Bu Konsey, yatırımcıların önündeki engellerden biri olan bürokrasinin azal-
120
EKOV‹TR‹N MART 2015
tılması ve yatırımların hızlanması için yılda en az iki kere
toplanıyor.
YABANCI YATIRIMCILAR KONSEYİ
YATIRIMCININ ÖNÜNÜ AÇIYOR
Orta Asya ülkeleri içerisinde en çok Türk yatırımcının
bulunduğu ülke Kazakistan'dır. Bunun sebebi, Türk yatırımcıların dil, mentalite ve kültür gibi konularda yabancılık çekmemesidir. Benim şahsen tanıdığım birçok Türk iş
adamı da bu sebepten dolayı artık Kazakistan'da yaşıyor.
Artık bizler inşaat sektörü dışında, sanayi alanında da
büyük Türk yatırımcı ve yatırımlarını Kazakistan'da görmek
istiyoruz. Kazakistan, 170 milyonluk bir dev pazar olan
Avrasya Ekonomik Birliği'nin kurucu üyesidir. Bu 170 milyonluk pazara daha rahat ulaşmak, Kazakistan ile Türkiye
arasındaki lojistik sorunlara, uygulanan vergiler gibi engellere takılmamak için Türk yatırımcılara Kazakistan'da
üretim yapmalarını tavsiye ediyorum. Tarım, hayvancılık,
sanayi, kimya ve tekstilde önemli bir talep var. Gelsinler ve
bu talebi karşılayacak üretimi Kazakistan'da yapsınlar. Bu
sektörlerde hali hazırda Çin, Almanya, ABD, Güney
Kore gibi ülkeler şu anda çok aktif.
Dünyadaki krizi göz önünde bulundurarak, ülkemiz bir
çok tedbirler almaktadır. Geçtiğimiz yılın Kasım ayında
Devlet Başkanımız N.Nazarbayev’in açıkladığı “Nurlu
yol- Geleceğe Giden Yol” adlı ulusa Seslenişinde Ekonomi
programımızı dile getirmiştir. Bu program çerçevesinde
Türkiye ile birçok ortak projeler gerçekleştirilebilir.
Büyükelçi olarak Türk iş adamlarının da bu sektörlerde aktif olmaları için davet ediyorum. E
Download

Yazının devamı için tıklayınız