MADDE BAĞIMLILIĞINI
ÖNLEME
“Bağımlılık” Tanımı







Psikiyatrik bir sendrom olan bağımlılığın tanısı için aşağıda
sayılan ölçütlerin yalnızca üçünün bir arada görülmesi
yeterlidir.
Kullanılan maddeye tolerans gelişmesi
Madde kesildiğinde ya da azaltıldığında yoksunluk
belirtilerinin ortaya çıkması
Madde kullanımını denetlemek ya da bırakmak için yapılan
ama boşa çıkan çabalar
Maddeyi sağlamak, kullanmak ya da bırakmak için büyük
zaman harcama
Madde kullanımı nedeni ile sosyal, mesleki ve kişisel
etkinliklerin olumsuz etkilenmesi
Maddenin daha uzun ve yüksek miktarlarda alınması
Fiziksel ya da ruhsal sorunların ortaya çıkmasına ya da
artmasına rağmen madde kullanımını sürdürmek
 Fiziksel bağımlılık, kullanılan maddeye karşı bir
adaptasyon gelişmesine bağlı olarak maddenin
varlığına karşı duyulan fizyolojik bir istektir. Ruhsal
bağımlılık ise kişinin duygusal ya da kişilik yapısı
gereği, gereksinimlerini tatmin etme/giderme
amacı ile o maddeye düşkünlüğüdür.
 Bağımlılık ciddi bir hastalıktır. Bağımlılığa ilişkin
beyinde birçok nörokimyasal, nörofizyolojik
değişimler saptanmıştır. Bağımlılık tedavisi, belirli
şemaları ve ilkeleri içeren kapsamlı bir protokol ile
sağlanabilir. Bağımlı kişiler bağımlılığın bir hastalık
olduğunu kabul eder ve hastalıklarda uyulması
gereken kurallar olduğunu bilirlerse tedaviye
uyumları artmaktadır.
 Kaynak: http://www.yesilay.org.tr/tr/bagimliliklarlamucadele/item/330-bagimlilik-nedir.html
Ne yapmamalı?
• Kabullenmeme-İnkâr: “Yok, benim
çocuğum asla kullanmaz.”
• Kendini ve eşini suçlama: “Bu
çocuk senin yüzünden böyle oldu.”
“Biz iyi anne-baba olamadık.”
• Hayal kırıklığı, çaresizlik
duygusu: “Ben seni bunun için mi
yetiştirdim?” “Her şey bitti, artık
hiçbir şey eskisi gibi olamaz.”
• Öfke: “Benim böyle bir çocuğum
olamaz!”
• Çocuğu suçlama ve aşağılama:
“Senden hiçbir şey olmaz.”
• Uç kararlar alma: “Okul hayatın
bitti.”
Hangi çocuklar madde kullanır?
Madde kullanımı görülebilecek çocukların bazı özellikleri
olabilmektedir:
 Ruhsal sorunları ya da bağımlılığı olan ebeveynin bulunduğu
kaotik ailelerde yaşan çocuklar.
 Doğru olmayan yetiştirme yolları ile büyütülmüş çocuklar.
 Ebeveyn-çocuk arasında bağlanma ve ilgi eksikliği bulunan
çocuklar.
 Sınıfta aşırı utangaçlık ya da şiddet içeren davranışlar gösteren
çocuklar.
 Okul başarısında düşüş olan çocuklar.
 Sosyal becerileri zayıf olan çocuklar, sapkın davranışlar
sergileyen arkadaşlarla “takılma” eğiliminde olan çocuklar.
 Okul, iş, aile ortamlarında uyuşturucu kullanımını onaylandığı
ortamlarda yaşayan çocuklar
Hangi çocuklar madde kullanır?





Madde kullanımına geçişte ilk basamaklardan olan sigaraya
başlama nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:
Büyümenin bir sembolü olarak görülmesi
Reklam ve filmlerin özendirici etkisi
Kız çocuklarında erkeksi olma hevesi
Meydan okuma tarzı
Arkadaş grubuna ayak uydurma çabası
Hangi çocuklar madde kullanır?







