M.Hanefi DiLMAC
Ankara Maarif Miifetti$i
ATATiJRK'DEN MEKTUP
Mektup, "Bir gey haber vermek, bir ;ey sormak veya istemek igin, birine
qogunluklaposta yoluyla gdnderilen,zatfa konulmuqyazlh kegrL name" demektir.Bir
baskaaQrklamaile de,"Yazrhnesne,yaztlmtgiey" demektir' Tiirkgesibetik, bitigdir.
saglayanbir yazr
Birbirindenuzaktabulunankisi ve kurumlar arasrndahaberlegmeyi
istek ve
bildilmek,
gdrti$
birbirine
ve dtifiincelerini
tiirtidiir. Mektup, insanlannbilgi,
dilekleriniiletmekigin kullandrklarbir aragtll.
Muhataplannmveya miielliflerinir kimligi, bazl mektuplanbasit bir haberleqme
olmaktanq*arrp ta hi birer belgehalinegetirir.Yaztldrklanddnemeve cinemli
aracrndan
tarihi olaylararirk t[tan mektubunyazar\nrnya da yazrldrfirkimseninkigiligi hakkmda
bu ttir mektuplartarihbilimi iqin tinemtaglrlar'
ipuqlanedinmemizisaglayan
Biiyi.ik
Atatiirk'iin heniiz 30 ya$rndageng subaykenTrablusgarp
Bu baglamda;
sraslndaSorya'dangocuklukarkada$rSalihBozok'ayazdlgrmektup, gerek
muharebesi
faydaholup'
bakrmrndan
diineminqartlannr,gerekAtatiirk'iinduygudiinyasnlanlamamlz
gerekmektedir.
tekrarhahrlanmasl
4 Ekim 191I
Rusvapurundan
Urla tahalfuzhanesinden
meselesinin
ortaya glktlgrndanbed oraya gitmek
"Biiirsin ki Trablusgarp
geri durulmadr.Bir defa $am vapuunda iig gece kaltndlktansonra
te$ebbiisi.inden
eftik. HarbiyeNazut.
dijndiiriildiik.OndansonraMrsrrve Tunusyolu ile gitmeyetegebbiis
Bir defa 6mer Naci ve dahaiki kigi ile Mrstr iizerinden
iimit kestigi iqin vazgegirtiJdi.
lureketolundu.HarbiyeNaTr da ister
hedefeyiiriimekizere (2 Ekim 1911)Istanbul'dan
gd
isteyecefim $imdilik
irsem bazrarkadaglan
istemezmuvafakatetti. Liizum ve fayda
temin edileceknoktalarvar. BenimneredeolduEumudulumayrn Dahabir miiddeligin
validcmidahihaberdaretmeyin.Ara slrabenimtarafimdanistanbul'danmektupgiinderin.
Eyiip Sab sizi gdrecek.Ona ilmiihaberlerimve borqlarlmhakkrndamalumatverdim.
Be$inciKolordu idaresinde
Rusenve Necati beylercgizlice sdyleyin.ilmi.ihaberlerimin
kalmasl ve maas tahsisatlmdanboralanm tidenmekleberaberkalamn valideme verilmesr
lazrmdrr.
/h
't
Bunu HarbiyeNazrn da yazacak,unutmazsa!
SeninvasltanlavalidemeverilmekiizereKerim Beye(AbdiilkerimPaia) k k lira
brraktrm.Mrsrr'avardrktansonrasanamalumatve adresverecegim.Sende banayazarsrn
$ayet sen bir tarafa gidersensenin namrnamektuplan alacakve agacakbir arkada$tayin
ziyade
Vatamkurtarmakigin gimdiyekadaroldu$undan
edersin.Arkadaglarne alemdedir?
gayret ve fedakarhk elzemdir. Endnliis tarihinin son sayfalannt okuyrnuz
Faydahsohbetlerinizdebulunamadlgrmaiizgiini.im.Beni unutmayrn.Alaydaki arkadaqlara
qok selam. Beraber yaphglmlz talim prcgramrn takipten gok giizel neticeler almr.
Yorulmasrnlar,eski tembelliklehigbir 9ey olmaz. BaSkakalrdrm yok, Nuri'ye aynca
mektup yazamayacafrm.istersenbu mektubu aynen gdnder veyahut bahisle bir mektup
yaz ve o krymetli kardegimizede ki "Benim igin hahraslkalp ve vicdammdanhir an
grkamayanbir 6z kardegvarsa Nuri'dir." Bu miizlim seferi onunla beraberyapmak
birleqiriz Eler mukadderseahirette
isterdim. AIIah nasip edersemiicadelesahasrnda
vefasrnavicdanlrunsafl-etve
gdzlerinden
6perim.