Yapılan araştırmalara göre madde kullanmaya
başlama nedenleri arasında şunlar belirtilmiştir.
Arkadaş baskısı % 23.3
Merak % 29.4
Bir gruba ait olmak
Sorunlara çözüm aramak % 27.1 ve/veya
sorunlardan kaçmak % 26.0
Farklı görünme isteği
Beğeni toplamak % 24.3
Eğlenmek % 25.9
Kaynak: http://yeniden.org.tr/makale/237-bagimlilik-bilgi-merkezi-anne-ve-babalar-icinbilgiler-hangi-cocuklar-madde-kullanir.html
Önleyici faktörler
• Uyuşturucu maddeler ile ilgili yaşa uygun doğru
bilgilenme
• Güçlü ve pozitif aile bağları
• Anne-Babaların çocuklarıyla ilgili olmaları ve
çocuklarının kimlerle arkadaşlık ettiğinden haberdar
olmaları
• Aile içi kuralların açık olması ve herkesin bunlara
uyması
• Okulda başarılı olma
• Okul, STK'lar ve kulüpler gibi kurumlarla kurulmuş
güçlü bağlar
Önleme
Madde kullanımını önlemek için ailenin
yapabileceği şeyler vardır. Mutlaka
uyuşturucu kullanımı ile ilgili doğru
bilgileriniz olmalı ve bunları çocuğunuza
doğru bir biçimde aktarabilmelisiniz. İyi bir
anne baba olmak madde kullanımını
önlemede temel faktörlerden biridir. Bunun
için yapılması gereken bazı davranışlar
vardır…
Okul öncesi dönemde önleme için
yapabilecekleriniz




Onaylamalarınızın büyük ödül
değeri taşıdığı ve öğretilerinizin
şartsız bir bağlılıkla alındığı
dönemdir. Bu dönemde…
Evdeki zararlı maddeleri tanıtın.
Karar verme alışkanlığını
kazandırın.
Zararlı –yararlı yiyecekleri
tanıtın.
Hem kendi başına hem de bir
başkasının vereceği ilaçları
almamasını öğretin
Okul çağı döneminde önleme için
yapabilecekleriniz…





Okul çağı dönemi zihinsel becerilerinin geliştiği ve
okula başlamasıyla aileden ayrıldığı bir dönemdir.
Bu dönemde…
Aile kurallarını öğrenmelerini sağlayın…
Sigara ve alkolün zararlarından bahsedin…
Reklamlarda satış yapmak için nasıl yollar
izlediğini örneklerle açıklayın…
“Hayır” demesini öğretin…
Onu alet etmeyin! Kendi işinizi kendiniz yapın!
Ergenlik döneminde önleme için
yapabilecekleriniz…
Bu dönemde çabuk öfkelenme, kendine dönüklük, özerk olma
çabası, ailenin geri plana itilmesi görülür. Bu dönemde…
Çocuğunuzun arkadaşlarını ve onların ebeveynlerini tanıyın ve
arkadaşlıklar kurun.
Maddeler ve olumsuz etkileri hakkında korkularınıza değil, gerçek
dayalı bilgilerle konuşun
Onun sorumluluklarını onun adına yüklenmeyin…
Kurallarınızda tutarlı olun...
Her zaman yapmanız gerekenler…
 Ona iyi bir model ve ÖRNEK olun.
 Onu dinleyin ve dinlediğinizi gösterin...
 Beklentilerinizi çocuğunuzun yaşına ve potansiyellerine
göre ayarlayın.
 Yapmamanız gerekenler…
 Şartlanma yaratmayın!
 Sizin davranışlar onlara bir şeyler öğretiyor…
 Doğruları öğretin ve…
 Onları belirli durumlarda sigara, alkol ve madde kullanma
için şartlandırmayın!
 Öfkeliyken onunla tartışmayın…
 Çok fazla baskı kurup, hayatını yönlendirmeyin. Ama
sınırlarını belirleyin…
 Onu suçlayarak yönlendirmeyin…
Tedavi için
Madde kullanan ve tedavi olmak isteyen, bu konudaki
problemlerine çözüm arayan kişi ve yakınları hastanelere
bağlı Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezleri
(AMATEM) ile psikiyatri kliniklerine başvurarak tedavi
olabilirler. Hasta ve doktor işbirliğiyle yürütülen tedavi, 2-6
hafta arasında hastanede yatarak arındırma ve bir yıl süre
ile psiko-sosyal tedavi şeklinde gerçekleşmektedir.
En iyi korunma yolu hiç başlamamaktır
Ne yapmalı?
• Eğer kişi maddenin etkisi altında ise onunla bu
durumda konuşmanın yararı olmaz.
• Kendinizi hazır hissetmeden onunla konuşmayın.
• Açık, samimi ve inandırıcı olun, öğüt vermeyin.
• Genellemeler yapmaktan kaçının.
• Korkularınıza dayanarak konuşmayın.
• Onu etiketlemekten kaçının, çünkü “kullanıcı
olarak” etiketlenen kişiye yaklaşmak çok zordur.
• Önyargılarınızın farkına varın (“Bunlar iflah
olmaz”), böylece yanlış iletişim kurma olasılığını
azaltırsınız.
• Kendinizi onun yerine koymayı deneyerek onun
düşünce, yaşantı ve korkularını anlamaya çalışın.
• Uzman yardımı alması için samimi bir yaklaşımla
onu ikna edin.
Maddeden kurtuluş mümkün
• Bağımlılık düzelebilir ancak tam olarak iyileşmenin
gerçekleşmesi için ciddi bir çaba ve zaman gerekmektedir.
• Kişinin tedavi olmayı istemesi ve kendini hazır hissetmesi
en önemli aşamadır.
• Bu süreçte doğru iletişim ve bağımlının yaşadıklarını
yakınlarıyla paylaşması önemlidir.
• Bağımlılık tedavisi kişiye, kullanılan maddenin cinsine ve
kullanım süresine göre değişiklik gösterir.
• Maddeyi kişinin tek başına bırakması neredeyse
imkânsızdır, muhakkak uzman yardımı alınmalıdır
Sorular - Cevaplar
 Bir kere denemekle ya da arada kullanmakla bağımlı
olunur mu?
 Bağımlılığın ilk adımı bir kere kullanmaktır. Vücudunun
buna nasıl tepki vereceğini bilmiyoruz, bazı insanlar çok
çabuk bağımlı olabilir; ya da çok hasta olabilirler, hatta ilk
kullanışta ölebilirler bile.
 Sen niye sigara/alkol vb içiyorsun?
 “Bazı arkadaşlarım yüzünden ben de kullandım, çünkü
onlara uymak gerektiğini düşünüyordum. O günlerde
etkileri hakkında bu kadar bilgi yoktu; şimdi bildiklerimi o
zamanlar bilseydim hiçbir zaman denemezdim, ve seni
ondan uzak tutmak için ne yapmam gerekiyorsa yaparım.”
 “Sıkıldığım ve değişik bir şeyler yapmak istediğim için
kullandım, ama kısa süre sonra fark ettim ki ben onu değil,
o beni kontrol ediyordu. Onu kullanmaktan çok daha
heyecan verici başka imkanlar var.”
Sorular - Cevaplar
 Ottur zararı yok mudur?
 Esrar bağımlılık yapar.
 Maddelerden bahsetmek
kullanımı teşvik eder mi?
 Bu çocukların bakış açınızı
öğrenmelerini ve doğru
bilgilenmelerini sağlar.
 Kimler bağımlı olur?
 Herkes bağımlı olabilir.
 Sadece damar yoluyla alınan
maddeler mi uyuşturucudur?
 Bağımlılık yapan her madde
uyuşturucudur.
Sorular - Cevaplar
 Yalnız iradesiz kişiler mi bağımlı olur?
 Hiç kimse yola “Ben bağımlı olacağım!” diye çıkmaz.
Bağımlılığın irade ile ilgisi yoktur.
 Uyuşturucu bazı ülkelerde neden serbest?
 Esrar yalnız Hollanda’da, diğer ağır uyuşturuculara geçişi
engellemek için serbesttir.
 Bağımlılar iyileşebilir mi?
 Bağımlılık ömür boyu kontrol altında tutulması gereken bir
süreçtir.
 Uyuşturucu herkesi aynı mı etkiler?
 Etkilerin ortaya çıkış süresi ve yoğunluğu bireyler arası
farklılık gösterse de olumsuz etkileri kaçınılmazdır.
BAŞVURU MERKEZLERİ