Kalbinin
kal.usuruz.Salih, senin de
nezaketinegiikran borgluyum. istanbul'da kalal Kerim Bey'e mektup yazrn O zavalh
oradaki miicadeledeyalnz kaldr. Mektuplannz ona kalp kuvveti verir. Allahaumarladlk.
M. Kernal"
Ulu 6nder MustafaKemafin italyanlar'rnTrablusgarb'r(bugibkn Libya) iggali
iizerine yerel direnigi drgiitlemek iizere giiniillii olarak bdlgeye gitmeden iince kaleme
aldrgrbu mektup,ashndamektubunyazrldrlr 1911yrLndan8 yrl sonraballayanTiirk
milletinin dliim-kahm miicad€lesinitelifindeki Kurtulu$ Sava$r'mba$arryagtjtiiren
imdenin izlerini tagrmaktadu.
Bu iradeyiolu$tuandnemliunsurlarolan vatansevgisini,fedakArltlt,devletinve
milletin Qrkarlanfl Fhsi menfaatlerinijzednde tutabilmeyi, teskilatgrhglve tadh bilincini
Atatiirk'iin mektubununsahranlannda okurak miimkiindit.
Mustafa Kemal'in insani yiiniinii en saf ve samimi bir gekilde yine gocukluk
arkadagrnayazdt[r bu mektuptagiiriiyoruz. Arkadatlannaverdili dnem,vefa duygusu,en
ijzelliklede anneyegdsterilenduyaihhk,say$ ve
bile borcunasadakat,
s*rntrh zarnamnda
ihtimamhepimizeijmek olacakniteliktedir.
SonuQolarak;Atatilk'iin "Tii* Milleti'nin idaresindeve Korunmasmda Milli
Birlik - Milli Kiiltiir En Yiiksekte Gdz Diktigimiz idealdir" sdzi.i rehberlilinde
yiiriirken,TiirkDevleti ve Milli Elitim olarakyeni nesilleremektuptada ifadesinibulan
vardlr.
anlaypve ilhamlaemanetiteslimetmekmecburiyetimiz
q
M.HanefiDILMAC'
AnkaraMaarifMiif'etti$i
I(ADIN VE AiLE
Tiirk Milleti, tarih boyunca kadlmna biiyiik dnem ve deger velmiqtir. Tiirk'iin anasr,
baclsl, e$i olan kadu; komutanlar,kalan1ar vc imparatorlartarafindan da i.istiiDtutulmuitur. Bu
haliyle kadrn "/ece"dir, kraligedir. Evinin kadrmdrr. Tiirk kadr annedir, teyzedir, haladrr...
Kadrmmrzrn hef ydnii ile segkin ve saygrn durumu. Tiirk aile yaprsrnr saglam ve ylk maz
krlmaktadrr.
Tiirkiye Cumhuriyeti Anayasasrnlnailenin korunmasr ile ilgili 4l.maddesinde: "Aiie
Tiirk toplumunun temclidir. Devlet ailenin huzur ve refahr ile ijzellikle anantn ve qocuklartn
korunmasr vc egitimi ile uygulanmasm saglamak icin gcrekli tedbirleri alrr le$kilatl kurar."
denilmektedir.
Bu durumda; Tiirk kadmmr tarih iginde degerlendirmekesasalnmahdlr. fiirk kadtnt
yazll
vc
edebiyatrmzda; destanlarda,efsanelerde,manilerde,tiirkiilerde, atasdzlerindede
sdzlii
incelenmelidir.
Qaldaq fihk toplununda oldufu gibi, eski Tiirk toplumlarrndada ai]e ilk sosyalbirlik
-l
oldugu ve sosyal bitryenin gekirdelini olufturdugu igin ailcnin temelini tegkil eden kadrn, tirk
destanlannda,I iirk efsanelednde,Tiirk hikayelerindemotif motil, naklt nakl$ i$lenmig,evin oda
diregi erkegin can yoldagr ve hepsindentilemlisi mukaddes Tiirk gocuklannrn annesi olmak
gibi; f'evkalade,iistiin meziyetindenve hatta Tiirk milletinin yegAnebereket kaynalr oluqundan
rmiistesna intiyaztndan dolayr, taht alan ceng6verlerin,hanlarrn, hakanlann, cihan
ileri gclen
imparatorlannrn dniinde hiimet ve saygt ile egildigi benzcrsiz bir leref ve itibar dorufuna
yiikseltilmi$tir.
Tiirk kadrmn sosyal ve siyasi statiisi.iTiirkler Miisliiman olduktan soffa da dcvan
enni$tir.Nizamiilmiilk, iinlii kitabr Siyasetname'deTiirkistan hakanlannrndevlet iglcrini hatunla a
muz.Lkereettikleini ve onlarrnfikirlerini iistiiDtuttuklannl yMmaktadr.
Ziya Giikalp islam'dan sonraki Ttirk kadrnlarlnnl,melike yani hiikiimdar oiduklannr
yazmaktadlr.
Aynl yakla$rmda bulunan Prof. Dr. Osman Turan,"Karahanlllar'da ve Selguklular'da
rTerkenlerin
sadece hiikiimdarlara ve
hiikiimdarlann zevcelerinin Terken unvanrnt ta$ldtgtnl,
siyasi olaylara tesir etmekle kalmadrgml, idarede ve politikada miihim roller oynadrklannl,
kendilerincait iktalana.askerlerive kendi haznelcrineakan gelirleri oldugunu" ifade etmektedir.
Aynr gekildc; Bilyiik Atatiirk "E), kabramanTiirk kadrm, sen omuzlat iizerinde gdklere
yii ksclmeyelayrksrn.Tiirk kadtnt diinyantncn mtinewer, en firziletkdrve en altr kadrnl olmalldrr.
M
Tituk kadrnmn v^zifesi, Tiirk'ii zihniyetiyle, bazusuyle,azmiyle muhafazave miidafaayakadir
nesiller yeti9tirmektir. Milletin menbar', hayat-r igtimainin' esasr olan kadrn, ancak faziletkAr
olursa vazifesini ifa edebilir. Her halde kadn gok yiiksek olmahdu. Burada Fiket meftumun
ciimlecemalumolanbir sdziiniihatlrlatmm:"Elbetsefil olursaka&n,algalr beter7."(I925)
Bu baBlamda;Tiirk toresi kadrna,gocuklarrmnistikbali hakkrndakocasrkadarhak ve yetki
verdili giiriilmektedir. Tiirk Milleti istisnahigbir millet, kadrmsaygrile affnamlqtu.
Biirtk dinimiz islam'da "Cennet analarrnayaklan altndadu."ag*larnasr kadrnaverilen
i;nem deSil de nedir?
Bir toplum biidin kadrlan ve erkekleri ile beraberaym hedefeyiidimezse, ilerlemesine
reknik olarak imkAnve ilmi olamk ihtimal vokhu.
Sonug olarak; Ttuk toplumunda Kadm ve Aile derken,"Aaa gibi yar, vatan gibi diyar
ilk hedefi olmahdu.
'Ece:siizel kadm:
kalige;
esk.Ttukgede
I benzerleriaz bulunaa;
'!g!c!insanoflu
rfulq-sistem;
menbar:kalbij oiclimai:toplumsal;
M. Hanefi DiLMAQ
Maarif Miifettiti
UMMANDAN BiR ZERRE!
grkardrklanndan
Bu asilmilletinbagnnd-an
yalnz birisidirKocaYunus.En iyisi sdze
'hugt
kendisibaglasrn
bize
ve'vecd ile dinlemekgerekvesselam...
"Diinyadan gonliinii 9eke,eli ile arpaeke,
Ununaya kiil ddk€,giinegtekurutmak gerek."
Anlag acalt iizere; Ynnus 'un yolu engin, sarpve megakkatlibk yoldru.
O'nu anlayabilmek,
dahadogrusulay*'r veghilehissedebilmek
igin 13.Asrr Tibk
diinyasmmmanevihavasln teneffiis etmigolma.kgerek.Gtiniin insan Yunus' u ne kadar
anlaml$hr.Ne kadaranlayabilir?Herkesonun etegininbir ucunututmugve o derecede asathi
kalmDhr.O sathiliktendolayrdrrki her zerresiile islamttten devbir Allah dostu,asnmlzda
bazrlantarafindanyanll$anlasllmaktadu.