Üniversiteler
 İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp
Fakültesi (AMATEM)Adres: Çapa
34390 / İstanbul - Telefon: (0212)
414 20 20 / (0212) 414 20 00
 Maltepe Üniversitesi Tıp
Fakültesi (AMATEM)Adres:
Feyzullah Cad. No:39
Maltepe/İstanbul -Telefon: (0216)
444 0 620
BAŞVURU MERKEZLERİ
 Özeller
 Özel Balıklı Rum Hastanesi (AMATEM)Adres: Lütfi Kırdar
Cd.No:5 Zeytinburnu / İstanbul - Telefon: (0212) 547 16 00
 NP Istanbul Nöropsikiyatri HastanesiAdres: Alemdağ
Cad. Site Yolu No: 27 34768 Ümraniye / İstanbul Telefon: (0216) 633 0 633
 Mentha Bağımlılık Danışma ve TedaviCemil Topuzlu
cad., Laleza sok., Ferit bey apt., 9/6, Fenerbahçe - İstanbul
- Tel:02164501449, Faks: 02164501498BATEMAvukat
Süreyya Ağaoğlu Sok. Ömür Apt. No:55/2 Topağacı
Teşvikiye Şişli İST. - Tel: 0212 291 11 56, 0212 291 11 57
- Faks: 0212 234 72 92
BAŞVURU MERKEZLERİ
 Devlet AMATEM'ler
 Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı
ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma
Hastanesi (AMATEM)Adres: Zuhuratbaba
Mh. 34147 Bakırköy / İstanbul - Telefon: (0212)
543 65 65
 Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı
ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma
Hastanesi (ÇEMATEM) Adres: Zuhuratbaba
Mh. 34147 Bakırköy / İstanbul - Telefon: (0212)
543 65 65Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları
Hastanesi (AMATEM)Adres: Kadıköy Sinan
Ercan Cd No:29, İstanbul - Asya - Telefon: (0216)
360 91 65-63
YENİDEN
 YENİDEN Sağlık ve Eğitim Derneği psikiyatrist,
psikolog ve eğitimciler tarafından kurulmuş, kar
amacı gütmeyen bir sivil toplum örgütüdür. Tüm
psikolojik ve sosyal sorunlarla ilgilenmekle birlikte
temel ilgi alanları bağımlılık, psikolojik travma ve
eğitimdir.
 Adres: Halaskargazi cad. Küçükbahçe sok.
Yuvam apt. NO:35/1 Şişli İSTANBUL
Telefon : 0 212 219 03 03 - Fax : 0 212 219 43 51
E-posta : [email protected] - Web sitesi
: www.yeniden.org.tr
Teknoloji bağımlılığı nedir?
Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gittikçe hızlandığı ve
teknolojinin aynı hızla günlük yaşamımıza girdiği
düşünüldüğünde cep telefonları, bilgisayarlar ve
internet teknolojilerinin yaşamımızdaki vazgeçilmez
yeri ve önemi bir kez daha açıkça görülmektedir.
Bununla birlikte teknolojinin sorunlu kullanımının
eğitim ve meslek hayatını, özel hayatı olumsuz
etkilediğini gözlemliyor, sizlerin de dikkatini buraya
çekmek istiyoruz.
Bağımlılığı kontrol altına alma
yöntemleri
• Günlük internet kullanım saatlerini
değiştirin.
• Haftalık internet kullanımı çizelgeleri
hazırlayıp, uyulmasını sağlayın.
• Destek grupları ya da aile terapisi gibi
yöntemleri hayata geçirin.
• Yapmayı isteyip de fırsat bulamadığı
faaliyetleri bir deftere yazmasını sağlayın,
internet kullanmak için yoğun istek
duyduğunda yazdıklarından birini yapmasını
isteyin.
Ne yapmalı?
• Çocuklarınızı arkadaşları ile doğal yollardan
görüşmeleri için yönlendirin, akran grupları
içerisinde sosyalleşmesini sağlayın.
• Çocuklarınızı yetenek ve ilgi alanlarına
uygun spor dallarına yönlendirin.
• Çocuğunuzun arkadaşlık ilişkilerini
destekleyin, onları bir araya getirecek
aktivite planlayın.
• Çocuğunuzun bilgisayar kullanımını
kontrol edin ve sanal ortamdaki
arkadaşlarını tanıyın.
• Bilgisayarlarınızda güvenli internet
uygulamalarının olmasına özen gösterin.
• Uzun süreli bilgisayar kullanan
çocuğunuzu engelleyemiyorsanız mutlaka
uzman yardımı alın.
Teknoloji bağımlılığının belirtileri
• Yalnızca birkaç dakika diyerek saatler harcamak.
• Çevrenizdekilere ekran karşısında geçirdiğiniz zaman
hakkında yalan söylemek.
• Uzun süre bilgisayar kullanmaktan dolayı fiziksel
sorunlardan şikâyet etmek.
• Anonim bir kişiliğe bürünmek, insanlarla internet
üzerinden konuşmayı yüz yüze konuşmaya tercih etmek.
• İnternete girmek için yemek öğünlerinden, derslerden ya
da randevulardan ödün vermek.
• Bilgisayarınızın başında çok fazla zaman geçirdiğiniz için
suçluluk duyuyorken bir yandan da büyük bir zevk almak
ve bu iki duygular arasında gidip gelmek.
• Bilgisayarınızdan uzak kaldığınız zaman gergin ve
boşluktaymış gibi hissetmek.
• Gece geç saatlere kadar bilgisayar başında kalmak.
Teknoloji bağımlılığının neden
olduğu sorunlar





Fiziksel şikâyetler
Gözlerde yanma
Boyun kaslarında ağrı ve
sertleşme
Beden duruşunda bozukluk
Elde uyuşukluk
Halsizlik
Teknoloji bağımlılığının neden
olduğu sorunlar







Sosyal alanda görülen
şikâyetler
Akademik başarıda düşüş
Kişisel, aile ve okul
sorunları
Zamanı idare etmede
başarısızlık
Uyku bozuklukları
Yemek yememe
Aktivitelerde azalma
İnternet arkadaşları
dışında izolasyon
Download

Madde Bağımlılığı Veli Seminer