OysaYunusErme'debir ilahi afk vard . ilahi a$kl
maddi agkaddndiirecekolursamz,Yunus Emre'yi anlamamrgolursunuz.HAlbuki Yunus,
vahdet-iviicut felsefesine
ba{L biridir.Bu nedenle;Allah' m birliEinoktasmda
hareket
ederseniz,
Yunus'udaharahatkavrarve anlamtgolursunuz.
Yetmiqiki milletebir giizlebakanYunus'dakibu agk,bu muhabbet;
vicdanll,
Allah'tankorkanbir siizgegten
gegirilirse,geriyesadece
Allah(C.C)ve Hz. Muhammed
(S.A:V)agk kalu ki; Yunus'ayetuni$
iki milleti sevdireniite bu sonuolmayan..l$K"trr.
"Agksrzlarabenim stiziim benzerkaya yankrsm4
Bir zerrerqkrolmayan,belli bilin yabandadrr."
Bu aSkbu muhabbether kiqiyedelil er kigiyenasiptir.
geldimfani camneylerim"diyebilmekbiiytik insanlannnasibidir.
"Miilki bekaa'dan
Bijtin insanlaraayrugdzlebakabilmek9okdnemlidir.Qiinkit;fer6gat,nefsininyedne
iradesiniegitmeAllah'tanbaqkaher geydenvazgeqme,
vazgegebilme
6ylekolaybir iq
defildir. Belki bir 6miir yetmez.KocaYunusakulakverelim;
"Derviglikbir lokmaduyer ile gtiktenulu,
Bu azametlokmayl)utup sindirengelsin"
Yagadlglaslrdakendisinianlayamamrq
olangafillereYunusgdyleseslenir.
"Dervigbilir Derviqi- Hak yolunadurmu$u
Dervi$ler*Hiimaku$u-Qaylak'ubaykuqdelil"
Krnnadan,incitmedensoylemi$tibu siizleri qiinkii ona giirc insangitnlii "Kabe" dir.
Ne el uzatrlrrne de dil...
"Aksakalhbir hoca
Hiq bilmemif "Hal" nice
EmekvermesinHac'ca
Bir gdniilyrl<arise" kavgaya,nifaka,bilgiglige,iddiaya,gitstediehamhga,
sevgisizli!e,riya'ya,diiqmanhga,
kine,fekilcilile taharnmiiliiolmayanbir yoldur.O'nun
yolu; Diinyadaiken srat kiipriisiindengegebilmektir.
"Sen senane stuursanarulu da onu san
Ddrt kitabmmanaslbudureler var ise" derkenYunusashnda:"Egref i mahlukat"
olaninsanlsevmekteve onasevgigdztyle bakmaktadrr.
Bu yiizden O : "Yaratandandtiirii yamtllanl hol giirmii$tiir" hep. YaratllmlSlannen
. SereflisiolaninsaningdnliiniiAllal'm evi gdmiisti.ir.
"Gdniil qalabrntahh, galapgttniile baktr
iki cihanbedbahtl,kim gdniily*ar ise"
Bir baqkaqiirindeise : "Bir kez gdniilyrkhnisebu krldr&nnarnazdegil,
Yetmigiki millet dahielin yiiziin}1rm^zdegil" der.
v'n,
//
Yunus'un yolu: Srat'tan ince, srat'tan keskindir. Igtebu yiizden BigareYunus'un
gitnlii gogu ac ar iginde krlrarur, dili sdylemezolur.
Yunus'un kiisli.ifii insanlaradefil kendi nefsindedir.
Muhammeddanlmazdr,senneyedanlrsrn
Bu danlmak sendevar, sendervi$olamazsm"
Yunus'u anlamak,hissedebilmekigin maddiyatpenceresinikapamakve smrsrz
Ummanadalmak gerekir.
Bu anlal anlar "UMMANDAN BIR ZE,RRD" bile delil giinkii. . .
Ne mutlu bizlere ki balnndan bdyle binlercedehagrkaranasil bir milletin
mensubuluz.Onlan tarumak,anlamakve ijmek almak giicilmiize giig katacaktu.
Biitiio )allanmE Yunus Emre Sevgi Y r olduEunagdre Tiirk gocugun4anlayacats
bir iislupla Yrmus'u vermeliyiz ve Tiirk insanmasunmakistedigi dil, din, kiiltlir mesajlarrm
vermekmecburivetindeviz.
'hutn:ranriyaboyunegne,'vecd:...Kendindengegmevecoskunlukhali,
gdnl0korkuve sayglile dolma,
'sathi:...yanl$ bilgiler,"HUmaku9u:cennetku$u.
I
Download

buraya